Levende lampen die niet warm worden

WIE zou ooit kunnen denken dat de nederige kever het model zou kunnen verschaffen voor iets waar een lichtexpert alleen maar over durft te dromen? Ja, bepaalde kevers, glimwormen genaamd, zijn levende lampen, en ze stralen licht uit zonder warm te worden. Het lichtende deel van de glimworm is zelfs niet eens lauw als men het aanraakt. De elektrische lampen van de mens verliezen hun meeste energie in de vorm van warmte, maar de levende lampen van de Schepper zetten 100 percent van hun energie in licht om.

Maar waarom doen deze levende lampen, zoals de glimworm, hun gloeilichten aan? Met welk doel? Het is waar dat de licht uitstralende insekten de nieuwsgierigheid van de mens opwekken, maar het werkelijke doel is, in het donker individuen van de andere sekse van dezelfde soort te vinden, waardoor ze kunnen paren.

Het mannetje van een veel voorkomende glimwormsoort in Noord-Amerika vliegt tijdens het warmere gedeelte van de nacht rond en straalt daarbij zijn licht uit, gewoonlijk als hij op het punt staat aan een dansende vlucht te beginnen. De kleur van het licht van de glimworm is meestal geelachtig, maar bij sommige soorten is het meer groenachtig, blauwachtig of oranje getint.

De brandstof van de glimwormlamp is een stof die luciferine wordt genoemd. Als deze stof in contact komt met zuurstof, zorgt een katalysator die bekendstaat onder de naam luciferase dat de lichtproduktie zonder warmte op gang blijft.

Elke glimwormsoort — er zijn er ongeveer 2000 — heeft zijn eigen onderscheiden patroon van lichtsignalen. Deze patronen zijn even karakteristiek als de zang van de verschillende vogels. Als het wijfje van de glimworm de gloed ziet waarnaar ze uitkijkt, zendt ze als antwoord een schijnsel terug. Het is maar zelden dat het wijfje van de glimworm antwoordt op het licht van een soort die van haar verschilt. Soms kan het echter gebeuren dat een wijfje één keer antwoord geeft op een door een mannetje uitgezonden lichtsignaal dat met het hare overeenkomt, maar als de lengte van het volgende lichtsignaal van het mannetje niet precies goed is, „verbreekt ze de verbinding” en zendt ze geen licht meer uit.

Als het wijfje van de glimworm het lichtsignaal ziet waarop ze wacht, blijft ze haar lamp met de juiste tussenpozen aan- en uitdoen, totdat het mannetje haar bereikt en de paring plaatsvindt.

Het vuurbaken van de glimworm zorgt echter niet altijd voor het in stand houden van de soort. Het wijfje van een bepaalde soort is een vleesetende verleidster. Ze is in staat de lichtsignalen van veel wijfjes van andere soorten, die deze als antwoord uitzenden, na te bootsen en de mannetjes naar haar toe te lokken, waarop ze gegrepen en opgegeten worden.

De licht uitstralende glimwormen van Zuidoost-Azië en in het zuiden van de Grote Oceaan verschillen van de glimwormen in Noord-Amerika, die ieder afzonderlijk lichtsignalen uitzenden. Deze glimwormen kunnen het patroon van hun lichtsignalen veranderen, zodat ze gelijktijdig licht uitstralen. Daardoor kunnen ze hele bomen verlichten en met dezelfde regelmaat aan- en uitgaan als neonlichten.

Een bezoeker op Mindanao, een van de eilanden van de Filippijnen, geeft de volgende beschrijving van wat hij zag: „Er waren twee bomen die ongeveer de grootte hadden van een appelboom en misschien dertig meter uit elkaar stonden. Iedere avond waren ze gevuld met glimwormen die volkomen gelijktijdig licht uitstraalden; eerst werd de ene boom verlicht, dan de andere. In iedere boom moeten wel verscheidene duizenden insekten hebben gezeten, maar toch ging de lichtuitstraling zo volmaakt synchroon dat het nauwelijks of nooit voorkwam dat een enkele glimworm op de verkeerde tijd licht gaf. . . . Het was zo vreemd en prachtig dat ik het een van de opmerkelijkste dingen op de Filippijnen vond.”

Men is van mening dat de mannetjes van de glimworm hun licht bijeenvoegen om de wijfjes op spectaculaire wijze te laten zien waar ze zijn. Het is niet bekend hoe iedere glimworm in staat is zijn lichtsignaal in overeenstemming te brengen met dat van de naburige mannetjes, maar de meeste individuen geven gezamenlijk licht, alsof ze door een enkele schakelaar worden aangeknipt.

Nog een mysterie onder deze levende lampen vormt de zogenaamde „trein-worm”, die in Zuid-Amerika voorkomt. Deze rupsachtige kever is ongeveer zeven en een halve centimeter lang en heeft een ongewone lichtvoorziening. Op zijn kop is een groot rood licht — het is een van de weinige insekten waarvan bekend is dat ze rood licht uitstralen. Langs zijn lichaam zijn elf paar groenachtig-witte lichten. Wanneer alle lichten aan zijn, lijkt de worm op een volledig verlichte trein. Het rode licht op de kop werkt onafhankelijk, zodat het kan gaan branden als de andere reeds schijnen of rood licht kan uitstralen als de andere uit zijn.

Wat is het geheim van de „trein-worm”? Het is hetzelfde geheim als dat van de glimworm. Maar het rode licht is anders. Hoe dat zo? Bevindt er zich een filter voor het licht waardoor het rood lijkt? Neen, het licht zelf heeft een volle rode kleur. Hoe dit licht wordt veroorzaakt, behoort tot de dingen die de wetenschap nog niet volledig begrijpt.

Geleerden hopen dat zij de beginselen volgens welke deze levende lampen van de Schepper het efficiënte koude licht produceren, eens op grote schaal kunnen gaan toepassen.