Sorsunnerup Alianartua

LONDONIMI Imperial War Museumimi takornariat nalunaaqutaq digitaliusunik kisitsisitalik immikkut ittoq assut soqutigisarpaat. Nalunaaqutaq taanna qassinngorneranut takussutissaanngilaq. Nalunaaquttaq taanna isumassarsiarineqarsimavoq ukiut hundredellit makkua ilisarnaatiginerpaasa ilaannik — tassa sorsunnermik — inuit paasitinniarlugit. 3,31 sekundit qaangiukkaangata nalunaaquttap tamatuma kisitsisai ataatsimik ilasarput. Kisitsisip nikinneri tamarmik ukiuni hundredelinni makkunani angummut, arnamut meeqqamulluunniit ataatsimut sorsunnermi toqutaasimasumut naleqartinneqarput.

1989-imi juunimi kisitsineq aallartinneqarpoq. 1999-imi decembarip ulluisa 31-anni unnua’qeqqanut kisitsiunnaassaaq. Taamanikkussamut kisitsineq 100.000.000-imut killissimassaaq — ilimagineqarpoq inuit ukiuni hundredeni kingullerni sorsunnerni toqutaasut taama amerlatigissasut.

Inuit 100.000.000-t. Tuluit Nunaanni innuttaasut marloriaataannit amerlanerusut. Kisitsisilli tamatuma takutinngilaa amiilaarnartut anniaatillu eqqugaasut atugaat. Aamma takutinngilaat qimataasut — ataataasut, anaanaasut, qataangutit, uillarnerit iliarsuillu millionilippassuit — misigisimasaat. Kisianni kisitsisip takutippaa inuiaat oqaluttuarisaaneranni ukiut hundredellit inuuffigisavut tassaasut ajunaarfiunerpaasut naakkittaatsuunermik asseqanngilluinnartumik ilisarnaatillit.

Ukiut hundredellit tamakkua oqaluttuarisaanerata takutippaattaaq inuit qanoq inuallaqqitsigisut. Oqaluttuarisaanerup ingerlanerani sakkut nutaat ineriartortinneqarneri ukiut 1900-kkut aallartilernerat tikillugu arriissimavoq, tamatuma kingorna sakkut nutaat assigiinngitsorpassuit nassaarineqarsimapput. 1914-imi sorsunnersuaq siulleq aallartimmat Europami sakkutuut qalugiusallit hiistertarput. Ullumikkut rakettit satellittinit qarasaasianillu aqunneqartut eqqorluinnarlugu nunarsuup ilaani sumiluunniit toqoraasinnaapput aseruisinnaallutillu. Sorsunnersuup siulliup nalaaniilli aallaatsit, qamutit timmisartullu sorsuutit, aqqartartut, bakteriat kemiilu atorlugit sakkusiat, soorunalimi qaartartut atomitortut ineriartortinneqarlutillu pitsaanerulersinneqarsimapput.

Maannakkut inuit ima sorsullaqqitsigilersimapput inuup sorsoqataanissaanut navianarpallaalersimalluni. Soorlu Frankenstein pillugu oqaluttualiami inupiluliap taassuma pinngortitsisuni toqukkaa, taamatuttaaq nukiit piuneerutsisinnaasut taama annertutigisut tunisisitik sorsunnermi nungutinnissaat aarlerinartorsiortippaat. Sorsunnerit aseruisut aqunneqarsinnaappat soraarsinneqarsinnaallutilluunniit? Allaaserisani tulliuttuni apeqqutit tamakku sammissavavut.

[Qupp. 3-mi suminngaanneernerat]

Asseq: U.S. National Archives

Asseq: U.S. Coast Guard

The Imperial War Museumimit akuerineqarluta