Gĩtũmi Tũbataraga Ĩkũũri

1-2. Nĩ ũntũ bũrĩkũ tũkũbatara kwonokua kuumania nabu, na nĩkĩ? (Aroma 7:22-24) (Tega kinya mbica.)

Thũgaanĩria ũntũ bũbũ. Nyomba ĩmomokangi, na muntũ athikĩri ku. Atĩkuĩte, ĩndĩ atĩũmba gũcionokia. Bũrĩa akĩ akũũmba kũthithia nĩ kũrĩra akĩrombaga ũtethio, na akĩĩrĩgagĩĩra akoona wa kũmwonokia.

² Twinthe nĩtũgwati nĩ ũntũ bũngʼuanene na bũu. Nĩkĩ tũkuuga ũu? Rĩrĩa Adamu aaregere kwathĩkĩra Jehova, naaere mwĩyia. Nyumene, twinthe tũratonya wĩyiene tontũ tũrĩ nciarwa ciawe. Ta maumĩĩra, antũ bonthe nĩbaatonyere ũgwatine bũu, na tũtĩũmba gũcionokia twingwa. Mũtũmwa Paũlũ naataarĩĩrie ũntũ bũu bwega kĩrĩ barũga ĩrĩa aandĩkĩĩre Aroma. (Thoma Aroma 7:22-24.) Noorĩrie nũũ ũrĩngĩmwonokia kuumania na ũgwati bũu. Kinya we naarĩ nkombo ya wĩyia na mũthiene bũrĩngĩmũtongeria kĩrĩ gĩkuũ. (Aro. 6:23) Kinya batuĩ tũrĩ ũgwatine bũu. Na nĩtũkũbatara kwonokua!

3. Nĩ na njĩra ĩrĩkũ ĩkũũri rĩũmba gũtwonokia?

³ Nyuma ya Paũlũ gũtaarĩĩria ũkombo bũu aagwati nĩbu, naarĩkĩĩrĩĩrie na njĩra ya kwonania naarĩ na wĩrĩgĩĩro. Nyuma ya kũũria: ‘Wũi nanũ mũkai, nũũ ũntunyũkĩkia nkaathũkana na mwĩrĩ jũũ jwa gĩkuũ?’ naacokerie ũjũ: ‘Mũrungu arokaathwa ndene ya Jesũ Kristũ Mwathani weetũ!’ (Aro. 7:25) Birĩa Paũlũ aarĩĩragia aja, nĩ ĩkũũri rĩa kĩgongwana kĩa Jesũ.a Ĩkũũri rĩu rĩomba gũtwonokia na njĩra ya (1) gũtũma tũrekerwa meyia jeetũ, (2) gũtwa wĩrĩgĩĩro bwa kwaa baboojũru, na (3) gũtwigithania na Mũũmbi weetũ. O ũrĩa tũgeeta na mbere kwarĩĩria mantũ jau, wendo bwetũ bũkongereka kwerekera ‘Mũrungu ũrĩa ũtwejaga wĩrĩgĩĩro.’ (Aro. 15:13) Kinya tũkethĩrwa na nkaatho nkũrũki kĩrĩ Jesũ tontũ bwa ‘gũtũkũũra na gũtũma meyia jeetũ jeebua.’—Akol. 1:14.

NĨTŨREKAGĨRWA MEYIA TONTŨ BWA ĨKŨŨRI

4-5. Nĩkĩ twinthe tũkũbatara ĩkũũri? (Mutumiiria 7:20)

⁴ Nĩtũbataraga ĩkũũri nĩkenda tũrekerwa meyia jeetũ. Tontũ twinthe tũtĩ babojũru, nĩtũthithagia meyia gũkũrũkĩĩra biugo, kana mathithio jeetũ. (Thoma Mutumiiria 7:20.) Meyia jamwe nĩjethagĩrwa jarĩ jamarito nkũrũki ya jangĩ. Ngerekano, kĩrĩ watho bwa Musa, muntũ arĩngĩthũngĩĩra kana akoraga muntũ ũngĩ, kinya we kooragwa. (Ala. 20:10; Gut. 35:30, 31) Wĩyia kinya bũkeeja kwĩthĩra bũtĩ bũũrito, no wĩyia. Ngerekano, Daudi naaugĩre ũjũ: ‘Nkaimenyeera mĩĩtĩrene yaakwa kenda ntĩkoroeja kwĩyia na rũũme.” (Zb. 39:1) Bũu bũrĩonania atĩ magiita jamwe twomba kwĩyia kinya gũkũrũkĩĩra biugo bietũ.—Jak. 3:2.

