Kas lun Jeova el Moul
Kas Fulat su Tuku ke Buk lun Ezikiel—I
YEA se inge pa 613 B.C.E. Met palu Jeremaia el oasr in an Juda, wangin sangeng lal in akkalemye ke kunanula lun an Jerusalem su arlanu apkurun a ke sikeyukla lun an Juda. Togusra Nebukadnezzar lun an Babulon el usla tari met Ju puspus nu ke sruo. Inmasrlolos pa met fwusr se inge Daniel a met kawuk tolu lal, su kulansap ke court lun met Kaldia. Pus sin met Ju elos muta ke an su apkurun nu ke infwal Chebar ke “an lun met Kaldia.” (Ezikiel 1:1-3) Jeova el sulela sie met in utuk kas lal nu sin met sruo nukewa inge. El srusrngilye Ezikiel ke el yea 30 matwe in oana sie met palu.
Buk lal Ezikiel el akkalemye ke lusen pal se su oasr ke yea 22, aksafyeyukla in yea 591 B.C.E. Ezikiel el arlana loang akmwoya nu ke ma simusla lal. El simusla len a pal ke kas in palu lal, a akkalemye ke len a malem wekunang yea. Ip se meet ke peng lal Ezikiel el akkalemye yok ke ikori a kunanula lun an Jerusalem. Ip se akluo oasr ke kas in nununku a in lain mutanfwal puspus su oasr ke yen on apkurun, a ip se safla ka el akkalemye ke sifwil folokyak lun orekma in alu nu sin Jeova. Me lutlut inge el akuteye kas fulat su tuku ke Ezikiel 1:1–24:27, su akkalemye ke aruruma puspus, kas palu puspus a me lumala puspus ke ma e fwa sikyak nu ke an Jerusalem.
“NGA ORE KOM SIE MET SAN”
Tokin aruruma mwomwo nu ke tron lun Jeova itukyang nu sel, Ezikiel el eis kunokon lal. “Nga ore kom sie met san nu ke loom sel Israel,” Jeova el fwak nu sel, “ke ma inge long kas ke oalik, a sang nu selos kai sik.” (Ezikiel 3:17) In palye ke orekma lun met meun in raunela an Jerusalem a ke ma sikyak puspus tokin ma inge, Ezikiel el sapkinyuk in lumala me luma luo in akkalemye ke ma e fwa sikyak. In sramsramkin ke an Juda, Jeova el fwak ke inkanek lal Ezikiel: “Liye, Nga, aok! Nga, fwa wise sie kutlas nu fwomwos, a Nga fwa kunausla yen fulat sumwos.” (Ezikiel 6:3) Nu sin met nukewa su muta ke anu, el fwak: “Pal in kai lom [tefuro, NW ] (lun oingoiye) summu nu fwom.”—Ezikiel 7:7.
In yea 612 B.C.E., oasr sie aruruma su usalla Ezikiel nu in an Jerusalem. Oasr me srungeyuk puspus el liye sikyak ke temple lun God! Ke pal se Jeova el supwela met meun lal su oasr in kosrao in oru nununku lal (su lumeyukla nu ke “met onkosr”) in akkalemye mulat lal nu sin met nukewa su forla lukel, met nukewa su oasr ‘akul fwin mutunsro’ mukena fwa moliyukla. (Ezikiel 9:2-6) Ma se meet, “mulut in e” ku peng in kunausla su oana e lun God sisyukelik nu in sitiu. (Ezikiel 10:2) Fwinne ‘Jeova el fwa wise inkanek lalos nu fwin sifwen met koluk sifwana,’ tusruktu el mwulela la el sifwil orani met Israel puspus su fwasrelik sie sin sie.—Ezikiel 11:17-21.
Ngun lun God el sifwil pa usella Ezikiel nu in an Kaldia. Oasr sie me lumala akkalemyeyuk ke orekma in kakaeng liki an Jerusalem lal Togusra Zedekaia a lun met puspus. Met palu a mutan palu kikiap elos selngawiyuk. Met nukewa su alu nu ke ma srolela elos pulesreyuk. An Juda el pupulyukkinyuk nu ke sogo sak fain. Sie kas in pupulyuk ke mwon eagle a sak fain su akkalemye ke ma upa puspus su sikyak nu fwin an Jerusalem ke el forla nu sin an Ijipt in siyuk ke kasru. Kas in pupulyuk inge el aksafyeyukla ke kas in mwulela lun ‘Jeova ke el fwa kotela sie laasrik su fusrasr liki infien laasrik fwusr, a fwa eokiye fwin soko eol fulat.’ (Ezikiel 17:22) Tusruktu, in an Juda, e fwa wangin “septer in leum.”—Ezikiel 19:14.
