Allat atisalersoriaasiat isikkoris­sariaasiallu mamiatsaatigaakka

OQALUTTUARTOQ: EILEEN BRUMBAUGH

UPPERISARSIOQATIGIIT “Old Order German Baptist Brethren”-imik taaneqartartut, amishit mennonitillu upperisaannut assingusut, akornanni peroriar­torpunga. Upperisarsiorneq tamanna Tysklandimi 1708-mi Guutimik mianerin­nilluar­niartut, pietistinik taaneqartut, nalaanni aallartippoq. Upperisarsiorneq pillugu qinerlerfissiami allassimavoq Guutimik mianerin­nilluar­niartuusut taakkua nunarsuarmiut Kristusip iivangkiiliuanik pisariaqar­titsinerat takorlooraat. Nunani assigiin­ngitsorpassuarni ajoqersuinerat iluatsil­luarsimavoq. – The Encyclopedia of Religion, atuagaq 11, “pietism”.

Taakkua ilaat ikittunnguit 1719-imi Pennsylvaniamut USA-miittumut Alexander Mack siulersor­tigalugu tikipput. Eqimattak­kuutaat taakku kingusin­nerusukkut pilersin­neqartut avissaar­tuupput. Alexander Mack-imit ilikkakkatik namminneq nassuiaasersor­tarpaat. Oqaluffipput 50-it missaan­naannik ilaasor­taqarpoq. Biibilimik atuarnissaq ilagiin­niittullu aalajangigaannik malinneq­qissaarnissaq pingaar­tinneqaqaaq.

Ilaquttama kinguaariinni minnerpaamik pingasuni upperisaq tamanna upperisaralugulu inooriaaseraat. Uanga aamma upperisarsiortunut taakkununnga ilaavunga 13-inillu ukioqarlunga imermut morsutsitaallunga. Perorsagaavunga kallerup-inninoortut tamarmik – soorlu biiliuteqarneq, traktoriuteqarneq telefoniuteqarneq radiuuteqar­nerluunniit – eqqunngitsulior­nerusut. Ilagiitsinni uagut arnat mutiunngitsunik atisalersor­tarpugut, killortinneq ajorpagut nasartaateqar­tuaannar­tarlutalu. Angutit umeqarput. Isumarput malillugu silamiunut ilaannginnerput takutit­tarparput mutinik atisalersor­tannginnikkut, kiinnakkut timikkullu kusassar­tannginnikkut, isumaqarattami taamaalior­tarutta ajortuliorlutalu pingaar­niartuus­sasugut.

Perorsagaavugut Biibilimik ataqqin­neqqissaas­sasugut, anersaakkummi immersorfigisaratsigu. Ullaakkorsiun­nginnitsinni ullaat tamaasa inimi ataatsimoor­tarpugut, tassanilu ataata Biibilimit atuaariarluni oqaaser­taliisarpoq, qinunerani tamatta seeqqum­meqqasarpugut. Taavalu anaana ataatarpoortarpoq. Uanga ullaaq qilanaariuaan­nartarpara ilaqutariittut ataatsimoorlutalu anersaakkut ittunik sammisaqar­tarnerput pillugu.

Indianami illoqarfiup Delphip eqqaani nunaateqarfimmi najugaqarpugut, tassani naatitanik assigiin­ngitsunik naatitsisarpugut. Naatitagut illoqarfiliaat­tarpagut hestimik qamutinillu assartorlugit aqqusinernilu imaluunniit illumiit illumut tuniniar­tarlugit. Ilungersorluta sulisarnerput guutisiornertut isigaarput. Taamaattumik piffissaq tamaat ilungersorluta sulisarpugut sapaat minillugu, sapaammimi sulineq inerteq­qutaammat. Nunaateqarfitsinni suleruloor­tangaaratta ilaatigut anersaakkut ittunik sammisaqarneq unamminiar­nartarpoq.

