APUSTILIT SULIAAT
1 Asasara Tiuufilusi, allakkanni siullerni Jiisusip ullup qilaliartitaaffimmi tungaanut iliuuserisai ilinniartitsissutigisaalu tamaasa allaatigaakka. 2 Jiisusi anersaaq illernartoq aqqutigalugu apustilit* toqqakkani ilitsersoreerlugit qilaliartitaavoq. 3 Jiisusip naalliunnermi kingorna uumanini qularutiginnginniassammassuk arlaleriarluni saqqummerfigai. Ullut 40-t ingerlaneranni taakkununnga takutikkaangami Guutip kunngeqarfia eqqartortarpaa. 4 Najortillugit peqquai: “Jerusalemmi qimassanngilarsi, Ataatalli neriorsuutigisaa uannit tusagarsi utaqqiuassavarsi. 5 Johannesimi imermut morsutsitsisarpoq, ullualuilli qaangiuppata anersaamut illernartumut morsutsitaassaasi.”
6 Taamaattumik katersuukkamik aperaat: “Naalagaq, massakkut kunngeqarfik Israalimi pilerseqqilerpiuk?” 7 Akivai: “Ataatap piffissat piffissarititaasullu aalajangersagai* ilisimasariaqanngilasi. 8 Anersaalli illernartup qulangerpasi nukimmik pissaasi, aamma Jerusalemmimi, Judiiami tamarmi, Samaariami nunarsuullu isorpiaa tikillugu* uanga pillunga ilisimannittutut nassuiaassaasi.” 9 Taama akereerluni isigitillugit qangattartitaavoq, nuissallu ulimmagu takusinnaajunnaarpaat. 10 Qimagukkiartornerani qilammut nakkussitillugit angutit marluk qaqortunik atisallit eqqaanniileriataarput 11 imalu oqarlutik: “Galiliiamiuususi, sooq qilammut isigivisi? Soorlu Jiisusi taanna akorngassinnit qilaliartinneqartoq takugissi, taamatuttaaq uterumaarpoq.”*
12 Taava Qaqqamit Oliivenequtilimmiit, Jerusalemmip eqqaaniittumiit, Jerusalemmimut – ullormi qasuersaarfimmi* angallavioqqusaasutut ungasitsigisumut – uterput. 13 Apuukkamik inisimaffigisaminni inimut qullermut majuarput. Tassaniipput Petrusi, Johannesi, Jaaku, Andariarsi, Fiilippi, Tuuma, Bartolumiiusi, Matiusi, Alfiiusip ernera Jaaku, aallussilluartoq Siimuut aamma Jaakup ernera Juudarsi. 14 Arnat Jiisusillu arnaa Mariia Jiisusillu nukai ilagalugit tamarmik ataasioqatigiillutik qinujuarput.
15 Ulluni taakkunani Petrusi qatanngutit (120-t missaanniittut) akornganni nikuippoq oqarlunilu: 16 “Qatanngutit angutit, Daavip anersaaq illernartoq ikiortigalugu oqaasii eqquuttariaqarput. Taassuma Juudarsi, Jiisusimik tigusarinnittussat aqqutissaannik ilitsersuussisunngortoq, eqqartorpaa. 17 Juudarsimmi ilagaatigut kiffartoqatigalutalu. 18 (Angutip taassuma naapertuilluanngitsuliornerminut akissarsiani akiliutigalugit narsaat pisiaraa, kussanngaarlunilu nakkarami qaarpoq* erlaviilu tamarmik anillallutik. 19 Jerusalemmimiut tamarmik tamanna ilisimaleramikku narsaat taanna namminneq oqaatsiminni Hakeldama-mik, tassa ‘Narsaammik Aattalimmik’, taasarpaat). 20 Tussiaatinimi allassimavoq: ‘Inaa inuerullunilu najugarineerukkili’ aamma: ‘Nakkutilliisutut akisussaaffia allamut tunniunneqarli.’ 21 Taamaattumik toqqartariaqarparput Naalakkatta Jiisusip akorngatsinni suliaqarnerani,* 22 Johannesimit imermut morsutsitaaneraniit qilaliartitaanerata tungaanut, angutit najortigiuarsimasatta ilaat. Taassuma Jiisusip toqusunit makititaanera pillugu ilisimannittutut nassuiaaqatigissavaatigut.”
23 Taava marluk siunnersuutigaat: Juuserfi, Barsabamik Justusimillu taaneqartartoq, aamma Matiarsi. 24 Imalu qinupput: “Jehova,* kikkut tamarmik uummataannik ilisimannittutit, qinnuigaatsigit paasinarsiseqqullugu taakkua marluk arlaat kina toqqarsimanerlugu 25 Juudarsi taarserlugu kiffartortussatut apustilitullu akisussaaffeqartussatut, Juudarsimmi nammineq piumasamisut iliorniarluni kiffartornini sumiginnarpaa.” 26 Immeraannermi Matiarsi toqqarneqarmat apustilinut aqqanilinnut ilaalersutut naatsorsuunneqarpoq.
2 Ullormi piinsip nalliussineqartarfiani tamarmik illumi katersuupput. 2 Issiatillugit qilammit nipi nipitooq anorersuartut ittoq tassanngaannaq tutsiuppoq illumilu tamarmi tusarsaalluni. 3 Oqqallu innertut ittut takussaalerput, siammarteramillu isersimasut tamaasa immikkut tuffigaat. 4 Tamarmillu anersaamik illernartumik peqangaalerput anersaamillu oqalussinnaanngortinneqarnertik naapertorlugu oqaatsit* assigiinngitsut atorlugit oqalulerlutik.
5 Tamatuma nalaani juutit Guutimik mianerinnittut inuiaqatigiinnit tamaneersut Jerusalemmimiipput. 6 Nipi taanna tutsiummat inuppassuit katersuupput tamarmillu immikkut oqaatsitik atorlugit oqaluttut tusaagamikkit paatsiveerullutik. 7 Aap, tupigusungaarlutik oqarput: “Arraa, uku oqaluttut tamarmik Galiliiamiuunnginnerpat? 8 Qanoruna ilillutik ilitsoqqussaralugu oqaatsigut atorlugit oqalussinnaalersimasut? 9 Akorngatsinniipput Partiamiut, Meediamiut, Elarmimiut, Mesopotaamiamiut, Judiiamiut, Kapaduukiamiut, Pontusimiut, Aasiamiut,* 10 Frygiamiut, Pamfyliamiut, Egyptenimiut, Kyrenep eqqaani Liibyami nunat immikkoortuineersut, Romamit tikeraat, juutit, juutit upperisaannut ilanngussimasut, 11 Kretamiut Araabiamiullu – Guutip pissaalluni suliai pillugit oqaatsigut atorlugit oqaluttut tusaavagut.” 12 Aap, tamarmik tupigusullutik paatsiveerullutillu imminnut oqarfigipput: “Qanoruna pisoqartoq?” 13 Allalli ima illaruaatigaat: “Viinniminguna tungusunnitsumik* imerpallaarsimasut.”
14 Petrusilli aqqanillit sassaqatigai nipituumillu oqarfigalugit: “Angutit Judiiamiut Jerusalemmimiullu tamassi, oqaasissaqarfigigassi tusarnaaqqissaaritsi. 15 Inuit uku aalakoorsorisasi aalakuunngillat,* aatsaammi ullaakkut qulingiluanngorpoq.* 16 Pruffiitili Juuili aqqutigalugu oqaatigineqartut uku eqquupput: 17 ‘“Ullunilu kingullerni,” Guuti oqarpoq, “anersaama ilaa inunnut tamalaanut kuerassavara, aamma ernisi panisilu siulittuissapput,* angutitasi inuusuttut takorluuisitaassapput, angutitasi utoqqaat sinnattortitaassapput, 18 allaallu ulluni taakkunani anersaama ilaa inussiaatinnut angutinut arnanullu kuerassavara, taakkulu siulittuissapput.* 19 Aamma qilammi ilisarnaatinik nunarsuarmilu tupinnartulianik* – aammik, innermik putsumillu qernertumik – saqqummersitsiumaarpunga. 20 Jehovap ullussarsuata immikkuullarissup nalliutinnginnerani seqineq taartunngussallunilu qaammat aanngussaaq. 21 Kinaluunniillu Jehovap aqqanik tatiginnittoq* annaanneqassaaq.”’
22 Angutit Israalikkuususi, tusaasinga: Nalunngilarsi Guutip Jiisusi Naazaratsimiu akunnissinni tupinnartuliortittarneratigut aallartitaralugu ilissinnut ersarissumik takutikkaa. 23 Guutip piumasaanut aalajangerneqarsimasumut siumullu ilisimanninneranut naapertuuttumik angut taanna ilissinnut pisinneqartoq angutit inatsisaatsut ikiortigalugit qisummut naalliutsitsiviliamut* kikiattuupparsi toqullugulu. 24 Guutilli toqup erloqinartuinit* aniguisinneratigut makitippaa toqup tigusarisimajuarneq sapermagu. 25 Daavimi taanna pillugu allappoq: ‘Jehova siuninniitittuarpara,* patajalinngisaannarniassagamami* talerpiatunginniippoq. 26 Taamaattumik uummatiga nuannaalerpoq oqaralu qiimmattangaalerluni. Timigalu neriuummi najugaqassaaq 27 Ilivermiitiinnassannginnamma* ilumoorfiginnitsivillu mikiarnissaa* akuerissannginnakku. 28 Inuunermut aqqummik ilitsersuupparma, najorukkit* nuannaangaalersissavarma.’
29 Qatanngutit angutit, ilaqutariinni ittuusoq Daavi, toqusoq ilineqartorlu ullorlu manna tikillugu maani iliveqartoq, pillugu sapiillunga oqaluullassi. 30 Pruffiitiugami nalunnginnamiullu Guutip uppernarsaavigaluni neriorsoraani kinguaami* ilaat issiavissaarsuarminut ingitsinneqassasoq 31 Kristusip toqusunit makititaanissaa siulittuutigalugulu eqqartorpaa, tassa Ilivermiiginnassananilu* timaa mikiassanngitsoq. 32 Guutip Jiisusi taanna toqusunit makitippaa, tamattalu tamatuminnga takunnittuuvugut. 33 Guutip talerpiatungaani qutsissisitaagami Ataatap neriorsuinermisut anersaaq illernartoq tunniussaa kuivaa, tamannalu ilissi takullugulu tusarparsi. 34 Daavimi qilalianngilaq, namminerli allappoq: ‘Jehova Naalakkannut oqarpoq: “Talerpimma tungaani issiagallaat 35 akeqqavit uannit ilinnut tummarfinngortinneqarnissaasa tungaanut.”’ 36 Taamaattumik Israalikkut tamarmik qularissanngilaat Jiisusi taanna qisummi naalliutsitsiviliami* toqutarsi Guutip Naalaganngortillugulu Kristusinngortikkaa.”
37 Tamanna tusaramikku uummatimikkut kapineqartutut misigipput, aamma Petrusimut apustileqataanullu aperipput: “Qatanngutit angutit, qanoq iliussaagut?” 38 Petrusip akivai: “Peqqissimigitsi, tamassilu ajortuliassinnik isumakkeerfigineqaqqullusi Jiisusip Kristusip aqqani imermut morsutsitaagitsi, taava anersaamik illernartumik tunissut akeqanngitsoq pissavarsi. 39 Neriorsuummi taanna ilissinnut, qitornassinnut, ungasissuniittunut tamanut Jehovallu Guutitta qaaqqusaanut tamanut atuuppoq.” 40 Nangillunilu ilisimannittutut nassuiaaqqissaarpoq imalu kajumissaartuarlugit: “Inunnit ajortunit nalitsinni inuusunit aniguigitsi.” 41 Taava oqaasiinik nuannaarlutik upperinnittut imermut morsutsinneqarput, ullormilu tassani inuit 3.000-t missaanniittut ilanngutitinneqarput. 42 Apustilit ilinniartitsissutaat, peqatigiittarneq,* nereqatigiittarneq qinusarnerlu aalluttuarpaat.
43 Apustilit tupinnartuliarpassuinik takunnittut tamarmik Guuti mianerilerpaat. 44 Uppertunngortut tamarmik katersuupput pigisaminnillu tamanik avitseqatigiillutik. 45 Nunaatitik pigisatillu tuniniarpaat pisariaqartinneqartullu naapertorlugit aningaasat tamanut agguaallugit. 46 Ullullu tamaasa guutisiorfimmi ataatsimoortuarput, aamma nuannaangaarlutik minguitsunillu pissutiginiagaqarlutik angerlarsimaffinni assigiinngitsuni nereqatigiittarlutillu nerisassaminnik avitseqatigiittarput. 47 Guutimik unnersiutiginnittarput inunnillu tamanit iluarisaallutik. Jehovallu ullut tamaasa annaanneqartussat ilanngutitittuarpai.
3 Piffissap qinuffiusartup nalaani, ullukkut pingasut* missaani, Petrusi Johannesilu guutisiorfimmut majuarput. 2 Angullu inunnguutsiminit nukillaarsimasoq akiarlugu aggiunneqarpoq. Guutisiorfimmut isertunut qinnuuloortarniassammat ullut tamaasa guutisiorfiup Isaaffianik Kusanartumik taaneqartartup eqqaanut inissittarpaat. 3 Taassuma Petrusi Johannesilu guutisiorfimmut isilersut takugamigit qinnuuloorfigai. 4 Marluullutik toqqarlugu qiviarpaat, Petrusillu oqarfigaa: “Qiviartigut.” 5 Taava tunineqarnissani ilimagalugu nakkutilerpai. 6 Petrusili oqarpoq: “Sølviuteqarnangalu kuultiuteqanngilanga, pigisannilli tunissavakkit. Jiisusip Kristusip Naazaratsimiup aqqani: Pisugit!” 7 Taava assaatigut talerperlikkut tigoriarlugu nikuisippaa. Taamaalisorlu isigai singernerilu nukeqalerput. 8 Nikuipallakkamilu pisulerpoq, guutisiorfimmullu iseqatigigamigit pississaajutigaluni Guuti unnersiutigaa. 9 Inuillu tamarmik pisuttoq Guutimillu unnersiutiginnittoq takuaat. 10 Guutisiorfiullu Isaaffiata Kusanartup eqqaani issialluni qinnuuloortartuusoq ilisarileramikku pisussinnaanngorsimanera qiimmattarlutik tupigusuutigingaarpaat.
11 Angutip Petrusi Johannesilu iperarusunngilai, inuillu tupigusungaarlutik Saalumuup Torsuusaasaanik Sukalimmik taaneqartartumi ungullugit katersuutipallapput. 12 Petrusip inuit takugamigit oqarfigai: “Angutit Israalikkuususi, sooq taama tupigusutsigivisi, aamma sooq nammineq pissaanerput Guutimulluunniit tunniusimanerput atorlugu pisussinnaanngortitsisimasoraluta nakkuppisigut? 13 Aaperaap, Iisaap Jaakullu Guutiata, siuaasatta Guutiata, Kiffani Jiisusi – akeqqanut pisitarsi Pilaatusillu iperarniarlugu aalajangersimagaluartup saavani narrugisarsi – qutsissisippaa. 14 Aap, taanna illernartoq naapertuilluartorlu narrugaarsi angullu toqutsisuusoq ilissinnut iperagaateqqullugu, 15 inuunermulli Siulersuisuuneq toqupparsi. Guutilli toqusunit makitippaa, tamatuminngalu takunnittuullutalu nassuiaavugut. 16 Taassumalu aqqa uagullu aqqanut uppernerput iluaqutigalugit angut una takusarsi ilisarisimasarsilu nukeqalerpoq. Jiisusilu pissutigalugu uppernitta angut una tamassi isigitillusi ajorunnaarsilluinnarpaa. 17 Qatanngutit, nalunngilara nalugissi qanoq iliornerlusi, aamma siulersortissi naluaat qanoq iliornerlutik. 18 Guutilli taamaalilluni Tanitami* naalliuttariaqarneranik pruffiitit tamaasa aqqutigalugit siumut nalunaarutigisani eqqortippaa.
19 Taamaattumik ajortuliasi piiarneqarniassammata peqqissimillusilu Guutimut saagitsi, taamaaliorussi Jehovap* nakussatsissallusilu 20 Kristusi, tassa Jiisusi, ilissinnik ikiuisussatut toqqakkani aallartissavaa. 21 Guutip itsaq pruffiitini illernartut aqqutigalugit piffissap sunik tamanik aaqqissuusseqqiffissap eqqartugaata nalliunnissaata tungaanut taanna qilammiissaaq. 22 Moorsisimi oqarpoq: ‘Qatanngutissi akorngannit Jehovap Guutissi uattut pruffiitiusoq ilissi pillusi toqqassavaa. Taassuma oqaasii tamaasa tusarnaassavasi. 23 Kinaluunniimmi Pruffiitimut taassumunnga tusarnaanngitsoq Guutip innuttaasa akorngannit suujunnaarsinneqarluinnassaaq.’ 24 Pruffiiti Saamuali aallarnerfigalugu pruffiitit tamarmik ullut taakku pillugit paatsuugassaanngitsumik oqalupput. 25 Pruffiitit taakkua Guutip siuaasassinnik isumaqatigiissuteqarnera* eqqartorpaat. Isumaqatigiissut taanna aamma ilissinnut atuuppoq Guuti Aaperaamut oqarmat: ‘Illit kinguaat aqqutigalugu nunarsuarmi ilaqutariit tamarmik ajunngitsorpassuarnik pissarsissapput.’ 26 Guutip Kiffani toqqareerlugu ilissinnut siullertut aallartippaa tamassi immikkut ajortuliortarunnaarnissassinnut ikiorniassammasi.”
4 Taakku marluk juutinut suli oqalutsillugit palasit, guutisiorfimmi nakkutilliisut naalagaata sadukiiarillu ornippaat. 2 Apustilit juutinik ilinniartitsimmata Jiisusillu toqusunit makititaasimaneranik tamanut oqaluussimmata iluarinngilaat. 3 Taamaattumik tigusareriarlugit aqaguanut tigummigallarpaat, unnoreermammi. 4 Oqalugiaammulli tusarnaartut ilarpassui uppertunngorput, angutillu amerlassusiisa 5.000-t missiliulerpaat.
5 Aqaguani juutit siulersortaat, utoqqaanertaat allakkanillu ilisimasui Jerusalemmimi katersuupput. 6 Aamma palasi nuimasoq Annassi, Kajfarsi, Johannesi, Alexanderi aamma palasip nuimasup ilaqutai tamarmik ilaapput. 7 Petrusi Johannesilu aariarlugit apersulerpaat: “Pissaaneq suna atorlugu imaluunniit kia aqqani taamaaliorpisi?” 8 Taava Petrusip anersaamit illernartumit sunnerneqangaarluni akivai:
“Juutini siulersortaasusi utoqqaanertaasusilu! 9 Angummut iloqiammut ajunngitsuliornerput taassumalu qanoq ajorunnaarsinneqarnera pillugit paasisaqarusuppisi? 10 Taamaappat tamassi, Israalikkuususilu tamassi, ilisimassavarsi Jiisusip Kristusip Naazaratsimiup – qisummi naalliutsitsiviliami* toqutassi Guutilli toqusunit makititaata – aqqani, aap, taanna pissutigalugu, angut una peqqilluni maani saassinni nikorfammat. 11 Jiisusi ‘ujaraavoq ilissi sanasut suutinngisarsi tassaalersimasoq teqeqqumi ujarak pingaarneq’.* 12 Tamatuma saniatigut qilaap ataani inuit akornganni ateq alla annaassisussatsitut toqqarneqarsimanngimmat taassuma kisimi annaassinnaavaatigut.”
13 Petrusip Johannesillu sapiissusiat takugamikku aamma ilinniarsimasuunatillu* inuinnaasut paasigamikku tupigusungaarput. Paasilerpaallu Jiisusi ilagisimagaat. 14 Angut ajorunnaarsinneqarsimasoq nikorfaqatigisaat takugamikku akissutissaarupput. 15 Taamaattumik juutit eqqartuussiviisa qullersaata inersuanit aneqqoriarlugit ima isumasioqatigiilerput: 16 “Angutit taakku qanoq pissavagut? Jerusalemmimiummi tamarmik ilisimasaannik tupinnartuliorput miserratigisinnaanngisatsinnik. 17 Tamanna suli amerlanerusut ilisimalinnginniassammassuk sioorasaartigit oqarfigalugillu ateq taanna tunngavigalugu oqaluussaqartarunnaassasut.”
18 Taava iseqqoriarlugit peqquaat Jiisusip atia tunngavigalugu oqaaseqanngilluinnarlutillu ilinniartitsinngilluinnassasut. 19 Kisianni Petrusi Johannesilu akipput: “Guutimut naalannani ilissinnut naalanneq Guutip eqqortuliornertut isigissaneraa nammineq nalilissavarsi. 20 Uagulli takusagut tusakkagullu eqqartorunnaarsinnaanngilagut.” 21 Pillarnissaannut pissutissarsinnginnamik inuppassuillu tamarmik pisoq pissutigalugu Guutimik unnersiutiginnittut qunugigamikkit sioorasaaqqeriarlugit iperagaatippaat. 22 Angut tupinnartuliornikkut ajorunnaarsinneqartoq 40-t sinnerlugit ukioqarpoq.
23 Iperagaareeramik ilatik orneriarlugit palasinit nuimasunit utoqqaanertanillu qanoq oqarfigineqarsimanerminnik oqaluttuuppaat. 24 Tamanna tusaramikku ataasioqatigiillutik Guutimut ima qinupput:
“Naalagaq Nallernissaqanngitsoq, illit pinngortippatit qilak, nunarsuaq, imaq taakkunaniittullu tamaasa, 25 aamma anersaaq illernartoq atorlugu siuaasarput Daavi, illit kiffat, aqqutigalugu oqarputit: ‘Sooq inuiaqatigiit tamarmik kamalerlutillu inuit naleqanngitsunik eqqarsaateqalerpat? 26 Nunarsuarmi kunngit naalakkersuisullu ataatsimoorlutik Jehovap tanitaatalu* akiornissaannut piareeqqapput.’ 27 Tassami Herodasi aamma Pontiusi Pilaatusi allamiut Israalikkullu ilagalugit kiffat illernartoq Jiisusi, illit tanitat, akiorniarlugu illoqarfimmi maani katersuupput 28 assavit piumasavillu pisussatut aalajangeriigaat malillugu iliorniarlutik. 29 Maannalu, Jehova, sioorasaarutaat tusaakkit, inussiaatitillu sapiissuseqangaarlutik illit oqaatsit pillugu oqaluussiniassammata ikiukkit. 30 Ajorunnaarsitsiumallutit assat isassimajuaruk, aamma kiffavit illernartup Jiisusip aqqani tupinnartuliortoqartarli.”*
31 Qamanngalu pisumik qinoreermata katersuuffigisaat sajuppoq, tamarmillu anersaamit illernartumit sunnerneqangaarlutik Guutip oqaasia sapiillutik oqaluussissutigaat.
32 Aamma uppertorpassuit assigiimmik eqqarsartaaseqarlutillu misigissuseqarput,* arlaannaalluunniillu oqarneq ajorpoq pigisani nammineq kisimi pigalugit, pigisaminnilli tamanik avitseqatigiittarput. 33 Naalakkallu Jiisusip toqusunit makititaasimanera apustilit ilisimannittutut nassuiarluartuarpaat, tamarmillu Guutimit sinnilissuarmik ajunngisaangaarfigineqarput. 34 Arlaannaalluunniit pisariaqartitaminik amigaateqanngilaq, narsaatillimmi illuutillillu tamarmik pigisatik tuneriarlugit aningaasat 35 apustilinut tunniuttarpaat. Tamarmillu immikkut pisariaqartitaat naapertorlugit agguaassisoqartarpoq. 36 Juuserfip, aamma apustilinit Barnabamik (“Tuppallersaanerup ernera”-nik isumaqartumik) taaneqartartup, Levikkuusup Cypernimi inunngortup 37 nunaatini tuneriarlugu aningaasat apustilinut tunniuppai.
