No Ũkĩlye Vinya Mosũanĩo Mataĩle

1-2. Mũtũmwa Vaũlo eewʼaa ata mavinda amwe, na nĩkĩ tũtonya kũelewa nesa kĩla waandĩkie ĩũlũ wake mwene? (Alomi 7:​21-24)

NĨ KYAŨ kyũkaa kĩlĩkonĩ kyaku yĩla wasũanĩa ĩũlũ wa mũtũmwa Vaũlo? Ũsũanĩaa misonalĩ waĩ na ũkũmbaũ, mwalimũ waĩ na ũtũĩka, kana nĩ mũndũ waandĩkie mavuku maingĩ ma Mbivilia? Maũndũ asu onthe nĩ ma wʼo ĩũlũ wake. Ĩndĩ o na vailye ũu, mavinda amwe nĩwatũlĩkaa ngoo kana akethĩwa na kĩũũyũ. Na o ta aingĩ maitũ, mavinda amwe nĩwangʼangʼanaa na mosũanĩo mataĩle.

² Soma Alomi 7:​21-24. Valũanĩ ũla waandĩkĩie Alomi, nĩwaeleisye ũndũ weewʼaa. Na aingĩ maitũ no tũmũelewe nũndũ o naitũ nĩtwĩwʼaa ũu. O na kũtwʼĩka aĩ Mũklĩsto mũĩkĩĩku, ve ũndũ wamũthĩnasya. Nũndũ aĩ mwene naĩ, nĩweethĩawa na wendi mwingĩ wa kwĩka kwenda kwa Ngai, ĩndĩ ĩvindanĩ o yĩu, nĩweethĩawa na mawendi mathũku. Eka ũu, mavinda amwe nĩweethĩawa na mosũanĩo mataĩle nũndũ wa maũndũ ala weekaa tene na ĩvindanĩ o yĩu aĩ na thĩna mũna wamũnyamaaasya.

3. Twĩneenea kyaũ ĩsomonĩ yĩĩ? (O na ĩngĩ sisya “Maelesyo ma Ndeto Imwe.”)

³ O na kũtwʼĩka Vaũlo aĩ na mathĩna maingĩ, ndaaĩtĩkĩlya mosũanĩo mataĩlea masumbĩke kĩlĩko kyake. Ĩsomonĩ yĩĩ, twĩneenea makũlyo aa maatĩĩe: Nĩ kyaũ kyatumaa mavinda amwe Vaũlo ewʼa e “mũndũ mũthĩni”? Eekie ata akĩlye vinya mosũanĩo mataĩle? Na ithyĩ tũtonya kwĩka ata tũkĩlye vinya mosũanĩo mataĩle?

NĨ KYAŨ KYATUMAA VAŨLO ETHĨWA NA MOSŨANĨO MATAĨLE?

4. Nĩ kyaũ kyatumaa Vaũlo ethĩwa na mosũanĩo mataĩle?

⁴ Maũndũ mathũku ala weekĩte navu tene. Vaũlo, ũla tene weetawa Saũlo, atanamba kũtwʼĩka Mũklĩsto, nĩweekaa maũndũ mathũku ala ĩtina wesie kwĩlila. Kwa ngelekanyʼo, aĩ vo yĩla Sitivini wakimangiwe na mavia nginya akwʼa, na nĩweetĩkĩlanile na ũndũ ũsu. (Meko 7:58; 8:1) O na ĩngĩ, aĩ mũsitalĩnĩ wa mbee kũthĩnyʼa Aklĩsto mũno.—Meko 8:3; 26:​9-11.