⁵ Thũgaanĩria biugo na mathithio jaaku ja au mberene. Rĩ, kũrĩ rĩo waarĩria bangĩ na njĩra ĩtĩagĩrĩte ũracoka kwirira nyumene? Rĩ, nwiriraga tontũ bwa maatia jarĩa wanathithia? Gũtĩ nkaanja macokio ja biũria biu nĩ ĩĩ. Bibiria yugaga: ‘Tũkeeja kuuga tũtĩna meyia, nĩ gũciayia tũciagia na mma ĩtĩ ndene yeetũ’—1 Joh. 1:8.

6-7. Nĩ mũsingi jũrĩkũ Jehova atumagĩra gũtũrekera meyia? (Tega kinya mbica.)

⁶ Ĩkũũri nĩrĩejaga Jehova mũsingi jũmwega jwa gũtũrekera meyia. (Aef. 1:7) Amwe nou, kinya kethĩra natũrekagĩra tontũ bwa ĩkũũri, kũu tĩ kuuga atĩthũraga rĩrĩa twathithia meyia. Jehova nathwĩre meyia. (Isa. 59:2) Tontũ nĩ Mũrungu wa ĩota, naathithĩrie ũntũ bũrĩa bũrĩngĩtũma atũrekera.

⁷ Kũrĩngana na watho bwa Musa, Aisiraeli baabataraga kũrita igongwana bia nyomoo nĩkenda bakunĩka meyia jaao. (Ala. 4:27-31; 17:11) Igongwana biu biarĩ kĩthiĩki gĩa kĩgongwana kĩrĩa Jesũ arĩngĩrita nyumene nĩkenda antũ bagunĩka na njĩra ĩnene nkũrũki. Ĩkũũri rĩu rĩa Jesũ rĩrĩngĩ tũma Jehova ethĩrwa na mũsingi jwa gũtũrekera meyia jeetũ. Kĩrĩ barũga ĩrĩa Paũlũ aandĩkĩĩre Akorintho, noonanĩrie atĩ naaciũkagĩrwa nĩ ũrĩa gĩkuũ kĩa Jesũ kĩrĩngĩguna antũ. Nyuma ya kũgweta mĩtugo yaao ĩmĩthũũku ya karaaja naaberĩre: ‘Nĩbwathambĩrue na ningĩ bũratherua riĩtwene rĩa Mwathani weetũ Jesũ Kristũ na ndeene ya kĩrundu kĩa Mũrungu weetũ.’—1 Ako. 6:9-11.

8. Nĩmbi ũũmba kũthũgaanĩria rĩrĩa ũkwithuranĩra gwĩta Mũriikanene mwaka jũjũ?

⁸ Rĩrĩa ũkwithuranĩra gwĩta Mũriikanene mwaka jũjũ, cwaa kaanya ga kũthũgaanĩria ũrĩa ũgunĩkĩte tontũ bwa kũrekerwa nĩ Jehova. Ngerekano, ĩkũũri nĩrĩtũmĩte watiga gũcumbũka nĩ maatia jarĩa waathithĩtie mberene tontũ nĩ wairirĩre. Ĩndĩ rĩ, a ũkeeja kwĩthĩrwa no ũkwigua ũgĩcumbũka tontũ bwa meyia jau? Mbuga ũrĩciĩra, ‘Nĩngũciũkĩrwa atĩ Jehova no andekere ĩndĩ ũũni ntĩũmba kwirekera.’ Ũkeeja kwĩthĩrwa ũkiigagua ũu, riikana atĩ Jehova nĩwe ũtũrekagĩra na ũrĩa aete ngũgĩ ya gũtũgambithia nĩ Mũtaana waawe. Jehova atĩkwete kana aa muntũ ũngĩ ngũgĩ ya kuuga nũu akarekera na nũũ atĩrekera. Bibiria yugaga: ‘Ĩndĩ tũkethĩrwa twĩtaga na werũ o ta ũrĩa [Jehova] arĩ werũ, . . . tharike ya Jesũ Mũtanowe nĩthambagia wĩyia bwetũ bunthe.’ (1 Joh. 1:6, 7) Nĩtũbuĩrĩte gwĩtĩkanĩĩria na ũntũ bũu, o ta ũrĩa twĩtĩkagia mooritani jangĩ ja Bibiria. Gũkũrũkĩira ĩkũũri, Jehova arĩna mũsingi jwa gũtũrekera, na Bibiria yugaga ‘narekanagĩra.’—Zb. 86:5