Kusensiyuk Puspus Ke Ma Simusla Eis Top Ka:
1:4-28—Sariot in kosrao el lumeyuk nu ke mea? Sariot el lumeyukla nu ke u lun Jeova in kosrao su orekla sin ma orekla nukewa in ngun su oaru. Sropon ku lun ma inge pa ngun mutal lun Jeova. El su wi ke sariot, su lumeyuk nu sin Jeova, el oasr mwolena yok yurol. Oiyen misla lal el petsaeyukla nu ke sie rainbow ku nelakem na kato.
1:5-11—Su ma orekla moul akosr ka? Ke aruruma akluo lal Ezikiel ke sariot, el akkalemye ke ma orekla moul oana kerubim. (Ezikiel 10:1-11; 11:22) Ke me akuteye lal inge, el pangon mutun kao mokul oana “mutun sie kerub.” (Ezikiel 10:14) Kas inge arlanu fwal meyen kao mokul el me akul nu ke ku a oiyen fukoko, a kerub el ma orekla in ngun su arlanu ku.
2:6—Efu ku Ezikiel el akkalemyeyuk ke pal puspus oana “mwen nutin met”? Jeova el panglol Ezikiel ke inkanek inge in akesmakinye met palu inge la el sie met, ke ma inge el akkalemye yok ke ma tia oana sie inmasrlon met utuk kas a God su Sropon kas ku peng sa. Kas sepana inge el orekmakinyuk nu sin Jisus Kraist ke pal 80 ke buk puspus lun Baibel su pangpang Gospel, in akkalemye la Mwen nutin God el tuku oana sie met, a tia oana sie ngun su ekulyukla nu ke monin met.
2:9–3:3—Efu ku buk in limlim ke eoksra a memelil el emem nu sel Ezikiel? Ma se su oru buk in limlim in emem nu sel Ezikiel meyen ke oiya mwo lal nu ke kunokon lal. Ezikiel el insemwomwo a el sang kulo nu ke kulansap lal nu sin Jeova oana sie met palu.
4:1-17—Ya Ezikiel el lumala na paye me luma su pupulyukkinyuk nu ke orekma lun met meun puspus in raunela an Jerusalem? Me siyuk lal Ezikiel pa in aola etong in umunla bread a Jeova el lela elan orekmakin etong saye, su el akkalemye nu ka la met palu se inge el lumala na paye me lumeyuk inge. Ke el on leyen lese su lumeyuk nu ke yea 390 ke ma koluk lun togusrai lun sruf sengoul—su mutamwauk ke pal se oakiyuki lal in yea 997 B.C.E. nu ke kunanula lun an Jerusalem in yea 607 B.C.E. Ke el on leyen leyut ma inge lumeyuk nu ke ma koluk lun an Juda, su orek pa mutamwauk ke pal se Jeremaia el srusrngiyuki oana sie met palu in yea 647 B.C.E. nu ke 607 B.C.E. Ke lusen len 430, Ezikiel el moul ke kasru lun me mongo a kof srisrik, su lumeyuk oana kas palu su akkalemye la e fwa oasr sral ke lusen orekma lun met meun in raunela Jerusalem.
5:1-3—Mea kalme yok nu ke orekma lal Ezikiel in eis kutu aunsef liki sie tafu tolu lun ma su e fwa sisyukelik nu yen engyengu a nukweni ma inge ke skirt lal? Ma inge akkalemye la oasr sie u lun met lula su fwa folokla nu in an Juda a sifwil fulokunak alu paye tokin kunanula lal ke yea 70.—Ezikiel 11:17-20.
17:1-24—Su igul lulap luo, a fuka srun srisrik ke sak sidar fwa kinkinla, a su “laasrik fwusr” inge su eokiyuki sin Jeova? Igul luo el lumeyuk nu ke met kol puspus lun an Babulon a an Ijipt. Igul se meet su tu fwin sak sidar, su sak sidar inge el lumeyuk nu ke met kol lun guferment ke sruf lal Devid. Igul se inge el kunesla fiyen sak sidar fwusr sogo inge a el lumeyuk nu ke pal se elos sisla Togusra Jehoiakin lun an Juda a srusrngilye Zedekaia. Fwinne el oru me fulak ku mwulela ke oaru, Zedekaia el suk kasru nu sin igul saye, su lumeyuk nu sin met kol lun an Ijipt, tusruktu el tia kutangla. El e fwa itukla oana sie met sruo a el fwa mise in an Babulon. Jeova el kunesla “laasrik fwusr,” su lumeyuk nu kel Togusra Messaia. La Se inge el eokiyuki fwin “soko eol fulat,” su Eol Saion in kosrao, su el e fwa yokelik oana “soko sidar mwo,” sie sropon me insemwomwo paye nu fwin fwalu.—Fwakyuk 14:1.