Katisimaneq ilaquttallu

1963-imi 17-inik ukioqarlunga uppeqatigalu James katippugut. Aataqqiia nulianilu upperisarsioqatigiinni “Old Brethren”-ini ilaasor­taapput. Marluulluta kissaatigiuaan­narparput Guuti kiffartuuk­kusullugu, isumaqarattami upperisarput ilumoor­tutuaasoq.

1975-imi arfinilinnik meeraqarpugut 1983-imilu arfineq-aappassaannik meerartaarpugut, taannalu nukarliliaraarput. Rebecca, angajulliup tullia niviarsiarar­tatuaavoq. Suleruloor­taqaagut, aningaasanilli atuival­laartan­ngilagut sipaartuugatta. Angajoq­qaatsinniit uppeqatitsinniillu “Old Brethren”-imeersunit Biibilimi najoqqutassianik ilinniar­tinneqar­nitsitulli meeqqagut ilinniar­tinniar­tarpagut.

Upperisarsioqatigiiusugut qallikkut qanoq isikkoqarneq pingaar­tingaarparput. Pissutigalugu qanoq uummammioqar­nersugut takuneqarsin­naanngimmat isumaqarpugut atisalersoriaatsitsigut qanorpiaq ittuunersugut takuneqarsinnaasoq. Nutsagut kusassarpal­laarutsigit imaluunniit kjuulitta allai angival­laarpata pingaar­niartutut isigineqassaagut. Ilaannikkut tamakku Biibilimi allassimasunit pingaar­nerutin­neqartarput.

Uima nukaata parnaarus­saanera

1960-i naangajalersoq uima nukaa, Jesse, upperisap tungaatigut uagutsitulli perorsagaasoq, sakkutuujorusun­nginnini pissutigalugu parnaarussaavoq. Parnaarus­saaqqatilluni Jehovamik Nalunaajaasut naapippai, taakku aamma isumaqarput sorsunneq Biibilimut naapertuutin­ngitsoq. (Esaja 2:4; Matiusi 26:52) Jessep Jehovamik Nalunaajaasut Biibili pillugu oqaloqatigisalerpai, aamma taakku pissuserinnerat takuaa. Biibilimik misissueq­qissaareerluni Jehovamik Nalunaajaasutut, uagut tupaallaatigeqisatsinik, imermut morsutsin­neqarpoq.

Jessep uiga, James, ilikkak­kaminik oqaluttuuttarpaa. Aamma uima atuagassianik Napasuliaq Alapernaarsuiffik-nik Iteritsi!-nillu pisarnissaa isumagisarpaa. Atuartar­nermini Biibili soqutigiar­tuaalerpaa. Guuti kiffartorfigerusungaarpaa, misigiuaan­narporli Guuti ungasillugu. Taamaattumik Jamesip paaserusut­tuaannarpaa qanoq ililluni Guutimut qaninnerulersin­naanerluni.

Utoqqaanertat kajumis­saartarpaatigut amishit, mennonitit kiisalu uagut upperisatsiniit “Old Brethren”-iniit qimagus­simasut, silamiutut isigilersimasatta, atuagaataannik upperisarsiornermut tunngasunik atuartaq­qulluta. Ataatamali Jehovamik Nalunaajaasut siumut isummius­sereerluni ajorisupilussuuai. Allaat isumaqarpoq atuagassiat Napasuliaq Alapernaarsuiffik aamma Iteritsi! atuanngisaan­nassagigut, taamaattumik James taakkuninnga atuaraangat ajoqersuutinik ilumuun­ngitsunik upperisaqalis­sasoralugu annilaangasaqaanga.

Jamesilli upperisatsinni ajoqersuutit ilaat apeqqusertarpai isumaqarami Biibilimut naapertuutin­ngitsut. Soorlu sapaammi suligaanni ajortulior­nerunersoq apeqqusertarpaa. Upperisarsioqatigiit ilinniar­tippaatigut sapaammi uumasut imissaannik tunisin­naagigut, kisiannili naasupilunnik nutsueq­qusaanata. Utoqqaanertat aperigaluarlugit Biibilimik tunngaviliillutik tamanna akisinnaaneraat akisinnaasan­ngilaat. Piffissap ingerlanerani uanga aamma ilinniar­titsissutinut taamaattunut qularnerujar­tulerpunga.