ĨKŨŨRI NĨRĨTWEJAGA WĨRĨGĨĨRO BWA KWAA BABOJŨRU

9. Rĩrĩa Bibiria ĩkwarĩĩria wĩyia, ĩthagĩrwa ĩkĩonanagia mbi? (Zaburi 51:5)

⁹ Bibiriene, kiugo ‘wĩyia’ gĩtĩarĩĩragia mathithio jamathũũku akĩ, ĩndĩ kinya nĩkĩonanagia wĩyia bwa kaumo bũrĩa tũciari nabu. (Thoma Zaburi 51:5.) Wĩyia bũu nĩbũtũmaga twĩthĩrwa na mwerekera jwa kũthithia mantũ jarĩa jatĩagĩrĩte na kinya bũgatũma tũkũra, twajua, na tũkua. Bũu nĩbũgũtũtethia gũciũkĩrwa nĩkĩ twana tũniini twajagua na tũgakua kinya kethĩra tũtĩthithĩtie meyia. Nĩkĩo gĩtũmi antũ bonthe, babeega na babaaĩ bathangĩkaga na kinya bagakua. Tontũ bwa wĩyia bũu bwa Adamu, twinthe nĩtwagwatĩrwe nĩ ũntũ bũu bũbũthũũku.

10. Nĩatĩa gwakarĩkĩre kĩrĩ Adamu na Hawa nyuma ya kwĩyia?

¹⁰ Thũgaanĩria ũrĩa gwakarĩkĩre Adamu na Hawa barĩkwĩyia. Wĩyia nĩbwatũmĩre baigua bũbũũĩ mono. O rĩo nyuma ya kwĩyia, thamiri yaao nĩyaambĩrĩĩrie kũbagambithia tontũ nĩbaaregere kwathĩkĩra watho bwa Jehova. (Aro. 2:15) Mantũ jateetĩre ũrĩa beerĩgĩĩrĩte. Nĩbaakunĩkĩre ithũnũ biao, na baraicitha Jehova atĩkabone. (Kia. 3:7, 8) Kuuma ĩgiita rĩu, nĩbaambĩrĩĩrie kwigua barĩ na ĩatia, nthao, na ũguaa. Na barĩngĩĩta na mbere gũcumbũka nĩ mantũ jau mwanka gũkua kwao.—Kia. 3:16-19.

11. Wĩyia bwa kaumo bwĩthĩrĩtwe na maumĩĩra jarĩkũ ũtũũrone bwetũ?

¹¹ Tontũ twinthe tũtĩ baboojũru, magiita jamwe kinya tuĩ nĩtwigagua tũrĩ na ĩatia, nthao, na ũguaa. Wĩyia bũu nĩbũtũmaga tũcumbũka kĩmwĩrĩ na kĩmathũgaanio. Kinya tũkeeja gũciũmia bũngʼana, kũrĩ mathĩĩna tũtĩũmba kũthiria na bwetũ. Nĩkĩ? Bibiria ĩtaarĩĩragia atĩ, ‘into bionthe birĩa biombĩrwe biaere bia kwathagwa nĩ mantũ ja ũtheri.’ (Aro. 8:20) Na ũu nĩu gũkari kĩrĩ antũ bonthe. Ngerekano, ntukũne cietũ, thirikarĩ nĩciũmagia kũmenyeera nthĩgũrũ, kũthiria ndwa na thanga, na kwingĩria antũ mobatu jaao. O amwe na kwiritanĩria kũu, batĩũmbanĩte. Nĩatĩa ĩkũũri rĩũmba gũtwonokia kuumania na wĩyia?

12. Nĩ wĩrĩgĩĩro bũrĩkũ ĩkũũri rĩtwejaga?

¹² Ĩkũũri nĩrĩtwejaga wĩrĩgĩĩro atĩ ‘biũmbe bionthe . . . bikathaũrwa biume ũkombone bũrĩa bwa kwora.’ (Aro. 8:21) Rĩrĩa itharimo bionthe bia ĩkũũri bikojũrua nthĩgũrũne ĩnjerũ, tũtĩkorocumbũka kaĩrĩ kĩmathũgaanio na kĩmwĩrĩ kana twigua tũrĩ na ĩatia, nthao, kana ũguaa. Nkũrũki, rĩrĩa Jesũ Kristũ ‘Mũnene wa thĩĩrĩ’ ũrĩa waritĩre ĩkũũri tontũ bwetũ akethĩrwa akĩathanaga, akathirĩria antũ thĩĩna cionthe irĩa batĩũmba kũthiria na bwao.—Isa. 9:6, 7.

