Ilisimatuussuseq, upperisarsiorneq ilumoortumillu ujaasineq
’Upperisarsiornernik ilumuunngitsorpassuaqarnera uannut sunniuteqarsimavoq.’ — Charles Darwin
UKIUT 1800-kkut aallartinneranni ilisimatuussuseq upperisarsiornerlu kattunneqarsinnaanngitsuusimanngillat. Atuakkami Darwin: Before and After-imi ima allassimasoqarpoq: „Allaat allakkani ilisimatuussutsimut tunngasuni Guutip pissusissamisoortumik piviusumillu taanissaa tunuarsimaarfigineqarsimanngilaq.“
Darwin-ip atuakkiaa Arternes Oprindelse tamatuminnga allanngueqataasimavoq. Ilisimatuussuseq pinngoriartuaarsimaneraanerlu imminnut ataqatigiissinneqarsimapput upperisarsiorneq — Guutilu — tunuartillugit. Sir Julian Huxley ima oqarsimavoq: „Pinngoriartuaarsimanermik tapersersuisut eqqarsartaasianni ’qutsissut’ pisariaarussimapput inissaarussimallutilluunniit.“
Pinngoriartuaarsimanermik isumaliutersuut ullumikkut ilisimatuussutsimit avissaartitassaanngitsutut isigineqarpoq. Tamatumunnga pissutaaqataanerpaasut ilaat fysikerip Fred Hoylep taavaa: „Ilisimatuut isumatoqqanik aalajangiussiinnartut siumut isigalutik ilumoortumik ujaasinissaminnit itsaq upperisarsiornikkut ingasaassiniarnernut utersaarnissamik akornusiiniarnissartik aallunneruaat.“ Isummanuku ingasaassiniartut suut upperisarsiorneq ilisimatuussutsip isaani maajunnartunngortissimagaat?
Upperisarsiornerup pinngortitsinermik upperinninneq tusaamanerlugaalersippaa
Biibili sinnerlugu saqqummerniarunaraluartik ’kreationistit’ — amerlasuutigut naaggaartunik fundamentalistiusunik peqateqarlutik — oqaatiginiartarsimavaat Nunarsuaq avataarsualu ukiut 10.000-it angunagit pisoqaassuseqartut. Isuma ingasaassiniartoq tamanna geologinut, ullorissanik ilisimatuunut fysikerinullu quianaannarpoq, paasisimasaannummi akerliummat.
Biibilili qanorpiaq oqarpa? „Pileqqaarneranni Guutip qilak nunarsuarlu pinngortippai.“ (1 Moses 1:1) Piffissaq taaneqanngilaq. Ulloq pinngortitsiffik siulleq aatsaat Mosesimik allakkat siulliit 1:3-5-imi taaneqarpoq. „Qilak nunarsuarlu“ pinngortinneqareersut „ulloq“ siulleq aallartippoq. Taamaattumik ilisimatuut oqartarnerattut qilak nunarsuarlu ukiunik milliardilikkuutaanik pisoqaassuseqarsinnaapput. Piffissaq qanoq sivisutigisoq pineqarnersoq Biibilimi eqqaaneqanngilaq.
Upperisarsiornikkut ingasattajaarniut alla tassa ’ullut pinngortitsiffiusut’ arfinillit nassuiarneqarnerat. Fundamentalistit ilaat oqartarput tassaasut ulluiit arfinillit — taamaalillutillu pinngortitsineq nalunaaquttap-akunnerinik 144-nik sivisussusilerlugu. Tamanna ilisimatuunit nalornissutigineqarpoq ilisimatuussutsikkummi paasisanut akerliulluinnarmat.
Fundamentalistinuku Biibilimik nassuiaanerat — Biibili namminiunngitsoq — ilisimatuussutsimut akerliusoq. Biibilimi oqaatigineqanngilaq ullut pinngortitsiffiit tamarmik nalunaaquttap-akunnerinik 24-nik sivisussuseqartut; allaat ullut taakku ’ullormut Jehova Guutip nunarsuarmik qilammillu pinngortitsiffigisaanut’ sivisunerujussuarmut ilanngunneqarput. (1 Moses 2:4) Tamatuma tikkuuppaatigut „ullut“ tamarmik ukiunik tuusintinik arlalinnik sivisussuseqarsimassasut.a
Tassa pinngortitsinermik eqqarsaat ’kreationistinit’ fundamentalistinillu tusaamanerlugaalersinneqarsimavoq. Nunarsuup avataarsuatalu pisoqaassusii ullullu pinngortitsiffiusut sivisussusii pillugit taakkua ajoqersuutaat ilisimatuussutsimut silatusaartumut Biibilimulluunniit naapertuutinngillat. Aammali isummat ingasaassiniartut allat upperisarsiornermik ilisimatuussutsip isaani maajunnartunngortitsisimapput.
