Suk Misla Lun God Ke Moul In Sou
“Sang nu sin Jeova, komwos sou lun mutanfwalu, sang nu sin Jeova mwolanu a ku.”—SAM 96:7.
JEOVA el oakiye moul in sou ke inkanek misla a insemwomwo, ke pal se ma el oru in toeni mokul a mutan se meet ke payuk. Ke ma paye, Edam el arulanu engun paenang ma inge moklel in fwakak kas mwomwo emeet su simusyukla: “Ma inge sri in srik, a ikwe in ikuk. El fwa pangpang mutan tu meyen el etuk liki Met.”—Genesis 2:23.
2 Ke pal se ma God el oakiye akmwuk lun payuk a akmwuk ke sou, oasr ma el nunku su yok liki, tiu in sang na insemwomwo nu sin met su tulik nutul. A el lungse elos in akos ma lungse lal. God el fwak nu sin seanyen se meet: “Komwos in kapek, a yokelik, a nekla fwalu, a kutangla, a leum fwin ik in mwea, a mwon fwin yen engyengu, a fwin ma moul nu kemwa, su mokuikui fwin fwalu.” (Genesis 1:28) Sie kunokon mwo na paye pa inge. Fuka yokiyen insemwomwo lal Edam, If, a tulik nutulos nu kemwa su fwa isusla fwin seanyen se meet se inge el akos ma lungse lun Jeova!
3 Fwinne misinge, sou nu kemwa elos insemwomwo elos fwin akesrui in oru ma lungse lun God. A fuka yokiyen fwinsrak mwo lun sou su pusisel in akos inge! Met sap Poul el simusla: “Arulanu yok sripe orekma lun God, su oasr mwoleung ka ke moul se inge a ke moul se su e fwa tuku. (1 Timote 4:8) Sou nu kemwa su moul fwal nu ke orekma lun God elos akos ma sap lun Jeova ke Kas lal a oru ma lungse lal. Elos suk misla lun God ke ma inge elos konaok insemwomwo “ke moul lalos ingenu.”
Moul In Sou Oasr ke Me Sensen
4 Paye, kut tia ku in konaok misla a insemwomwo in sou nu kemwa. In srukak me sramsram ke lutlut lun pisen met su pangonyuk Population Council, The New York Times el fwak: “Ke an kasrup a an sikasrup kemwanu, aten mokuikui lun sou arulanu ekla.” Author ke lutlut se inge el fwak: “Nunuk ke sou oanu sie u fukoko su tukeni nu sie, su papa el orekma oanu met kite ke ma enenu lun sou, a nine el orekma oanu met su kurungin loom a ma enenu lun tulik, ma inge nu kemwa oanu sramsram folinfong na. Ma paye pa, oiye pengpeng ke mutan putete su wangin mokul tuma, puseni fwasrelik lun seanyen, a [sou srisrik puspis] . . . arulanu sikyuk na paye fwin fwalu nu fon. Ke sripen oiye pengpeng inge, paenang million puspis ke sou tianu fukoko, wangin misla, a insemwomwo, a pus selos fwasrelik. Fwin an Spain, oiyen fwasrelik lun sou arulanu kapkapek ke lusen yiu siengoul somla ke saflaiyen century ak20 inge, 1 inmaslon met payuk 8 elos fwasrelik—sie kapek yok pa inge meyen 1 inmaslon met payuk 100 na pa fwasrelik ke lusen yiu 25 somla. An England pa sie ke an su oasr pise yok ke fwasrelik lun seanyen fwin an Europe—4 inmaslon seanyen payuk 10 elos fwasrelik. Ku in liyeyuk pa ke an se inge puseni lun sou puspis su papa mukena ku nine mukena pa kurunganang sou.
5 Luman met puspis elos silaklak na paye in sisla mutan kielos a mokul tumalos. Met puspis elos sum nu ke loang inge pangpang “Loang ke Fwasrelik” futoto nu an Tokyo, Japan. Tempel se inge lun Shinto el eis me siyuk ke devorce ku kutu oiyen fwasrelik inmaslon met luo. Kais sie met su som nu we in alu elos simusla me siyuk lalos ke sie ipen sak, sripsripyuk nu ke loang inge, na elos pre ke topuk. Sie newspaper fwin an Tokyo el fwak la ke pal se ma loang inge oakiyuki yiu siengoul somla, “mutan kie puspis lun met kuka kasrup puspis fwin an we elos simusla ke pre lalos a siyuk la mokul tumalos in sisla mutan kamwuk lalos a foloko nu selos.” Tusruktu ke len inge, apkurun me siyuk nu kemwa pa ke fwasrelik, a tia ke auliyuk sie sin sie lun seanyen payuk. Wangin alollo, moul in sou arulanu oasr ke me sensen fwin fwalu nu fon. Ya ma inge aklutye met Kristian? Mo, meyen Baibel el ase nu sesr etauk ke ma upa su sikyuk ke sou misinge.