13. Nĩ ũntũ bũrĩkũ bũngĩ ũũmba kũthũgaanĩria rĩrĩa ũkwithuranĩra gwĩta Mũriikanene mwaka jũjũ?

¹³ Thũgaanĩria ũrĩa ũtũũro bũgakara twaa baboojũru. Ntukũ cionthe ũgwe na endwa baaku bũgokagĩĩra bũkiigagua bwega na bũtĩgũkĩra mpara, kwajua, kana gũkua. Kinya nandĩ womba kwĩthĩrwa na thĩĩrĩ weta na mbere kũrikia ‘wĩrĩgĩĩro bũrĩa . . . bũkari ta kĩango [nanga] gĩa kũtheekagwa nkoro, kĩrĩa kĩĩrĩgagĩrwa na kĩrĩ na inya.’ (Ahi. 6:18, 19) O ta ũrĩa nanga ĩgwatagĩĩra gĩtarũ gĩkarika, wĩrĩgĩĩro bwaku bwa Gĩkristũ bũgagũtethia kwĩthĩrwa na wĩtĩkio bũũriku, na kũũmĩĩria magerio jarĩa ũgũkũrũkĩĩra nandĩ. Ĩthĩrwa na mma atĩ Jehova ageeta na mbere kwaa ‘barĩa bamũcwaga ĩtui rĩao’ (Ahi. 11:6) Tontũ bwa ĩkũũri, nĩtũboragĩrua nandĩ na tũkethĩrwa na wĩrĩgĩĩro bwa ĩgiita rĩĩjĩte.

ĨKŨŨRI NĨRĨTWIGITHANAGIA NA JEHOVA

14. Nĩatĩa wĩyia bũtũmĩte ngwatanĩro yeetũ na Mũrungu ĩkara, na nĩkĩ?

¹⁴ Kuuma Adamu na Hawa barĩkwĩyia, antũ batĩngĩũmba nabwao kwĩthĩrwa na ngwatanĩro ĩnjega amwe na Jehova kaĩrĩ. Bibiria kinya nĩ yugaga atĩ antũ bonthe nĩbaathũrani na Mũrungu. (Aro. 8:7, 8; Akol. 1:21) Nĩkĩ? Tontũ Jehova atĩĩtĩkagĩĩria wĩyia nĩkwĩthĩrwa ithimi biawe nĩbibiũjũru. Bibiria yugaga atĩ metho ja Mũrungu nĩ jamatheru mono na jatĩũmba ‘kũraithĩĩria mantũ jamathũũku.’ (Hab. 1:13) Wĩyia nĩbwatũmĩre ngwatanĩro ya antũ na Mũrungu ĩrathũũka. Gũtĩ muntũ kinya ũmwe ũũmba kwĩthĩrwa na ngwatanĩro ĩnjega na Mũrungu, tĩnga aambĩte kwigithanua nawe kaĩrĩ. Ĩkũũri nĩrĩtũmaga ũntũ bũu bũũmbĩkĩka.

15. Nĩatĩa gĩkuũ kĩa Jesũ gĩatetherie antũ kwĩthĩrwa na ngwatanĩro ĩnjega amwe na Jehova kaĩrĩ?

¹⁵ Bibiria yugaga atĩ Jesũ nĩwe ‘kĩgongwana kĩa meyia jeetũ.’ (1 Joh. 2:2) Nĩatĩa kĩgongwana kĩa ĩkũũri rĩa Jesũ kĩombithĩrie antũ bethĩrwa na ngwatanĩro ĩnjega amwe na Jehova kaĩrĩ? Gĩkuũ kĩa Jesũ nĩgĩatũmĩre Jehova ethĩrwa na mũsingi jũmwega jwa gũcokia ngwatanĩro ĩnjega amwe na antũ kaĩrĩ. (Aro. 3:23-26) Kinya bũu nĩbwatũmĩre oona antũ barĩa baamũtumĩkagĩra mbere ya Kristũ akua barĩ babaagĩru. (Kia. 15:1, 6.) Nĩatĩa bũu bwombĩkĩre? Nĩ tontũ bwa ĩkũũri rĩrĩa rĩrĩngĩritwa nyumene. Jehova naarĩ na mma atĩ Jesũ arĩngĩkua tontũ bwa meyia ja antũ. (Isa. 46:10) Ĩkũũri nĩrĩarugũrĩre njĩra nĩkenda antũ bethĩrwa na ngwatanĩro ĩnjega amwe na Mũrungu.