Pissaanermik atornerluineq
Upperisarsiorneq ukiut ingerlaneranni naapertuilluanngitsuliornerpassuarnut pisuusarsimavoq. Assersuutigalugu ukiuni akullerni pinngortitsinermik ajoqersuut allanngortinneqarsimavoq ilagiit oqaluffeqarfillit Europami pissaanilissuarnik tapersersuinerat eqqortutut isigineqalersinniarlugu. Oqaatigimisaarneqarsimavoq Guutip aalajangiineratigut inuit aalajangersimasumik inissisimaffeqartut, pisuut piitsullu assigiimmik. Atuakkami The Intelligent Universe-mi ima allassimasoqarpoq: „Pisuut ernerisa nukarlersaat paasitinneqarput imminnut ’Guutip aaqqissuussaa’ naapertorlugu ilaqutariit pigisaannit annikitsuinnarmik pissarsissasut imaluunniit pissarsinngilluinnassasut, sulisartorlu kajumissaarneqartuarpoq ’Guutip imminut inissisimaffigititaa’ naammageqqullugu.“
Taamaattumik tupinnanngilaq amerlasuut „itsaq upperisarsiornikkut ingasaassiniarnernut utersaarnissamik“ annilaanngateqarmata! Upperisarsiornerup inuit anersaakkut pisariaqartitaat matussutissinniarnagit iluanaarniutigisimavai. (Hesekiel 34:2) Atuagassiami India Today-mi allaaserisami pingaarnerutitami ima allassimasoqarpoq: „Ukiut ingerlaneranni ajortulianik taama naatsorsueqqissaartigaluni upperisarsiorneq suli uppernassuseqassaguni tupinnassaqaaq. . . . Pinngortitsisup qutsinnerpaap aqqani . . . inuit peqqarniinnerpaamik iliorfigeqatigiissimapput.“
Aap, upperisarsiorneq Darwinip eqqarsartaasianut annertuumik sunniuteqarsimavoq. „Kristumiussuseq Guutimit saqqummersitatut upperiunnaariartuaarsimavara,“ taanna taama allassimavoq. „Upperisarsiornerit ilumuunngitsut ikuallannersuartut nunarsuaq tamakkerlugu siuaruaassimanerat uannut assut sunniuteqarsimavoq.“
Upperisarsiorneq ilumoortoq ajugaavoq
Upperisarsiornikkut ilumoortuusaassuseq silarsuarmi matumani nutaajunngilaq. Jesusip nalimini upperisarsiornikkut pisortat pissaaneqarumatuut ima oqarfigisimavai: ’Taamattaaq ilissi inuit takkuanni qaassigut ilumoortuusaaraluarpusi, ilussigulli ilumoortuusaarniarnernik iluaatsuliornernillu imalissuuvusi.’ — Matîuse 23:28.
Kristumiussuserli ilumoortoq ’silarsuarmut ilaanngilaq’. (Juánase 17:16) Kristumiut upperisarsiornermut politikkimulluunniit ileqqorluttumut peqataanngillat; aamma isumaliutersuutinit pinngortitsisoqarneranik assortuisunit tammartitaasanngillat. Apustili Paulus ima allassimavoq: ’Ilisimassut silap matuma pia Guutimi sianiissutaavoq.’ — 1 Korintumiut 3:19.
Tamannali isumaqanngilaq kristumiut ilisimatuussutsimut tunngasunik ilisimasaqanngitsut. Aap, pallorfiginnittummi ilumoortut ilisimatuussutsimik eqqumaffiginnittorujussuupput. ’Qilaap tungaanut qiviarit takussagillu,’ Esajas taama peqquneqarsimavoq. „Kia ullorissat pinngortippai?“ (Jesaja 40:26) Aammattaaq Job kajumissaarneqarsimavoq pinngortitarsuup avataarsuatalu tupinnartui misissussagai taamaalillunilu Pinngortitsisoq ilisarinerulerlugu. — Jobimik allakkat, kapitalit 38-41.
Aap, pinngortitsisoqarneranik upperinnittut pinngortitarsuaq ataqqinningaarlutik qimerloortarpaat. (Tussiaat 139:14) Pinngortitsisullu, Jehova Guutip, siunissamik nuanningaartumik neriorsuutai upperaat. (sarĸúmersitat 21:1-4) Inuit millionilikkuutaat Biibili tunngavigalugu paasisimavaat inuup inuunerisimasaa siunissaaluunniit nalaatsornernut attuumassuteqanngitsoq. Jehova inuk pinngortikkamiuk siunertaqarsimavoq, siunertarlu tamanna piviusunngortinneqassaaq — taassumunnga tusarnaarumasunut tamanut pilluaqqussutaasumik. Kajumissaarumavatsigillu tamanna misissuiffigineroqqullugu. (wD 1/9 94)
[Quppernerup ataani ilanngussaq]
a Takukkit Vågn op!, 8. marsi 1983-imoortoq, aamma Hjælp til forståelsen af Bibelen, qupperneq 1167, Napasuliaq Alapernaarsuiffiup Peqatigiiffianit naqiterneqarsimasut. Kreationistit isumaasa Biibilimut ilisimatuussutsimullu akerliuffigisaat pillugit paasissutissat amerlanerusut nassaassaapput Vågn op!-imi, 22. juuni 1983-imoortumi, quppernerni 12-15-imi aamma Vågn op!-imi, 8. juuli 1983-imoortumi, quppernerni 14-17-imi.
[Qupp. 6-mi ungalusaq]
UPPERNARSAATISSANIK ILISIMASAQANNGITSUT?
„Allaat Jehovap Nalunaajaasuisa biologii ilikkagaqarfigingaatsiarsimavaat,“ eqqartuussissuserisoq Norman Macbeth atuakkiamini 1971-imeersumi, Darwin Retried — An Appeal to Reason-imi, taama allassimavoq. Iteritsi!-mi allaaserisaq pinngoriartuaarsimaneraanermut tunngasoq atuareerlugu Macbeth ima allappoq: „Darwinismemik isornartorsiuinermik isumatuumik imaqarnera tupaallaatigaara.“ Paasiniaalluarsimaneq oqaluuserisamullu tunngasunik ilisimasaqarluartunit issuakkat pitsaasut maluginiarsimavai, imalu naggasiilluni: „Eqqortuussanngilaq Simpson ima oqartuassappat: ’. . . nalunanngilaq [pinngoriartuaarsimanermik isumaliutersuummik] upperinninngitsut tamarluinnarmik ilisimatuussutsikkut uppernarsaatissanik ilisimasaqanngitsuusut.’“