Efu Oasr Ma Upa ke Sou?
6 Pa inge sie sripe efu oasr ma upa ke sou misinge: “Fwalu nu fon on in ma koluk.” (1 Jon 5:19) Oiye fuka kut ku in liye nu sin met koluk inge, Setan su Devil? El sie met silolel, arulanu fokfok a kikiap. (Jon 8:44) Tia me lut fwalu lal arulanu penpeng ke yokyokelik lun kikiap a kosro, su arulanu akkolukye moul in sou! Likin u lun God, me purakak lal Setan el kaifweung in kunausla akmwuk lun God ke moul payuk a in aksafyela misla ke sou.
7 Siepa sripe ke ma upa su arulanu akkolukye metu akkalemyeyuk in 2 Timote 3:1-5. Kas palu lal Poul su akkalemyeyuk ke fus inge akkalemye la kut moul ke “len safla.” Sou nu kemwa elos tia ku in inse misla a insemwomwo fwin sie met in sou lalos elos “lungselos sifwanu, lungse mani, met kunkon, fulang, wenteis, seakos papa a nine, met tia sang kulo, tia mutal, tia lungse met in sou lalos sifwanu, met silolel, met lisrek, tia sifwanu leum fwelos, met lemnak, met su tia lungse ma mwo, met tukak, met lekkeke, met mwan, met lungse me akengun yok liki lungse God, met srukye luman sumwosmwos a lafwekin ku lun sumwosmwos insielos.” Sie sou tia ku in insemwomwo fwin oasr sie met in sou su tia mutal ku tia lungse met in sou lalos sifwanu. Fuka sie sou el ku in inse misla fwin oasr sie met in sou su lemnak a tia lungse ma mwo? Kulok liki, fuka elos ku in eis inse misla a insemwomwo fwin met in sou se elos lungse me akengun yok liki lungse God? Pa inge oiyen met fwin fwalu misinge su muta ye koko lal Setan. Tia me lut arulanu upa na paye in suk insemwomwo lun sou ke len safla se inge!
8 Siepa sripe efu wangin misla a insemwomwo ke sou puspis meyen tulik puspis elos akkalemye oiye koluk. Ke pal se ma Poul el palye ke ma e sikyuk ke len safla, el akkalemye la tulik puspis elos seakos papa a nine. Kom fwin sie met fwusr, ya oiye su kom akkalemye sang kasru ke inse misla a insemwomwo lun sou lom?
9 Kutu sin tulik srisrik elos tia me srikasrak mwo ke oiye lalos. Ke sie me pupulyuk, sie tulik mokul el simusla nu sin papa tumal sie leta koluk: “Kom fwin tia lela ngan wi kom fwin an Alexandria, na Nga tia sim leta nu sum, ku sramsram nu sum, ku wilkas nu sum, a kom fwin som nu Alexandria Nga tia srukye poum, ku sifwil paing kom. Pa inge ma sikyuk kom fwin tia lela Nga in wi kom . . . tusruktu kom supwema nu sik sie [harp] Nga siyuk sum. Kom fwin tia oru, Nga tia mongo a nim. Pa inge safla!” Ya ma sasu nu sum kain in leta se inge? Leta se inge simusyukla sin tulik mukol nu sin papa tumal fwin an Ijipt 2,000 yiu somla.
10 Oiyen tulik Ijipt inge tianu purakak insemwomwo ke sou. Paye, upa liki ma inge ma sikyuk nu ke sou ke len safla se inge. Aok, met fwusr nu kemwa komwos ku in kasru sou lomwos in suk misla lun God. Fuka? Ke komwos akos kas lun Baibel inge: “Tulik, komwos in akos papa tumomwos a nine kiomwos in ma nu kemwa, tu ma inge me akinsemwomwoye Leum.”—Kolosse 3:20.
