Nalunngiliuk?
Ukiuni hundredini siullerni synagogi: Isumaqartoqarpoq synagogi ukiuni hundredini siullerneersuusoq Gamlami, Galilæap Tasersuaniit avannamut kangisissumut 10 kilometerit missaattut ungasitsigisumiittumi, nassaarineqartoq taama isikkoqarsimasinnaasoq. Tassa itsaq synagogit taama ittuusarsimagunarput
Synagogit qanoq pilersimappat?
OQAATSIP “synagogi”-p nagguigaa oqaaseq grækerisooq “ataatsimoorneq”-mik imaluunniit “katersorsimasut”-mik nutserneqarsinnaasoq. Taaguut tamanna naleqquppoq itsaq inuiaqatigiit juutiusut ilinniartitaajumallutik Guutimillu pallorfiginninniarlutik katersuuttarfigimmassuk. Allakkani Hebræerisuuni synagogit erseqqissumik eqqaaneqanngillat, Kristumiulli Allagaataat Grækerisuut naapertorlugit Jiisusip nalaani taama ittuni katersuuttoqartarsimavoq.
Biibilimik ilisimatuut amerlanerit isumaqarput juutit Babylonimi aallarussaaqqanerisa nalaani synagogit pilersimasut. Encyclopaedia Judaica-mi ima tunngavilersuuteqarpoq: “Aallarussaaqqasut nunami takornakkaminni naalaffeqannginnamik annikilliornerminni tuppallersarneqarnissartik pisariaqartikkamikku katersuuttarput, ilimanartumik sabbatikkut, Allakkanillu atuaallutik.” Juutit iperagaagamik qinoqatigiinniarlutik Allakkanillu atuaaniarlutik katersuuttarnertik ingerlatiinnarpaat sumulluunniillu nuukkaangamik synagogiliortarlutik.
Kristumiut siulliit nalaanni synagogit tassaalersimapput juutit – Immap Akullersuup sineriaanut, Kangiani Qiterlermut Israelimilu siammarsimasut – upperisarsiornermut sunngiffimmullu tunngatillugu katersuuttarfiat. The Hebrew University-mi Jerusalemimiittumi professori ima allappoq: “[Synagogi] atuaqqissaartarfiuvoq, illernartunik nereqatigiittarfiuvoq, eqqartuussisarfiuvoq, pigisanik ataatsimoorussanik toqqorsiviuvoq aamma politikkimut innuttaaqatigiinnullu tunngasutigut ataatsimiittarfiulluni.” Imalu nangippoq: “Soorunami pingaarnerpaavoq upperisarsiorneq.” Tupaallannanngilaq Jiisusip synagogini katersuuttunut najuuttarnera. (Mark 1:21; 6:2; Luk 4:16) Taakkunani najuuttunik ilinniartitsillunilu oqaaqqissaarillunilu qiimmassaasarpoq. Ilagiit kristumiut pilersinneqarnerisa kingorna aamma apustili Paulusi synagogini oqaluussisarpoq. Anersaakkut ittunik soqutiginnittut synagoginukartarput, taamaattumik Paulusi illoqarfinnut tikikkaangami synagoginukaqqaartarpoq oqaluussiartorluni. – ApS 17:1, 2; 18:4.