Ilaqutariit saassussineqartarput!

„INUIT akornanni aaqqissuussaanerit ilaqutariinnik aaqqissuussaaneq pisoqaanerpaartaraat. Amerlasuutiguttaaq taanna pingaarnerpaavoq. Inuiaqatigiit immikkoortuini tamani taanna tunngaviunersaavoq. Atugartuussutsit ilaat atasinnaasimapput ilaallu piuneerussimallutik ilaqutariit inooqatigiinnerminni qanoq ataqatigiitsiginerat apeqqutaasarluni.“

1973-imi The World Book Encyclopedia-mi taama allassimasoqarpoq. Ullumikkut oqaatsit taakku eqqanarsaaterpalullutik aarlerinarpalussinnaapput. Ukiuni kingullerni ilaqutariittut inooriaaseq sakkortuumik saassunneqartarpoq. Siunnersuisoq John Bradshaw ima allappoq: „Ulluvut ilaqutariinnut ajornartoorfiulluinnarput. . . . Avinnerpassuit, inuusuttuaqqat perullliortarnerisa, ikiaroornartunik atornerluinerup, meeqqanik atornerluinerup, nerisarnermut tunngatillugu nappaatit timikkullu pinerluffiginninnerup tamarmik takutippaat sumik ajorluinnartoqartoq.“

Ilumut, ilaqutariinneq eqqarsaatigalugu „sumik ajorluinnartoqarnera“ silarsuarmi tamarmi takuneqarsinnaavoq. The Unesco Courier-imi Europami pissutsit pillugit ima allassimasoqarpoq: „1965-imiilli avinnerit nunavimmi tamarmi amerliartuinnarsimapput. . . . Angajoqqaat kisimiittut amerliartuinnarput.“ Nunani siuarsarniakkani ilaqutariit aamma annikilliornerujartuinnarput. Atuakkiortoq Hélène Tremblay ima nalunaarpoq: „Inuiaqatigiikkuutaani ukiuni hundredelinni tutsuiginartumik allanngortussaanngitsumillu inooriaaseqarfiusimagaluartuni inuit millionilikkuutaat maanna uiverneq misigisarpaat.“

Ingammik angerlarsimaffinni amerlasuuni ullumikkut pissutsit annilaarnartuupput. USA-ginnarmi meeqqat millionilikkuutaat angajoqqaanit imerajuttunit perorsarneqartarput. Ilaqutariinni nakuuserneq amiilaarnartumik siaruaakkiartorpoq. Atuakkiaminni Intimate Violence-imi misissuisartut Richard Gelles Murray Strausilu ima allapput: „Nammineq angerlarsimaffinni asasannit timikkut saassussineqarnissat, unatarneqarnissat toqutaanissallu ilimanarnerupput, sumiiffimmi allami kimilluunniit taama pineqarnissamut naleqqiullugu.“

Ilaqutariit nakuussusiat atugartuussutsip aniguinissaanut ilumut aalajangiisuussappat, atugartuussutsip siunissaa siooragisariaqarparput. Immaqali atugartuussutsip siunissaanit allaanerusunik isumakuluuteqartarputit. Qularnanngitsumik eqqarsaatiginerusarpat ularussimaneq tamanna nammineq ilaqutannut qanoq kinguneqarumaarnersoq. Qanoq kinguneqassava? Oqaasissaqarluartup tamatuminnga akissutaa immaqa tupigusuutigissavat. (wD 15/10 92)