11 Fuka komwos nu kemwa su papa a nine? Kasru tulik nutumwos in ekla met kulansap oaru lun Jeova. “Luti nu sin tulik inganek fwal tu lan fwasr we,” Soakas 22:6 el fwak. “a ke el matu el fwa tia fwasr liki.” Ke inkanek in lutlut mwo su tuku ke Ma Simusla a me srikasrak mwo lun papa a nine, tulik mokul a tulik mutan puspis elos tia fwasr liki ke pal se ma elos matu. Tusruktu ma inge oakiyuki nu ke inganek in lutlut, lupan akpa ke lutlut ke Baibel a ke insien tulik srisrik.
12 Fwin met nu kemwa in sou lasr elos kaifweung in oru ma lungse lun Jeova, na kut enenu in engunkin na paye misla lun God. Loom sin met Kristian enenu in nenela ke ‘mwen nutin misla.’ Luk 10:1-6 el akkalemye la oasr ke nunuk lal Jisus kain in met inge ke pal se ma el supwela met tumal lutlut 70 oanu met luti a el fwak nu selos: “A in kutena loom komwos ilyuk nu we, komwos fwak meet, ‘Misla nu ke loom se inge.’ A sie mwen nutin misla fwin muta we, misla lomwos fwa on fwe.” Ke pal se ma met kulansap lun Jeova elos oru orekma lun forfor sie loom nu ke sie loom in misla a wis “peng mwo lun misla,” elos suk mwen nutin misla. (Orekma 10:34-36; Efesus 2:13-18) Paye, sou lun met Kristian su orekla ke mwen nutin misla enenu in oasr misla na paye.
13 Sie loom enenu in oasr misla a an in mongle. Sie mutan katinmas matou pangpang Naomi el fwinsrak la God el akinsemwomwoye mutan fwusr katinmas luo nutul, pangpang Rut a Orpa, ke mongle a me pwarak su tuku ke mokul a loom mwomwo. Naomi el fwak: “Jeova lan sot nu sumtal tu komtal in konoiyuk mongle, kais sie sumtal in loom sin mokul tumal.” (Rut 1:9) Fwin ke me siyuk lal Naomi, sie scholar el simusla la ke kain in loom inge Rut a Orpa “elos e fwa konaok molela liki mulat a me fosrnga. Elos fwa konaok mongle. Pa inge sie ma lalos su elos ku in muta in misla, a ke ma inge pulakin mwo lalos a kena mwo ku in konoiyukyuk insemwomwo a mongle na yok. Ku sakuruk inge lun Hibru . . . akkalemyeyuk mwo ke ma simusla su kapsreni nu ke ma inge in [Isaia 32:17, 18].”
14 Tuni ma simusla inge in Isaia 32:17, 18. Ke fus inge kut ku in rid: “A orekma lun sumwosmwos fwa misla; a sripen sumwosmwos, misla insese ma patpat. A met srak fwa muta in nien muta misla, a in loom su wangin forsnga we, a in nien mongle fwulpap.” Loom sin met Kristian enenu in ekla nien mongle na paye lun sumwosmwos, misla, wangin sangeng, a misla lun God. Tusruktu fuka fwin me srifwe, sulela lun kais sie tia oanu sie, ku oasr kutu ma upa su sikyuk? Fwin ma inge sikyuk, na kut enenu na paye in etu ma lukma ke insemwomwo lun sou.
Akmwuk Saok Akosr
15 Sou nu kemwa fwin fwalu oasr kunokon lalos nu sin Jeova God, El Su Orala sou nu kemwa. (Efesus 3:14, 15) Ke sripe se inge elos nu kemwa su lungse insemwomwo lun sou elos enenu in suk kolyuk lal a kaksakunal, oanu met sim lun Sam el oru: “Sang nu sin Jeova, komwos sou lun mutanfwalu, sang nu sin Jeova mwolanu a ku.” (Sam 96:7) Ma lukma ke insemwomwo lun sou ku in konoiyukyuk ke sran Kas lun God, Baibel, a ke orekmakinyen ma sap lal. Sou nu kemwa su orekmakin ma sap inge elos fwa insemwomwo a engunkin misla lun God. Ke ma inge lela kut in tuni akmwuk saok akosr inge.
