Hoe kamelen de hitte bestrijden

◆ Dr. K. Schmidt-Nielsen, hoogleraar in de fysiologie, leidde in de Sahara een studie over kamelen. Zijn bevindingen tonen aan hoe de kameel — door de Schepper wonderbaarlijk ontworpen — in staat is de buitengewone hitte van zijn omgeving te verdragen:

„In de brandende hitte van de woestijn bereikt een onbezield voorwerp zoals een rotsblok, wellicht een temperatuur van meer dan 65 graden Celsius. Een kameel behoudt in een dergelijke omgeving, net als een mens, een draaglijke lichaamstemperatuur door te transpireren. Maar terwijl de lichaamstemperatuur van een mens vrijwel constant blijft naarmate de hitte in de loop van de dag toeneemt, stijgt de temperatuur van de kameel langzaam tot ongeveer 40 graden. Tijdens het stijgen van de temperatuur van de kameel zweet het dier maar heel weinig; pas als het dier een temperatuur van 40 graden bereikt, zweet het onbelemmerd. De opgelopen temperatuur van de kameel maakt ook dat het dier minder hitte in zich opneemt, hetgeen natuurlijk afhangt van het verschil tussen de temperatuur van zijn lichaam en die van de omgeving.

De kameel vermindert de last van de hitte op zijn lichaam nog verder door zijn temperatuur tijdens de koele woestijnnacht tot beneden normaal te laten dalen. Tegen de morgen kan zijn temperatuur wel tot 34 graden gedaald zijn. Het grootste gedeelte van de dag zal dus om zijn voordat het lichaam van het dier op een temperatuur van 40 graden komt en het zweten moet beginnen. Ten gevolge van zijn flexibele lichaamstemperatuur zweet een kameel maar weinig, met uitzondering van de heetste uren van de dag, terwijl een mens in dezelfde omgeving vrijwel van zonsopgang tot zonsondergang transpireert. . . .

De kameel gebruikt zijn isolerende vacht van kameelhaar om de last van de hitte nog meer te verminderen. Zelfs in de zomer, wanneer de kameel veel van zijn wol verliest, blijft er op zijn rug, waar de zon met volle kracht op schijnt, een laag van verscheidene centimeters dik zitten. Toen wij de wol van een van onze kamelen afschoren, ontdekten wij dat het geschoren dier 60 percent meer zweet produceerde dan een dier dat niet was geschoren. . . .

Ook de bult van de kameel helpt het dier indirect om de last van de hitte te verminderen. Bijna alle zoogdieren bezitten een voedselreserve in de vorm van vet, maar bij de meeste wordt het vet tamelijk gelijkmatig over het lichaam, vlak onder de huid, verdeeld. Doordat het vet bij de kameel op één plaats geconcentreerd is, mist het dier de isolerende laag tussen zijn lichaam en zijn huid, waar afkoeling door verdamping plaatsvindt. Het ontbreken van een dergelijke isoleringslaag maakt dat de hitte het lichaam gemakkelijker kan verlaten, net zoals de isolerende vacht ervoor zorgt dat de hitte het lichaam langzamer binnenkomt.”