Upperiuarsimavarput oqaluffipput Guutip pigigaa, qimakkutiguli nalunngilarput qanoq pisoqassasoq. Taamaattumik “Old Brethren” qimassallugu ajornakusoor­tipparput. Oqaluffimmili Biibilimut naapertuutin­ngitsunik ilinniar­titsisumut ilaanerput ilerasuutigaarput. Taamaattumik 1983-imi oqaluffimmut allappugut nassuiarlugu sooq oqaluffik qimakkumagipput, allakkattalu oqaluffimmi naalagiartunut nipilimmik atuarneqar­nissaat kissaatigaarput. Tamatumalu kinguneranik oqaluffimmiit ilaajun­naarsitaavugut.

Upperisarsiornermik ilumoortumik ujaasinerput

Ilumoortumik upperisamik ujaasinerput maanna aallartipparput. Iliuutsinik ajortunik kinguneqar­titsisartunik ilinniar­titsissuminnillu malinnittunik ujaasivugut. Upperisarsiortut sorsunnermut peqataasut ingerlaannaq itigartis­sinnaavagut. Upperisarsiortut pilimanian­ngitsumik inuusut malugeq­qusaanngitsunik atisalersoriaaseqartut orniginar­tippagut, taakkumi uagut paasinnit­taaserput naapertorlugu silamiunut ilaanngimmata. 1983-imiit 1985-imut USA-mi angalaarpugut upperisarsiortunik taamaattunik ujaasilluta mennonitit, kvækerit allallu assingusut misissorlugit.

Piffissami tamatumani Jehovamik Nalunaajaasut nunaatitsinnut Camdenimut, Indianamut pulaartarpaatigut. Tusarnaar­tarpagut oqarfigalugillu Biibili tuluttooq King James kisiat atortassagaat. Jehovamik Nalunaajaasut sorsunnermut ilaarusun­nginnerat ataqqivara. Tusarnaar­nissaalli ajornakusoor­tittaqaara, takusin­naanngik­kunikkumi silamiut ingalas­simassagunikkit mutiunngitsunik atisalersor­tariaaseqar­tariaqarmata. Isumaqarpungami inuit uagutsitulli atisalersorneq ajortut maniguus­sinnaan­ngitsut. Isumaqarluin­naramami pigisatta makitasuun­ngortit­taraatigut.

Jamesip ernigut Jehovap Nalunaajaasuisa naalagaaf­filersaarfiannut ataatsimiigiaqatigisalerpai. Uanga tamanna kamannaril­luinnarpara. Kajumis­saarpaanga ilageqqullutik, uangali piumanngilanga. Ullut ilaanni ima oqarfigaanga: “Ilinniar­titsissutaat upperin­ngikkaluarlugit ilaaniarit, takunias­savammi qanoq imminnut pinersut.” Pissusilersor­nerammi uima killinneqaatigisimavaa.

Naggataatigut akuersiin­narpunga, tunuarsimaarusup­pungali. Itsarpaluttumik kjoleqarlunga nasartaateqarlungalu naalagaaf­filersaarfimmut iserpunga. Ernigut aamma itsarpaluttumik atisaqarput, ilaat allaat kamillaangapput. Nalunaajaasulli asannillutik tikilluaq­quaatigut. Eqqarsarpunga: “Allaalluin­narpugut, kisiannili akueraatigut.”

Asanninnerat malugaara, sulili aalajangiusimavara tunuarsimaas­sallunga. Nikuillutik erinarsoraangata uanga erinarsoqataanangalu nikueqataaneq ajorpunga. Ataatsimeereeratta kukkussutaasorisakka pillugit apeqqutis­sarpassuaqar­tarpunga, aamma allassimaffiit qanoq paasisariaqarnersut pillugit. Naak pissusilullunga aperisaraluartunga tamarmik inussiar­nisaarfigisarpaannga. Aamma tupigusuutigeqaara apeqqut aalajangersimasoq inunnut assigiin­ngitsunut apeqqutigigaangakku isummamikkut assigiillutik akisarmata. Ilaasa akissut allattarpaat uanga iluaqutigingaakkannik, taamaasil­lungami kingusin­nerusukkut uanga nammineq misissorsin­naassagakku.