5. Vaũlo eewʼaa ata asũanĩa maũndũ ala weekĩte tene?

⁵ Ĩtina wa mũtũmwa Vaũlo kũtwʼĩka Mũklĩsto, mavinda amwe nĩwathĩnĩkaa alilikana maũndũ mathũku ala weekĩte tene. O ũndũ myaka yavĩtie, nowʼo waendeeie kũthĩnĩka. Kwa ngelekanyʼo, yĩla waandĩkĩie Akolintho valũa wake wa mbee ta mwaka wa 55 ĩtina wa Klĩsto, aisye: “Ndyaĩle kwĩtwa mũtũmwa, nũndũ nĩnathĩnasya kĩkundi kya Ngai.” (1 Ako. 15:9) Na myaka ta ĩtano ĩtina wa vau, yĩla waandĩkĩie Aeveso valũa, aisye kana we aĩ “mũndũ ũla mũnini katĩ wa andũ onthe ala atheu.” (Avs. 3:8) O na eka ũu, yĩla waandĩkĩie Timotheo valũa, aisye kana mbeenĩ ‘aĩ mũumi wa Ngai na mũthĩnyʼa wa andũ make na aĩ mũngʼendu.’ (1 Tim. 1:13) We no ũsũanĩe ũndũ Vaũlo weewʼaa athokea kĩkundi na aikomana na amwe wathĩnĩtye mbeenĩ, kana andũ ma mũsyĩ ma ala wathĩnĩtye?

6. Nĩ kyaũ kĩngĩ kyatumaa Vaũlo ethĩwa na mosũanĩo mataĩle? (O na ĩngĩ, sisya maelesyo ma kwongeleela.)

⁶ Aĩ na mwĩwʼa mwĩĩnĩ. Vaũlo aelekanilye thĩna mũna waĩ nawʼo na “mwĩwʼa mwĩĩnĩ.” (2 Ako. 12:7) O na kau ndaaweta mwĩwʼa ũsu waĩ kyaũ, ndeto ila ũtũmĩĩte no syonanyʼe kĩndũ ta ũwau mũna, thĩna mũna waĩ nawʼo ngoonĩ, kana o kĩndũ kĩngĩ kyamũthĩnasya.b

7. Mawonzu ma Vaũlo matumaa ewʼa ata? (Alomi 7:​18, 19)

⁷ Mawonzu make. Vaũlo nĩwangʼangʼanaa na mawonzu make. (Soma Alomi 7:​18, 19.) O na kau nĩwendaa kwĩka kĩla kĩseo, mawonzu make nĩmatumaa atethĩwa na wendi wa kũkĩka. O na nĩweetĩkĩlile kana vaĩ na kaũ ũtathelaa nthĩnĩ wa mwĩĩ wake katĩ wa mawendi ma mwĩĩ na wendi wa kwĩka kĩla kĩseo. Ĩndĩ o na vailye ũu, nĩweekĩaa kĩthito kingĩ amakĩlye vinya. (1 Ako. 9:27) Mwa ndalea kwĩthĩwa aũmĩaa mũno yĩla mawendi asu mamũsyokea!

KĨLA KYATETHEEASYA VAŨLO KŨKĨLYA VINYA MOSŨANĨO MATAĨLE

8. Valũa ila Vaũlo waandĩkie syonanĩtye maũndũ meva weekaa makamũtetheesya kũkĩlya vinya mawonzu make?

⁸ O tondũ valũa ila Vaũlo waandĩkie syonanĩtye, nĩwavindĩĩasya ũndũ we na athaithi ala angĩ maĩ matonya kũũkita na maisinda mawendi mathũku matetheewʼe nĩ veva wa Ngai. (Alo. 8:13; Kal. 5:​16, 17) Kaingĩ, nĩwaneeneaa mĩtuo mĩthũku na mawendi mataĩle ala Aklĩsto maĩle kwĩkĩa kĩthito mamakĩlye vinya. (Kal. 5:​19-21, 26) Vate nzika, we nĩwavindĩĩasya mawonzu make, akamantha ũtao Maandĩkonĩ, na akamanya matambya ala waĩle kwosa nĩ kana akĩlye vinya mawonzu make. Na no twĩthĩwe na mũĩkĩĩo kana we mwene nĩwaatĩĩaa ũtao ũla wanengae angĩ.

9-10. Nĩ kyaũ kyatetheeisye Vaũlo kũkĩlya vinya mosũanĩo mataĩle? (Aeveso 1:7) (O na ĩngĩ, sisya visa.)