Me Lutlut Nu Sesr:
2:6-8; 3:8, 9, 18-21. Kut tia enenu in sangeng sin met koluk ku in munasla ku tui in akkalemye peng lun God, su weang kas in sensen nu selos. Fwin kut sun met se su tia insemwomwo ka ku oasr me lain, kut enenu in tu ku in oana sie diamond fokoko. Tusruktu, kut enenu in taran in tia ekla met su arlanu upa inse, tia nunku a karungin ke pulakin lun metu, ku wangin pakoten. Jisus el pulakin pakoten nu sin met su el luti, a nunak in pakoten fwa mokle kut in luti peng mwo nu sin met puspus.—Mattu 9:36.
3:15. Tokin el eis kunokon lal, Ezikiel el muta in an Tel-abib, ‘el lut a fosrngala na paye ke lusen len itkosr,’ in nunku yok ke peng su el fwa akkalemye. Ya kut fwa tia orekmakin pal yok in eis lutlut mwomwo a sifwilpa nunku ka tu kut fwa ku in kalem ke ma loal ke ma paye lun Baibel.
4:1—5:4. Inse pusisel a pulaik eneneyuk nu sel Ezikiel in lumala kas palu luo inge. Kut enenu pa in pusisel a pulaik in akpayeye kutena kunokon su God el ase nu sesr.
7:4, 9; 8:18; 9:5, 10. Kut tia enenu in asor ke met puspus su eis nununku upa lun God ku in akkalemye pakoten nu selos.
7:19. Ke pal se Jeova el oru nununku lal nu ke akwuk lun ma puspus inge, e fwa wanginla aksaokyeyen mani.
8:5-18. Me luti kikiap lun met puspus su som liki alu paye el kunausla fototo lun sie met nu sin God. “Ke inkanek lun oalul sie met su forla liki alu paye su luti ma kikiap el kunausla met tulan lal.” (Soakas 11:9) Mwo nu sesr kut fwin fwasr liki ku kafweang in lain nunak lasr ku oiyesr in long met luti kikiap puspus.
9:3-6. In eis me akul—ku me akpayeye nu ka la kut met kulansap lun God su mwulela tari moul nu sel, a baptaisla a in akpayeye la oasr yurosr oiya lun met Kristian—su yok sripe nu ke moul in moulla liki “ongoiye lulap.” (Mattu 24:21) Met Kristian akmusrala, su petsaeyukla nu ke met su oasr niyen ink lun met sim su on siskel, elos kol orekma in sang me akul nu sin metu, su kalme pa, orekma in sulkakin Togusrai a in oru met tuma lutlut. Kut fwin lungse in sruokya na mark lasr in on yurosr pal nukewa, kut enenu in moniyuk in kasrelos ke orekma inge.
12:26-28. Fwinne nu sin met su kaskaskou ke peng lal, Ezikiel el fwak: “Wangin kas luk [Jeova] fwa sifwil patla.” Kut enenu in oru ma kut ku in oru in kasru met puspus in filiye lulalfongi lalos nu sin Jeova meet liki el aksafyela akwuk lun ma puspus inge.
14:12-23. Kunokon lasr sifwana pa in eis molela. Wangin kutena met ku in oru ma inge nu sesr.—Rom 14:12.
18:1-29. Oasr kunokon lasr nu ke ma koluk nukewa su tuku ke orekma lasr sifwana.
“NGA FWA TOPKAKUNLA, TOPKAKUNLA, TOPKAKUNLA”
Ke yea akitkosr ke pal in sruo, in yea 611 B.C.E., met matu puspus lun an Israel elos tuku nu yurol Ezikiel “in siyuk sin Jeova.” Elos long ke me sramsram lun met Israel ke orekma in lain lalos ke lusen pal loeloes a ke sie kas in sensen la ‘Jeova el fwa fwauk kutlas natul’ in lainelos. (Ezikiel 20:1; 21:3) Kaskaskin kas lal nu sin met kol lun an Israel (Zedekaia), Jeova el fwak: “Sisla maiteru, a sarukla tefuro. Ma inge fwa tia sifwil oana meet. Akfulatye ma pusisel, a akpusiselye ma fulat. Nga fwa topkakunla, topkakunla, topkakunla. Ma se inge pa fwa tia sifwil on, nu ke pal el tuku su ma se inge ma lal [Jisus Kraist], a Nga fwa sang nu sel.”—Ezikiel 21:26, 27.