16. Nĩmbi bingĩ ũũmba kũthũgaanĩria rĩrĩa ũkwithuranĩra gwĩta mũriikanene mwaka jũjũ? (Tega kinya mbica.)

¹⁶ Thũgaanĩria ũrĩa ũgunĩkĩte tontũ bwa kwĩthĩrwa na ngwatanĩro ĩnjega amwe na Mũrungu. Ngerekano, ũrĩ na wendeeri bwa gwĩta Jehova “Baaba” o ta ũrĩa Jesũ aatũritanĩre tũthithagie. (Mat. 6:9) Kinya magiita jamwe no ũmwĩte “Mũcoore.” Rĩrĩa twatumĩra biugo ta “Baaba” kana “Mũcoore,” nĩtũbuĩrĩte kũthithia ũu tũrĩ na gĩtĩĩo gĩkĩnene na twinyiĩtie. Nĩkĩ? Nĩ tontũ tũrĩ eeyia na tũtĩũmba na bwetũ kwĩthĩrwa na ũcoore amwe na Jehova. Ĩkũũri nĩrĩo rĩtũmbithagia kwĩthĩrwa na ngwatanĩro ya akuĩ amwe nawe. Gũkũrũkĩĩra Jesũ, Jehova naatũmĩre kũũmbĩkĩka ‘twigithanua nĩwe na bwawe, nĩ ũntũ bwa ũrĩa thĩĩrĩ yoonorere nĩ ũntũ bwa tharike ĩrĩa eetũrĩre’ mũtĩne jwa mĩthangĩko. (Akol. 1:19, 20) Nĩkĩo gĩtũmi tũgwĩragĩrua ngwatanĩro ya akuĩ amwe nawe kinya kethĩra tũtĩũjũri.

ĨKŨŨRI NĨRĨONANAGIA KĨAO KĨA JEHOVA

17. Nĩatĩa ĩkũũri rĩonanagia Jehova nethagĩrwa na kĩao? (Aefeso 2:4, 5)

¹⁷ Ĩkũũri nĩrĩrikithagia atĩ Jehova arĩ ‘kĩao kĩa gĩkiingĩ.’ ‘Rĩrĩa twarĩ baakuũ nĩ ũntũ bwa ĩrema rĩetũ, naatũmĩre tũcoka kũgĩta mwoyo.’ (Thoma Aefeso 2:4, 5.) Barĩa barĩ na mwerekera jwagĩrĩte jwa kwona ‘mwoyo jwa kenya na kenya’ nĩbarombaga ũtethio tontũ nĩbaciũkagĩrwa atĩ barĩ ũgwatine bwa wĩyia bwa kaumo na nĩbakũbatara kwonokua. (Atum. 13:48) Jehova nabatethagia gũkũrũkĩĩra nkuma ya Ũnene bwawe nĩkenda bamũmenya amwe na Mũtaana waawe. (Joh. 17:3) Shaitani naatĩtie mono kũthũgaania atĩ wĩyia bwa Adamu na Hawa bũrĩngĩrigĩĩria Jehova gũkinyanĩria mworoto jwawe.

18. O twĩtĩte na mbere kũthũgaanĩria ĩkũũri, nĩ ũntũ bũrĩkũ tũbuĩrĩte kũriikana?

¹⁸ O twĩtĩte na mbere kũthũgaanĩria itharimo, kinya nĩtũbuĩrĩte kũriikana gĩtũmi kĩrĩa kĩnene kĩa Jehova kũrita ĩkũũri. Aathithĩrie ũu nĩkenda omba gũcokia nthitango irĩa Shaitani aaumĩĩrie mundene jwa Edeni ĩndĩ tĩkenda atwonokia akĩ. (Kia. 3:1-5, 15) Gũkũrũkĩĩra ĩkũũri, Jehova naarikĩthĩrie atĩ mantũ jonthe jarĩa Shaitani augĩte jamwegie nĩ ja ũrongo. Kinya natwonokagia kuuma kĩrĩ wĩyia na gĩkuũ na bũu nĩbũrikithagia atĩ we nĩ Mũrungu wa wendo. Na tontũ bwa ũtugi bwawe, kinya kethĩra tũrĩ eeyia Jehova natwejaga kaanya ga kũrikithia atĩ Shaitani nĩ mũrongo. (Nju. 27:11) Nĩatĩa ũũmba kwonania nkaatho tontũ bwa ĩkũũri? Tũgacokia kĩũria kĩu kĩthomone kĩrĩa kĩthingatĩte.