⁹ O na kau mavinda amwe Vaũlo nĩweewʼaa akwʼĩte ngoo, nĩwaendeeie kwĩthĩwa na woni ũla waĩle. Kwa ngelekanyʼo, nĩwatanĩaa kũkwata livoti nzeo kuma kwa ala waendanasya namo syalonĩ sya ũmisonalĩ. (2 Ako. 7:​6, 7) O na ĩngĩ, nĩwatanĩaa ũnyanya na athaithi ala angĩ. (2 Tim. 1:4) Eka ũu, nĩweesĩ kana Yeova nĩwendeeawʼa nĩwe. Na vate nzika, aĩ na ũtanu nũndũ nĩweesĩ kana no amũthũkũme Ngai e “na wasya mũtheu wa ngoo.” (2 Tim. 1:3) Na yĩla woovetwe Lomi, nĩwathuthisye athaithi ala angĩ ‘matanae nthĩnĩ wa Mwĩaĩi.’ (Avi. 4:4) O na ti mavinda maingĩ ndeto syake syonanasya kana aĩ mũndũ wathĩnawʼa nĩ mosũanĩo mataĩle. Vate nzika, kĩla ĩvinda wakwatwa nĩ mosũanĩo mataĩle, nĩweekĩaa kĩthito amakĩlye vinya nĩ kana ethĩwe na woni mũseo.

¹⁰ O na ĩngĩ, Vaũlo avotie kũkĩlya vinya mosũanĩo mataĩle nũndũ aĩkĩĩe kana nthembo ya wovosyo nĩ mũthĩnzĩo wanengetwe we mwene. (Kal. 2:20; soma Aeveso 1:7.) Na nũndũ wa ũu, ndaĩ na nzika na ũekeo wa Yeova. (Alo. 7:​24, 25) Kwoou o na kau ve maũndũ mathũku weekĩte tene na aĩ na mawonzu maingĩ, nĩwaendeeie ‘kũmũthũkũma Ngai ũthũkũmi mũtheu’ e mũtanu.—Evl. 9:​12-14.

11. Nĩkĩ tũtonya kwasya kana ngelekanyʼo ya Vaũlo nĩtwĩkĩaa vinya?

¹¹ O ta Vaũlo, no twĩwʼe ta ve kaũ ũendeee nthĩnĩ witũ. Kaũ ũsu no wĩthĩwe ũkonetye maũndũ ala tũũsũanĩa, ala tũkwĩka, kana ala tũũweta. Maũndũ asu no matume twĩwʼa kwasya, ‘Nyie nĩ mũndũ mũthĩni!’ Mwĩĩtu-a-asa wĩ na myaka 20 na kĩndũ wĩtawa Elizac aĩtye ũũ ĩũlũ wa thĩna mũna wĩthĩawa nawʼo: “Nĩnĩkĩawa vinya nasũanĩa ngewa ya Vaũlo. Nĩwʼaa nausya namanya kana ti inyie nĩ nyioka naĩle kwĩka moalyũku. Ũndũ ũsu ũndilikanasya kana Yeova nĩwĩthĩawa esĩ maũndũ ala makwatĩte andũ make.” Kwoou tũtonya kwĩka ata nĩ kana o ta Vaũlo, twĩthĩwe na wasya mũtheu wa ngoo na tũyĩthĩwa na ũtanu o na kau nĩtwĩthĩawa na mosũanĩo mataĩle?

ŨNDŨ TŨTONYA KŨKĨLYA VINYA MOSŨANĨO MATAĨLE

12. Kwĩthĩwa na mũvango mũseo wa kwĩka maũndũ ma kĩ-veva kũtũtetheeasya ata tũkĩlye vinya mosũanĩo mataĩle?

¹² Ĩthĩawa na mũvango mũseo wa kwĩka maũndũ ma kĩ-veva. Yĩla tweethĩwa na mũvango mũseo wa kwĩka maũndũ ma kĩ-veva, kĩu nĩkĩtũtetheeasya mũnango tũtũnge kĩlĩko maũndũnĩ ala maseo. No tũelekanyʼe mũvango ta ũsu na maũndũ ala twĩkaa nĩ kana twĩthĩwe na ũima wa mwĩĩ. Yĩla twaya malĩu ma kwaka, tweeka masoesi tũteũtĩĩa, na twakwata too wĩanĩtye, kaingĩ, nĩtwĩwʼaa nesa. O ta ũu, ithyonthe nĩtwĩyoneete ũndũ twĩwʼaa nesa wĩana yĩla twasoma Ndeto ya Ngai tũteũtĩĩa, tweeyũmbanyʼa kwondũ wa maũmbano nĩ kana tumye maelesyo, na twathi ũtavanyʼanĩ. Kwĩka maũndũ ma kwaka ta asu nĩkũtũtetheeasya tũkĩlye vinya mosũanĩo mataĩle.—Alo. 12:​11, 12.