5 Angutip Ananiamik atillip nuliatalu Safiirap nunaatertik tunivaat. 2 Ananialli iluanaarutit ilaat isertorluni tigummiinnarniaramigit aningaasat ilaannaat apustilinut tunniuppai, tamannalu nuliata ilisimavaa. 3 Petrusili oqarpoq: “Anania, sooq Saatanimit sunnerneqarlutit anersaaq illernartoq salloqittarlugu narsaatip akiata ilaa isertorlutit tigummiinnarpiuk? 4 Nunaatit tuninngikkallarakku piginnginnerpiuk? Tunereerakkulu aningaasat piumasattut atorsinnaagaluarpatit. Sooq taama ajortuliornissat pilersaarusiorpiuk? Inuit salloqittarnagit Guuti salloqittarpat.” 5 Ananiap tamanna tusaramiuk uppippoq toqullunilu. Tamatuminngalu tusartut tamarmik mianerinningaalerput. 6 Taava angutit inuusuttut ilaat nikuipput, immuteriarlugulu annippaat iliartorlugu.
7 Akunnerit pingasungajaat qaangiummata nulia qanoq pisoqarsimasoq nalullugu iserpoq. 8 Petrusip aperaa: “Oqarfiginnga, narsaat taama akeqartillugu tunivisiuk?” Akivoq: “Aap, taama akeqartipparput.” 9 Taava Petrusip oqarfigaa: “Sooq isumaqatigiikkassi Jehovap anersaava misilinniarlugu? Uinnik ilisisut pisuppaluat tusarsaavoq, taakkua aamma annisissavaatsit.” 10 Taamaalisorlu Petrusip saavani uppippoq toqullunilu. Angutit inuusuttut iserlutik timaa toqungasoq takugamikku annippaat uiatalu sanianut ilillugu. 11 Taava Jerusalemmimi ilagiit tamatuminngalu tusartut tamarmik mianerinningaalerput.
12 Tamatuma saniatigut apustilit inuit akornganni amerlasuunik tupinnartuliortarput,* tamarmillu Saalumuup Torsuusaasaani Sukalimmi naapittarput. 13 Allalli taakkununnga ilanngunnissartik qunugaat, taamaakkaluartorli ilinniartitat ajunngitsumik oqaluuserineqartuarput. 14 Aamma angutit arnallu Naalakkamut uppertunngorlutik ilinniartitanngortut amerlasoorpassuanngorput. 15 Allaat napparsimasut aqqusinersuarnut annittarpaat siniffinnullu mikisunut allequttanullu ilisarlugit, taamaaliortarput neriuutigigamikku Petrusi saneqquppat ilaat tarraannaanilluunniit alanngerfigineqassasut. 16 Inuppassuillu Jerusalemmip eqqaani illoqarfinneersut napparsimasut anersaanillu minguttuunit naalliutsinneqartut akiarlugit takkussuuttuarput, tamarmillu ajorunnaarsinneqarput.
17 Palasiunerli ilagisaalu tamarmik, immikkoorniaqatigiit sadukiiarit, assut kamallutik sinngalerput. 18 Apustilillu tigusareriarlugit illoqarfiup parnaarussivianut parnaaruppaat. 19 Unnuakkulli Jehovap inngiliata parnaarussiviup matui ammariarlugit annippai oqarfigalugillu: 20 “Guutisiorfimmukarlusi inuuneq pillugu tusarliussaq nuannersoq oqaluussissutigiuarsiuk.” 21 Tamanna tusaramikku qaammariartornerani guutisiorfimmut iserput ilinniartitsilerlutillu.
Palasiuneq ilagisaalu takkukkamik juutit eqqartuussiviisa qullersaannut ilaasortat Israalillu qitornaasa utoqqaanertaat tamaasa aggersariarlugit apustilit imminnut sassartinneqarniassammata parnaarussivimmut aasippaat. 22 Guutisiorfimmili nakkutilliisut parnaarussivimmut apuukkamik naninngilaat. Uteramillu ima nalunaarput: 23 “Parnaarussivik isumannaatsumik parnaaqqagaluartoq matuilu paarsisunit nakkutigineqaraluartut ammaratsigu isersimasoqanngilaq.” 24 Guutisiorfimmi nakkutilliisut naalagaata palasillu nuimasut tamanna tusaramikku qanoq kinguneqarumaarnera nalornissutigalugu paatsiveerupput. 25 Angulli takkuppoq nalunaarfigalugillu: “Angutit parnaarussasi guutisiorfimmi ilinniartitsipput.” 26 Taava guutisiorfimmi nakkutilliisut naalagaata nakkutilliisuni ilagalugit aavai, kisianni inunnit ujaqqanik milloorneqarnissartik annilaanngatigigamikku peqqarniitsumik pinngilaat.
27 Taava juutit eqqartuussiviisa qullersaannut sassartippaat. Palasiunerup apersorpai 28 oqarlunilu: “Paatsuugassaanngitsumik peqquassi ateq taanna tunngavigalugu ilinniartitseqqunasi, taamaattorli ilinniartitsissutissinnik Jerusalemmi tamakkerparsi angutillu taassuma toquneranut pisuutinnissarput aalajangiusimallugu.” 29 Petrusi apustileqataalu akipput: “Inuit pinnagit Guuti naalakkersuisutut naalattussaavarput. 30 Jiisusi, qisummi naalliutsitsiviliami* toqutarsi, siuaasatta Guutiata makitippaa. 31 Israalikkut peqqissiminiassammata ajortuliaminnillu isumakkeerfigineqarniassammata Guutip taanna talerpimmi tungaani Siulersuisunngortinneratigut Aniguisitsisunngortinneratigullu qutsissisippaa. 32 Tamakku pillugit uagut anersaarlu illernartoq, Guutip naalatsiminut tunniussaa, ilisimannittutut nassuiaavugut.”
33 Tamanna tusaramikku kamangaalerput toqukkusulerlugillu. 34 Farisiiarili Gamaalialimik atilik, Moorsisip inatsisaanik ilinniartitsisoq tamanit ataqqisaasoq, juutit eqqartuussiviisa qullersaanni nikuippoq angutillu anisikkallarneqarnissaat peqqussutigalugu. 35 Taava oqarpoq: “Angutit Israalikkuususi, angutit taakkua iliuuseqarfiginnginneranni eqqarsarluaqqaassaasi. 36 Assersuutigalugu taamani Tiuudasi pingaaruteqarnerarluni sassarmat angutit 400-t missaanniittut tapersersulerpaat. Toqunneqarmalli malinnittai tamarmik siammarput pilersaarutaallu maangaannarlutik. 37 Taassuma kingorna Juudarsi Galiliiamiu inunnik nalunaarsuinerup nalaani sassarpoq malinnitseqalerlunilu. Aamma taanna toqummat malinnittai tamarmik siammarput. 38 Taamaattumik massakkut pisut eqqarsaatigalugit oqarfigaassi: Angutit taakku iliuuseqarfiginagit immineersigit. Tassami pilersaarut taanna suliarluunniit taanna inunnit pisuuguni maangaannassaaq, 39 Guutimilli pisuuppat unitsissinnaassanngilasi. Mianersunngikkussi Guuti akiuleratarsinnaavarsi.” 40 Taava siunnersuutaa malippaat, apustilillu iseqqoriarlugit iperartorpaat* peqqullugillu Jiisusip atia tunngavigalugu oqaluussisarunnaassasut, iperarpaallu.
41 Apustilit taassuma atia pissutigalugu naalliutsitaanertik ataqqinaatitut isigigamikku juutit eqqartuussiviisa qullersaannit anigamik nuannaangaarput. 42 Ullullu tamaasa guutisiorfimmi illumiillu illumut Kristusimik, Jiisusimik, nutaarsiassat nuannersut pillugit ilinniartitsiuarlutillu oqaluussiuarput.
6 Ulluni taakkunani ilinniartitat amerliartuinnartillugit juutit grækerisut oqaluttut ullut tamaasa nerisassanik agguaanermi uillarnertatik mininneqartarmata juutit hebræerisut oqaluttut pillugit naammagittaalliulerput. 2 Taava aqqaneq-marluk ilinniartitarpassuit katersortippaat oqarfigalugillu: “Nerisassanik agguaajumalluta Guutip oqaasia ilinniartitsissutigiunnaarutsigu eqqortuliussanngilagut. 3 Taamaattumik, qatanngutit angutit, akorngassinnit angutit arfineq-marluk tatiginartut* anersaamik ilisimassutsimillu peqangaartut toqqarsigit suliassamik tamatuminnga isumaginnittussanngortinniassagatsigit. 4 Uagulli Guutimut qinuneq oqaasianillu ilinniartitsineq aalluttuassavagut.” 5 Tamanna tamarmik iluarigamikku Steffaanusi, upperluartoq anersaamillu illernartumik peqangaartoq, Fiilippi, Prokoorusi, Nikaanori, Tiimuut, Parmenasi aamma Nikkulaat, Antiokiamiu juutit upperisaannut ilanngussimasoq, toqqarpaat. 6 Aggiunneqartut apustilit qinnuteriarlugit assamminnik attorpaat.
7 Tamatuma kingunerisaanik Guutip oqaasia siammariartortuarpoq Jerusalemmimilu ilinniartitat amerliartupiloorlutik. Aamma palaserpassuit uppertunngorput.
8 Steffaanusi, Guutimit iluarisaangaarlunilu pissaaneqangaartinneqartoq, tupinnangaartuliortarpoq.* 9 Angutilli Inussiaajunnaarsitat Synagogiannik taaneqartartumit pisut Kyrenemiut, Alexandriamiut, Kiliikiamiut Aasiamiullu ilaat ilagalugit aggerput Steffaanusilu oqalliseqatigilerlugu. 10 Ilisimassuseqangaarlunili anersaamillu illernartumit ikiorneqarluni oqalummat assortorsinnaanngilaat. 11 Taava isertorlutik angutit ilaat ima oqaqquaat: “Moorsisi Guutilu mitaatigigai tusarparput.” 12 Taava inuppassuit, utoqqaanertat allakkanillu ilisimasut kamassaaramikkit Steffaanusi tigoriataarpaat peqqarniisaaqalutillu juutit eqqartuussiviisa qullersaannukaallugu. 13 Sallullutik nassuiaasussat sassartippaat, taakkulu oqarput: “Angutip uuma guutisiorfik Moorsisillu inatsisai ajortumik eqqartortuarpai. 14 Assersuutigalugu tusarparput oqartoq Jiisusip Naazaratsimiup guutisiorfik manna ingutsissagaa ileqqullu Moorsisimit uagutsinnut ingerlateqqinneqartut allanngortillugit.”
15 Juutillu eqqartuussiviisa qullersaanni issiasut tamarmik Steffaanusimik nakkussisut kiinaa inngilip kiinaasut ittoq takuaat.
7 Palasiunerli aperivoq: “Oqaasii ilumoorpat?” 2 Steffaanusi akivoq: “Qatanngutit angutit utoqqaanertallu, tusaasinga. Guutip alutornartup siuaasarput Aaperaat Mesopotaamiamiitillugu, Kaarannimi nunassinngikkallarmat, saqqummerfigaa 3 oqarfigalugulu: ‘Nunagisat eqqarlitillu qimallugit nunamut ilinnut takutinniakkannut aallarit.’ 4 Taava Kaldeamiut nunaannit aallarpoq Kaarannimilu nunassilluni. Tassanilu ataataa toqoreermat Guutip nunamut maanga maanna najugarisassinnut nuutsippaa. 5 Taamaakkaluartorli nunami tassani kingornussassaanik, tummarsinnaasaanilluunniit mikinerusumik, tuninngilaa. Sulili meeraqanngikkaluartoq neriorsorpaa nuna taanna tamaat Aaperaamut kinguaavinullu tunniukkumaarlugu. 6 Aamma Guutip oqarfigaa kinguaavi nunaginngisaminni takornartaassasut, inussianngortinneqassasut ukiunilu 400-ni naalliutsinneqassasut. 7 ‘Inuiaqatigiillu inussiaataaffigisaat eqqartuutissavakka,’ Guuti oqarpoq, ‘tamatumalu kingorna nunamit tassannga aallassapput maanilu kiffartorfigalunga.’
8 Aamma kipineqarnikkut* atuutilersinneqartumik isumaqatigiissuteqarfigai,* Aaperaallu Iisaaq ernertaaraa ullullu arfineq-pingajuanni kipineqartillugu, Iisaallu Jaaku ernertaaraa,* Jaakullu aqqaneq-marluk ernertaarai,* taakkulu ilaqutariinni aqqaneq-marlunni ittunngorput. 9 Ilaqutariinnilu ittuusut Juuserfi sinngagilerpaat Egyptenimiunullu tunillugu. Guutilli taanna najorpaa 10 annikilliortitaaneranillu tamanit aniguisillugu, ilisimassuseqalersillugu Egyptenillu kunngianit Faaruumit iluarisaalersillugu. Faaruullu Egyptenimut naalakkersuisunngortillugulu illussaarsuarminut nakkutilliisunngortippaa. 11 Egyptenimili Kaanaanimilu tamarmi kaannersuaqalermat, aap, annikilliornartoqangaalermat, siuaasagut nerisassaataarupput. 12 Jaakulli Egyptenimi nerisassanik* pilersuisoqartoq tusaramiuk siuaasagut siullermeerluni aallartippai. 13 Aappassaanik tikimmata Juuserfip kinaanini qatanngutiminut oqaatigaa, Juuserfillu ilaqutai Faaruup ilisimalerpai. 14 Taava Juuserfi oqariartortitanik aallartitsivoq ataatanilu Jaaku ilaqutaalu tamaasa, katillugit 75-it, aggeqqullugit. 15 Jaaku kujammut Egyptenimut aallarpoq tassanilu toqulluni, aamma siuaasagut tassani toqupput. 16 Siikemmimut akiarneqarput ilineqarlutillu ilivermut Aaperaap aningaasanik sølvinik Siikemmimi Hamorip ernerinit pisiaanut.
17 Guutip Aaperaamut neriorsuutaata eqquutingajalernerani Israalikkut Egyptenimi amerliartulertupallapput. 18 Taava alla, Juuserfimik ilisarisimanninngitsoq, Egyptenimi kunnginngorpoq. 19 Taanna inuiaqatigut pillugit pilersaarutipiloqarpoq naalungiarsuutaallu toqukkusukkamigit ataataasut sumiginnaanissaannut pinngitsaalillugit. 20 Tamatuma nalaani Moorsisi inunngorpoq pinnerluinnarlunilu.* Qaammatinilu pingasuni ataatami angerlarsimaffiani paarineqarpoq. 21 Angajoqqaavili pinngitsaalisaallutik sumiginnaammata* Faaruup paniata Moorsisi tiguaa ernermisullu perorsarlugu. 22 Moorsisi Egyptenimiut ilisimassusiannik tamanik ilinniartinneqarpoq. Aamma oqalloringaarlunilu iliuuseqangaartarpoq.
23 Moorsisi 40-nik ukioqarluni aalajangerpoq qatanngutini, Israalip qitornai, alakkarniarlugit. 24 Taakkua ilaat naapertuilluanngitsumik pineqartoq takugamiuk Egyptenimiup toqunneratigut naalliutsinneqartoq illersorlugu akiniuppaa. 25 Ilimagigaluarpaa aniguisitsinissamut Guutimit atorneqarnini qatanngutimi paasissagaat, paasinngilaalli. 26 Aqaguani paasut naammattooramigit eqqisseqatigiissinniarlugit oqarfigai: ‘Angutit, qatanngutigiippusi. Sooq immissinnut ajortumik pivisi?’ 27 Qatanngumminilli ajortumik pinnittup ajappaa oqarfigalugulu: ‘Kia uagutsinnut naalakkersuisunngortillutillu eqqartuussisunngortikkamisit? 28 Ippassaq Egyptenimiumik toqutsinittut toqunniarpinga?’ 29 Moorsisip tamanna tusaramiuk qimaavoq Miidiamiullu nunaanni takornartatut inuulluni, tassanilu marlunnik ernertaarpoq.
30 Ukiut 40-t qaangiummata inngilip inoqajuitsumi qaqqap Siinaajip eqqaani orpikkap kapinartullip ikumasup innerani saqqummerfigaa. 31 Moorsisip takusani tupigusuutigaa. Misissorumalluguli qanillimmagu Jehovap nipaa tutsiuppoq: 32 ‘Uanga tassaavunga siuaasavit Guutiat, Aaperaap, Iisaap Jaakullu Guutiat.’ Moorsisi sajulerpoq misissoqqinnissaalu sapilerlugu. 33 Jehovap oqarfigaa: ‘Nikorfaffigisat illernartuummat aloqutitit piikkit. 34 Innuttama Egyptenimi naqisimaneqarnerat takuara, naalliullutik nillianerat tusaavara, annaakkiartorniarlugillu aqqarpunga. Maannalu Egyptenimut aallartilerpakkit.’ 35 Inngili orpikkami kapinartulimmi saqqummertoq aqqutigalugu Guutip naalakkersuisutut aniguisitsisutullu aallartitaa taanna Moorsisi ima oqarlutik itigartippaat: ‘Kia naalakkersuisunngortillutillu eqqartuussisunngortikkamisit?’ 36 Taassumali Egyptenimi, Immami Aappalaartumi ukiunilu 40-ni inoqajuitsumi tupinnartuliortarnikkut* aniguisippai.
37 Tassa taanna Moorsisi Israalip qitornaanut oqartoq: ‘Qatanngutissi akorngannit Guutip uattut pruffiitiusoq ilissi pillusi toqqassavaa.’ 38 Tassa taanna qaqqami Siinaajimi inngili imminut oqaluttoq siuaasagullu ilagalugit inoqajuitsumi ilagiinniittoq. Taanna oqaatsinik atajuartussanik illernartunik uagutsinnut ingerlateqqinneqartussanik tunineqarpoq. 39 Siuaasatta naalakkumanagulu ajattorpaat, uummatimikkullu Egyptenimut uterput 40 Aaronnimut ima oqarlutik: ‘Siulersuisussatsinnik guutiliuutsigut. Nalugatsigumi taanna Moorsisi Egyptenimit aniguisitsiserput qanoq pisimanersoq.’ 41 Taava ulluni taakkunani nersuteeraasamik guutiliartik pilliuteqarfigaat piliatillu nuannaarutigalugit. 42 Taava Guutip qilammi sakkutoorpassuarnut kiffartortussanngorlugit tunuppai, soorlu pruffiitinit allakkani allassimasoq: ‘Israalikkuususi, ukiuni 40-ni inoqajuitsumiinnissinni uannut pilliutissanik tunissuteqarnasilu pilliuteqanngilasi. 43 Moolokkilli toqqa guutillu Refaanip ulloriaa, guutisiorfiginiarlugit sanaasi, angallappasi. Taamaattumik Babylonnip ungataanut aallarussaatissavassi.’
44 Guutip ilusilersugaq takutitani naapertorlugu Moorsisi tupilioqqummagu siuaasagut inoqajuitsumi guutisiorfimmik tupeqarput.* 45 Siuaasattalu taanna pigilerpaat allamiullu Guutip siuaasagut pillugit qimaatitaasa nunagisimasaannut Josvap siulersuineratigut nassarlugu. Tassaniipporlu Daavip nalaa tikillugu. 46 Taassuma Guutimit iluarisaasup Jaakup Guutia inissaanik sanaakkumavaa. 47 Saalumuulli illuliuuppaa. 48 Qutsinnerpaarli illuni assannik sanaani najugaqarneq ajorpoq, soorlu pruffiiti allattoq: 49 ‘Qilak issiavissaarsuaraara nunarsuarlu tummarfigalugu. Illumik qanoq ittumik sanaanniarassinga, Jehova oqarpoq, imaluunniit sumiippa qasuersaarfiga? 50 Assamma tamakku tamaasa piliarinnginnerpai?’
51 Angutit uteriitsuususi aamma uummatissigut siutissigullu kipineqarsimanngitsusi, anersaaq illernartoq akiortuarparsi. Siuaasasi ilaaqqissaarpasi. 52 Siuaasassi pruffiitit tamaasa malersugarisimannginnerpaat? Aap, taakkua naapertuilluartup tikiunnissaanik siumut nalunaaruteqartut toquppaat. Ilissilu naapertuilluartoq taanna akeqqanut pisillugulu toqupparsi. 53 Moorsisip inatsisai inngilinit ilissinnut ingerlateqqinneqartut maleruanngilasi.”
54 Tamanna tusarlugu kamangaaramik ajoquserusulerpaat. 55 Anersaamilli illernartumit sunnerneqangaarluni qilak nakkullugu Guutip alutornassusia Jiisusilu Guutip talerpiatungaani nikorfasoq takugamigit 56 oqarpoq: “Qilak ammartoq inuullu Ernera Guutip talerpiatungaani nikorfasoq takuakka.” 57 Taamaalisorlu nipissartik tamaat nilliallutik siutitillu matullugit tamarmiullutik saassuppaat. 58 Illoqarfiup silataanut annisereerlugu ujaqqanik milluulerpaat. Ilisimannittut qallersaatitik angutip inuusuttup Saulusimik atillip isigaasa eqqaannut ilivaat. 59 Steffaanusi ujaqqanik milloorneqarami ilungersorluni oqarpoq: “Naalagaq Jiisusi, anersaara ilinnut tunniuppara.” 60 Taava seeqqummeriarluni nipituumik suaarpoq: “Jehova, taama ajortuliornerat pillugu pillassanngilatit!” Taama oqareerluni sinippaalerpoq.*
8 Toqutaanera Saulusip iluaraa.
Ulloq taanna Jerusalemmimi ilagiit assut malersugaalerput. Ilinniartitat tamarmik, apustilit kisimik pinnatik, Judiiamut Samaariamullu tamarmut siammartitaapput. 2 Angutilli upperluartut Steffaanusi akiarlugu iliartorpaat aliasungaarlutillu qissatigalugu. 3 Saulusilli ilagiit soqqusaalluni saassuttalerpai. Illut tulleriiaarlugit nakuuserluni iserfigeriarlugit angutit arnallu uniakalaaginnarlugit parnaarussiviliaattarpai.
4 Siammartitaasimasulli Guutip oqaasianik nutaarsiassat nuannersut oqaluussissutigalugit nuna tamaat angalaarfigaat. 5 Fiilippi illoqarfimmut Samaariamut* aterpoq Kristusilu pillugu oqaluussilluni. 6 Inuppassuit tamarmik Fiilippi tusarnaaqqissaarlugulu tupinnartuliortoq takuaat. 7 Amerlasuummi minguttuunik anersaaqarput, anersaallu nipituumik nilliariarlutik anisarput. Tamatuma saniatigut nukillaarsimasut tusiattullu amerlasuut ajorunnaarsinneqarput. 8 Illoqarfimmilu tassani nuannannersuaqarpoq.
9 Illoqarfimmi tassani anguteqarpoq Siimuumik atilimmik. Taanna siornatigut angakkuartarpoq, Samaariamiunik tupigusutsitsisarpoq pingaaruteqarnerartarlunilu. 10 Kikkut tamarmik, minnermiit annermut, tusarnaaqqissaartarpaat oqartarlutillu: “Angut tassaavoq Guutip Pissaanera Angisuumik taaneqartartoq.” 11 Tassa angakkuarnermigut sivisuumik tupigusutsittarsimammatik tusarnaaqqissaartarpaat. 12 Angutilli arnallu Fiilippi, Guutip kunngeqarfia aamma Jiisusip Kristusip atia pillugit nutaarsiassanik nuannersunik oqaluussisoq, upperileramikku imermut morsutsitaapput. 13 Siimuut aamma uppertunngorpoq, imermullu morsutsitaanermi kingorna Fiilippi ilagiuarpaa tupinnartuliaalu tupigusuutigalugit.
14 Samaariamiut Guutip oqaasiata ilumoornera upperigaat apustilit Jerusalemmimiittut tusaramikku Petrusi Johannesilu taakkununnga aallartippaat. 15 Taakkulu aterput anersaamillu illernartumik pissarsinissaannik qinnullugit. 16 Tassami Samaariamiut anersaaq illernartoq suli pissarsiarisimanngimmassuk, Naalakkalli Jiisusip aqqani imermut morsutsitaaginnarsimallutik. 17 Taava assamminnik attormatik anersaamik illernartumik pisalerput.