1985-imi aasaagaa ilaqutariiulluta Memphisimut, Tennesseemut ataatsimeersuariaqataavugut, isiginnaariaan­narluta. Jamesi suli umeqarpoq, mutiunngitsunillu atisaqarluta. Taamaak­kaluartorli ataatsimeersuarnermi unillatsiaraangatta ilassiar­torneqar­tuarlutalu oqaloqatigineqar­tarpugut. Malugalugu Jehovamik Nalunaajaasut uagutsinnik asanninnerat soqutigin­ninnerallu killinneqaatigaarput, tamannalu uagutsinnik akuersinerattut isigaarput. Aamma ataasius­suseqarnerat killinneqaatigaarput sumiluunniit ataatsimiik­kaluarutta ilinniar­titsissutaat assigiimmata.

Jamesip inuttut soqutigineqarnermik ersersitsivigineqarnerput assut killitsis­sutigaa, Biibilimillu atuaqatiserineqarami akuersivoq. Paasisani tamaasa misissoq­qissaartarpai, ilinniakkani ilumoornersut qulakkeer­niarlugu. (Apustilit Suliaat 17:11; Tessaluunikamiunut 1. 5:21) Piffissap ingerlanerani qularun­naariar­torluni ilumoortumik nassaartutut misigilerpoq. Uangali suli piareersiman­ngilanga. Eqqortuliorusuppunga, kisiannili mutinik atisaqarusun­ngilanga silamiutut isigineqarusun­nginnama. Ilaanni uiga atuaqatigineqartoq ilaavunga, uanga Biibili King James aamma Nunarsuup nutaanngor­nissaanik nutsigaq quppertarpakka. Versit atuakkagut tamaasa Biibilini taakkunani sanilliut­tarpakka salloqit­tagaaqinagama.

Qanoq qularun­naartunga

Jehovamik Nalunaajaasunit atuaqqis­saaqatigineqaratta ilikkarparput Ataatarput qilammiusoq Guutiusoq, pingasuunani, ataasiinnaasoq. Aamma paasivarput tarniusugut toqusuitsumik tarneqarnata. (Mosesimik 1. 2:7; Mosesimik 5. 6:4; Ezekieli 18:4; Korintimiunut 1. 8:5, 6) Aamma ilikkarparput toqusut inaat Anniarfiun­ngitsoq inuilli iliveqarfigigaat. (Jobi 14:13; Tussiaat 16:10; Oqaluus­sisartup oqaasii 9:5, 10; Apustilit Suliaat 2:31) Anniarfik pillugu ilumoortoq paasigakku tamanna qularun­naassutigaara, “Old Brethren”-imimi tamannarpiaq pillugu isumaqatigiis­sinnaanatillu nassuiarsinnaaneq ajormassuk.

Sulili eqqarsaatigisarpara ilumut Jehovamik Nalunaajaasut upperisaat ilumoornersoq isumaqarama uppertunut ilumoortunut ilaanngitsut. Isumaqarpungami pilimanian­ngitsumik inooriaaseqarneq pisariaqartoq, taamatulli inuunngillat. Aappaatigulli takusin­naavara Jiisusip tusagassanik nuannersunik kikkunnul­luunniit oqaluus­seqqusinera naalakkaat. Paatseveerusimaaqaanga! – Matiusi 24:14; 28:19, 20.