Jerusalem el nununkeyuk ke ma koluk lal. Ma koluk lal Oholah(Israel) a Oholibah (Juda) el akkalemyeyuk. Oholah el esalang tari nu in “poun met kawuk lal, nu ke poun met Assiria, su el arlanu lungse.” (Ezikiel 23:9) Kunanula lal Oholibah el apkuran pa in sikyak. In 609 B.C.E., orekma lun met meun in raunela an Jerusalem ke lusen malem 18 mutamwauk. Ke pal se siti se inge el ikori ku kuf, met Ju elos lut na paye in akkalemye asor yok lalos. Ezikiel el tia enenu in kaskaskin kas lun God nu sin met sruo in an Babulon nu ke el eis report ke kunanula lun siti lun “met kaengla.”—Ezikiel 24:26, 27.
Kusensiyuk Puspus Ke Ma Simusla Eis Top Ka:
21:3—Mea se inge “kutlas” su Jeova el fwauk liki ma nukumya? “Kutlas” su Jeova el orekmakin in sang oru nununku lal nu sin an Jerusalem a Juda pa Togusra Nebukadnezzar lun an Babulon a met meun nukewa lal. U lun God in kosrao ke ma orekla su kulanu in ngun ku in weang pa nu ka.
24:6-14—Mea ras ke luen pot ku tup in orek mongo el lumeyukla nu ka? Jerusalem su oasr met puspus raunela el pupulyukkinyuk nu ke sie tup lulap. Ras ka el lumeyuk nu ke oiyen moul fokfok lun siti sa—oiyen fokfok, ella koluk, a akmas su oasr ma kunel ka. Arlanu yok lupan orekma fokfok lal a fwinne akwanginyeyukla koanon ma inge a akpusyeyukelik mulut in oru ma inge in arlana fwol tusruktu ras ka tia ku in wanginla liki.
Me Lutlut Nu Sesr:
20:1, 49. Oiya su akkalemyeyuk nu sin met matu puspus lun an Israel el akkalemye la elos tia arlanu lulalfongi ke ma Ezikiel el fwak. Lela kut in tia akkeye kain in nunak in alolo oinge nu ke kas in sensen lun God.
21:18-22. Fwinne Nebukadnezzar el orekmakin orekma lun inutnut, Jeova el akpayeye nu sin met kol puspus lun met Pegan elos in tuku lain an Jerusalem. Ma inge akkalemye la fwinne dimon elos tia ku in tulokinye met puspus ku u se su Jeova el orekmakin in sang akpayeye akwuk lal.
22:6-16. Jeova el srunga kaskas kikiap, moul fokfok, orekmakinyen ku nu ke inkanek sesumwos, a in eis me eyeinse. Kut enenu in oru sulela mwomwo in fwasr liki kain in orekma koluk inge.
23:5-49. Orekma lun met Israel a met Juda in orek kawuk nu sin mutanfwal puspus oru elos in orekmakin pa akwuk lun alu kikiap lun mutanfwal puspus su elos orek kawuk nu se. Lela kut in karungin kut sifwana liki oiyen asrouki nu sin met puspus lun fwalu su ku in kunausla lulalfongi lasr.—Jemes 4:4.
Sie Peng Su Moul a Ku
Kut lotela me lutlut su arlanu mwo ke sapta 1 nu ke 24 ke buk se in Baibel inge su pangpang Ezikiel! Akwuk mwomwo nukewa su akkalemyeyuk ka el akkalemye ke ma puspus su kol nu ke wanginla lun me insemwomwo lun God, a ke inkanek fuka kut ku in eis pakoten lal, a la efu ku kut enenu in sang kas in sensen nu sin met koluk. Kas palu ke kunanula lun an Jerusalem el akkalemye kalem kel Jeova oana God se su ‘fwakak nu sin met kulansap lal ma sasu meet liki ma inge sikyak.’—Isaia 42:9.
Kas palu puspus su oana ma simusyukla in Ezikiel 17:22-24 a 21:26, 27 el srusrngiye nu ke oakiyuki lun Togusrai lun Messaia in kosrao. Tia pat, me kolyuk lun togusrai inge fwa oru ma lungse lun God in orek fwin fwalu. (Mattu 6:9, 10) In oasr lulalfongi fukoko, kut ku in ngetla nu ke pal fwasru nu ke me insemwomwo puspus lun Togusrai. Aok, “kas lun God el moul a ku.”—Hibru 4:12.
[Picture on page 18]
Sariot in kosrao el lumeyuk nu ke mea?
[Picture on page 20]
In moniyuk in wi pal nukewa ke orekma in sulkakin peng mwo el kasre kut in akkalemye “me akul” lasr pal nukewa