18 Siimuup apustilit assamminnik attuinerisigut anersaaq tunniunneqartoq takugamiuk aningaasanik neqeroorfigai 19 ima oqarluni: “Kinaluunniit assannik attugara anersaamik illernartumik pisinnaaqqullugu uangattaaq taama piginnaatissinga.” 20 Petrusilli oqarfigaa: “Guutip tunissutaa akeqanngitsoq pisiarisinnaasorigakku qanortoq sølviutitillu suujunnaarisi. 21 Guutip isaani unneqqarissuunnginnavit tassunga tunngatillugu susassaqanngilatit. 22 Eqqarsaatitit ajortut peqqissimissutigisariaqarpatit, Jehovalu qamannga pisumik qinnuigisariaqarpat, ajornanngippat, siunniussat ajortoq pillugu isumakkeerfigeqqullutit. 23 Takusinnaavarami toqunartumik sungamillu ulikkaarlutillu eqqunngitsuliornermut inussiaataasutit.” 24 Siimuup akivai: “Oqarnissitut pineqaqqunanga Jehovamut qamannga pisumik qinnussinga.”
25 Ilisimannittutut nassuiaaqqissaareerlutik Jehovallu oqaasia oqaluussissutigereerlugu Jerusalemmimut uterlutik aallaramik Samaariamiut nunaqarfippassuini nutaarsiassat nuannersut pillugit oqaluussipput.
26 Jehovalli inngilia Fiilippimut oqarpoq: “Kujammut aallarit Jerusalemmimiillu ammut Gaazamut aqqut ingerlavigalugu.” (Tassa inoqajuitsumi aqqut). 27 Taava aallarami naapippaa eunukki* Etiopiamiu, Kandaakip, Etiopiami dronningip, erlinnartuutiminut tamanut akisussaasutut atorfilittaa. Eunukkip Jerusalemmimut guutisioriartoreerluni 28 uterluni qamutimini issialluni pruffiitimit Iisaajamit allakkat nipituumik atuarpai. 29 Anersaaq Fiilippimut oqarpoq: “Qamutit ikku ornikkit.” 30 Fiilippip angullugit saniani arpakkami pruffiitimit Iisaajamit allakkanik atuartoq tusaavaa aperalugulu: “Atuakkatit paasivigit?” 31 Akivoq: “Nassuiaanneqanngikkuma qanoq paasissagakkit?” Taava Fiilippi ikeqqoriarlugu saniminut ingeqquaa. 32 Allakkani Illernartuni allassimaffiit uku atuarpai: “Savatut toqukkiartorneqarpoq, savaaqqatullu kissarneqarnermini nilliallanngitsutut qanini ammanngilaa. 33 Nikanarsarneqarnermini naapertuilluanngitsumik eqqartuunneqarpoq. Nunarsuarmi toqunneqarmat kina siuaasai pillugit oqaluttuassava?”
34 Taava eunukki Fiilippimut aperivoq: “Oqarfigilaarsinnaavinga pruffiitip kina eqqartoraa? Imminut piva, imaluunniit alla pivaa?” 35 Fiilippip allassimaffiit taakku aallarniutigalugit Jiisusi pillugu nutaarsiassanik nuannersunik oqaluussiffigilerpaa. 36 Aqqusinikkut ingerlatillutik imeqarluartumut pigamik eunukki oqarpoq: “Takuuk! Aana imeq. Imermut morsutsitaanissannut suna akornutaava?” 37* —— 38 Taava qamutit unitseqquai, marluullutillu imermut aqqaramik Fiilippip imermut morsutsippaa. 39 Imermit qaqimmata Jehovap anersaavata Fiilippi tassannga qimagutitipallappaa, eunukkillu takoqqinngilaa, nuannaangaarlunili ingerlaqqippoq. 40 Fiilippili Astuutimut pivoq, Cesariiamullu apuunnissami tungaanut illoqarfinni tamani nutaarsiassat nuannersut pillugit oqaluussiuarpoq.
9 Saulusilli Naalakkap ilinniartitaanik naalliutsitsinissani toqutsinissanilu suli aalajangiussimallugit palasiuneq ornippaa 2 qinnuigalugulu Aqqutip* pigisai nanisani kikkulluunniit, angutit arnallu, qilersoriarlugit Jerusalemmimukaanniassagamigit Damaskusimi synagoginut allakkioqqullugu.
3 Damaskusimut apuutingajalerluni tassanngaannaq qilammit qaamanermit qinngorneqarami 4 uppippoq nipillu ima aperigaani tusaallugu: “Saulusi, Saulusi,* sooq malersorpinga?” 5 Saulusi aperivoq: “Naalagaq, kinaavit?” Akivoq: “Jiisusi, malersukkat. 6 Nikueriarlutilli illoqarfimmut iserit, tassanilu qanoq iliortariaqarninnik paasitinneqassaatit.” 7 Angutit angalaqatai nipimik tusaagaluarlutik oqaluttoq takunnginnamikku tupigusunnermik oqaaseqanngillat. 8 Saulusi nikuikkami uisagaluarluni isigisaqanngilaq. Taava tasiorlugu Damaskusiliaappaat. 9 Ullunilu pingasuni isigisaqarnanilu nerinanilu iminngilaq.
10 Damaskusimi ilinniartitaq Ananiamik atilik Naalakkamit takorluuisitaanikkut oqarfigineqarpoq: “Anania!” Akivoq: “Aap, Naalagaq.” 11 Naalakkap oqarfigaa: “Aqqusinermut Narlusuumik taaneqartartumukarit, Juudarsillu illuani Saulusimik atilik Taarsusimiu apeqqutigissavat. Taannami qinuvoq, 12 takorluuisitaanikkullu takuaa kingumut isigisaqarsinnaaleqqulluni angutip Ananiamik atillip iseriarluni assamminik attoraani.” 13 Ananiali akivoq: “Naalagaq, amerlasuunit tusarpara Jerusalemmimi kiffatit illernartut ajorluinnartumik pisarai. 14 Maanilu palasinit nuimasunit piginnaatinneqarpoq illit atinnik tatiginnittunik* tamanik tigusarinninnissamut.”* 15 Naalakkalli oqarfigaa: “Orniguk! Taannami uanga atera pillugu allamiunut, kunnginut Israalillu qitornaanut oqaluussisussatut toqqarpara. 16 Aterami pillugu naalliungaartariaqarneranik ersarissumik takutissavara.”
17 Taava Ananiap ornippaa, illumullu iserami assamminik attorpaa oqarfigalugulu: “Qatanngutiga Saulusi, Naalakkap Jiisusip maanngartillutit aqqummi ilinnut saqqummertup isigisaqaleqqissinnaaqqullutit anersaamillu illernartumik peqangaaleqqullutit ilinnukartippaanga.” 18 Ingerlaannarlu tattatut isikkullit isaanit nakkarmata isigisaqaqqissinnaalerpoq. Taava imermut morsutsinneqarpoq, 19 aamma nerillunilu nukittorpoq.
Ullualunni ilinniartitat Damaskusimi najorpai. 20 Synagoginilu Jiisusip Guutimit ernerineqarnera pillugu oqaluussisalerpoq. 21 Oqaasiinulli tusarnaartut tamarmik tupigusullutik oqarput: “Taannaannginnerpa angut Jerusalemmimi atermik tamatuminnga tatiginnittunik* tamanik saassussisartoq? Jiisusip ilinniartitai tigusariartorlugit palasinullu nuimasunukaanniarlugit maanngannginnerpa?” 22 Saulusili oqaluussillaqqinnerulerpoq, Jiisusillu Kristusiunera paasiuminartumik uppernarsartaramiuk juutit Damaskusimi najugallit akissutissaarutitittarpai.
23 Ullorpaaluit qaangiummata juutit toqunniarlugu pilersaarusiorput. 24 Saulusilli pilersaarutaat paasivaa. Aamma toqunniarlugu isaaffiit ulloq unnuarlu nakkutigeqqissaartarpaat. 25 Taamaattumik ilinniartitat unnuakkut koorimut ikiteriarlugu qarmarsuup igalaavatigut ningippaat.
26 Jerusalemmimut pigami ilinniartitanut ilanngunniaraluarpoq, ilinniartitaasorli upperinnginnamikku tamarmik ersigaat. 27 Taava Barnabap ikiorlugu apustilinukaappaa nassuiaateqqissaarlugillu aqqutaani Naalagaq qanoq takusimagaa, Naalakkap oqaluussimagaa Damaskusimilu sapiilluni Jiisusip aqqani qanoq oqaluussisimasoq. 28 Taava Saulusip najorpai Jerusalemmimilu angalaarluni* Naalakkap atia pillugu sapiilluni oqaluussisarluni. 29 Juutit grækerisut oqaluttut oqaloqatigalugillu oqalliseqatigai, taakkuali toqunniaraluarpaat. 30 Qatanngutilli tamanna paasigamikku Cesariiamut ateqatigeriarlugu Taarsusimut aallartippaat.
31 Taava Judiiami, Galiliiami Samaariamilu tamarmi ilagiit pissutsit atukkatik eqqissisimanarsimmata ineriartulerput. Jehova mianeralugu kiffartorfigaat, anersaamit illernartumit nakussatsinneqartarput amerliartortuarlutillu.
32 Maanna Petrusip nunap immikkoortua tamaat angalaarfigaa, aamma illernartut Lyddami najugallit aterfigai. 33 Tassani angut Aaniasimik atilik nukillaarsimasuunini pissutigalugu ukiuni arfineq-pingasuni siniffimmini nalasimasoq siumorpaa. 34 Petrusip oqarfigaa: “Aaniasi, Jiisusip Kristusip ajorunnaarsippaatit. Nikueriarlutit siniffiit torersaruk.” Ingerlaannarlu nikuippoq. 35 Lyddami Saaronnillu narsartaani najugallit Aaniasi takugamikku tamarmik Naalakkamut uppertunngorput.
36 Jorpami ilinniartitaqarpoq Tabittamik, tassa “Dorkasi”-mik* isumaqartumik, atilimmik. Amerlasuunik ajunngitsuliortarlunilu piitsunut tunissuteqartarpoq. 37 Petrusili Lyddamiitillugu napparsimalerpoq toqullunilu. Taamaattumik asattoriarlugu inimut qullermut ilivaat. 38 Lydda Jorpamit ungasinngimmat ilinniartitallu tusaramikku Petrusi tassaniittoq angutit marluk aallartippaat ima kimigiiseqqullugit: “Maanngapallagit.” 39 Taava Petrusip ingerlaqatigai. Apuummallu inimut qullermukaappaat. Uillarnerillu tamarmik qiallutik ornippaat Dorkasillu najorallarmatik ilupaat qallersaatillu sanaavi takutillugit. 40 Taava Petrusip kikkut tamaasa anisippai seeqqummerlunilu qinulerluni. Toqusullu timaanut saakkami oqarpoq: “Tabitta, makigit!” Uilluni Petrusi takugamiuk ingippoq. 41 Petrusip assaatigut tigullugu nikuisereeramiuk uummarsimasoq takuniassammassuk illernartut uillarnerillu iseqquai. 42 Tamanna Jorpami tamarmi ilisimaneqalerpoq, amerlasuullu Naalakkamut uppertunngorput. 43 Ammiortoq Siimuut ilagalugu Petrusi ullorpaalunni Jorpamiippoq.
10 Cesariiami anguteqarpoq Korniiliusimik atilimmik, taanna Itaaliamiut sakkutuuinut 100-nut naalagaavoq. 2 Upperluartuuvoq, illuaniittullu tamarmik Guutimik mianerinnittuupput. Aamma piitsunut amerlasuunik tunissuteqartarlunilu Guutimut qamannga pisumik qinukulasarpoq. 3 Ullukkut pingasut* missaani takorluuisitaanikkut ersarissumik takuaa Guutip inngiliata iserfigigaani oqarfigigaanilu: “Korniiliusi!” 4 Korniiliusip annilaarluni nakkullugu aperaa: “Naalagaq, suniarpit?” Akivaa: “Guutip qinnutitit iluaralugit tusarlugillu piitsunut tunissutitit maluginiarpai. 5 Taamaattumik angutit Jorpamukartikkit angullu Siimuumik atilik Petrusimik taaneqartartoq aggersarlugu. 6 Taanna Siimuumi, ammiortumi sinerissami illoqartumi, inisimasuuvoq.” 7 Inngili imminut oqaluttoq qimagussimatsiaannartoq kiffami ilaat marluk sakkutoorlu upperluartoq aggersarpai 8 tamanillu oqaluttuuteriarlugit Jorpamut aallartillugit.
9 Aqaguani illoqarfimmut qanilliartortillugit Petrusi ullup-qeqqata* missaani illup qaavanut qinujartorpoq. 10 Assulli kaalerpoq nererusulerlunilu. Nerisassiortoqartillugu eqqaminiittunik sianigisaarukkami 11 qilak ammartoq annoraassiarujussuartullu isikkulik teqeqqumigut sisamatigut nunarsuarmut ninginneqartoq takuaa. 12 Tassaniippullu uumasut sisamanik niullit, paarmortut timmissallu tamalaat. 13 Nipilu oqarpoq: “Petrusi, nikueriarlutit uumasumik toqutsigit nerillutillu!” 14 Petrusili oqarpoq: “Naalagaq, naamerluinnaq, tassami nereqqusaanngitsumik minguttuumillu nerisimanngisaannarpunga.” 15 Nipillu aappassaanik oqarfigeqqippaa: “Guutip minguersagai nereqqusaanngitsutut oqaatigisarunnaakkit.” 16 Pingajussaanik taama pisoqarmat Petrusip takusai qilammut qullartinneqarput.
17 Petrusip takorluuisitaanini qanoq paasisariaqarnersoq eqqarsaatigileruttoraa Korniiliusip angutit aallartitai Siimuup illua sumiinnersoq apersuutigereerlugu maanna isaaffiup eqqaanut pipput. 18 Siimuut Petrusimik taaneqartartoq inisimasuunersoq suaarlutik apeqqutigaat. 19 Petrusip takorluuisitaanini suli eqqarsaatigigaa anersaaq oqarpoq: “Angutit pingasut apersuutigaatsit. 20 Taakku aallartitarigakkit ammukariarlutit nangaanngilluinnarlutit ingerlaqatigikkit.” 21 Taava Petrusip angutit aterfigigamigit oqarfigai: “Uangaana ujarissinga. Qanoq ikiorsinnaavassi?” 22 Akipput: “Sakkutuut naalagaat Korniiliusi naapertuilluartoq, Guutimik mianerinnittoq juutinillu tamanit ajunngitsumik tusaamaneqartoq inngili illernartoq aqqutigalugu Guutimit ilisimatinneqarpoq aaseqqullutit oqaasissatit tusarumallugit.” 23 Taava iseqqoriarlugit tikeraartumisut inisimasorai.
Aqaguani aallaqatigimmagit Jorpami qatanngutit ilaasa aallaqatigaat. 24 Ullut aappassaanni Cesariiamut iserpoq. Korniiliusip soorunami ilimagigamigit eqqarlini ikinngutigilluakkanilu qaaqqusimavai. 25 Petrusi isertoq Korniiliusip ornikkamiuk seeqqummerfigeriarlugu ataqqinnilluni sikiffigaa. 26 Petrusilli attoriarlugu oqarfigaa: “Uangattaaq inuinnaagama nikuigit.” 27 Oqaloqatigiitigalugu iseqatigigamiuk inuppassuit katersuussimasut takuai. 28 Oqarfigai: “Nalunngilarsi juutip allamioq peqatigeqqusaanagulu pulaaqqusaanngikkaa, Guutilli uannut takutippaa inuk kinaluunniit minguttuumik taasassanngikkiga. 29 Taamaattumik aggersarneqarama nangaananga aggerpunga. Maannalu paaserusuppara sooq aggersarnerissinga.”
30 Taava Korniiliusi oqarpoq: “Nalunaaquttap taamaalinerani ullut sisamat matuma siorna ullukkut pingasut* missaani qinugama angut qaamasunik atisalik siuninni nueriataarpoq 31 oqarlunilu: ‘Korniiliusi, Guutip qinnutitit iluaralugit tusarlugillu piitsunut tunissutitit maluginiarpai. 32 Taamaattumik angutit Jorpamukartikkit angullu Siimuumik atilik Petrusimik taaneqartartoq aggersarlugu. Taanna Siimuumi, ammiortumi sinerissami illoqartumi, inisimasuuvoq.’ 33 Ingerlaannarlu ilinnut aallartitsivunga, qujanaqaarlu aggeravit. Maannalu Guutip saavani tamatta najuuppugut Jehovap ilinnut oqqersuutai tamaasa tusarumallugit.”
34 Taava Petrusi oqarpoq: “Maanna paasillualerpara Guutip kikkut tamaasa assigiimmik pisarai, 35 imminillu mianerinnittut eqqortuliortartullu sumiuunerat apeqqutaatinnagu iluarisarai. 36 Jiisusi Kristusi, kikkunnut tamanut Naalagaasoq, pissutigalugu eqqisseqateqarsinnaanermik nutaarsiassat nuannersut Israalip qitornaanut tusarliuppai. 37 Imermut morsutsitsisarneq pillugu Johannesip oqaluussinerata kingorna Galiliiamit aallarnersumik Judiiami tamarmi suna oqallisaasoq nalunngilarsi: 38 Jiisusip Naazaratsimiup anersaamik illernartumik Guutimit taninneqarnera pissaanermillu tunineqarnera, Guutimillu najorneqarluni nunami tamarmi angalaarnera Diaavulumillu naqisimaneqartunut tamanut ajunngitsuliortarnera ajorunnaarsitsisarneralu. 39 Juutillu nunaanni Jerusalemmimilu iliuusii tamaasa takuagut, juutilli qisummut naalliutsitsiviliamut* nivinngarlugu toquppaat. 40 Guutip ullut pingajuanni taanna toqusunit makitippaa inunnillu takuneqartillugu. 41 Kisianni kikkunnit tamanit takuneqartinnagu Guutimit toqqarneqareersimasunit, tassa toqusunit makititaanerata kingorna uagutsinnit taassuminnga nereqateqartunit imeqateqartunillu, takuneqartippaa. 42 Aamma peqquaatigut inuusunik toqusunillu eqqartuussisussatut Guutimit toqqarneqarnini pillugu juutit oqaluussiffigalugillu ilisimannittutut nassuiaateqqissaassagigut. 43 Pruffiitit tamarmik uppernarsarpaat Jiisusimut uppertut kikkulluunniit taassuma aqqani ajortuliaminnik isumakkeerfigineqassasut.”
44 Petrusi suli tamakkuninnga eqqartuitillugu Guutip oqaasianik tusartut tamaasa anersaap illernartup qulangerpai. 45 Anersaaq illernartoq, tunissut akeqanngitsoq, aamma allamiunut kuineqarmat Petrusip angalaqatai uppertut* kipineqarsimasut* tupigusupput. 46 Allamiutummi oqalullutik Guuti unnersiutigigaat tusarpaat. Taava Petrusi oqarpoq: 47 “Taakku uagutsitulli anersaamik illernartumik tunineqarmata kia imermut morsutsitaanissaannut akornusersinnaavai?” 48 Taamaalisorlu peqqusivoq Jiisusip Kristusip aqqani imermut morsutsinneqassasut. Taava taakku ullualunni najoqqupput.
11 Maanna apustilit qatanngutillu Judiiamiittut tusarpaat allamiut Guutip oqaasianik upperinnilersimasut. 2 Petrusilu Jerusalemmimut pimmat kipisisarnissamik aalajangiusimannittut ima isornartorsiulerpaat:* 3 “Kipineqarsimanngitsut illuannut iserputit nereqatigalugillu.” 4 Taava Petrusip ima nassuiaateqqissaalerpai:
5 “Illoqarfimmi Jorpami qinutillunga eqqanniittunik sianigisaarullunga takorluuisitaagama annoraassiarujussuartut isikkulik teqeqqumigut sisamatigut qilammiit uannut ninginneqartoq takuara. 6 Isigillualeriarakku takulerpakka uumasut sisamanik niullit, uumasut nujuartat, paarmortut timmissallu. 7 Nipillu ima oqarfigigaanga tusaavara: ‘Petrusi, nikueriarlutit uumasumik toqutsigit nerillutillu!’ 8 Oqarpungali: ‘Naalagaq, qanoq-aamma, tassami nereqqusaanngitsumik minguttuumillu oqummiussaqarsimanngisaannarpunga.’ 9 Aappassaanik qilammit nipi akivoq: ‘Guutip minguersagai nereqqusaanngitsutut oqaatigisarunnaakkit.’ 10 Pingajussaanik taama pisoqarmat taakku tamarmik qilammut qullartinneqarput. 11 Taamaalisorlu angutit pingasut Cesariiamiit uannut aallartitat illup inisimaffigisatta eqqaanut pipput. 12 Taava anersaap oqarfigaanga nangaanngilluinnarlunga aallaqatigissagikka. Qatanngutillu ukua arfinillit aallaqatigimmannga angutip illuanut iseqatigaakka.
13 Oqaluttuuppaatigut inngili illumini isersimasoq takusimallugu imalu oqartoq: ‘Jorpamut angutinik aallartitsigit Siimuullu Petrusimik taaneqartartoq aggersarlugu, 14 taassuma illit illunniittullu qanoq annaanneqarsinnaanissinnik oqaluttuutissavaatit.’ 15 Oqalutsillungali aallaqqaammut anersaamik illernartumik tunineqarsimanitsitut peqalerput. 16 Taamaalisorlu Naalakkap qanoq oqarsimanera eqqaalerpara: ‘Johannesi imermut morsutsitsisarpoq, ilissili anersaamut illernartumut morsutsitaassaasi.’ 17 Guutip tunissummik akeqanngitsumik uagutsinnut Naalakkamut Jiisusimut Kristusimut uppertunut tunniussami assinganik tunimmagit taava qanoq-aamma Guuti akornusissavara?”
18 Tamakku tusaramikkit isornartorsiuiunnaarlutik* Guuti ima unnersiutigilerpaat: “Guutip aamma allamiut peqqissiminissamut inuuneqalernissamullu periarfississimavai.”
19 Steffaanusip toqutaanerata kingorna annikilliortitaaneq pissutigalugu siammartitaasut allaat Fønikiamut, Cypernimut Antiokiamullu pipput, tusarliussarli juutinuinnaq oqaluussissutigaat. 20 Taakkuali ilaasa Cypernimiut Kyrenemiullu Antiokiamut pisut Naalagaq Jiisusi pillugu nutaarsiassat nuannersut grækerisut oqaasilinnut oqaluussissutigilerpaat. 21 Jehovallu tapersersorpai, amerlangaartullu uppertunngorlutillu Naalakkamut saapput.
22 Jerusalemmimi ilagiit tamanna tusaramikku Barnaba Antiokiamut aallartippaat. 23 Apuukkami Guutillu ilinniartitanut ajunngisaangaarnera takugamiuk nuannaangaalerpoq tamaasalu Naalakkamut qamannga pisumik aalajaattuaqqullugit kajumissaarlugit. 24 Taamaaliorpoq angutaagami ajunngitsoq anersaamillu illernartumik peqangaarlunilu upperluartoq. Inuppassuillu Naalakkamut uppertunngorput. 25 Taava Saulusi Taarsusimut ujariartorpaa. 26 Nanigamiullu Antiokiamut aallaqatigaa. Ukiorlu ataasersuaq ilagiit tikeraarpaat inuppassuillu ilinniartittarlugit, aamma Guutip siulersuineratigut ilinniartitat Antiokiami kristumiunik aatsaavissuaq taaneqarput.
