Hoe dieren worden afgericht

MENSEN van alle leeftijden blijven het geweldig vinden vogels, beren, zeehonden, paarden, olifanten en een groot aantal andere dieren kunstjes te zien opvoeren. Het boeit op een bepaalde manier wanneer men deze schepselen dingen ziet doen die men in de natuur nooit zou meemaken. Hoe worden deze dieren precies afgericht?

Laten we eens kijken wat er tijdens een voorstelling gebeurt. Een kakatoe rijdt op een klein fietsje hoog op een ijzeren draad over een afstand van 15 meter. Wanneer de handeling is verricht, ontvangt de vogel bijna onmerkbaar een lekker hapje uit de hand van de dresseur. Een zeehond springt over een stok, die een stukje boven de oppervlakte van het water hangt, terwijl hij voorzichtig een bal op de top van zijn neus laat balanceren. Wanneer hij deze prestatie heeft geleverd, krijgt het dier een visje te eten. Ja, de methode van werken met beloningen speelt een belangrijke rol bij het succesvol africhten van dieren.

Bovendien vereist dit dresseren heel veel geduld van de kant van de dresseur, terwijl hij en het dier ook een goede band met elkaar moeten hebben. Een nader onderzoek van wat dresseurs doen, geeft iemand enig idee hoeveel geduld er nodig is.

Eén toestel dat gewoonlijk voor de dressuur van vogels wordt gebruikt, is de „Skinner box”, genoemd naar zijn uitvinder, de psycholoog B. F. Skinner. Het kistje is een kubus met zijden van één meter. De kijkgaatjes stellen de dresseur in staat om alleen van zijn kant de vogel waar te nemen. Behalve dat het een koker heeft om het dier voedsel te geven, is de kist ook uitgerust met een apparaat, waardoor de dresseur de omgeving van de vogel helemaal onder controle kan houden. Er kunnen kalmerende en irriterende geluiden worden voortgebracht. Ook kunnen er lichten aan en uit geknipt worden.

Een dresseur zou een vogel in het kistje kunnen doen met een of ander rekwisiet, misschien een klein wagentje. Wanneer de vogel iets met het wagentje doet wat verlangd wordt, laat de dresseur iets lekkers in de voedselkoker vallen en drukt op een knopje om binnenin het kistje een prettig geluid voort te brengen. Maar als de vogel iets doet wat niet gewenst wordt, dan is er geen beloning. Binnen in het kistje hoort de vogel dan een luid gezoem en ziet hij lichten aan- en uitflitsen. Uiteindelijk is het dier geconditioneerd om datgene te doen wat een beloning oplevert.

Nu breekt voor de vogel de tijd aan om buiten de „Skinner box” zijn kunstjes te vertonen. De dressuurtijd wordt nu doorgebracht op een andere plaats, de grond of een tafel. Opnieuw gebruikt men de methode van het werken met beloningen. Wanneer de vogel het juiste doet, krijgt hij iets lekkers te eten. Maar als hij het verkeerde doet, is er geen beloning. Op deze manier gaat de vogel een juiste prestatie en voedsel met zijn dresseur in verband brengen.

Dezelfde beginselen kunnen worden aangewend bij het africhten van huisdieren, bijvoorbeeld een hond. Wanneer het dier iets doet wat verkeerd is, is het geoorloofd een bestraffing te geven. Sommige mensen hebben bemerkt dat het goed is na de strenge bestraffing een vriendelijk klopje te geven, om het dier ervan te verzekeren dat het niet heeft afgedaan. Bij ernstig wangedrag zouden een paar tikken op zijn achterwerk met een opgerolde krant kunnen helpen. Wanneer de hond aan de andere kant doet wat goed is, dan moet hij beslist een of andere beloning krijgen. Een paar vriendelijke woorden en klopjes kunnen hem erg blij maken. Men moet consequent zijn in het geven van beloningen en bestraffingen; dan zal een hond datgene doen wat zijn eigenaar van hem verlangt.

Mensen hebben lange tijd dieren afgericht tot hun nut en voor hun plezier. De christelijke discipel Jakobus schreef 19 eeuwen geleden: „Want alle species van zowel wilde beesten als vogels en van kruipend gedierte en van zeedieren worden door het menselijke geslacht getemd en zijn al getemd” (Jak. 3:7). De Romeinse bioloog Plinius, ook uit de eerste eeuw G.T., maakt melding van het temmen van olifanten, leeuwen, tijgers, adelaars, krokodillen, slangen en verscheidene soorten vissen. Het feit dat dit mogelijk is, bevestigt de bijbelse verklaring dat de mens het beheer over de dierlijke schepping was gegeven (Gen. 1:28). Bij goed beheer ontvangen dieren een vriendelijke behandeling. Dan is het voor hen mogelijk hun best te doen om de mens genoegen en nut te verschaffen.