16 Sie nu ke akmwuk inge oakiyuki nu ke oiye se inge: In sifwanu leumi arulanu yok sripe tu in oasr misla lun God ke sie sou. Togusra Solomon el fwak: “El su tia sifwanu liaung insie oanu sie siti su musalla a wangin pot ka.” (Soakas 25:28) In kurunganang ngunasr—sifwanu leumi—arulanu yok sripe kut fwin lungse in oasr sie sou insemwomwo a misla. Fwinne kut sesumwos, kut enenu in akkalemye sifwanu leumi, sie nu ke fwako lun ngun mutal lun God. (Rom 7:21, 22; Galetia 5:22, 23) Ngun mutal el oswela sifwanu leumi nu sesr kut fwin siyuk oiye se inge ke pre, orekmakin kai lun Baibel ke ma se inge, a asrouki nu sin met su orekmakin ma inge ke moul lalos. Oiye se inge ku in kasru kut in “kaengla liki kosro.” (1 Korint 6:18) Sifwanu leumi ku in ouyepa kasru kut in fwasr liki orekma silolel, fwasr liki ku kutangla liki srui, a in sun ma upa ke inkanek lalmetmet.
17 Siepa akmwuk saok ku in akkalemye ke inkanek inge: akilenyen sifwe ku in kasru kut in suk misla lun God ke sou lasr. Poul el simusla: “A nga lungse tu komwos fwa etu, tu sifwen mokul Kraist; a sifwen mutan mokul; a sifwen Kraist, God.” (1 Korint 11:3) Kalmen ma inge pa, mokul el enenu in kol sou lal, a mutan kiel enenu in oaru in akkeyel, a tulik nu kemwa enenu akos. (Efesus 5:22-25, 28-33; 6:1-4) Kain in oiye se inge ku in sang kasru ke misla lun God ke moul in sou.
18 Sie Kristian mokul el enenu in esam la kunokon lal oanu sifwe su tuku ke Ma Simusla tia enenu in akkalemye ke inkanek silolel. El enenu in etawi Jisus, su Sifwel. El fwinne “sifwen ma nu kemwa,” Jisus “el tia tuku tu met in kulansap nu sel, a tu lan kulansap nu selos.” (Efesus 1:22; Mattu 20:28) In oupanu, sie mokul Kristian el akkalemye oiyen sifwe lal ke sie inkanek lungse su ku in kasrel sifwanu in kurunganang me insemwomwo lun sou lal. A paye sie mutan Kristian el lungse in akesrui nu sin mokul tumal. Oanu “met kasru lal” a “met su akfwalyel,” el akfwalye na paye oiye su wangin nu sin mokul tumal a ke ma inge el sang nu sel kasru su eneneyuk. (Genesis 2:20; Soakas 31:10-31) Orekmakinye akmwuk lun sifwe ke inkanek mwo ku in kasru mokul a mutan in akfulatye sie sin sie a purakak tulik nutulos in akos. Aok, akilenyen akmwuk ke sifwe akkeye misla lun God ke moul in sou.
19 Akmwuk saok aktulo ku in akkalemye ke kas inge: Sramsram inmaslo arulanu yok sripe ke misla a insemwomwo lun Sou. Jemes 1:19 el luti kut: “A lela tu met nu kemwa in sa in long, a pat in kaskas a in mulat.” Kais sie met in sou enenu in long a sramsram nu sin sie sin sie meyen sramsram ku in pupulyukin nu ke inkanek soko su sitosa lukwe ku in kasrusr a osun. Fwinne ma kut fwak paye, tusruktu ma inge ku in akkolukye a tia akkeye sie met kut fwin kaskas ke inkanek silolel, insefulat, a tia nunuk. Sramsram lasr enenu in mwo, “solela ke sol.” (Kolosse 4:6) Sou nu kemwa su fwasr tukun ma sap lun Baibel a sramsram sie sin sie elos suk misla lun God.
20 Akmwuk saok akakosr pa inge: Lungse arulanu yok sripe tu in oasr misla a insemwomwo ke sou. Lungse inmaslon mokul a mutan ku in sang kasru ke moul in payuk, a futoto sie sin sie ku in akkapyeyuk inmaslon met se met se in sou. Tusruktu yok liki nu kemwa pa lungse su akkalemyeyuk ke kas Grik pangpang a·gaʹpe. Pa inge lungse su kut akkapye a akkalemye nu sin Jeova, nu sel Jisus, a nu sin met tulan lasr. (Mattu 22:37-39) God el akkalemye kain in lungse se inge nu sin metu ke pal se ma el ase “Mwen siefwunnu isusla nutul, tu el su lalalfongel fwa tia tula, a el fwa eis moul ma patpat.” (Jon 3:16) Fuka sie me insemwomwo na paye tu kut in ku in akkalemye kain in lungse se inge nu sin met nu kemwa in sou lasr! Lungse se inge su fulat liki nu kemwa “sie me kapur lun sumwosna.” (Kolosse 3:14) El oanu me kapur nu sin seanyen payuk a ma inge moklelos in oru mea ma mwo nu sin kais sie selos a nu sin tulik nutulos. Fwin oasr ma upa sikyuk, lungse kasrelos in tukeni osun ma inge. Kut ku in lalalfongi na paye ke ma se inge meyen “lungse . . . el tia suk ma lal sifwanu . . . el fwokpap in ma nu kemwa, el lalalfongi ma nu kemwa, el fwinsrak ke ma nu kemwa, el muteng in ma nu kemwa. Lungse el tia wanginla.” (1 Korint 13:4-8) Insemwomwo na paye sou nu kemwa su lungse lalos sie sin sie akkeyeyuk ke lungse lalos nu sin Jeova!