27 Tamatuma nalaani pruffiitit Jerusalemmimiit Antiokiamut aterput. 28 Taakkua ilaata Agabussimik atillip anersaaq ikiortigalugu siulittuutigaa nunami tamarmi sualuttumik kaannersuaqarumaartoq, tamannalu kaasarip Claudiusip nalaani pivoq. 29 Taamaattumik ilinniartitat aalajangerput qanoq akissaateqarnertik naapertorlugu ikiuiniarnermi atugassanik Judiiami qatanngutinut nassiussiniarlutik, 30 taamaaliorpullu. Barnaba Saulusilu taakkuninnga nassartillugit utoqqaanertanut aallartippaat.
12 Tamatuma nalaani kunngip Herodasip ilagiinniittut ilaat malersulerpai. 2 Johannesip qatanngutaa Jaaku panamik toqutaatippaa. 3 Juutit tamanna iluarigaat takugamiuk Petrusi aamma tigusaatippaa. (Ullut iffiamik-qaqortumik* seernarsaateqanngitsumik neriffiusartut nalaanni tamanna pivoq). 4 Qaangiiffiup* kingorna juutinut* sassartinniaramiuk sakkutuunik sisamakkuutaartunik sisamariarlutik paarlaattussanik paarsisulerlugu parnaarussaatippaa. 5 Tassa Petrusi parnaarussaaqqavoq, ilagiinniittulli qamannga pisumik Guutimut qinnuttuarpaat.
6 Petrusi aqagumut Herodasimit sassartitaasussaalluni unnuakkut sakkutuut marluk akornganni kalunnernik marlunnik qilersorsimalluni sinippoq, paarsisullu marluk matup silataani parnaarussivik nakkutigaat. 7 Jehovalli inngilia saqqummeriasaarpoq, qaamanerlu parnaarussiviup ineeraani qinngorpoq. Inngilip Petrusi saneraatigut attorlugu itersarpaa ima oqarluni: “Makipallagit!” Kalunnerillu assaanit katapput. 8 Inngilip oqarfigaa: “Qiteruserit aloquserlutillu.” Taamaaliorporlu. Naggataatigut oqarfigaa: “Qallersaatit atiuk malillungalu.” 9 Malillugu anivoq, inngililli iliuusii piviusuusut Petrusip naluaa. Allaammi takorluuisitaasorivoq. 10 Paarsisoqatigiit siulliit tulliilu sanioqqutereerlugit illoqarfimmut anisarfik saviminiusoq tikitaat nammineq ammarpoq. Anigamillu aqqusinikkut ingerlatillutik inngilip ingerlaannaq qimappaa. 11 Petrusillu qanoq pisoqartoq paasileramiuk oqarpoq: “Maanna ilumut paasilerpara Jehovap Herodasimit juutillu qanoq pisoqarnissaanik ilimagisaannit tamanit aniguisinniarlunga inngilini aallartissimagaa.”
12 Tamanna paasigamiuk Johannesip Makkorsimik taaneqartartup arnaata Mariiap illuanukarpoq, tassanilu inuppaaluit katersorsimapput qinullutillu. 13 Isaaffiup matuanut kasuttormat kiffap arnap inuusuttup Roodap kina kasuttornersoq alakkarpaa. 14 Petrusip nipaa ilisarilerlugu nuannaangaarami isaaffik ammanngitsoorpaa, arpallunili iserpoq oqarlunilu Petrusi isaaffiup silataaniittoq. 15 Oqarfigaat: “Silaqaraluarpit?” Oqaqattaarporli taannaasoq. Taava oqarput: “Inngiliaana.” 16 Petrusili kasuttortuarpoq. Matu ammarlugu takugamikku tupigusupput. 17 Assamminilli usserarlugit nipaarsaaqquai oqaluttuuteqqissaarlugillu Jehovap parnaarussivimmit qanoq anisikkaani, imalu oqarpoq: “Tamakku Jaakumut qatanngutinullu oqaluttuarisigit.” Taava aneriarluni allamut aallarpoq.
18 Ullaakkut sakkutuut Petrusi tammaagamikku assut uitsatilerput. 19 Herodasi peqqusivoq ujaqqissaarneqassasoq naninnginnamiullu sakkutuut killisioriarlugit pillariartorneqarnissaat peqqussutigalugu. Judiiamiillu Cesariiamut aterpoq sivisujaamillu tassaniilluni.
20 Herodasip Tyrusimiut Siidonnimiullu akeqqersimaarfigai. Tassani najugallit Herodasip nunaanit nerisassanik pisisaramik ataatsimik siunertaqarlutik takkupput Blastusilu, kunngip illussaarsuani* akisussaasoq, akuersiteriarlugu kunngi eqqisseqatigiumallugu oqaloqatigalugu. 21 Pisumi immikkut ittumi Herodasip kunngisut atisani ateriarlugit eqqartuussisup issiavianut ingippoq inuillu oqalugiarfigilerlugit. 22 Taava inuit katersorsimasut suaartalerput: “Inuk oqalunnani guuti oqaluppoq!” 23 Guuti ataqqinarsisinngimmagu Jehovap inngiliata ingerlaannaq pillarpaa, Herodasilu quperlunit nerineqarluni toquvoq.
24 Jehovalli oqaasia siammariartortuarmat uppertut amerliartuinnarput.
25 Barnabap Saulusillu ikiuiniarnermi atugassat Jerusalemmimi qatanngutinut tunniutereeramikkit Johannesi, aamma Makkorsimik taaneqartartoq, ilagalugu uterput.
13 Antiokiami ilagiinni pruffiitit ilinniartitsisullu ukuupput: Barnaba, Simmiuut Niigerimik taaneqartartoq, Luukiusi Kyrenemiu, Maanaani nunap immikkoortuani naalakkersuisup Herodasip ilinniaqatigisimasaa aamma Saulusi. 2 Jehovamut kiffartortillugit iisinnginniartillugillu anersaaq illernartoq oqarpoq: “Barnaba Saulusilu suliassamut aalajangersimasumut toqqarakkit immikkoortissigit.” 3 Taava iisinnginniareerlutik qinoreerlutillu assamminnik attoriarlugit aallartippaat.
4 Angutit taakku anersaamit illernartumit aallartinneqartut Seluukiamut aterput Cypernimullu avalallutik. 5 Salamiisimut tikikkamik Guutip oqaasia juutit synagogiini oqaluussissutigisalerpaat. Aamma Johannesi ikiortigivaat.
6 Qeqertaq tamaat Paafusi tikillugu angalaffigereerlugu angut juuteq Bar-Jiisusimik atilik naapippaat. Taanna angakkuullunilu pruffiitiuvoq ilumuunngitsoq. 7 Taassuma Romamiut kaasareqarfiata sinniisua Sergiusi Paulusi, angut silatooq, sullippaa. Sergiusi Paulusip Guutip oqaasia tusarusulluinnaramiuk Barnaba Saulusilu aggersarpai. 8 Romamiulli kaasareqarfiata sinniisua uppertunngoqinammat Elymasip, angakkup (tassa atiata isumaa), akerlilersulerpai. 9 Taava Saulusip, aamma Paulusimik taaneqartartup, anersaamik illernartumik peqangaarluni nakkuppaa 10 oqarfigalugulu: “Illit Diaavulup ernera, eqqortumut sumulluunniit akeraasutit, angutaavutit peqquserlunnernik sunilluunniit ajussutsinillu sunilluunniit ulikkaartoq, Jehovap aqqutai eqqortut allamut saatsinniarunnaarniakkit! 11 Jehovap tappiillisillutit pillassammatit seqerngup qaamarnga takugallarnavianngilat.” Taamaalisorlu putsup taarnerullu qulangermanni siulersortissaminik tasiortissarsiulerpoq. 12 Romamiut kaasareqarfiata sinniisuata pisoq takugamiuk Jehovap ilinniartitsinera tupigusuutigalugu uppertunngorpoq.
13 Maanna Paulusi angalaqataalu Paafusimiit avalapput Pamfyliamilu Pergamut tikillutik. Johannesilli qimappai Jerusalemmimullu uterluni. 14 Pergamiilli ingerlaqqikkamik Pisiidiami Antiokiamut pipput. Ullormilu qasuersaarfimmi synagogimut iseramik ingipput. 15 Moorsisip inatsisaanik pruffiitinillu allakkanik* atuffassisoqareermat synagogip pisortaasa oqarfigaat: “Qatanngutit angutit, qiimmassaataasinnaasunik oqaasissaqarussi oqarfigitigut.” 16 Taava Paulusip nikueriarluni assamminik usserarpai oqarfigalugillu:
“Israalikkuususi ilissilu allat Guutimik mianerinnittuususi, tusarnaaritsi. 17 Israalikkut ukua Guutiata siuaasagut toqqarpai, Israalikkullu Egyptenimi takornartatut inuugallarmata qutsissisippai pissaaneqangaarlunilu tassannga aniguisillugit. 18 Ukiullu 40-t missaanni inoqajuitsumi naammagittarfigai. 19 Kaanaanimi inuiaqatigiit arfineq-marluk suujunnaarsereerlugit nunaat siuaasatsinnut kingornussassatut tunniuppaa. 20 Tamakku ukiut 450-it missaasa ingerlaneranni pipput.
Tamatuma kingorna pruffiitip Saamualip nalaata tungaanut eqqartuussisussaannik Guuti toqqaasarpoq. 21 Kunngeqalernissartilli piumasarimmassuk Kissip ernera Sauli, naggueqatigiinnit Biiniakkunneersoq, Guutip taakkununnga kunnginngortippaa, taannalu ukiuni 40-ni naalakkersuivoq. 22 Kunngiujunnaarsereerlugu Daavi kunngissaattut toqqarpaa, taannalu pillugu ima uppernarsaavoq: ‘Iisaajip ernera Daavi angutaavoq uummatima iluarisaa. Taassuma kissaatigisakka tamaasa iliuuserissavai.’ 23 Guutip neriorsuutiminut naapertuuttumik taassuma kinguaavisa ilaat, Jiisusi, aniguisitsisussatut Israalimut tunniuppaa. 24 Taassuma tikiunnissaa sioqqullugu Johannesip peqqissiminermut takussutissaasumik imermut morsutsitaanissaq Israalikkunnut tamanut oqaluussissutigaa. 25 Johannesili kiffartornini naammassingajalerlugu ima oqartarpoq: ‘Kinaasorigassinga? Taannaanngilanga. Kingunikkulli tikiuttussap aloqutaasa peernissaannut ajukkuppunga.’
26 Qatanngutit angutit, Aaperaap kinguaavi ilissilu allat Guutimik mianerinnittuususi, aniguisitaanermik tusarliussaq taanna uagutsinnut tusarliunneqarpoq. 27 Jerusalemmimiut siulersortaasalu Jiisusi upperinngilaat. Eqqartuussisutulli iliornermikkut pruffiitit eqqartugaat, ullut qasuersaarfiit tamaasa atuffassissutigineqartartut, eqquutitippaat. 28 Toqutsinissamut pissutissaqanngikkaluarlutik toqumik pillarneqassasoq Pilaatusimut piumasaraat. 29 Jiisusilu pillugu allassimasut tamaasa naammassereeramikkit qisummit naalliutsitsiviliamit* aqqarpaat ilivermullu ilillugu. 30 Guutilli toqusunit makitippaa, 31 Jiisusilu Galiliiamiit Jerusalemmimut majuaqatiminut ullorpassuit ingerlaneranni takutittarpoq. Maannalu taakku juutinut ilisimannittutut nassuiaasorai.
32 Taamaattumik siuaasatsinnut neriorsuut pillugu nutaarsiassanik nuannersunik oqaluussiffigaassi. 33 Guutip Jiisusimik toqusunit makititsinermigut uagut, taakkununnga qitornaasugut, iluaqutissatsinnik neriorsuutini eqquutitilluinnarpaa. Tussiaatit aappaanni allassimasutut pisoqarpoq: ‘Erneraakkit. Ullumi ilinnut ataatanngorpunga.’ 34 Guutillu mikiarnermut* uteqqinngisaannartussanngorlugu* toqusunit makitippaa. Tamannalu Guutip ima oqaatigaa: ‘Daavimut aalajaallunga* ilumoorlungalu asannittuliornittut asannittuliorfigissavassi.’ 35 Tussiaammilu allami allassimavoq: ‘Ilumoorfiginnitsivit mikiarnissaa akuerissanngilat.’ 36 Daavimi inuunini tamaat Guutimut* kiffartorpoq, sinippaalerpoq, siuaasaminut ilineqarpoq mikiarlunilu. 37 Guutilli toqusunit makititaa mikianngilaq.
38 Qatanngutit, taamaattumik ilisimassavarsi taanna pissutigalugu ajortuliassinnik isumakkeerfigineqarsinnaanissinnik oqaluussiffigineqarassi. 39 Moorsisip inatsisai naapertorlugit tamakkununnga tamanut tunngatillugu pisuunngitsutut isigineqarsinnaanngikkaluarpusi. Uppertulli tamarmik taanna pissutigalugu pisuunngitsutut isigineqarput. 40 Taamaattumik pruffiitit allannerattut pineqaqqunasi mianersoritsi: 41 ‘Nikaginnittusi, nalissinni iliuutsikka takusigit. Iliuutsima annikitsualuttortaannik oqaluttuunneqaraluarussi upperisimanavianngikkaluarpasi. Kisianni tupigusussaasi nungutitaassallusilu.’”
42 Animmata ullup qasuersaarfiup tulliani tamakku pillugit oqalugiaqqullugit kimigiiserfigaat. 43 Synagogimi katersuunnerup kingorna Paulusip Barnaballu juutit juutillu upperisaannut ilanngussimasut Guutimut kiffartortut ilarpassui malinnitsitik oqaluuppaat Guutillu ajunngisaangaarneraniittuarnissaannik kajumissaarlugit.
44 Ullup qasuersaarfiup tulliani illoqarfimmiut tamangajammik Jehovap oqaasia tusarumallugu katersuupput. 45 Juutit inuppassuit takugamikkit sinngangaalerput Paulusillu eqqartugai Guutimik mitaatiginnillutik assortulerlugit. 46 Taava Paulusip Barnaballu sapiillutik oqarfigaat: “Ilissi Guutip oqaasianik tusarlerneqaqqaartariaqarsimavusi. Tamannali itigartikkassiuk inuunermillu naassaanngitsumik pisinnaanngitsutut imminut eqqartuukkassi allamiunut saappugut. 47 Jehovammi ima peqquaatigut: ‘Nunat ungasinnerpaat tikillugit aniguisitsissut oqaluussissutiginiassagakku allamiunut qaammaqqutinngortippakkit.’”
48 Allamiut tamanna tusaramikku nuannaangaalerput Jehovallu oqaasia unnersiutigilerlugu. Eqqortumillu pissutiginiagaqarlutik naassaanngitsumik inuuneqalerusuttut tamarmik uppertunngorput. 49 Jehovallu oqaasia nunami tamarmi siammarterneqarpoq. 50 Arnalli akimasut Guutimik mianerinnittut illoqarfimmilu angutit nuimasut juutinit kamassaarneqaramik Paulusi Barnabalu malersulerpaat killeqarfimminnillu anisillugit. 51 Taava Paulusip Barnaballu isikkatik saniiarpaat* Ikonionnimullu aallarlutik. 52 Ilinniartitallu nuannaangaartuarlutillu anersaamik illernartumik peqangaartuarput.
14 Ikonionnimi juutit synagogiannut iserput, ilisimassuseqarlutillu oqalugiarmata juutit grækerillu amerlasoorpassuit uppertunngorput. 2 Juutilli uppertuunngitsut allamiut kamassaaramikkit qatanngutinut akeqqersimaartunngortippaat. 3 Sapaatillu-akunnerini arlalinni tassaniinnerminni Jehovamit pissatsinneqarnermikkut sapiillutik oqaluussipput. Guutip tupinnartuliorsinnaatinnerisigut* ajunngisaangaarnerminik tusarliussaq uppernarsarpaa. 4 Illoqarfimmiulli avissaartuupput, ilaasa juutit tapersersoraat allat apustilit tapersersorpaat. 5 Allamiut, juutit taakkualu siulersortaasa sorraatsumik piniaraatik ujaqqanillu milloorniaraatik 6 paasigamikku Lykaaniami illoqarfinnut Lystramut, Derbemut nunaqarfinnullu eqqaanniittunut qimaapput. 7 Taakkunani nutaarsiassat nuannersut pillugit oqaluussinertik nangippaat.
8 Lystrami angut isikkamigut nukillaarsimasoq issiavoq. Inunnguutsiminit iloqiaagami pisunngisaannarsimavoq. 9 Taassuma Paulusi oqaluttoq tusarnaarpaa. Paulusip isigiuarlugu paasigamiuk ajorunnaarsitaassutigisinnaasaminik uppersuseqartoq 10 nipituumik oqarpoq: “Nikuigit.” Taava angut nikuipallariarluni pisulerpoq. 11 Inuppassuit Paulusip iliuusia takugamikku Lykaaniamiusut suaartarput: “Guutit inuttut isikkoqarlutik uagutsinnut aqqarsimapput!” 12 Barnaba Zeusimik Paulusilu oqalunnerummat Hermesimik taasalerpaat. 13 Illoqarfiullu isaariaata eqqaani guutisiorfimmi Zeusimut pigititami palasi inuppassuit ilagalugit pilliiumalluni nersussuit angutivissat nigaliliallu nassarlugit isaaffimmukarpoq.
14 Apustililli Barnabap Paulusillu tamanna tusaramikku atisatik alippaat inuppassuillu akorngannut arpallutik pigamik suaarlutik: 15 “Angutit, sooq taamaaliorpisi? Uaguttaaq inuuvugut ilissitulli sanngiissutillit. Suunngitsut uku tunullugit Guutimut uumassuseqartumut – qilammik, nunarsuarmik, immamik taakkunaniittunillu tamanik pinngortitsisumut – saanniassagassi nutaarsiassanik nuannersunik oqaluussiffigaassi. 16 Guutip siornatigut inuiaqatigiit tamarmik iluarisamittut iliornissaat akueraa, 17 taamaakkaluartoq ajunngitsuliornermigut kinaanini takutippaa. Qilammit siallerfigitittarpaasi ukiullu qanoq ilinera naapertorlugu inerittorpassuarnik tunisarlusi, aamma sinnilissuarnik nerisassaqartittarlusilu qamannga pisumik nuannaartittarpaasi.” 18 Taama oqarfigigaluarlugit inuppassuit imminnut pilliuteqarniartut unitsissinnaanngingajappaat.
19 Inuppassuilli juutinit Antiokiamiit Ikonionnimiillu tikittunit kamassaarneqaramik Paulusi ujaqqanik milloorpaat toqusorigamikkulu uniarlugu illoqarfiup silataanut annillugu. 20 Ilinniartitalli ilummanni nikueriarluni illoqarfimmut iserpoq. Aqaguani Barnaba ilagalugu Derbemut aallarpoq. 21 Illoqarfimmi tassani nutaarsiassat nuannersut oqaluussissutigereerlugit amerlasuunillu ilinniartitanngortitsereerlutik Lystramut, Ikonionnimut Antiokiamullu uterput. 22 Ilinniartitat nakussatsillugillu uppernikkut aalajaaqqullugit kajumissaarpaat imalu oqarfigalugit: “Guutip kunngeqarfianut iserumalluta amerlasuunik annikilliuuteqaqqaartariaqarpugut.” 23 Tamatuma saniatigut ilagiinni tamani utoqqaanertanik toqqaapput. Qinupput, iisinnginniarput Jehovamullu, upperfigiligaannut, isumagisassanngortillugit.
24 Taava Pisiidiakkoorlutik Pamfyliamut pipput, 25 Pergamilu Guutip oqaasia oqaluussissutigereerlugu Attaliamut aterput. 26 Tassannga Antiokiamut avalapput. Siusinnerusukkut illoqarfimmi tassani suliassaq, maanna naammassisartik, pillugu Guutimit ajunngisaangaarfigineqarnissamik qatanngutinit qinnunneqarput.
27 Tikikkamik ilagiit katersortippaat oqaluttuullugillu Guutip aqqutigalutik iliuuseqangaarneranik allamiullu uppernermut iserfissaannik mappiisimaneranik. 28 Taava ilinniartitat sivisujaamik ilagivaat.
15 Maanna angutit ilaat Judiiamiit aterput qatanngutillu ima ilinniartittalerlugit: “Moorsisip inatsisaanut naapertuuttumik kipineqanngikkussi* annaanneqarsinnaanngilasi.” 2 Paulusilli Barnaballu isumaqatiginagit oqalliseqatigingaatsiareermatigit aalajangerneqarpoq Paulusi, Barnaba allallu isumaqatigiinngissut* saqqummiunniarlugu Jerusalemmimi apustilinut utoqqaanertanullu majuassasut.
3 Angutit taakku ilagiinniittunit qaniorneqareerlutik Fønikia Samaarialu aqqusaarpaat. Allamiullu Guutimut kiffartortunngornerat pillugu oqaluttuaqqissaarmata qatanngutit tamarmik nuannaangaalerput. 4 Jerusalemmimut pigamik ilagiinnit, apustilinit utoqqaanertanillu tikilluaqquneqarput, aamma Guutip aqqutigalutik iliuuserisimasarpassui oqaluttuaraat. 5 Immikkoorniaqatigiilli farisiiarit uppertunngorsimasut issiavimminnit nikuipput oqarlutillu: “Kipineqartariaqarlutillu Moorsisip inatsisaanik maleruaanissamik peqquneqartariaqarput.”
6 Taava apustilit utoqqaanertallu tamanna eqqartorniarlugu katersuupput. 7 Oqallisingaatsiareeramik* Petrusi nikuippoq oqarlunilu: “Qatanngutit angutit, nalunngilarsi allamiut uppertunngoqqullugit nutaarsiassanik nuannersunik tusarliisussatut Guutip aallaqqaammut akorngassinnit toqqaraanga. 8 Guutillu, uummammik ilisimannittup, uagutsinnut iliorsimanermisut anersaamik illernartumik tunigamigit iluaralugit uppernarsarpaa. 9 Uppernerallu pissutigalugu uummataat minguiaramigit uagut juutiunngitsullu assigiimmik pivaatigut. 10 Taamaattumik sooq ersuutip, siuaasagullu nammassinnaanngisatta, ilinniartitat pukusuannut ilineratigut maanna Guuti misilippisiuk? 11 Naalakkattali Jiisusip ajunngisaangaarneratigut taakkunatulli annaanneqarnerput upperaarput.”
12 Taamaalisorlu tamarmik nipaarullutik Barnaba Paulusilu Guutip aqqutigalutik allamiut akornganni tupinnartuliarpassui* pillugit oqaluttuartut tusarnaalerpaat. 13 Oqaloreermata Jaaku akivoq: “Qatanngutit angutit, tusaasinga. 14 Simmiuup sukumiisumik oqaluttuuteqqammerpaatigut Guutip allamiut ilaat aterminik ateqaateqartussat innuttarilerumallugit qanoq aatsaavissuaq akuerigai. 15 Tamannalu pruffiitit oqaasiinut naapertuuppoq: 16 ‘Tamatuma kingorna utissaanga Daavillu illua* isasimasoq qarmaqqillugu, illukua sanaqqillugulu iluarsartuutissavara 17 inuit kingulerussimasut inuiaqatigiinnit tamaneersut atinnik ateqaateqartut ilagalugit pimoorussillutik uanga Jehova ujarniassammannga. Uanga Jehova taama oqarpunga, iliuutsikka 18 itsarli ilisimalersippakka.’ 19 Taamaattumik isumaqarpunga* allamiut Guutimut saattut akornuserneqassanngitsut, 20 kisianni allaffigissagigut guutilianut pilliutit,* atoqatigiinnikkut eqqunngitsuliorneq,* uumasut qimitat* aallu itigarteqqullugit. 21 Itsarli Moorsisimit allakkat ullormi qasuersaarfimmi synagogini atuffassissutigineqartaramik illoqarfinni tamani oqaluussissutigineqartarput.”