13-14. Aklĩsto amwe aĩkĩĩku matethekete ata nũndũ wa kwĩthĩwa na mũvango mũseo wa kwĩka maũndũ ma kĩ-veva?

¹³ Kwasũanĩa ngelekanyʼo ya John, ũla weethĩiwe na mũthemba mũna wa kanza ũtakwataa andũ aingĩ e na myaka 39. Mbeenĩ, nĩwangʼangʼanie na mosũanĩo mataĩle. Eekũlasya, ‘Ndonya kũwaa ata nĩninĩvĩte ũũ?’ Ĩvindanĩ yĩu, kamwana kake kaĩ o na myaka ĩtatũ. Nĩ kyaũ kyamũtetheeisye akĩlye vinya mosũanĩo mataĩle? Aĩtye: “O na kau neethĩawa na mĩnoo mingĩ, nĩnaĩkĩĩthasya kana nĩ na mũsyĩ wakwa nĩtwalũmanyʼa na mũvango mũseo wa kwĩka maũndũ ma kĩ-veva. Nĩtwaendaa maũmbano onthe, tũkathi ũtavanyʼa kĩla kyumwa, na tũkeka ũthaithi wa mũsyĩ tũteũtĩĩa o na mavinda ala neewʼaa ve vinya vyũ kũvangĩĩa maũndũ asu.” John asũanĩa ĩvinda yĩu, aĩtye: “Mbeenĩ, wambaa kũtelema. Ĩndĩ ũndũ ũsu wavĩta, nĩwĩyoneaa ũndũ Yeova wĩthĩĩtwe aikũnenga vinya na ũndũ ũkwendete. Yeova no aũnenge vinya o ũndũ wĩthĩĩtwe ainenga.”

¹⁴ Nake ũla Eliza twĩĩ tũnamũweta aĩtye: “Kĩla ĩvinda nathi maũmbanonĩ ma Kĩklĩsto na neemanyĩsya nyie mwene, nĩnĩlilikanawʼa kana Yeova nũmbĩthukĩĩasya na nũmbendete mũno. Na kĩu nĩkĩndanĩthasya.” Nake mũsyaĩĩsya wa mũthyũlũlũko wĩthĩawa Africa wĩtawa Nolan nũeleetye kĩla kĩmũtetheeasya we na mũka, Diane. Aĩtye: “Nĩtũlũmanasya na mũvango witũ wa kwĩka maũndũ ma kĩ-veva o na yĩla tũkwĩwʼa tũkwʼĩte ngoo. Mavinda onthe Yeova nũtũĩkĩĩthasya kana nũendeee kũtũtetheesya twĩthĩwe na woni ũla waĩle. Nĩtũtataa kũlilikana kana Yeova akatũtetheeasya na aitũathima. O na kũtwʼĩka tũyĩthĩawa twĩsĩ eĩka ũu ata, kĩla twĩthĩawa twĩsĩ nĩ kana nũkũtũtetheesya.”

15. Nĩ maũndũ meva twaĩle kwĩka nĩ kana tũkĩlye vinya mosũanĩo mataĩle? Nengane ngelekanyʼo.

¹⁵ Eka o kwĩka maũndũ asu twaneenea, ve maũndũ angĩ twaĩle kwĩka ethĩwa nĩtũkwenda kũkĩlya vinya mosũanĩo mataĩle. Kwa ngelekanyʼo, twasye nũkwalwʼa nĩ mũongo. Nĩ kana ũeke kwalwʼa, ve maũndũ angĩ waĩle kwĩka eka o kũtembea kĩla mũthenya kana kũkũlya mũndũ aũkande. Nĩ kana ũmanye kĩla kĩũtuma walwʼa, nĩwaĩle kwĩka ũkunĩkĩli na ũineena na ndakĩtalĩ. O ta ũu, no twĩthĩwe twaĩle kwĩka ũkunĩkĩli Mbivilianĩ na mavukunĩ maitũ, o vamwe na kũneena na Mũklĩsto mũimu kĩ-veva, nĩ kana tũmanye ũndũ tũtonya kũkĩlya vinya mosũanĩo mataĩle ala tũũtindĩa kwĩthĩwa namo. Kwasũanĩa maũndũ angĩ matonya kũũtethya.