Kaifweung In Suk Misla lun God
21 Akmwuk inge nu kemwa a kutupa me lutlut su tuku ke Baibel akkalemeyuk ke me rid puspis su Jeova el kulang in ase nu sesr ke inkanek lun “met kulansap oaru a lalmetmet.” (Mattu 24:45) Ke sie me pupulyuk, kain in me lutlut inge ku in konoiyukyuk ke buk inge The Secret of Family Happiness su oasr sra 192, kitakutla ke Toeni Lulap lun District lun Met Lo lun Jeova pangpang “Met Tutafpo ke Misla lun God,” su orekla fwin fwalu nu fon ke 1996/97. Lutlut lun met se met se, a lutlut lun sou ke Ma Simusla ke kasru lun me rid inge ku in kol nu ke me insemwomwo puspis. (Isaia 48:17, 18) Aok, orekmakinyen ma sap su tuku ke Ma Simusla ku in akyokye misla a insemwomwo lun sou lom.
22 Oasr ma mwo puspis lun Jeova su el akola in sang nu sin sou nu kemwa su oru ma lungse lal, a el fwal na paye ke kaksak a kulansap lasr. (Fwakyuk 21:1-4) Ke ma inge lela sou lom in orekmakin moul lalos ke alu nu sin God paye. A lela Papa lungkulang lasr in kosrao, Jeova, in akinsemwomwoye kom ke kom suk misla lun God ke moul in sou lom!
Fuka Kom Topuk?
◻ Mea ma inge su eneneyuk fwin sie sou el lungse in moul ke lungse lun God?
◻ Efu oasr ma upa yok in sou misinge?
◻ Mea ma lukma ke insemwomwo lun sou?
◻ Mea kutu nu ke akmwuk su ku in akkeye misla a insemwomwo ke moul in sou?
[Study Questions]
1. Jeova el oakiye mutamweyen moul in sou ke inkanek fuka?
2. Mea ma oasr ke nunuk lun God ke moul payuk sayen kena lal in sang insemwomwo nu sin tulik nutul?
3. Mea ma enenu nu sin sou nu kemwa tu elos in ku in moul fwal nu ke orekma lun God?
4, 5. Efu kut ku in fwak la moul in sou fwin fwalu nu fon oasr ke me sensen?
6. Mea 1 Jon 5:19 el akpayeye ke ma upa su sikyuk ke moul in sou ke len lasr?
7. Mea oiye lun met puspis su elos akkalemye ke len safla se inge el oru ke sou puspis?
8, 9. Mea oiye lun tulik el ku in oru ke insemwomwo lun sou?
10. Fuka met fwusr nu kemwa elos ku in kasru sou lalos in suk misla lun God?
11. Fuka papa a nine elos ku in kasru tulik nutulos tu elos in ekla met kulansap oaru lun Jeova?
12. Efu enenu in oasr misla ke loom lun met Kristian?
13, 14. (a) Mea Naomi el lungse in sikyuk nu sel Rut a Orpa? (b) Loom lun met Kristian enenu in kain in nien mongle fuka?
15. Fuka kom ku in aketeye ma lukma ke insemwomwo lun sou?
16. Mea orekma lun sifwanu leumi ke moul in sou?
17, 18. (a) Fuka 1 Korint 11:3 ku in orekmakin ke moul lun sou Kristian se? (b) Fuka orekma in akilenyen sou akkeye misla lun God ke sie sou?
19. Efu ku sramsram mwo inmaslo arulanu yok sripe ke insemwomwo a misla lun sou?
20. Efu kom ku in fwak la lungse arulanu yok sripe ke misla lun sou?
21. Mea ma inge su ku in akkapye misla a insemwomwo lun sou lom?
22. Nu ke mea kut enenu in filiye yok moul in sou lasr?
[Picture on page 18]
Sramsram mwo inmaslo ku in kasru kut in suk misla lun God ke moul in sou