22 Taava apustilit, utoqqaanertat ilagiinniittullu tamarmik aalajangerput ilatik toqqakkatik Paulusi Barnabalu ilagalugit Antiokiamut aallassasut. Juudarsi Barsabamik taaneqartartoq aamma Siilarsi, angutit qatanngutinik siulersuisut ilaat, aallartippaat. 23 Ima allassimasunik allakkisartippaat:
“Apustilinit utoqqaanertanillu, qatanngutissinnit angutinit Antiokiami, Syriami Kiliikiamilu qatanngutinut allamiunut: Asasagut qatanngutit! 24 Tusaratsigu ilatta uagutsinnit ilitsersorneqanngikkaluarlutik ornillusi oqaatsiminnik ernumalersillusilu qulalersissimagaasi 25 tamatta isumaqatigiilluta aalajangerpugut angutit toqqakkagut asasatsinnut Barnabamut Paulusimullu ilagitillugit ilissinnut aallartinniarlugit, 26 taakkua* Naalakkatta Jiisusip Kristusip atia pillugu inuunertik navianartorsiortissimavaat. 27 Taamaattumik Juudarsi Siilarsilu tamakku pillugit oqaluttuarniassammata aallartippagut. 28 Anersaammi illernartup sunniineratigut aalajangerpugut allanik nammagassikkumanasi pisariaqartut ukua saniatigut: 29 Guutilianut pilliutit, aak, uumasut qimitat* atoqatigiinnikkullu eqqunngitsuliorneq* itigartittuarsigit. Tamakku qanillinaveersaartuarussigit ingerlalluassaasi. Inuulluaritsi!”*
30 Angutit taakku aallartinneqaramik Antiokiamut aterput ilinniartitallu tamaasa katersorteriarlugit allakkanik tunillugit. 31 Atuareeramikkit qiimmassarneqarnertik nuannaarutigaat. 32 Aamma Juudarsi Siilarsilu pruffiitiugamik oqalugiaqattaarnikkut qatanngutinik qiimmassaallutillu nakussatsitsipput. 33 Sivisujaamik tassaneereerlutik qatanngutinit angalalluarnissamik kissaanneqarlutik aallartitsisiminnut utertinneqarput. 34* —— 35 Paulusili Barnabalu Antiokiamiiginnarlutik ilinniartitsipput qatannguterpassuillu ilagalugit Jehovap oqaasianik nutaarsiassat nuannersut pillugit oqaluussillutik.
36 Ullualuit qaangiummata Paulusi Barnabamut oqarpoq: “Illoqarfinni Jehovap oqaasianik oqaluussiffigisatsinni tamani qatanngutit qanoq innersut paasiumallugu uterluta tikeraartigit.”* 37 Barnabap Johannesi, Makkorsimik taaneqartartoq, ilaassasoq aalajangiusimavaa. 38 Pamfyliamili sulinermi ikiuunnani qimammatik Paulusip ilaatikkusunngilaa. 39 Taava assortuutileramik kamaallutik avissaarput. Barnabalu Makkorsi ilagalugu Cypernimut avalappoq. 40 Paulusili Siilarsi aallaqatiginiarlugu aalajangerpoq qatanngutillu Jehovamit ajunngisaangaarfigineqarnissamik qinnutereermanni aallarluni. 41 Syria Kiliikialu aqqusaarlugit aallarpoq ilagiillu nakussatsillugit.
16 Taava Derbemut apuukkami Lystramut ingerlaqqippoq. Tassaniipporlu ilinniartitaq Timuutiusimik atilik. Taanna juutimik uppertumik anaanaqarpoq grækerimillu ataataqarluni, 2 aamma Lystrami Ikonionnimilu qatanngutinit ajunngitsumik tusaamaneqarpoq. 3 Juutit nunani immikkoortuni taakkunani najugaqartut tamarmik Timuutiusi grækerimik ataataqartoq nalunngimmassuk Paulusillu angalaqatigerusukkamiuk kipineqartippaa. 4 Illoqarfinnut pigaangamik Jerusalemmimi apustilit utoqqaanertallu aalajangersagaat maleruarniassammatigit qatanngutinut tunniuttarpaat. 5 Ilagiillu ullut tamaasa uppernikkut nakussatsittarlutillu amerliartorput.
6 Anersaap illernartup Guutip oqaasianik Aasiami* oqaluusseqqunngimmatik Frygia Galaatialu aqqusaarlugit angalapput. 7 Aamma Mysiamut ateramik Bityniamukarniaraluarput, Jiisusilli anersaavata* nangartarpai. 8 Taava Mysia uiarlugu* Troassimut aterput. 9 Unnuakkullu Paulusip takorluuisitaanermini angutip Makedoniamiup ima kimigiiserfigigaani takuaa: “Makedoniamut ikaarlutit ikioriartortigut.” 10 Takorluuisitaanerata kinguninngua isummeratta Guutip Makedoniamiunut nutaarsiassanik nuannersunik oqaluusseqqugaatigut Makedoniamukarnialerpugut.
11 Taava Troassimiit avalakkatta ingerlaannaq Samutraakimukarpugut aqaguanilu Niaapulissimut ingerlaqqilluta. 12 Tassanngalu Filippimut, Makedoniap immikkoortuisa ilaani illoqarfiit pingaarnersaannut nunasiaasumut, ingerlaqqippugut. Ullualunnilu illoqarfimmi tassaniippugut. 13 Ullormi qasuersaarfimmi illoqarfimmiit anigatta kuup eqqaanukarpugut qinusarfeqarsorigatsigu. Tassani issialluta arnat katersuussimasut oqaloqatigilerpagut. 14 Arnarlu Lydiamik atilik Tyatiiramiu annoraaminernik tunguusanik tuniniaasartoq Guutimillu mianerinnittoq tusarnaarpoq. Paulusillu oqaasiinik upperinneqqullugu Jehovap uummataa ammarpaa. 15 Lydiap illuminiittut imermut morsutsitaaqatigereerlugit kimigiiserfigaatigut: “Jehovamut aalajaassorigussinga uanga illunni inisimasuugitsi.” Ingerlaqatigeqqullunilu kimigiiserfigaatigut.
16 Taamaalluta qinusarfimmukartilluta kiffaq arnaq inuusuttoq siulittuisartumik anersaapilulik naapipparput. Taassuma siulittuisarnermigut naalakkani aningaasarsiortingaartarpai. 17 Ima suaartarluni malittuarpaatigut: “Angutit ukua Guutip Qutsinnerpaap inussiaataasa aniguisitaanermut aqqummik oqaluussiffigaasi.” 18 Ullorpassuarni taamaaliorpoq. Naggataatigut Paulusip qatsukkamiuk anersaaq saariarlugu oqarfigaa: “Jiisusip Kristusip aqqani peqquakkit arnamit aneqqullutit.” Ingerlaannarlu anivoq.
19 Naalagaasa paasigamikku aningaasarsiorfigisinnaajunnaarlugu Paulusi Siilarsilu tigusareriarlugit uniakalaaginnarlugit silami tuniniaasarfimmi siulersortaasunut pisippaat. 20 Atorfilittanut* sassartikkamikkit oqarput: “Uku illoqarfimmi assut eqqissiviilliortitsipput. Juutiupput, 21 aamma ileqqunik uagutsinnut Romamiunut inerteqqutaasunik ilinniartitsipput.” 22 Inuppassuillu kamallutik akerartulerpaat, atisaallu nutsullugit piiarneqareermata anaalerneqarnissaat atorfilittat peqqussutigaat. 23 Arlaleriarlugit anaalereerlugit soqqusaaqalutik parnaarussaatippaat paarsisorlu peqqullugu isumannaatsumik paareqqullugit. 24 Paarsisup taama peqquneqarami soqqusaaqaluni ineeqqamut ilorlerpaamut piseriarlugit isigaat qisummut kiggitsivimmut aalajangerpai.
25 Unnuap-qeqqata missaani Paulusi Siilarsilu qinupput erinarsorlutillu Guuti unnersiutigalugu, parnaarussallu tusarnaarput. 26 Tassanngaannaq nuna sajorujussualermat parnaarussiviup toqqavia sajulerpoq. Aamma matut tamarmik ammariataarput kikkullu tamarmik kalunnernik qilersorsimajunnaarlutik. 27 Paarsisup iterluni parnaarussiviup matui ammasut takugamigit parnaarussat qimaasimasoralugit imminut toqunniarluni panani amuaa. 28 Paulusili nipituumik suaarpoq: “Imminut ajortumeeqinak, tamattami maaniippugut!” 29 Nanerussanik tuneqqoriarluni ineeqqamut isipallakkami sajulluni aqullaaginnarluni Paulusi Siilarsilu seeqqummerfigai. 30 Anniseriarlugit aperai: “Annaanneqarumallunga qanoq iliussaanga?” 31 Akipput: “Naalagaq Jiisusi upperigukku illit illunniittullu annaanneqassaasi.” 32 Taava taanna illuaniittullu tamaasa Jehovap oqaasianik oqaluussiffigaat. 33 Suli unnuaasoq ingerlaqatigai ikiilu salillugit. Taava taanna illuaniittullu tamarmik ingerlaannaq imermut morsutsinneqarput. 34 Illuminut iserteriarlugit nerisassaannik sassaalliuteqarfigai, aamma illuminiittullu tamarmiullutik Guutimut uppertunngornertik nuannaarutigingaarpaat.
35 Qaammarmat atorfilittat nakkutilliisuutitatik ima oqariartortippaat: “Angutit taakku iperagaatikkit.” 36 Paarsisup Paulusi nalunaarfigaa: “Atorfilittat iperagaateqqullusi oqariartortitsimmata anisinnaavusi. Angalalluarisilu.” 37 Paulusilli oqarfigai: “Romamiuugaluartugut eqqartuuteqqaarnata kikkut tamaasa isigitillugit iperartorteriarluta soqqusaaqalutik parnaarussaatippaatigut. Maanna isertorlutik anisinnialerpaatigut? Qanoq-aamma! Namminneq aggerniarlik anisillutalu.” 38 Atorfilittat nakkutilliisuutitanit taama nalunaarfigineqaramik angutit taakku Romamiuusut paasillugu annilaarput. 39 Taamaattumik orneriarlugit utoqqatserfigaat annisereeramikkillu illoqarfimmiit aallaqqullugit. 40 Parnaarussivimmiilli anigamik Lydiap angerlarsimaffianukarput qatanngutillu qiimmassarlugit. Taamaalioreeramik aallaqqipput.
17 Maanna Amfipulissi Apuluunialu aqqusaarlugit angalagamik Tessaluunikamut pipput, tassanilu juutit synagogeqarput. 2 Paulusi pisarnermisut synagogimut iserpoq ullunilu qasuersaarfinni tulleriinni pingasuni Allakkat Illernartut atorlugit tunngavilersuiffigisarlugit. 3 Allakkat Illernartut atorlugit nassuiarlugulu uppernarsartarpaa Kristusi naalliuttariaqarlunilu toqusunit makititaasariaqartoq ima oqarluni: “Jiisusi ilissinnut oqaluussissutigisara Kristusiuvoq.” 4 Tamatuma kingunerisaanik ilaat uppertunngorlutillu Paulusimut Siilarsimullu ilanngupput. Grækererpassuit Guutimik mianerinnittut arnallu akimasut arlallit aamma taamaaliorput.
5 Juutilli sinngaleramik angutinik ajortunik silami tuniniaasarfimmi tarfiinnartunik katersortitseriarlutik illoqarfimmi pikitsitsilerput. Paulusi Siilarsilu pikitsitsisunut anisinniarsariniarlugit Jaasornip illua saassuppaat. 6 Naninnginnamikkit Jaasorni qatanngutillu ilaat uniakalaaginnarlugit illoqarfiup siulersortaannukaappaat suaartarlutillu: “Aamma uku sumi tamani perulluliortitsipput, 7 Jaasornillu tikeraartimisut tikilluaqquai. Angutit uku tamarmik oqartaramik alla, tassa Jiisusi, kunngiusoq kaasarip aalajangersagaanik akerlilersuipput.” 8 Inuppassuit illoqarfiullu siulersortaasa tamanna tusaramikku ernumatsapput. 9 Jaasornili allallu iperagaanissamut naammattumik akiliimmata* iperagaatippaat.
10 Unnuaq taanna Paulusi Siilarsilu qatanngutinit Beruuamut aallartinneqarput. Tassunga pigamik juutit synagogiannut iserput. 11 Beruuamiut Guutip oqaasia kajumingaarlutik upperileramikku aamma tusakkatik ilumoornersut paasiniarlugu ullut tamaasa Allakkat Illernartut misissoqqissaartaramikkit Tessaluunikamiunit ilinniarusunnerupput. 12 Taamaattumik amerlasuut uppertunngorput, taamatuttaaq grækerit arnat arlallit angutillu ilaat ataqqisaasut uppertunngorput. 13 Juutilli Tessaluunikamiut tusaramikku Guutip oqaasia Beruuami Paulusimit oqaluussissutigineqartoq takkupput inuppassuillu pikitsitseqqullugit kamassaarlugit. 14 Taava qatanngutit Paulusi sinerissamut aallartipallappaat, Siilarsili Timuutiusilu tassaniiginnarput. 15 Paulusilli angalaqataasa Atheni tikivillugu angalaqatigaat. Taava Paulusimit oqarfigineqarnermissut uterlutik Siilarsi Timuutiusilu piaarnerpaamik Paulusimukaqquaat.
16 Paulusip taakku Athenimi utaqqitillugit illoqarfiup guutilianik ulikkaarnera takullugu narrutsaatigaa. 17 Taamaattumik juutit Guutimillu mianerinnittut allat synagogini silamilu tuniniaasarfimmiittut ullut tamaasa tunngavilersuiffigisalerpai. 18 Epikoriiarilli stoikerillu isumaliutersortartut ilaasa assortulerpaat, ilaallu oqarput: “Makkuluinnartukasik qanoruna oqarniartoq?” Allat oqarput: “Guutit takornartat pillugit oqaluussigunarpoq.” Jiisusi toqusunillu makititsineq pillugit nutaarsiassanik nuannersunik oqaluussimmat taama oqarput. 19 Taava tigoriarlugu Areopagussiliaappaat imalu oqarlutik: “Sunaana ilinniartitsissut nutaaq eqqartorit? 20 Tassami tusarsimanngisaannakkagut eqqartukkatit qanoq isumaqartut paaserusupparput.” 21 Athenimiut takornartallu tassaniittut* tamarmik sunngiffimmi nutaarsiassat pillugit oqaluttuarneq tusarnaarnerlu kisiisa sammisarpaat. 22 Maanna Paulusi Areopagussip qeqqanut sassarpoq oqarlunilu:
“Athenimiuususi, allanit sutigut tamatigut guutinik mianerinninnerorpasittusi* takusinnaavara. 23 Assersuutigalugu pisutsillunga guutisiorfigisasi maluginiaqqissaarakkit takuara pilliivik ima allannilik: ‘Guutimut ilisimaneqanngitsumut.’ Taamaattumik ilisarisimanagu guutisiorfigisarsi pillugu oqaluussiffigaassi. 24 Guuti avataarsuanik tassaniittunillu tamanik pinngortitsisoq, qilaap nunarsuullu Naalagaat, guutisiorfinni inunnit sananeqartuni najugaqanngilaq. 25 Aamma inuit tamaasa inuunermik, anersaartornermik tamanillu tunigamigit inunnit kiffartuunneqarnissani pisariaqartinngilaa. 26 Aamma inummit ataatsimit inuiaqatigiit tamaasa pilersillugillu nunarsuarmi tamarmi najugassippai. Aamma piffissarititaasut inuillu najugaqarfissaasa killeqarfii aalajangersarpai. 27 Guuti taamaaliorpoq satsillutik ujarniassammanni nassaarivinniassammannilu. Guutimmi tamatta immikkut ungasinngilaatigut. 28 Taannami pissutigalugu inuullutalu aalallutalu maaniippugut, allaat taalliortortassi ilaat oqarput: ‘Uaguttaarmi taassuma qitornaraatigut.’*
29 Taamaattumik Guutimut qitornaagatta eqqarsassanngilagut Guuti kuultitut, sølvitut ujaqqatulluunniit ittoq, qiperukkatut inunnit eqqumiitsuliatut ilusilersukkatullu ittoq. 30 Ilisimasakinneq taamaattoq Guutip siusinnerusukkut isiginngitsuusaarsimavaa, maannali inuit sumiikkaluartulluunniit tamaasa peqqissimisariaqarnerannik ilisimatippai. 31 Aalajangersarsimavaami ulloq inuit nunarsuarmiittut tamarmik angummit toqqakkaminit naapertuilluartumik eqqartuunneqarfissaat. Ullullu tamatuma nalliukkumaarnera taassuma toqusunit makitinneratigut uppernarsarpaa.”
32 Ilaasa toqusunik makititsiffissaq tusaramikku illaruaatigilerpaat, allalli oqarput: “Ulloq alla oqaluttuuteqqissinnaavatsigut.” 33 Taava Paulusip qimappai, 34 angutilli ilaat taassumunnga ilaliupput uppertunngorlutillu. Taakkua ilagaat Dioniisiusi, eqqartuussivimmi Areopagussimi eqqartuussisuusoq, arnarlu Damarissimik atilik allallu.
18 Tamatuma kingorna Athenimiit aallarpoq Korintimullu pilluni. 2 Juutit tamarmik Romamik qimatsinissaannik Claudiusip peqqusinerata kingorna juuteq Akviilamik atilik Pontusimi inunngortoq nuliani Priskiila ilagalugu Itaaliamiit tikeqqammersoq naapippaa. Taava ornippai 3 taakkunatullu tupiliortuugami najugaqarfigalugillu suleqatigalugit. 4 Ulluni qasuersaarfinni tamani synagogimi oqalugiartarpoq* juutillu grækerillu qularunnaarsittarlugit.
5 Siilarsi Timuutiusilu Makedoniamiit tikimmata Paulusip piffissani tamaat Guutip oqaasianik oqaluussinermut atortalerpaa juutillu Jiisusip Kristusiuneranik qularunnaarsinniartarlugit. 6 Akerlilersortuarmannili illaruaatigiuarmannilu atisani issuttorpai oqarfigalugillu: “Toqugussi nammineq pisuussaasi.* Uanga pisuunngilanga.* Maannamiit allamiut ornittalissavakka.” 7 Taava tassannga* anivoq angutillu Guutimik mianerinnittup Tiitiusi Justusip illuanut iserluni. Taassuma illua synagogimut atavoq. 8 Krispusili, synagogip pisortaa, illuminiittut tamaasa ilagalugit Naalakkamut uppertunngorpoq. Korintimiorpassuillu tusartut uppertunngorput imermullu morsutsitaallutik. 9 Unnuakkullu Naalakkap Paulusi takorluuisillugu oqarfigaa: “Ersinak oqaluussiuarit, aamma nipangissanngilatit. 10 Najorakkit kialuunniit saassunnallu aqqunassanngilaatit. Illoqarfimmimi maani uannut uppertunngortussat amerlapput.” 11 Taava Guutip oqaasia ilinniartitsissutiginiarlugu ukioq ataaseq affarlu tassaniippoq.
12 Gaaliu Akaarjami Romamiut kaasareqarfiannut sinniisuutillugu* juutit ataatsimoorlutik Paulusi saassuppaat, eqqartuussivimmullu sassartikkamikku 13 oqarput: “Angutip uuma inuit inatsisinut akerliusumik guutisiornissaannik ilinniartippai.” 14 Paulusili oqaaseqaleruttortoq Gaaliu juutinut oqarpoq: “Juutinaa, unioqqutitsisoqarsimappat sualuttumilluunniit pinerluttuliortoqarsimappat akornusernasi tusarnaarnissassinnut pissutissaqassagaluarpunga. 15 Kisianni oqaatsit, atit namminerluunniit inatsisisi saqitsaassutigigussigit taava nammineq tamanna aaqqissavarsi. Tamakku pillugit eqqartuussisuunianngilanga.” 16 Taamaalisorlu eqqartuussivimmiit qimagutitippai. 17 Taava tamarmik Sostiinisi, synagogip pisortaa, tigusareriarlugu eqqartuussiviup saavani unatalerpaat. Gaaliuli tamakkununnga akuliukkusunngilluinnarpoq.
18 Paulusilli ullorpaalunni tassaneereerluni qatanngutit inuulluaqquai Priskiilalu Akviilalu ilagalugit Syriamut avalalluni. Guutimullu neriorsuigami Kenkriiami nutsani naatsunngorlugit kipitippai. 19 Efesossimut tikikkamik Paulusip ilani qimallugit synagogimut iserpoq juutillu tunngavilersuiffigalugit. 20 Sivisunerusumik najoqqullutik kimigiiseraluartut itigartippai 21 inuulluaqqoriarlugillu oqarfigalugit: “Jehovap kissaatigippagu ilissinnut uterumaarpunga.” Efesossimiillu avalakkami 22 Cesariiamut tikippoq. Majuaramilu* ilagiit ilasseriarlugit Antiokiamut aterpoq.
23 Tassaniillatsiareerluni aallarami Galaatiami Frygiamilu sumiiffiit assigiinngitsut tikeraartarpai ilinniartitallu tamaasa nakussatsittarlugit.
24 Maanna juuteq Apulusimik atilik Alexandriami inunngortoq Efesossimut tikippoq. Taassuma oqallorissup Allakkat Illernartut ilisimalluarpai. 25 Angut taanna Jehovap aqqutigeqqusaanik ilinniartinneqarsimavoq,* anersaamillu illernartumit sunnerneqangaarluni* Jiisusi pillugu eqqortumik oqalullunilu ilinniartitsisarpoq. Imermulli morsutsitaaneq Johannesip oqaluussissutigisaa taamaallaat ilisimavaa. 26 Sapiilluni synagogimi oqaluttoq Priskiilap Akviilallu tusaramikku ilaliuppaat Guutillu aqqutigeqqusaanik eqqornerusumik nassuiaallugu. 27 Akaarjamut ikaarusummat qatanngutit ilinniartitat allaffigaat kajumissaarlugillu tikilluaqqoqqullugu. Akaarjamut tikikkami Guutip ajunngisaangaarneratigut uppertunngorsimasunut iluaqutaangaalerpoq. 28 Tassami juutit kukkunerat kikkut tamaasa tusaatillugit aalajangersimalluni uppernarsaqqissaartarpaa Allakkallu Illernartut atorlugit Jiisusip Kristusiuneranik paasitittarlugit.
19 Apulusi Korintimiitillugu Paulusi nunap timaatigoorluni Efesossimut aterpoq. Tassanilu ilinniartitat ilaat naapikkamigit 2 aperai: “Uppertunngorassi anersaamik illernartumik pivisi?” Akivaat: “Illernartumik anersaaqartoq aatsaat tusarparput.” 3 Taava aperai: “Suna tunngavigalugu imermut morsutsitaavisi?” Akipput: “Johannesip imermut morsutsitsisartup ilinniartitsissutaa.” 4 Paulusi oqarpoq: “Johannesi peqqissiminermut takussutissaasumik imermut morsutsitsisarpoq, juutillu oqarfigisarpai kingunermigut tikiuttussaq, tassa Jiisusi, uppereqqullugu.” 5 Tamanna tusaramikku Naalakkap Jiisusip aqqani imermut morsutsitaapput. 6 Paulusillu assamminik attormagit anersaap illernartup qulangerpai, taava allamiutut oqalulerlutillu siulittuilerput.* 7 Angutit katillugit aqqaneq-marluupput.
8 Qaammatini pingasuni synagogimi sapiilluni Guutip kunngeqarfia pillugu oqaluussisarlunilu oqalugiartarlunilu qularunnaarnartumik tunngavilersuisarpoq. 9 Ilaalli kikkut tamaasa tusaatillugit Aqqut narrunarsarlugu uteriillutik upperumanngimmata qimariarlugit ilinniartitat ilagalugit ullut tamaasa Tyraanusip ilinniarfiata inersuani oqalugiartarpoq. 10 Ukiuni marlunni taamaaliortarmat Aasiamiut* tamarmik, juutit grækerillu, Naalakkap oqaasia tusarpaat.
11 Paulusilu aqqutigalugu Guuti imaannaanngitsunik tupinnartuliortarmat 12 allaat annoraamerngit saaliaqutillu atortarsimasai napparsimasunukaanneqartarput, taakkulu ajorunnaarlutillu anersaapiloqarunnaartarput. 13 Juutilli angalallutik anersaapilunnik anisitsisartut ilaasa Jiisusip aqqa atorlugu anersaat ajortut aniseriaraluarpaat. Ima oqartarput: “Jiisusi Paulusip oqaluussissutigisaa tunngavigalugu peqquassi aneqqullusi.” 14 Juutip palasip nuimasup Siivamik atillip erneri arfineq-marluk taamaaliortut ilagaat. 15 Anersaalli ajortup oqarfigai: “Jiisusi ilisarisimallugulu Paulusi nalunngilara, ilissili kikkuugassi?” 16 Taamaalisorlu angutip ajortumik anersaallip ataasiakkaarlugit saassukkamigit artorsartippai ajugaaffigalugillu, tamarmillu atisaqaratik aqqunartitersimallutillu illumit tassannga qimaapput. 17 Efesossimiut tamarmik, juutit grækerillu, tamanna ilisimalerpaat, tamarmillu mianerinnilerput Naalakkallu Jiisusip aqqanik ataqqinninnerulerlutik. 18 Uppertunngorsimasullu ilarpassui takkuttarput ajortuliatillu kikkut tamaasa tusaatillugit nassuerutigisarlugit. 19 Anersaarsiortarsimasut amerlasuut atuagaatitik katersoriarlugit kikkut tamaasa isigitillugit ikuallappaat. Naatsorsoramikkillu atuakkat aningaasanik sølvinik 50.000-nik naleqartut paasivaat. 20 Jehovap pissaanera pissutigalugu oqaasia siammariartortuarlunilu sunniuteqarnerujartortuarpoq.
21 Taama pisoqareermat Paulusi aalajangerpoq Makedonia Akaarjalu aqqusaarlugit Jerusalemmiliarniarluni. Ima oqarpoq: “Tassunngareeruma aamma Romamukartariaqarpunga.” 22 Taava ikiortimi ilaat marluk, Timuutiusi Erastusilu, Makedoniamut aallartippai namminerli Aasiamiiginnarallarluni.
23 Tamatuma nalaani Aqqut pillugu assut eqqissiviilliortoqalerpoq. 24 Angutimmi Demetriusimik atillip, sølvinik saffiuup guutisiorfimmik Artemissimut pigititamik ilaarsilluni guutisiorfeeraliortartup, sulisut aningaasarpassuarnik iluanaarutissittarpai. 25 Taakku allallu tamakkuninnga suliaqartartut katersorteriarlugit oqarfigai: “Angutit, nalunngilarsi tamakkuninnga nioqquteqarnerput pissutigalugu pigissaartugut. 26 Maanna takullugulu tusarparsi Paulusip inuppassuit, Efesossimiinnaanngitsoq Aasiamili tamangajammi, guutiliat guutiviunnginnerannik qularunnaarsikkai. 27 Tamakkuninnga nioqqutissiortarnerput ajortumik tusaamaneqaliinnarnani aamma guutimik arnamik pissaasumik Artemissimik guutisiorfik suunngitsutut isigineqalersinnaavoq, aamma Aasiami nunarsuarmilu tamarmi guutisiorfigineqartoq taanna unnersiutigineqarunnaaratarsinnaavoq.” 28 Angutit tamanna tusarlugu kamangaalerput imalu suaartalerlutik: “Efesossimiut Artemissiat pissaavoq!”
29 Illoqarfimmiut tamarmik paatsiveerupput Paulusillu angalaqatai Makedoniamiut, Gaajusi Aristarkusilu, uniakalaaginnarlugit isiginnaartitsisarfimmukaallugit. 30 Paulusip iserfiginiaraluarpai, ilinniartitalli nangartarpaat. 31 Allaat nalliuttorsiornernik unammisitsinernillu aaqqissuussisartut ilaasa Paulusi inussiarnisaarfigalugu oqariartortitsivigaat isiginnaartitsisarfimmut iseqqunngilluinnarlugu. 32 Katersorsimasut paatsiveqannginnamik amerlanerillu katersuunnerminnut pissutaasoq nalugamikku assigiinngitsunik suaartaapput. 33 Alexanderi juutinit ajanneqarluni inuppassuarnut sassartinneqarami pisumik nassuiaanniarlugit assamminik usserarpoq. 34 Juutiusorli paasigamikku tamarmik ataatsikkut akunnerni marlungajanni suaartaapput: “Efesossimiut Artemissiat pissaavoq!”
35 Illoqarfimmi oqartussaassuseqarnerpaap kiisami inuppassuit eqqissisippai oqarlunilu: “Efesossimiuususi, tamanit naluneqanngilaq Artemissimik pissaasumik guutisiorfimmik guutiliamillu qilammit nakkartumik Efesossimiut paarsisuusut. 36 Tamanna assortugassaanngimmat eqqissisimagitsi isumaalliorlusilu iliuuseqarasi. 37 Angutimmi uku guutisiorfimmik ujajaasuunngitsut guutitsinnillu arnamik mitaatilliisuunngitsut maanngaappasi. 38 Taamaattumik Demetriusi suleqatinilu unnerluussutissaqarunik eqqartuussisunut Romamiulluunniit kaasareqarfiata sinniisuinut* suliassanngortitsisinnaapput. Taakku eqqartuussivimmi imminnut unnerluutiginiarlik. 39 Allanik unioqqutitsisimasorigussigit inatsisit naapertorlugit illoqarfimmiut katersuuppata eqqartuunneqassapput. 40 Maannami eqqissiviilliorneq inatsisitigut tunngavissaqanngimmat ullumi pisut pillugit pikitsitsisutut unnerluutigineqaratarsinnaavugut.” 41 Taama oqareerluni katersorsimasut qimagutitippai.
20 Pikitsitsisut eqqissereermata Paulusip ilinniartitat aggersarpai qiimmassarlugillu inuulluaqqoreeramigit Makedoniamut aallarluni. 2 Nunat immikkoortui taakku angallavigereerlugit taakkunanilu najugallit qiimmassangaareerlugit Grækenlandimut tikippoq. 3 Qaammatini pingasuni tassaniippoq, Syriamulli umiarsuarluni aallalerluni juutit toqunniaraanni tusaramiuk Makedoniakkoorluni uterniarluni aalajangerpoq. 4 Angalaqatigai Beruuamiu Pyrusip ernera Sopatrossi, Tessaluunikamiut Aristarkusi Sekundusilu, Derbemiu Gaajusi, Timuutiusi kiisalu Aasiamiut Tykikorsi Trufiimusilu. 5 Taakku siuarlutik Troassimut utaqqiartorpaatigut. 6 Uagulli ullut iffiamik-qaqortumik* seernarsaateqanngitsumik neriffiusartut kingorna Filippimit avalappugut, ullullu tallimat qaangiummata Troassimut tikikkatta ulluni arfineq-marlunni tassaniippugut.
7 Sapaatip-akunnerata ulluisa siullianni nereqatigiinniarluta katersuunnitsinni Paulusip aqagumut aallartussaagami oqalugiarfigilerpai. Oqalugiarneralu sivisungaarmat kiisa unnuap-qeqqaappaatigut. 8 Inimi qullermi katersuuffigisatsinni arlalinnik qulleqarpoq. 9 Paulusi oqalugiartuarmat angut inuusuttoq Eutykorsimik atilik igalaap saavani issialluni itisuumik sinilerami init quleriit pingajuannit nakkarpoq toqullunilu. 10 Paulusilli ammukariarluni qulangeramiuk eqeriarlugu oqarpoq: “Eqqissillusi, uumavormi.” 11 Taava majuarpoq nerilerlunilu. Sivisulaamik, qaammarnissaata tungaanut, oqaloqatigeriarlugit aallarpoq. 12 Taava tuppallingaarlutik nukappiaraq uummaqqissimasoq ingerlaqatigaat.
13 Maanna umiarsuarmut ikeriarluta Aasorsimut avalappugut, Paulusilli oqarfigaatigut nammineq pisuinnarniarami taqqavani ikiumaarluni. 14 Aasorsimi naapimmatigut Mityliinimut avalaqatigaarput. 15 Aqaguanilu tassannga avalakkatta Kiiorsimut tikippugut. Ullullu aappassaanni Saamorsimiillatsiarpugut aqaguanilu Miletimut tikilluta. 16 Paulusi ajornanngippat ullormi piinsip nalliussineqarnerani Jerusalemmimiikkusukkami Aasia piffissaajaatiginagu Efesossi qaangiinnassagipput aalajangerpoq.
17 Miletimiilli Efesossimut aallartitsivoq ilagiit utoqqaanertaat aggersaqqullugit. 18 Apuummata oqarfigai: “Nalunngilarsi Aasiamut peqqaaramali akorngassinni qanoq pissuseqartunga, 19 maniguutingaarlunga juutillu toqunniarmannga qullilisarlunga naalliullungalu Naalagaq inussiatut kiffartuukkiga. 20 Aamma nalunngilarsi iluaqutaasunik sunilluunniit oqaluttuunnissarsi tunuarsimaarfigisimanngikkiga. Kikkut tamaasa tusaatillugit aamma illumiit illumut oqaluussinikkut ilinniartittarpassi. 21 Juutit grækerillu peqqissiminissaannik, Guutimut kiffartornissaannik Naalakkatsinnullu Jiisusimut uppernissaannik nassuiaateqqissaarpakka. 22 Jerusalemmimi qanoq pineqarnissara nalugaluarlugu anersaamit pinngitsaalineqarlunga maanna Jerusalemmimukalerpunga. 23 Nalunngilarali anersaap illernartup parnaarussaanissannik annikilliortitaanissannillu illoqarfinni tikitanni tamani ilisimatittaraanga. 24 Inuunerali pingaarutilittut* isiginngilara, naammasserusuinnarpakkali arpannera Naalakkallu Jiisusip uannut suliassiissutaa, tassa Guutip ajunngisaangaarneranik nutaarsiassat nuannersut pillugit nassuiaaqqissaaqqusinera.
25 Aamma Kunngeqarfik tamassinnut oqaluussissutigaara, maannali takoqqinngisaannassavassinga. 26 Taamaattumik ullumi aggersarpassi ilisimaniassagassiuk kialuunniit toquneranut akisussaanngitsunga, 27 Guutimmi aalajangiussaanik tamanik* oqaluttuunnissarsi tunuarsimaarfiginngilara. 28 Anersaap illernartup Guutip savaataanik, tassa ilagiivinik Ernermi aavanik pisiaanik, paarsisooqqullusi nakkutilliisunngortimmasi immissinnut nakkutigeqqissaarlusilu savat tamaasa nakkutigeqqissaassavasi. 29 Nalunngilara qimagunnerma kingorna amaqqut naqisimannittut akorngassinnut piumaartut savanillu nallittuissanngitsut. 30 Aamma ilinniartitat malinnaatikkumallugit angutinik ilumoortumik killormut saatitsisunik akorngassinnit saqqummersoqarumaarpoq.
31 Taamaattumik eqqumajuaritsi eqqaamallugulu ukiuni pingasuni unnuakkut ullukkullu qullilisarlunga tamassi immikkut ilitsersortuarassi. 32 Maannalu nalunngilara Guutip ajunngisaangaarneranillu tusarliussap illersussagaasi, tusarliussallu tamatuma ineriartortillusilu kingornussassanik illernartunut tamanut tunniunneqartussanik tunissavaasi. 33 Kimulluunniit piumasaqarsimanngilanga sølvimik, kuultimik atisanilluunniit tuneqqullunga. 34 Nalunngilarsi nammineq assakka atorlugit ilagisakkalu pisariaqartitatsinnik pilersuisimasunga. 35 Taamatut tamaviaarlunga sulinikkut sutigut tamatigut takutissimavara sanngiitsut ikiortariaqarlugillu Jiisusip oqaasii uku eqqaamasariaqarisi: ‘Tunisineq tigusinermit pilluarnarneruvoq.’”
36 Taama oqareerluni tamaasa seeqqummeqatigeriarlugit qinulerpoq. 37 Tamarmik qiangaalerput Paulusilu eqeriarlugu kunillugu, 38 oqarmammi takoqqissanngikkitsik aliasungaalerput. Taava umiarsuarmut aterfiorpaat.
21 Qimakkusunngikkaluaqalugit avalakkatta ingerlaannaq Kossimukarpugut, aqaguanilu Rhodorsimut tassanngalu Pataaramut. 2 Umiarsuaq Fønikialiartussaq nanigatsigu ikeriarluta avalappugut. 3 Qeqertaq Cyperni takusinnaaleratsigu saamiatungeralugu avaqqupparput, Syriamullu aallaratta Tyrusimut umiarsuup usingiarneqarfissaanut tulappugut. 4 Ilinniartitat ujareerlugit nanigatsigit ulluni arfineq-marlunni najorpagut. Anersaamilli siulersorneqarlutik Paulusi oqarfigisaqattaarpaat Jerusalemmimut tummassanngitsorluunniit. 5 Aallariartorfissarput nallermat ingerlavugut, tamarmillu – aamma arnat meeqqallu – illoqarfiup silataanut pinissatta tungaanut ingiaqatigaatigut. Sissamilu seeqqummeriarluta qinuvugut 6 immitsinnullu inuulluaqqulluta. Taava umiarsuarmut ikigatta angerlarput.
7 Tyrusimiit avalakkatta Ptolemiiusimut tikippugut qatanngutillu ilassiniarlugit ulloq ataaseq najorlugit. 8 Aqaguani ingerlaqqikkatta Cesariiamut pivugut. Fiilippillu iivangkiiliulersaartup,* angutinut arfineq-marlunnut ilaasup, illuanut iseratta najugaqarfigaarput. 9 Taanna ueqanngitsunik* siulittuisartunillu* sisamanik paneqarpoq. 10 Ullorpaalunnili tassaneereerluta pruffiiti Agabussimik atilik Judiiamit aterpoq. 11 Ornikkamisigullu Paulusip qiterutaa tigoriarlugu isikkani assanilu qilerpai oqarlunilu: “Anersaaq illernartoq ima oqarpoq: ‘Qiterummik matuminnga piginnittoq Jerusalemmimi juutinit taama qilersorneqarlunilu allamiunut pisinneqassaaq.’” 12 Tamanna tusaratsigu uagut tassaniittullu Jerusalemmimut majuaqqunagu kimigiiserfigilerparput. 13 Taava Paulusi akivoq: “Sooq qiallusilu nalornilersinniarpisinga? Qularissanngilarsi Naalakkap Jiisusip aqqa pillugu Jerusalemmimi qilersorneqarnissamut piareersimaannarnanga aamma toqunissamut piareersimasunga.” 14 Pisassaanngimmat nangartarunnaarparput* oqarlutalu: “Jehovap piumasaa pili.”
15 Tamatuma kingorna aallarnissamut piareersariarluta Jerusalemmimut aallarpugut. 16 Cesariiami ilinniartitat ilaasa aallaqatigaatigut inisimasuuffissatsinnullu Mnasonimut Cypernimiumut, ilinniartitat siulliit ilaannut, pissulluta. 17 Jerusalemmimut pigatta qatanngutit nuannaarlutik tikilluaqquaatigut. 18 Aqaguani Paulusip Jaakukkunnut iseqatigaatigut, utoqqaanertallu tamarmik najuupput. 19 Paulusillu ilasseriarlugit allamiut akornganni kiffartornermini Guutip iliuuserisimasaanik oqaluttuuteqqissaarpai.
20 Tamanna tusaramikku Guuti unnersiutigilerpaat Paulusili oqarfigalugu: “Qatanngut, nalunngilat juutit akornganni tuusintilippassuit uppertunngorsimasut tamarmillu Moorsisip inatsisaanik aalajangiusimannittut. 21 Tusaamavaalli juutit allamiut akornganniittut oqarfigigakkit meeqqaminnik kipineqartitsissanngitsut* ileqqunilluunniit maleruaassanngitsut Moorsisip inatsisaanik tunussinissamik ilinniartikkitit. 22 Qanoq iliussaagut? Tikissimasutimmi paasissavaat. 23 Taamaattumik ima ilioqqullutit siunnersorpatsigit: Sisamanik anguteqarpoq Guutimut neriorsuisimasunik. 24 Taakku ilagalugit ileqqulersuutit malillugit minguersarit qaperniassammatalu aningaasartuutaat akilerlugit. Taava tamarmik paasissavaat illit pillutit eqqartorneqartut ilumuunngitsut, Moorsisilli inatsisai maleruarlugit inuusutit. 25 Uppertunut allamiunut tunngatillugu guutilianut pilliutinik, aammik, uumasunik qimitanik* atoqatigiinnikkullu eqqunngitsuliornermik* itigartitsiuarnissaannik aalajangiussarput allaganngorlugu nassiupparput.”
26 Taava aqaguani Paulusip angutit taakku ileqqulersuutit malillugit minguersaqatigai, aamma tamarmik immikkut pillutik pilliuteqartoqarniassammat ullut minguersarfiusut qaqugu naanissaat guutisiorfimmut nalunaarutigiartorpaa.
27 Ullut arfineq-marluk naangajalerneranni juutit Aasiamiut Paulusi guutisiorfimmiittoq takugamikku inuppassuit tamaasa kamassaariarlugit tigusaraat 28 imalu suaartarlutik: “Israalikkuususi, ikiortigut! Angut aana inuiaqatitsinnut, inatsisitsinnut guutisiorfimmullu akerliusumik tamani tamanullu ilinniartitsisartoq. Maannalu allaat grækerit guutisiorfimmut iseqatigai mannalu illernartoq mingutsillugu!” 29 Siusinnerusukkummi Paulusip Trufiimusi Efesossimiu illoqarfimmi ilagigaa takugamikku isummerput guutisiorfimmut iseqatigisimassagaa. 30 Illoqarfimmiut tamarmik perulluliorput, inuillu katersuutipallariarlutik Paulusi tigusaraat uniakalaaginnarlugulu guutisiorfimmit annillugu, ingerlaannarlu isaaffiit matuneqarput. 31 Toqunniarlugu unataleruttoraat sakkutuunut 1.000-nut naalakkap tusarpaa Jerusalemmimi tamarmi eqqissiviilliortoqartoq. 32 Ingerlaannarlu sakkutuut sakkutuunullu 100-nut naalakkat ilagalugit arpalluni ornippai. Unataasut sakkutuunut 1.000-nut naalagaq sakkutuullu takugamikkit Paulusi unatarunnaarpaat.
33 Taava sakkutuunut 1.000-nut naalakkap orneriarlugu tigusaraa peqqusillunilu kalunnernik marlunnik qilersorneqassasoq. Taava aperivoq kinaanersoq susimanersorlu. 34 Inuppassuilli assigiinngitsunik suaartaatilerput. Eqqissiviilliorneq pissutigalugu paasisaqarsinnaannginnami sakkutuut ineqarfiannukaanneqassasoq peqqussutigaa. 35 Paulusili majuartarfinnut pigami inuppassuit nakuusingaarmata sakkutuunit akiarneqartariaqarpoq. 36 Inuppassuimmi malillugu suaartarput: “Toqullugu!”
37 Sakkutuut ineqarfiannut isertinneqangajalerluni Paulusip sakkutuunut 1.000-nut naalagaq aperaa: “Ilinnut oqaaseqalaarsinnaavunga?” Akivoq: “Grækerisut oqalussinnaagavit? 38 Egyptenimiuunnginnavit ungasinngitsukkut pikitsitseqquseriarlutit angutinik terlinganeerillutik toqutsisartunik 4.000-nik inoqajuitsumut siulersuisoq?” 39 Paulusi akivoq: “Juutiuvunga illoqarfimmi pingaarutilimmi Taarsusimi Kiliikiamiittumi innuttaasoq. Taamaattumik qinnuigaakkit inunnut oqaaseqarnissara akuereqqullugu.” 40 Akuerimmani Paulusip majuartarfinni nikorfalluni inuit assamminik usserarpai. Nipaarutivimmata hebræerisut oqarfigai:
22 “Qatanngutit angutit utoqqaanertallu, imminut illersuutiga tusaasiuk.” 2 Hebræerisut oqaluukkaatik tusaagamikku suli nipaannerulerput, Paulusilu nangippoq: 3 “Juutiuvunga Taarsusimi Kiliikiamiittumi inunngortoq, illoqarfimmili maani Gamaalialimit ilinniartinneqarlungalu Moorsisip inatsisaanik siuaasatsinnut tunniunneqartunik maleruaaqqissaarnissamik ilitsersorneqarpunga, aamma ilissi ullumi iliornissitut aallussilluarlunga Guuti kiffartorfigaara. 4 Aqqummik atuaasut angutit arnallu malersorlugillu qilersoriarlugit parnaarussivinnut pisittarpakka ilaallu toqutaatillugit. 5 Tamanna palasiunerup utoqqaanertaqatigiillu tamarmik uppernarsarsinnaavaat. Aamma qatanngutinut Damaskusimiittunut allakkisartippaannga, tassaniittullu kalunnernik qilersoriarlugit Jerusalemmimut pillagaatikkiartorniarlugit Damaskusiliarpunga.
6 Damaskusimulli apuutingajalerlunga ullup-qeqqata missaani tassanngaannaq qilammit qaamanermit sakkortuumit qinngorneqarpunga. 7 Uppikkama nipip ima aperigaanga tusarpara: ‘Saulusi, Saulusi,* sooq malersorpinga?’ 8 Akivunga: ‘Naalagaq, kinaavit?’ Oqarfigaangalu: ‘Jiisusi Naazaratsimiu malersukkat.’ 9 Angutit ilagisama qaamaneq takugaluarlugu nipi uannut oqaluttoq tusaanngilaat. 10 Taava aperivunga: ‘Naalagaq, qanoq iliussaanga?’ Naalakkap oqarfigaanga: ‘Nikueriarlutit Damaskusimut iserit, tassanilu qanoq iliornissannik tamanik oqaluttuunneqassaatit.’ 11 Qaamanerli inngianartoq pissutigalugu isigisaqarsinnaajunnaarama ilagisannit tasiorneqarlunga Damaskusimut pivunga.
12 Taava angutip Ananiamik atillip Guutimik mianerinnittup, Moorsisip inatsisaanik maleruaasup tassanilu juutinit tamanit ajunngitsumik tusaamaneqartup 13 ornippaanga. Eqqannut periarluni oqarfigaanga: ‘Saulusi, qatanngut, isigisaqaleqqissinnaanngorit!’ Taamaalisorlu qummut qiviarpunga takullugulu. 14 Oqarpoq: ‘Siuaasatta Guutiata piumasaminik ilisimannilertussatut, naapertuilluartuusumik takunnittussatut nipaanillu tusartussatut toqqarpaatit. 15 Taamaaliorpoq takusannik tusakkannillu tamanik inunnut tamanut Jiisusimik ilisimannittutut nassuiaassagavit. 16 Sooq piumaataarpit? Nikueriarlutit imermut morsutsitaagit ajortuliatillu taassuma atianik tatiginninnikkut* imermik piiarlugit.’
17 Jerusalemmimulli utereerlunga guutisiorfimmi qinutillunga eqqanniittunik sianigisaarukkama 18 Naalagaq uannut oqartoq takuara: ‘Uanga pillunga ilisimannittutut nassuiaatitit upperiumanngimmatigit Jerusalemmimiit anipallagit.’ 19 Akivarali: ‘Naalagaq, nalunngilaat ilinnut uppertut parnaarussaatittarlugillu synagogini tamani iperartortarikka.* 20 Ilinnillu ilisimannittoq Steffaanusi toqunneqarmat eqqaani nikorfavunga toqutsisullu iliuusiat iluaralugu qallersaataat paaralugit.’ 21 Taamaattorli oqarfigaanga: ‘Inuiaqatigiinnut ungasissuniittunut aallartissagakkit ingerlagit.’”