16. Nĩ kyaũ kĩtonya kũũtetheesya kũmanya kĩla kĩũtuma wĩthĩwa na mosũanĩo mataĩle? (Savuli 139:​1-4, 23, 24)

¹⁶ Voya nĩ kana Yeova aũtetheesye kũmanya kĩla kĩutuma wĩthĩwa na mosũanĩo mataĩle. Mũsumbĩ Ndaviti nĩweesĩ kana Yeova nĩwamwĩsĩ nesa. Kwoou nĩwamũkũlilye Yeova amũtetheesye kũmanya kĩla kyatumaa ethĩwa na “mosũanĩo” mataĩle. (Soma Savuli 139:​1-4, 23, 24, BK.) O naku no ũmũkũlye Yeova aũtetheesye kũmanya kĩla kĩũtuma wĩthĩwa na mosũanĩo mataĩle na ũndũ ũtonya kũmakĩlya vinya. O na ĩngĩ, no wĩkũlye makũlyo mana ta: ‘Nĩ kyaũ kĩtonya kwĩthĩwa kĩtumaa nĩthĩwa na mosũanĩo mataĩle? Vo ve ũndũ wĩkĩkaa ũkatuma nĩthĩwa na mosũanĩo mataĩle? Nĩngothaa kũtunga kĩlĩko kyakwa mosũanĩonĩ mataĩle vandũ va kũtũnga kĩlĩko kyakwa maũndũnĩ ala mandetheeasya nĩthĩwe na ũtanu?

17. Nĩ maũndũ meva ũtonya kwĩmanyĩsya we mwene maũtetheesye kũtũnga kĩlĩko maũndũnĩ ala maĩle? (O na ĩngĩ, sisya visa.)

¹⁷ Ĩmanyĩsye maũndũ ala mosanĩte na mavata maku. Mavinda kwa mavinda, no wone ve vata wa kwĩmanyĩsya nguma imwe sya Yeova iũkwĩkĩa vinya. Kwa ngelekanyʼo, mũtũmwa Vaũlo nĩwatethekie mũno avindĩĩsya nthembo ya wovosyo na ũekeo wa Yeova. O naku no wĩke oou. Tũmĩa syĩndũ ta Ĩvuku ya Kwĩka Ũkunĩkĩli ya Ngũsĩ sya Yeova, Fahirisi, kana syĩndũ ingĩ sya kwĩka ũkunĩkĩli ila ikwatĩkanaa kĩthyomonĩ kyaku nĩ kana wĩmanyĩsye maũndũ maingangĩ ĩũlũ wa syongo, ta tei wa Ngai, ũekeo wake, na wendo wake ũtathelaa. Wamina kũkwata ilungu itonya kũũtetheesya, iandĩke vandũ. O na ĩngĩ, ia maũndũ asu waandĩka vandũ ũtonya kũmona laisi na ũyĩmanyĩsya ĩlungu isu yĩla wambĩĩa kwĩwʼa ũitavĩwe nĩ mosũanĩo mataĩle. Na ĩndĩ tata kũtũmĩa kĩla weemanyĩsya thayũnĩ waku.—Avi. 4:8.

18. Nĩ mĩvango yĩva ya kwĩmanyĩsya mũndũ mwene ĩtetheesye Aklĩsto amwe?

¹⁸ Ũla Eliza twĩĩ tũnamũweta nĩwatwie kwĩmanyĩsya we mwene ĩũlũ wa Yovu. Aĩtye: “Maũndũ ala mamũkwatie Yovu mailye ala mangwatĩte. Akwatiwe nĩ mathĩna kĩatĩanĩsyo. Ĩndĩ o na yĩla watũlĩkĩte ngoo mũno, ndaaeka kũmantha ũtethyo wa Yeova o na kau ndeesĩ kĩla kyatumaa akwatwa nĩ mathĩna.” (Yovu 42:​1-6) