ПщІэуэ пІэрэ?

Библиер щатха зэманым кхъухьхэр щащІкІэ папирус къагъэсэбэпу щытауэ пІэрэ?

КУЭДЫМ ящІэ пасэрей зэманым тетхыхьын щхьэкІэ Мысырым папирусыр къызэрагъэсэбэпу щытар. Алыджхэми рим цІыхухэми папирусыр апхуэдэу къагъэсэбэптa. Ауэ папирусым кхъухь къызэрыхащІыкІыу щытар куэдым ящІэкъым.

Мысырым щыІэ кхъэлэгъунэхэм я зым къыщагъуэта папирусым къыхэщІыкІа кхъуафэжьеитІым я макет

Илъэс 2 700-м щІигъукІэ узэІэбэкІыжмэ бегъымбар Ешайа итхауэ щытащ «Ефиопием и псыежэххэм я Іэхэлъахэхэм» щыпсэу цІыхухэм «папирусым къыхэщІыкІа кхъухьхэмкІэ хым тету лІыкІуэхэр» зэрагъэкІуэнур. ИужькІэ бегъымбар Иеремие итхауэ щытат мидянхэмрэ персхэмрэ Бабилэн къалэр яубыда иужь абы дэсхэр къалэм дэмыкІыфын щхьэкІэ папирусым къыхэщІыкІа я кхъуафэжьейхэр зэрагъэсынур (Ис. 18:1, 2; Иер. 51:32).

Библиер Алыхьым и къару лъапІэмкІэ иригъэтхащ. Абы къыхэкІкІэ гъэщІэгъуэнкъым археологхэм къагъуэтахэр щыхьэт зэрытехъуэр пасэрей зэманым кхъухьхэр ящІын щхьэкІэ папирусхэр къагъэсэбэпу зэрыщытам (2 Тим. 3:16). Сыт-тІэ щІэныгъэлІхэм къагъуэтар?

ПАПИРУСЫМ КЪЫХЭЩІЫКІА КХЪУАФЭЖЬЕЙХЭР ДАПХУЭДЭУ ЗЭРАЩІУ ЩЫТАР?

Мысырым щыІэ кхъэлэгъунэхэм къыщагъуэта сурэтхэм къыщыгъэлъэгъуащ папирусыр зэрызэхуахьэсыр икІи абы кхъуафэжьейхэр къызэрыхащІыкІыр. Папирусым ипкъхэр къахт, пхыр ящІти иужькІэ ахэр зэрапхыжт. А къэкІыгъэр щимэу зэрыщытыр къыпыбупщІа иужь болъагъу. Абы къыхэкІкІэ папирус пкъыхэр пхыр щащІкІэ фІыуэ зэгулІа икІи быдэ хъут. Пасэрей Мысырым теухуа зы тхылъым зэритымкІэ, папирусым къыхэщІыкІа кхъуафэжьейм и кІыхьагъыр метрэ 17-м нэст икІи абы и зы лъэныкъуэмкІэ кхъухьбэлагъыу 10—12 техуэт (A Companion to Ancient Egypt).

Папирусым къыхэщІыкІа кхъуафэжьейр зэращІыр блыным хэщІыхьа сурэтым къыщыгъэлъэгъуащ

КХЪУХЬХЭР ЩАЩІКІЭ ПАПИРУС КЪАГЪЭСЭБЭПУ ЩІЫЩЫТАР СЫТ?

Папирусыр Нил псыхъуэм куэду къыщыкІт. Абы къыхэкІкІэ ар къэбгъуэтыну гугъутэкъым. Абы нэмыщІ папирусым къыхэщІыкІа кхъуафэжьейхэр пщІыну тыншт. Уеблэмэ, кхъухьхэр пхъэм къыхащІыкІыу щыщІадзам щыгъуи бдзэжьеящэхэмрэ щакІуэхэмрэ папирус пхъэзэфІэбдзэхэмрэ (плотхэмрэ) кхъуафэжьейхэмрэ адэкІи къагъэсэбэпт.

Папирусым къыхэщІыкІа кхъуафэжьейхэр зэман кІыхькІэ куэдым къагъэсэбэпащ. Ди эрэм 1—2-нэ лІэщІыгъуэхэм псэуа тхыдэм елэжьа алыдж тхакІуэ Плутарх зэритхамкІэ, абы и зэманым цІыхухэм иджыри папирусым къыхэщІыкІа пхъэзэфІэбдзэхэр къагъэсэбэпт.

a Папирусыр къыщокІ псыпцІэхэм икІи псыежэх хуэмхэм я Іуфэхэм. А къэкІыгъэр лъагагъкІэ метритху хуэдиз хъуфынущ икІи и лъабжьэм деж и гъумагъыр сантиметр пщыкІутхум ноблагъэ.