22 Taama oqarnissaata tungaanut tusarnaarpaat. Taava nipituumik oqarput: “Qangali toqutaasussaagaluartoq toqunneqarli!” 23 Suaartarlutik qallersaatitik nunallu pujoralai silaannarmut naloriuttaarmatigit 24 sakkutuunut 1.000-nut naalagaq peqqusivoq Paulusi sakkutuut ineqarfiannut eqqunneqassasoq, toqutaanissaanillu suaartarnerannut sunarpiaq pissutaasoq paaserusukkamiuk oqarpoq iperartuutigalugu* killisiorneqassasoq. 25 Paulusilli iperartorniarluni qilersormanni sakkutuunut 100-nut naalagaasoq eqqaminiittoq aperaa: “Romamiumik* eqqartuunneqanngitsumik iperartuisinnaatitaagassi?” 26 Sakkutuunut 100-nut naalakkap tamanna tusaramiuk sakkutuunut 1.000-nut naalagaq nalunaarfiginiarlugu ornippaa oqarfigalugulu: “Qanoq iliorniarpit? Angummi taanna Romamiuuvoq.” 27 Taava sakkutuunut 1.000-nut naalakkap ornippaa aperalugulu: “Oqarfiginnga, Romamiuuit?” Akivoq: “Aap.” 28 Sakkutuunut 1.000-nut naalagaq oqarpoq: “Aningaasarpassuarnik akiliillunga Romamiutut pisinnaatitaaffiit pisiaraakka.” Paulusi oqarpoq: “Uanga inunnguuseralugu Romamiuuvunga.”
29 Angutit naalliutsillugu killisiuiniartut ingerlaannaq Paulusimit tunuarput. Sakkutuunullu 1.000-nut naalakkap kalunnernik qilersortissimasani Romamiuusoq paasigamiuk annilaangalerpoq.
30 Aqaguani sooq Paulusi juutinit unnerluutigineqartoq paaserusukkamiuk iperagaatippaa peqqussutigalugulu palasit nuimasut juutillu eqqartuussiviisa qullersaannut ilaasortat tamarmik katersortinneqassasut. Taava Paulusi atertippaa taakkununngalu sassartillugu.
23 Paulusip juutit eqqartuussiviisa qullersaannut ilaasortat nakkuteriarlugit oqarfigai: “Qatanngutit angutit, ulloq manna tikillugu Guutip saavani minguilluinnartumik nalunngeqatiginnissuteqarlunga inuusimavunga.” 2 Taamaalisorlu palasiunerup Ananiap Paulusip eqqaaniittut peqquai qarnagut pateqqullugu. 3 Taava Paulusip oqarfigaa: “Ilumoortuusaartutit, Guutip patikkumaarpaatit. Moorsisip inatsisai naapertorlugit eqqartuutiutigalunga patinneqarnissama peqqussutigineratigut inatsisai unioqqutippigit?” 4 Eqqaaniittut oqarput: “Guutip palasiuninngortitaa kanngunarsarpiuk?” 5 Paulusi akivoq: “Qatanngutit, nalugakku palasiunerusoq. Allassimavormi: ‘Illit inuiaqatinni siulersortaasoq pillugu kanngunarsaataasumik oqaaseqassanngilatit.’”
6 Maanna Paulusip nalunnginnamiuk juutit eqqartuussiviisa qullersaannut ilaasortat affaat sadukiiariusut affaallu farisiiariusut suaarpoq: “Qatanngutit angutit, farisiiariuvunga farisiiarillu erneraannga. Toqusut makititaanissaannik neriuutiga pillugu eqqartuussaavunga.” 7 Taama oqarmat farisiiarit sadukiiarillu isumaqatigiinngilerput avissaartuutilerlutillu. 8 Sadukiiarimmi oqartarput toqusunit makititsisoqassananilu inngileqaranilu anersaaqanngitsoq, farisiiarilli tamakku tamaasa upperaat.* 9 Taava suaartaattorsuanngorput, allakkanillu ilisimasut farisiiariusut nikueriarlutik kamallutik tunngavilersuilerput: “Angut una ajortuliorsimanngilaq, anersaalli inngililluunniit oqaluussimappagu …” 10 Maanna assortuutingaarmata sakkutuunut 1.000-nut naalakkap Paulusi toqunneqassasoq aarlerigamiuk sakkutuut peqquai aterlutik akorngannit aniguiseriarlugu sakkutuut ineqarfiannukaatissagaat.
11 Unnuakkulli Naalakkap Paulusi saqqummerfigaa oqarfigalugulu: “Isumalluarit! Jerusalemmimimi uanga pillunga ilisimannittutut nassuiaaqqissaarsimanittut Romami nassuiaassaatit.”
12 Aqaguani juutit isumaqatigiipilupput uppernarsaallutillu* Paulusi aatsaat toqoreerunikku nerillutillu imerniarlutik. 13 Angutit peqatigiinniapiluttut 40-nit amerlanerupput. 14 Taakkua palasit nuimasut utoqqaanertallu ornippaat oqarfigalugillu: “Ilumoorullugu neriorsuivugut Paulusi aatsaat toqoreerutsigu neriniarluta. 15 Taamaattumik Paulusi pillugu suliaq sukumiinerusumik misissortuusaarniarlugu juutit eqqartuussiviisa qullersaannut ilaasortat ilagalugit sakkutuunut 1.000-nut naalagaq ilisimatittariaqarparsi Paulusi ilissinnut sassartinneqassasoq. Apuutsinnaguli toqunnissaanut piareersimassaagut.”
16 Terlinganeerinissamilli pilersaarutaat Paulusip aleqaata* ernerata tusaramiuk sakkutuut ineqarfiannut iserluni Paulusi nalunaarfigiartorpaa. 17 Taava Paulusip sakkutuunut 100-nut naalakkat ilaat aggeqqoriarlugu oqarfigaa: “Angut inuusuttoq una nalunaarutissaqarmat sakkutuunut 1.000-nut naalakkamut sassartiguk.” 18 Taava sassartikkamiuk oqarpoq: “Parnaarussap Paulusip aggeqqoriarlunga qinnuigaanga angut inuusuttoq una nalunaarutissaqarmat ilinnut sassarteqqullugu.” 19 Sakkutuunut 1.000-nut naalakkap avinngaruppaa marluinnaagamillu aperalugu: “Qanoq nalunaarutissaqarpit?” 20 Oqarpoq: “Juutit isumaqatigiipput qinnuiginiarlutit aqagu Paulusi juutit eqqartuussiviisa qullersaannut sassarteqqullugu. Taamaaliorniarput taanna pillugu suliaq sukumiinerusumik misissortuusaarniaramikku. 21 Akuereqinagilli, tassami angutitaat 40-nit amerlanerusut terlinganeerniarlugu utaqqipput, aamma uppernarsaapput aatsaat toqoreerunikku nerillutillu imerniarlutik. Maannalu akuersinissat utaqqillugu piareersimapput.” 22 Taava sakkutuunut 1.000-nut naalakkap angut inuusuttoq ima peqqoreerlugu ingerlaqquaa: “Tamanna pillugu uannik ilisimatitsinerit kimulluunniit oqaluttuarissanngilat.”
23 Sakkutuunut 100-nut naalakkat marluk aggersariarlugit oqarfigai: “Sakkutuut 200-t, sakkutuut hestersut 70-it qalugiusalisartullu 200-t unnugu qulingiluanut* Cesariiamut ingerlaarnissamut piareersarsigit. 24 Aamma Paulusi kaasarip sinniisuanut Feliximut isumannaatsumik hesterniassammat hestit piareersarsigit.” 25 Imalu allakkiorpoq:
26 “Claudiusi Lysiasimit ataqqinangaartumut kaasarip sinniisuanut Feliximut: Ajunngitsumik kissaappakkit! 27 Juutit angut una tigusaraat toqungajallugulu, paasigakkuli Romamiuusoq sakkutuukka ilagalugit aniguisikkiartupallappara. 28 Aamma sooq unnerluutigineraat paasiniarlugu juutit eqqartuussiviisa qullersaannut sassartikkakku 29 paasivara inatsisaannut tunngasunik unnerluutigineqartoq, kisianni toqumik parnaarussaanermilluunniit kinguneqarsinnaasumik ataatsimilluunniit unnerluutigineqanngitsoq. 30 Toqunniaraalli paasigakku ingerlaannaq ilinnut aallartippara unnerluussisullu peqqullugit pasilliutitik ilinnut saqqummiuteqqullugit.”
31 Taava sakkutuut peqquneqarnermissut Paulusi unnukkut Antipatriisimukaappaat. 32 Aqaguani sakkutuut hestersut ingerlaqatigeqqippaat, sakkutuullu sinneri ineqarfimminnut uterput. 33 Sakkutuut hestersut Cesariiamut iseramik allakkiat kaasarip sinniisuanut tunniuteriarlugit Paulusi sassartippaat. 34 Allakkiat atuareerlugit Romamiut nunasiaataannit sorlermit pisuunersoq aperigami ilisimatinneqarpoq Kiliikiameersuusoq. 35 Taava oqarpoq: “Unnerluussisitit tikippata illit pillutit suliaq suliareqqissaassavara.” Taava peqqusivoq Paulusi Herodasip illorsuani paarineqassasoq.
24 Ullut tallimat qaangiummata palasiuneq Anania utoqqaanertat ilaat eqqartuussissuserisorlu Tertulusimik atilik ilagalugit takkuppoq, Paulusilu pillugu unnerluussutertik kaasarip sinniisuanut saqqummiuppaat. 2 Tertulusi oqaaseqaqquneqarami ima unnerluussilerpoq:
“Inuiaqatigiit akornganni silatusaarlutit aaqqissuusseqqinnerit pissutigalugu eqqissineqangaarnera nuannaarutigaarput. 3 Ataqqinangaartutit Felixi, tamanna pillugu tamani tamatigullu qutsavigingaartarpatsigit. 4 Piffissaajarpallaarusunnginnakkilli qinnuigerusuppakkit tusarnaalaaqqulluta. 5 Angutip uuma juutit nunani tamalaaniittut pikitsitseqqullugit kamassaartaramigit nappaassuartut naalliuutaavoq, aamma immikkoorniaqatigiit Naazaratsimiut siulersortigaat. 6 Aamma guutisiorfik mingutsinniarmagu tigusaraarput. 7* —— 8 Apersorukku unnerluussutigut tamarmik ilumoortut paasissavat.”
9 Juutillu tamakkua ilumoornerarlugit aamma unnerluutigilerpaat. 10 Kaasarip sinniisuata oqaaseqaqqulluni usserarmani Paulusi akivoq:
“Nalunngilluinnarakku inuiaqatigiit ukua ukiorpassuarni eqqartuussisorisimagaatsit sioorananga imminut illersorniarpunga. 11 Uppernarsisinnaavat ullut aqqaneq-marlungajaat matuma siorna guutisioriartorlunga Jerusalemmimut majuartunga. 12 Guutisiorfimmi, synagogimi illoqarfimmiluunniit assortuisunga pikitsitsinissamulluunniit kajumissaarisunga takuneqanngilanga. 13 Aamma maanna uannut unnerluussutigisatik ilinnut uppernarsarsinnaanngilaat. 14 Ukuli nassuerutigissavakka: Guutisioriaasertik naapertorlugu immikkoorniarnermik taasaat malillugu siuaasama Guutiat kiffartorfigaara, aamma Moorsisip inatsisaani pruffiitinillu allakkani allassimasut tamaasa upperaakka. 15 Aamma Guutip toqusunik naapertuilluartunik naapertuilluanngitsunillu makititsinissaminik neriorsuutaata eqquunnissaa taakkunatulli qilanaaraara. 16 Taamaattumik Guutip inuillu saavanni minguitsumik nalunngeqatiginnissuteqarnissara* sulissutigiuarpara. 17 Maanna ukiorpaaluit ingerlareersut inuiaqatikka piitsut tunissuteqarfiginiarlugit pilliuteqarniarlungalu tikippunga. 18 Ileqqulersuutit malillugit minguersarsimallunga, kisianni inuppassuit ilaginagit eqqissiviilliortitsinangalu, guutisiorfimmi taamaaliuleruttortunga naammattoorpaannga. Juutilli Aasiameersut ilaat guutisiorfimmiittut 19 arlaannik uanga pillunga unnerluussutissaqarunik ilinnut sassartussaagaluarput. 20 Taamaanngippat angutit maaniittut juutit eqqartuussiviisa qullersaannut sassartitaagama qanoq pinerluttuliorsimasunga oqaatigilissuk. 21 Akornganni ima suaarnera pillugu taamaallaat unnerluutigisinnaavaannga: ‘Toqusut makititaanissaannik neriuutiga pillugu ullumi eqqartuussaavunga!’”
22 Felixilli Aqqut pillugu ilisimasaqarluarami ima oqarluni qimagutitippai: “Sakkutuunut 1.000-nut naalagaq Lysiasi maanga ateriarpat ilissinnut tunngasut aalajangiiffigiumaarpakka.” 23 Sakkutuullu 100-t naalagaat peqquaa angut tigummigallarneqassasoq, kisianni mattutivinneqassanngitsoq ikinngutiminillu isumassorneqassasoq.
24 Ullualuit qaangiummata Felixi nulianilu Drusilla, juutiusoq, takkukkamik Paulusi Kristusimut Jiisusimut upperneq pillugu oqaluttuartoq tusarusukkamiuk peqqusivoq aaneqassasoq. 25 Paulusilli naapertuilluarneq, imminut aqussinnaaneq eqqartuunneqarnissarlu eqqartulermagit Felixi annilaangalerpoq akillunilu: “Qimagukkallarniarit, periarfissaqalerumali aggersarumaarpakkit.” 26 Paulusimilli aningaasanik tunineqarnissani neriuutigigamiuk oqaloqatigiumallugu akulikinnerusumik aggersartalerpaa. 27 Ukiulli marluk qaangiummata Porkiusi Festusip Felixi kingoraarpaa. Felixilu juutinit iluarisaarusukkami Paulusi parnaarussivimmiitiinnarpaa.
25 Taamaattumik Festusi nunap immikkoortuanut tikinnermi naalakkersuilernermilu kingorna ullut pingasut ingerlareersut Cesariiamiit Jerusalemmimut majuarpoq. 2 Palasit nuimasut juutillu siulersortaasa Paulusi pillugu unnerluussutinik ilisimatippaat. Taava Festusi qinnuigaat 3 Paulusip Jerusalemmimukartinneratigut ajunngisaarfigeqqullutik. Aqqutaanili Paulusi terlinganeerlugu toqunnialersaarpaat. 4 Festusili akivoq Paulusi Cesariiami tigummigallarneqassasoq namminerlu tassunga utingajalerluni. 5 Oqarpoq: “Eqqunngitsumik iliorsimappat siulersortissi unnerluutiginiarlugu ateqatigissavaannga.”
6 Taava ullut arfineq-pingasut qulilluunniit missaanni najoreerlugit Cesariiamut uterpoq. Aqaguanilu eqqartuussisup issiavianut ingeriarluni Paulusip sassartinneqarnissaa peqqussutigaa. 7 Isermat juutit Jerusalemmimiit atersimasut ungoriarlugu uppernarsarsinnaanngisaminnik amerlasuunik ingasattumik pinerluttuliorsimanerarlugu unnerluutigaat.
8 Paulusili imminut illersorluni oqarpoq: “Juutit inatsisaannut, guutisiorfimmut kaasarimulluunniit akerliusumik ajortuliunngilanga.” 9 Festusi juutinit iluarisaarusukkami Paulusimut aperivoq: “Tamakku pillugit uanga saanni eqqartuunneqarumallutit Jerusalemmimut majuarusuppit?” 10 Paulusili akivoq: “Kaasarip eqqartuussisutut issiaviata saavani nikorfagama maani eqqartuunneqartariaqarpunga. Juutit ajortumik pinngilakka, tamannalu paasilersimassavat. 11 Pinerluttuliorsimagumali toqumillu pillarneqaataasussamik arlaannik iliuuseqarsimaguma toqunissamut piareersimavunga. Ukuali uanga pillunga unnerluussutaat tunngavissaqanngippata kinaluunniit ajunngisaarluni taakkununnga pisinnissannut pisinnaatitaanngilaq. Suliaq kaasarimut suliassanngortippara!” 12 Taava Festusi siunnersortini isumasioreerlugit akivoq: “Kaasarimut suliassanngortitsigavit kaasarimukassaatit.”
13 Ullualuit qaangiummata kunngi Agrippa Beriniikilu Festusi pisortatigoortumik tikeraarniarlugu Cesariiamut tikipput. 14 Ullualunni tikeraarmanni Festusip Paulusi pillugu suliaq kunngimut saqqummiuppaa:
“Felixip parnaarussaatitaa maaniippoq. 15 Jerusalemmimiittungalu palasit nuimasut juutillu utoqqaanertaasa unnerluutigaat pillarneqaqqullugulu. 16 Akivakkali unnerluutigineqartoq unnerluussisut kiinarsillugit unnerluussut pillugu imminut illersornissamut periarfisseqqaarnagu pineqaatissiisarneq Romamiut ileqqorinngikkaat. 17 Taamaattumik maanga tikimmata piffissaajarnanga aqaguani eqqartuussisup issiavianut ingeriarlunga peqqusivunga angut taanna sassartinneqassasoq. 18 Unnerluussisulli ilimagisaraluattut ajortumik iliorsimanerarlugu unnerluutiginngilaat. 19 Taamaallaalli guutisiornertik* angullu Jiisusimik atilik toqusimasoq Paulusip uumaneragaa pillugit saqitsaassuteqarput. 20 Saqitsaassutaat qanoq aaqqissallugu nalugakku aperaara tamakku pillugit eqqartuunneqarumalluni Jerusalemmimukarusunnersoq. 21 Ataqqinartorsuulli* aalajangiinissaata tungaanut Paulusip tigummigallarneqarnissani piumasarimmagu kaasarimut aallartinneqarnissaata tungaanut tigummigallarneqarnissaa peqqussutigaara.”
22 Taava Agrippa Festusimut oqarpoq: “Angut taanna nammineq tusarusuppara.” Akivoq: “Aqagu tusassavat.” 23 Aqaguani Agrippa Beriniikilu sakkutuunut 1.000-nut naalakkat illoqarfimmilu angutit nuimasut ilagalugit persuarsioqalutik eqqartuussivimmut iserput. Festusillu peqqusineratigut Paulusi sassartinneqarpoq. 24 Festusilu oqarpoq: “Kunngi Agrippa ilissilu tamassi maaniittusi, aana takuarsi Jerusalemmimi maanilu juutit tamarmik uannut saaffiginnissutigisaat toqunneqaqqullugulu suaartaatigisaat. 25 Paasivarali toqumik pillarneqaataasinnaasumik iliuuseqarsimanngitsoq. Namminerlu Ataqqinartorsuarmut suliassanngortitsimmat aalajangerpunga aallartinniarlugu. 26 Naluarali naalakkannut qanoq allaatigissanerlugu. Taamaattumik tamassinnut pingaartumillu ilinnut, kunngi Agrippa, sassartippara apersorneqareerpat allaatigisinnaaniassagakku. 27 Naleqqussorinnginnakkumi parnaarussaq sunik unnerluutigineqartoq paasissutissiinani aallartissallugu.”
26 Agrippa Paulusimut oqarpoq: “Imminut illersorniarlutit oqaaseqarsinnaavutit.” Taava Paulusi assani qullarlugu oqarpoq:
2 “Kunngi Agrippa, juutit uanga pillunga unnerluussutaannut tamanut tunngatillugu ulloq manna illit saanni imminut illersussagama nuannaarutigaara. 3 Illimmi juutit ileqqui isumaqatigiinngissutaallu tamaasa ilisimalluarakkit qinnuigaakkit naammagittarlutit tusarnaaqqullunga.
4 Inuiaqatima akornganni Jerusalemmimilu inuusunninniilli inooriaaserisara juutit tamarmik, uannik ilisarisimannittuusimasut, ilisimalluinnarpaat. 5 Piumagunik uppernarsarsinnaavaat guutisioriaatsitsinni immikkoorniartut sukannernerpaat malillugit farisiiaritut inuusimasunga. 6 Maannali Guutip siuaasatsinnut neriorsuutaata eqquunnissaa neriuutigigakku eqqartuussisunut sassartinneqarpunga. 7 Naggueqatigiissortatta aqqaneq-marluk unnuakkut ullukkullu tamaviaarlutik Guutimut kiffartornermikkut neriorsuutip tamatuma eqquunnerata takunissaa neriuutigaat. Kunngi, neriuut tamanna pillugu juutinit unnerluutigineqarpunga.
8 Sooruna isumaqartusi Guutip toqusunik makititsisarnera upperineqarsinnaanngitsoq? 9 Uanga qularisimanngikkaluarpara Jiisusip Naazaratsimiup aqqa akerlilersungaarumaarlugu. 10 Jerusalemmimi taamatorpiaq iliorpunga, palasinillu nuimasunit piginnaatitaagama illernartut ilarpassui parnaarussaatippakka. Toqumillu pillarneqarnissaannik taasinermi akuersisarpunga. 11 Synagogini tamani pillaqattaartarnerisigut upperisaminnik tunussinissamik uppernarsaatinniartarpakka. Kamaatingaarakkillu illoqarfiit allat tikivillugit malersortarpakka.
12 Palasinit nuimasunit piginnaatitaallunga akuersissuteqarlungalu malersorniarlugit Damaskusiliartillunga 13 ullup-qeqqata nalaani, kunngi, aqqutaani qilammit qaamaneq seqerngup qinngorneranit sakkortunerujussuaq uannut angalaqatinnullu qinngortoq takuara. 14 Tamattalu uppikkatta nipi qilammit hebræerisut uannut oqartoq tusaavara: ‘Saulusi, Saulusi,* sooq malersorpinga? Ajaappissap suugartallip* isimmittarnera ilinnut artornassaaq.’ 15 Aperivungali: ‘Naalagaq, kinaavit?’ Naalagarlu akivoq: ‘Jiisusi, malersukkat. 16 Nikuigilli. Uannut tunngasunik takusimasannik takutikkumaakkannillu kiffatut ilisimannittutullu oqaluussisartunngortikkumallutit saqqummerfigaakkit. 17 Juutinit allamiunillu aniguisissavakkit, taakkununngalu aallartissavakkit 18 taartumit qaamanermut Saatanillu piginnaatitaaneranit Guutimut saannissamut uisitaaqqullugit. Tamatumalu kingunerisaanik ajortuliatik pillugit isumakkeerfigineqassallutillu uannut uppernertik pillugu illernarsisinneqartutut kingornussarsisinneqassapput.’
19 Taamaattumik, kunngi Agrippa, qilammit takorluuisitaanittut iliorpunga, 20 Damaskusimiittulli siulliullugit tamatumalu kingorna Jerusalemmimiittut, Judiiamiittut inuiaqatigiinnilu allaniittut peqqissimisariaqarnerannik tamatumunngalu naapertuuttumik iliuuseqarnikkut Guutimut saattariaqarnerannik tusarlerpakka. 21 Tamanna pissutigalugu juutit guutisiorfimmi tigusaraannga toqunniarlungalu. 22 Guutimeersumilli ikiorneqarneq misigigakku minnerusunut annerusunullu ilisimannittutut nassuiaajuarpunga, aamma pruffiitit Moorsisillu pisussatut eqqartugaat kisiisa oqaluuserisarpakka: 23 Tassa Kristusi naalliussasoq siullerpaallunilu toqusunit makititaasutut qaamaneq pillugu juutinut allamiunullu oqaluussissasoq.”
24 Paulusi imminut illersorluni taama oqalutsillugu Festusi nipituumik oqarpoq: “Paulusi, silaarutileqaatit! Ilisimasaqarnersuarpit silaarutitippaatit!” 25 Paulusili oqarpoq: “Silaarutilinngilanga, ataqqinangaartutit Festusi, isumakkulli peqqillunga ilumoortumik oqaluppunga. 26 Kunngimmi sapiillunga oqaluussama tamakku tamaasa nalunngilluinnarpai. Qularinngilara taakkua arlaannaalluunniit arajutsinngikkai, tamakkumi isertortumik pisimanngillat. 27 Kunngi Agrippa, pruffiitit upperivigit? Nalunngilara upperigitit.” 28 Agrippali Paulusimut oqarpoq: “Piffissap sivikitsup iluani kristumiunngortissinnaagaluarparma.” 29 Taava Paulusi oqarpoq: “Guutimut qinnutigisarpara piffissap qanoq sivisussuseqarnera apeqqutaatinnagu illit ullumikkullu tusarnaartikka tamassi uattut ittunngussasusi, kalunnernilli qilersorsimanasi.”