Paatsiveerusimaarnerma nalaani Nalunaajaasut asanninnerat taakkua upperisaannik misissuinerma ingerlatiin­narnissaanut kajumis­sissutigaara. Ilagiin­niittut tamarmik ilaquttatsinnut soqutigin­ninnertik ersersit­tarpaat. Ilarpassuisa pulaartarpaatigut, ilaatigut utoqqatsis­sutitut manninnik immunnil­luunniit pitsissimariarluta pajuttarpaatigut. Nuannarileralut­tuinnarpagut. Kimit atuaqqis­saaqatigineqar­tarnerput apeqqutaatinnagu angerlarsimaffipput sanioqqutiinnarneq ajorpaat. Eqqatsinni nalunaajaasimagunik uagutsinnut alakkalaar­tuaannartarput. Pulaartarnerat pisariaqar­teqaarput, periarfis­saqartarattami ilisarisimaler­nissaannut, aamma uagutsinnut soqutigin­nivinnerat asannin­nermillu takutitsisarnerat pingaar­teqaarput.

Illoqarfigisatsinni Jehovamik Nalunaajaasut kisimik soqutigin­ninnermik ersersitsivigineq ajorpaatigut, aamma ilagiinnit allanit qanittuniittunit soqutigineqarpugut. Atisalersoriaatsip isikkoris­sariaatsillu isumakuluutiginerata nalaani Jehovamik Nalunaajaasup Kay Briggsip pulaarpaatigut. Taanna ilagiinni allani qanittumeersuuvoq. Nuimaniarpalun­ngitsunik atisaqarlunilu pinnersaatit atunngilai, taamaattumik toqqissisimanareqaara oqaloqatigiil­luarsin­naallutalu. Ullut ilaanni Lewis Florap pulaarpaatigut. Upperisatsinnut ilitsoq­qussatsinnut assingusumi perorsagaasimavoq. Taassuma malugisinnaavaa nalornis­suteqartunga. Kingusin­nerusukkut allaffigaanga, eqqissisarlunga, qulinik quppernilinnik. Allagai killinneqaatigingaarakkit qullilivunga, arlaleriarlungalu atuartarpakka.

Qatanngummut O’Dellimut nakkutil­liisumut angalasartumut Esaja 3:18-23 aamma Petrusimit allakkat siulliit 3:3, 4-lu nassuiaqquakka. Aperivara ima: “Versit taakkua ersersin­nginnerpaat Guutimit iluarineqas­sagutta mutinik atisalersoriaaseqas­sanngitsugut?” Imalu akivaanga: “Nasartaateqarneq eqqunngitsuliornerua? Nutsanik perlaaneq eqqunngitsuliornerua?” “Old Brethren”-ini niviarsiaqqat perlaasar­neqartarput arnallu nasartaateqar­tarlutik. Paasilerpara uagut Biibilimi allassimaffinnik eqqunngitsumik paasinnit­tartugut. Aamma nakkutilliisup angalasartup naammagit­tarnera inussiar­nerneralu killinneqaatigaarput.

Qularutigiun­naariar­torpara ilumoortoq nassaarigipput. Sulili isumakuluuteqarpunga – tassa arnat nutsaminnik kipisisarnerat. Utoqqaanertap eqqarsalersin­niarlunga ima oqarpoq: “Arnat ilaasa nutsatik tallival­laartinneq ajorpaat, allalli takisuutit­tarpaat. Takissusaat apeqqutaallutik arlaata nujai sorliit pitsaaneruppat?” Aamma nassuiaappaanga isikkoris­sariaatsimut tunngatillugu nalunngeqatigin­nissuterput qanoq atussagipput, aamma atuagassannik tunivaanga.

Ilinniar­tinneqar­nitsitut iliorpugut

Oqaluffimmik upperisaminnik timitaliisartunik ujaasivugut, taamaat­tunillu nassaarpugut. Jiisusi ima oqarpoq: “Asaqatigiikkussi kikkut tamarmik paasissavaat ilinniar­titarigissi.” (Johannesi 13:35) Qularutigiun­naarparput Jehovap Nalunaajaasui inuusut asannin­nivimmik takutitsisartut. Taamaak­kaluartoq meeqqagut angajulliit marluk Nathan Rebeccalu tamatuma nalaani unamminiagaqarput. Taakkumi “Old Brethren”-imiiginnarput taakkunanilu imermut morsutsitaasimallutik. Piffissalli ingerlanerani ilinniar­titsissutigut Biibilimeersut ilumoortut Nalunaajaasullu asannit­tuliortarnerat killitsis­sutigiar­tulerpaat.