30 Taava kunngi, kaasarip sinniisua, Beriniiki angutillu issiaqataat nikuipput. 31 Aniartortillutilli imminnut oqarfigipput: “Angut taanna toqumik parnaarussaanermilluunniit kinguneqarsinnaasumik iliuuseqanngilaq.” 32 Taava Agrippa Festusimut oqarpoq: “Kaasarimut suliassanngortitsisimanngikkaluaruni iperagaasinnaagaluarpoq.”
27 Itaaliamut avalannissarput aalajangerneqarmat Paulusi parnaarussallu allat sakkutuunut 100-nut naalakkamut Juuliusimut, kaasarip sakkutooqatigiivineersumut, pisinneqarput. 2 Umiarsuarmut Adramuutimeersumut Aasiap sineriaani umiarsualivinnut angalasussamut ikigatta avalappugut. Aristarkusip Makedoniamiup Tessaluunikameersup ilagaatigut. 3 Aqaguani Siidonnimut tulappugut, Juuliusillu Paulusi inussiarnisaarfigalugu* ikinngutiminukarnissaa taakkunanngalu isumassorneqarnissaa akueraa.
4 Tassanngalu avalareerluta assoratta Cypernip oqquatigoorpugut. 5 Kiliikia Pamfylialu sinerlugit imaannakkut ingerlaareerluta Lykiami Myramut tulappugut. 6 Tassani sakkutuut naalagaata umiarsuarmut Alexandriameersumut Itaaliamukartussamut nanisaminut ikitippaatigut. 7 Ullorpassuarni arriitsumik ingerlaareerluta Kniidusimut tikeqqarpugut. Oqumilluta ingerlannginnatta Salmuuni avaqqullugu Kretap oqquatigoorpugut. 8 Qeqertaq sinerlugu ingerlaarniarsarereerluta Umiarsualivigissunik taaneqartartumut, illoqarfiup Lasiiap ungasinngisaaniittumut, pivugut.
9 Ullorpassuit qaangiummata ulorianartorsiorpugut, ullormilu saammaannartitsivimmi iisinnginniarneq qaangiuteriikatareermat Paulusip ima siunnersorpai: 10 “Angutit, takusinnaavara umiartornerput usinik umiarsuarmillu annaasaqarnermik kinguneqaannarnani aamma uagut ajunaarnitsinnik kinguneqarsinnaasoq.” 11 Sakkutuulli naalagaata Paulusi tusaaniarnagu aquttoq umiarsuarmillu piginnittoq tusaaniarneruai. 12 Umiarsualivik ukiivigissallugu naleqqutinngimmat amerlanerussuteqartut siunnersuutigaat Føniximi, Kretami umiarsualivimmi avannamut kangimut aamma kujammut kangimut sammisumi, arlaatigut ukiisinnaanerluta paasiniarlugu tassannga ingerlaqqissasugut.
13 Kujasimmik anorsaalermat orninniagartik tikissinnaasoralugu kisaq amooriarlugu Kreta sinerlugu ingerlaalerput. 14 Sivitsunngitsorli sakkortuumik assarnilerpoq.* 15 Umiarsuaq nassataritimmat assumullu sammisinnaajunnaarmat tunniutiinnarluta tissukaatitiinnarpugut. 16 Taava qeqertaaraq Kauda oqquiffigaarput, umiatsiaararli aquatigut amoorneq sapingajapparput. 17 Qaqikkatsigulu umiarsuaq qajannaallisarniarlugu allunaasarsuarnik kaajallallugu qilersuuppaat, kangerliumanermilu Syrtisimi* naqqanninnissartik aarlerigamikku tingerlaat aqqarpaat tissukarlutillu. 18 Anorersuarmik malissuarnit qaararneqaratta aqaguani umiarsuaq oqilisarniarlugu usitta ilaat eqqalerpaat. 19 Ullullu pingajuanni umiarsuup atortui eqqalerpaat.
20 Ullorpassuarni seqineq ullorissallu nuinngimmata anorersuartorsuummallu naggataatigut annaanneqarnissamik neriuutaarukkiartorpugut. 21 Sivisuumik nerisassaqanngereermata Paulusi akorngannut sassarpoq oqarlunilu: “Angutit, siunnersuinittut iliorlusi Kretamit avalassimanngitsuugussi naalliunnatalu annaasaqarsimassanngikkaluarpugut. 22 Arlarsi kinaluunniit ajunaassanngimmat isumalluaqquassi, umiarsuarli kisimi annaaneqassaaq. 23 Unnuaq Guutip uannik piginnittup kiffartorfigisamalu inngilia saninniippoq 24 oqarlunilu: ‘Paulusi, erseqinak. Kaasarimut sassartitaassaatit, aamma Guutip umiartoqatitillu tamassi annaatissavaasi.’ 25 Taamaattumik angutit, isumalluaritsi, upperigakkumi oqarfigineqarnittut Guuti iliorumaartoq. 26 Qeqertamili naqqannikkumaarpugut.”
27 Maanna unnuat 14-issaanni Adriap imartaani tissukarluta umiartortut unnuap-qeqqata missaani nunamut qanillinerput ilimagilerpaat. 28 Immap itissusianik uuttuut ningikkamikku paasivaat 20-nik isanneqartoq,* ingerlaqqilaareerlutik uuttortaqqikkamikku isannerit 15-inngorput.* 29 Ikkarlinnissarpullu aarlerigamikku aquatigut kitsat sisamat ningippaat ernumallutillu qaammarsiillugu. 30 Umiartortulli umiarsuarmit qimaaniarlutik siuaniit kisarniartuusaarlutik umiatsiaaraq ningimmassuk 31 Paulusip sakkutuut naalagaat sakkutuullu oqarfigai: “Angutit ikku umiarsuarmiiginnanngippata annaanneqarsinnaanngilasi.” 32 Taava sakkutuut umiatsiaaqqap pituutai kipivaat nakkartillugulu.
33 Qaammariartulermat Paulusip tamaasa nereqqullugit ima kajumissaarpai: “Maanna ullut 14-issaanni nerisaqanngilluinnarlusi annilaangallusi utaqqisimavusi. 34 Taamaattumik nereqqullusi kajumissaarpassi. Annakkumallusimi taamaaliortariaqarpusi, arlaannarsiluunniimmi nutsamik katataqassanngilaq.” 35 Taama oqareerluni iffiaq-qaqortoq* tigoriarlugu tamaasalu isigitillugit Guutimut qujareerluni aggorpaa nerilerlunilu. 36 Maanna tamarmik isumallualerput nerilerlutillu. 37 Umiarsuarmiittugut katilluta 276-iuvugut. 38 Naammatsillutik nerereeramik umiarsuaq oqilisarniarlugu qajuusat imaanut eqqalerpaat.
39 Qaammarmat nuna ilisarinngilaat, kangerliumaninnguarli sioralimmik sissalik takugamikku aalajangerput ajornanngippat umiarsuaq sissamut majoratsinniarlugu. 40 Taava kitsat allunaasartaat kiperiarlugit qimaannarpaat aquutillu qilerussaarlugit. Siuanilu tingerlaat amooriarlugu anorimit nassataritillutik sissap tungaanukarput. 41 Sioqqanik ikkannermut illuttut itinersualimmut majorakkamik umiarsuaq naqqammitsippaat, siualu nikittussaajunnaarluni kappummat aqua malinnit sakkortuunit aseruatiterneqarpoq. 42 Taamaalisorlu sakkutuut aalajangerput parnaarussat nalullutik qimaaqinammata toqorarniarlugit. 43 Sakkutuulli naalagaata Paulusimik annaassinissani aalajangiusimagamiuk pilersaarutaannik akornuserpai. Peqqusivoq nalussinnaasut imaanut pississasut siulliullutillu nunamukassasut 44 sinnerilu sallilikkat umiarsuullu aseqqukui atorlugit malinnaassasut. Taamaalillutik tamarmik isumannaatsumik nunamut pipput.
28 Isumannaatsumut pigatta paasivarput qeqertaq Maltamik taaneqartartoq. 2 Allamiutullu oqaasillit* assut inussiarnisaarfigaatigut.* Siallermat nillermallu ikumatitaliorput tamattalu isumagaluta. 3 Paulusilli qisussat katersani ikumatitamut ilimmagit pulateriaarsuk toqunartulik ikumatitamit anillappoq assaatigullu kiillugu. 4 Allamiutut oqaasillit uumasoq toqunartulik assaani nivingasoq takugamikku imminnut oqarfigipput: “Immamit annakkaluartoq Naapertuilluarnerup* inuuinnartinngimmagu inummik toqutsisuusimassaaq.” 5 Uumasorli innermut issugiuppaa ajoqusernanilu. 6 Pullattuussasorli tassanngaannarluunniit toqulluni uppissasoq naatsorsuutigaat. Sivisuumik utaqqereerlutik takugamikku ajoqusinngitsoq isumartik allanngortippaat guutiunerarlugulu.
7 Tamatuma eqqaani qeqertami angutip akimanerpaap arlalinnik nunaatillip, Publiusimik atillip, tikilluaqquaatigut ullunilu pingasuni inoroorsaarfigaluta. 8 Publiusip ataataa kissarneqarluni aattalimmillu timmittarluni nalasoq Paulusip iserfigaa, qinnuteriarlugulu attoramiuk ajorunnaarsippaa. 9 Tamatuma kingorna qeqertami tassani najugaqartut allat napparsimasut ornittalerpaat ajorunnaarsinneqartarlutillu. 10 Aamma qujamasullutik amerlasuunik tunissuteqarfigaatigut, avalattussanngorattalu pisariaqartitatsinnik tamanik usilersorpaatigut.
11 Qaammatit pingasut qaangiummata umiarsuarmut “Zeusip erneri”-nik* siumigut ilisarnaatilimmut ilaalluta avalappugut. Umiarsuaq Alexandriameersuuvoq qeqertamilu ukiisimalluni. 12 Syrakusimut tulakkatta ulluni pingasuni tassaniippugut. 13 Tassannga sinersilluta Regiuumimut tikippugut. Aqaguani kujasimmik anorlilermat ullut aappassaanni Putiiulimut pivugut. 14 Tassani qatanngutit naapitatta ulluni arfineq-marlunni najoqqullutik kimigiiserfigaatigut, tamatuma kingorna Romamut aallaqqippugut. 15 Qatanngutit tassaniittut aggertugut tusaramikku Appiumi Silami Tuniniaasarfik* aamma Akunnittarfiit Pingasut* tikivillugit parsiarpaatigut. Paulusip takugamigit Guuti qutsavigaa nakussatsillunilu. 16 Kiisami Romamut iseratta Paulusi sakkutuumik paarsisulerluni nammineq ineqarnissaminut akuerisaavoq.
17 Ullulli pingasut qaangiummata juutit siulersortaat aggersarpai. Katersuummata oqarfigai: “Qatanngutit angutit, juutinut siuaasattaluunniit ileqquinut akerliusumik iliuuseqanngikkaluartunga Jerusalemmimiunit Romamiunut parnaarussatut pisinneqarpunga. 18 Apersoreerlungalu toqumik pillarneqarnissannut tunngavissaqanngimmat iperagaatinniarpaannga. 19 Juutilli akerliliimmata suliaq kaasarimut suliassanngortittariaqalerpara, imaanngilarli inuiaqatikka unnerluutiginiarikka. 20 Tamanna pissutigalugu takujumallusilu oqaluukkumavassi, Israalikkummi neriuutaat pillugu maanna kalunnernik qilersorneqarsimavunga.” 21 Oqarfigaat: “Illit pillutit Judiiamiit allagarsinngilagut, aamma qatanngutit tassannga tikittut ajortumik nalunaarutiginallu eqqartunngilaatsit. 22 Nalunnginnatsiguli immikkoorniartut taakku tamani assortorneqartut isummat tusarusupparput.”
23 Maanna isumaqatigiipput ullormi sorlermi naapinniarlugu, sulilu amerlanerusut inisimaffigisaanukarput. Ullaamiillu unnummut Guutip kunngeqarfia pillugu ilisimannittutut nassuiaaqqissaartarnermigut pineqartumik nassuiaattarpai, aamma Moorsisip inatsisai pruffiitinillu allakkat atorlugit Jiisusimut uppertunngoqqullugit qularunnaarsinniartarpai. 24 Ilaasa oqaasii upperaat, allalli upperinngilaat. 25 Isumaqatigiinnginnamik anialerput, Paulusilu oqarpoq:
“Anersaaq illernartoq pruffiiti Iisaaja aqqutigalugu siuaasassinnut tulluartumik ima oqarpoq: 26 ‘Inuiaqatigiit uku ornikkit oqarfigalugillu: “Tusaasaqarumaarpusi isumaali paasinngilluinnarlugu, isigiumaarpusi takusaqanngilluinnarlusili. 27 Inuimmi taakkua uummataat misigittaatsunngorsimapput. Tusaasaqarput, maleruaanatilli. Takusaqarumanatik tusaasaqarumanatillu sequnngeqqallutillu siutitik asseqqavaat. Taamaattumik qanoq ilioqquneqarnertik paasinngilaat ajorunnaarsinneqarumallutillu uannut uternaviarnatik.”’ 28 Taamaattumik nalussanngilarsi annassut Guutimeersoq taanna allamiunut oqaluussissutigineqarsimasoq. Taakkulu tusarnaassapput.” 29* ——
30 Taava ukiut marluk naallugit illumi attartukkaminiippoq, pulaartullu tamaasa inussiarnersumik iseqqusarpai. 31 Sapeeqaluni akornuserneqarnanilu Guutip kunngeqarfia pillugu oqaluussiffigisarlugillu Naalagaq Jiisusi Kristusi pillugu ilinniartittarpai.
Imalt.: “aallartitat”.
Nutsiinn.: “oqartussaaffigisaaniittut”.
Imalt.: “nunallu ungasinnerpaat tikillugit”.
Nutsiinn.: “tikiukkumaarpoq”.
Imalt.: “sabbatimi”.
Imalt.: “naavi qaarput”.
Nutsiinn.: “iserlunilu anisarnerani”.
Tapiliussaq A5 takuuk.
Imalt.: “oqqat”.
Nassuiaatit takukkit.
Imalt.: “nutaamik”.
Imalt.: “amaarsorisasi amaanngillat; putumasorisasi putumanngillat; nakeqqasorisasi nakeqqanngillat”.
Nutsiinn.: “nalunaaquttap-akunnerisa pingajuat nallerpaa”, tassa seqerngup nuineraniit naatsorsorlugu.
Matumani siulittuineq, isumassarsisitaalluni tusarliineq Guutilluunniit piumasaa pillugu oqaluussineq pineqarsinnaapput.
Matumani siulittuineq, isumassarsisitaalluni tusarliineq Guutilluunniit piumasaa pillugu oqaluussineq pineqarsinnaapput.
Imalt.: “ilimasaarutinik”.
Imalt.: “torlorfiginnittoq”.
Nassuiaatit takukkit.
Imalt. immaqa: “qilerutaanit”.
Imalt.: “eqqarsaatigiuarpara”.
Imalt.: “ernumalinngisaannarniassagamami”.
Nassuiaatit takukkit.
Imalt.: “asiunissaa”.
Imalt.: “kiinnavit saaniikkuma”.
Nutsiinn.: “makisiata inerittuisa”.
Nassuiaatit takukkit.
Nassuiaatit takukkit.
Imalt.: “avitseqatigiittarneq”.
Nutsiinn.: “nalunaaquttap-akunnerisa qulingiluaata”, tassa seqerngup nuineraniit naatsorsorlugu.
Imalt.: “Kristusimi”.
Nutsiinn.: “Jehovap kiinaata”.
Imalt.: “angerfigeqateqarnera”.
Nassuiaatit takukkit.
Nutsiinn.: “qullerpaaq”.
Imalt.: “ilinniagartuunatillu”, tassa rabbinerit ilinniarfianni ilinniarsimasuunngillat.
Imalt.: “Kristusiatalu”.
Imalt.: “ilimasaarisoqartarli”.
Nutsiinn.: “ataatsimik uummateqarlutillu tarneqarput”.
Imalt.: “ilimasaarusiortarput”.
Imalt.: “orpimmi”.
Imalt.: “unatarpaat”.
Imalt.: “ajunngitsumik tusaamaneqartut”.
Imalt.: “ilimasaarusiungaartarpoq”.
Nassuiaatit takukkit.
Imalt.: “angerfigeqatigai”.
Imalt. immaqa: “taamatuttaaq pivaa”.
Imalt. immaqa: “taamatuttaaq pivai”.
Imalt.: “karrinik”.
Imalt.: “Guutillu isaani pinnerluni”.
Imalt.: “annissimmata”.
Imalt.: “ilimasaarusiortarnikkut”.
Imalt.: “Guutimit najorneqarnerminnut takussutissamik tupeqarput”.
Imalt.: “toquvoq”.
Imalt. immaqa: “Samaariami illoqarfimmut”.
Nassuiaatit takukkit.
Allassimaffik una Biibilit nutsikkat ilaanni ilanngunneqarsimavoq, grækerisulli allagatoqqani tutsuiginartuni arlalinni allassimanngilaq. Tapiliussaq A3 takuuk.
Nassuiaatit takukkit.
Imalt.: “Sauli, Sauli”.
Imalt.: “torlorfiginnittunik”.
Nutsiinn.: “kalunnernik qilersuinissamut”.
Imalt.: “torlorfiginnittunik”.
Nutsiinn.: “isertarlunilu anisarluni”.
Grækerisut ateq Dorkasi aamma aramæerisut ateq Tabitta “gazelle”-mik, kulavammik, isumaqarput.
Nutsiinn.: “Nalunaaquttap-akunnerisa qulingiluaata”, tassa seqerngup nuineraniit naatsorsorlugu.
Nutsiinn.: “nalunaaquttap-akunnerisa arferngata”.
Nutsiinn.: “nalunaaquttap-akunnerisa qulingiluaata”.
Imalt.: “orpimmut”.
Imalt.: “aalajaatsut”.
Nassuiaatit takukkit.
Imalt.: “oqalliseqatigilerpaat”.
Nutsiinn.: “nipaarullutik”.
Imalt.: “qaqortuliamik”.
Imalt.: “Poorskip”. Nassuiaatit takukkit.
Imalt.: “eqqartuussisunut”.
Nutsiinn.: “sinittarfiani”.
‘Moorsisip inatsisai pruffiitinillu allakkat’ Hebræerisut Allakkanut Illernartunut tamanut innersuussutaapput.
Imalt.: “orpimmit”.
Imalt.: “asiunermut”.
Uani inuttut timeqaleqqinngisaannartussaanera pineqarpoq.
Imalt.: “tatiginarlunga; tutsuiginarlunga”.
Imalt.: “Guutip piumasaatut”.
Isikkat saniiarnerat akisussaajumannginnermut takussutissaavoq.
Imalt.: “ilimasaarusiorsinnaatinnerisigut”.
Nassuiaatit takukkit.
Imalt.: “akerleriissut”.
Imalt.: “Assortuutingaatsiareeramik”.
Imalt.: “ilimasaaruterpassui”.
Imalt.: “illuaraa, toqqa”.
Imalt.: “aalajangerpunga”.
Imalt.: “guutilianit mingutsinneqarsimasut”.
Grækerisut: porneia. Nassuiaatit takukkit.
Imalt.: “toqutat kuutsinneqarsimanngitsumik aattallit”.
Tassa Barnabap Paulusillu.
Imalt.: “toqutat kuutsinneqarsimanngitsumik aattallit”.
Grækerisut: porneia. Nassuiaatit takukkit.
Imalt.: “Ajunngikkisi!”
Allassimaffik una Biibilit nutsikkat ilaanni ilanngunneqarsimavoq, grækerisulli allagatoqqani tutsuiginartuni arlalinni allassimanngilaq. Tapiliussaq A3 takuuk.
Imalt. immaqa: “tikeraartariaqavippagut”.
Nassuiaatit takukkit.
Tassa anersaaq illernartoq Jiisusip Guutimit pisaa.
Imalt.: “aqqusaarlugu”.
Grækerisut oqaatsimi Romamiut nunasiaataanni Filippimi atorfilittat pissaaneqarnerpaat pineqarput.
Imalt.: “qularnaveeqqusiimmata”.
Imalt.: “tikeraartut”.
Imalt.: “upperisamik pingaartitsinerorpasittusi”.
Imalt.: “kinguaaraatigut”.
Imalt.: “tunngavilersuisarpoq”.
Nutsiinn.: “Aassi niaqqussinnut pili”.
Nutsiinn.: “minguitsuuvunga”.
Tassa synagogimit.
Nassuiaatit takukkit.
Jerusalemmimut majuarunarpoq.
Imalt.: “oqaluttuutsilluni ilinniartinneqarsimavoq”.
Nutsiinn.: “qalaartinneqarluni”.
Matumani siulittuineq, isumassarsisitaalluni tusarliineq Guutilluunniit piumasaa pillugu oqaluussineq pineqarsinnaapput.
Nassuiaatit takukkit.
Nassuiaatit takukkit.
Imalt.: “qaqortuliamik”.
Imalt.: “naleqartutut”.
Imalt.: “siunertaa tamaat pillugu”.
Tassa nutaarsiassanik nuannersunik oqaluussisartup.
Nutsiinn.: “atoqateqarsimanngisaannartunik”.
Matumani siulittuineq, isumassarsisitaalluni tusarliineq Guutilluunniit piumasaa pillugu oqaluussineq pineqarsinnaapput.
Nutsiinn.: “nipaaruppugut”.
Nassuiaatit takukkit.
Imalt.: “toqutanik kuutsinneqarsimanngitsumik aattalinnik”.
Grækerisut: porneia. Nassuiaatit takukkit.
Imalt.: “Sauli, Sauli”.
Imalt.: “torlorfiginninnikkut”.
Imalt.: “unatartarikka”.
Nassuiaatit takukkit.
Imalt.: “Romami innuttaasumik”.
Imalt.: “tamanut nalunaarutigisarpaat”.
Nutsiinn.: “imminullu perloqqullutik”. Tassa neriorsuinermittut iliunngikkunik perloqquneqassasoripput.
Imalt.: “najaata”.
Nutsiinn.: “nalunaaquttap-akunnerisa pingajuanni”, tassa seqerngup tarrinneraniit naatsorsorlugu.
Allassimaffik una Biibilit nutsikkat ilaanni ilanngunneqarsimavoq, grækerisulli allagatoqqani tutsuiginartuni arlalinni allassimanngilaq. Tapiliussaq A3 takuuk.
Imalt.: “isornaatsuunissara”.
Imalt.: “namminneq upperisartik”.
Imalt.: “Aggustusilli”. Romami kaasarip taaguutaasa ilaat.
Imalt.: “Sauli, Sauli”.
Ajaappiaq suugartalik nuugissuuvoq uumasumik ingerlatsinermut atorneqartartoq.
Imalt.: “inuppalaarfigalugu”.
Anorersuaq Eurakvilomik taasarpaat.
Nassuiaatit takukkit.
36 meterit miss. Tapiliussaq B14 takuuk.
27 meterit miss. Tapiliussaq B14 takuuk.
Imalt.: “qaqortuliaq”.
Imalt.: “Nunaqavissullu”.
Imalt.: “inuppalaarfigaatigut”.
Grækerisut: Dike, guuti arnaq naapertuilluarluni akiniaasartoq imaluunniit naapertuilluarneq ataatsimut isigalugu pineqarunarpoq.
Imalt.: “Marlulissanik”.
Imalt.: “Forum Appii”.
Imalt.: “Tres Tabernæ”.
Allassimaffik una Biibilit nutsikkat ilaanni ilanngunneqarsimavoq, grækerisulli allagatoqqani tutsuiginartuni arlalinni allassimanngilaq. Tapiliussaq A3 takuuk.