Rebeccap Guutimut qanillinissaq kissaatigiuarsimavaa. Paasigamiuk inuit iliuusii siunissaallu Guutip siumut aalajangereerneq ajorai qinnuiginissaa ajornan­nginnerutilerpaa. Aamma paasigamiuk Guuti ataasiunanilu pingasuun­ngitsoq, kinaassuseqartorli ilaarsin­naasani, tassunga qaninnerusutut misigilerpoq. (Efesossimiut 5:1) Oqaatsit itsarnisat King James-imiittut qinunermini atortariaqarnagit paasigamiuk nuannaarutigaa. Guutimut qinunermi piumasaqaatit siunissamilu inuit naassaan­ngitsumik nunarsuarmi paratiisimi inuunissaat paasiar­tortillugu Pinngor­titsisuminut qaninnerujus­suartut misigilerpoq. – Tussiaat 37:29; Saqqummersitat 21:3, 4.

Maanna nuannaarutigisagut

Jamesi uangalu meeqqagullu tallimat – Nathan, Rebecca, George, Daniel aamma John 1987-imi aasaagaa Jehovamik Nalunaajaasun­ngorluta imermut morsutsitaavugut. Harley 1989-imi imermut morsutsitaavoq, taava Simon 1994-imi. Ilaqutariiulluta tamatta Jiisusip peqqussutaa ulapputigaarput, tassa tusagassaq nuannersoq oqaluus­sissutigalugu.

Ernigut angajulliit – Nathan, George, Daniel, John aamma Harley – panippullu Rebecca Jehovap Nalunaajaasuisa immikkoor­tortaqarfiani USA-miittumi sulinikuupput. George tassani suli ukiut 14-inissaa sulivoq, Simon 2001-imi atuarfimmi atuarun­naarami aamma Betelimi sulilerpoq. Ernigut tamarmik Jehovap Nalunaajaasuini ilageeqarfimminni utoqqaaner­taanngikkunik ilagiinni kiffartor­tuupput. Ilagiinni Thayerimi, Missourimiittumi uiga utoqqaanertaavoq, uanga oqaluussineq ulapputigaara.

Maanna pingasunik ernutaqarpugut – Jessica, Latisha aamma Caleb. Angajoq­qaavisa Jehovamut asannin­nissaannik perorsaanerat takullugu assut nuannerpoq. Ilaqutariittut nuannaarutigeqaarput Jehovap imminut kajungilersiinnarata aterminik atuisunik asannit­tuliornermikkullu ersersitsivigin­nittartunik nanisitim­matigut.

Inuit Guutimit iluarisaarusungaartut avatangiisiminniilli sunnerneqarpal­laartut misigin­neqatigingaarpagut. Neriuppugut uagut matumiit matumut angalasarnerput, pisiassanik tuniniaanata, kisiannili Guutip kunngeqarfia pillugu oqaluus­sinerput taassumalu nuanningaartut naammas­sisassai taakkuattaaq misigiumaaraat. Eqqarsaatigileraangakku qujamasuum­merujus­suartarpunga, allaat qullilisarpunga Jehovamik Nalunaajaasut, Guutip aqqanik atuisut, naammagit­tangaarlutik asannin­nerminnik ersersitsivigisarmatigut.

[Qupp. 19-mi assiliartat]

Arfineq-marluk missaanik ukioqarlunga, kingusin­nerusukkullu inersimasutut

[Qupp. 20-mi assiliartaq]

Jamesi, George, Harley aamma Simon mutiunngitsunik atisallit

[Qupp. 21-mi assiliartaq]

Silami tuniniaasarfim­mukaassisunga aviisimi allaaserisaanikuuvoq

[Suminngaanneernera]

Journal Courierilu, Lafayette, Indiana

[Qupp. 23-mi assiliartaq]

Ilaqutariiulluta ullumikkut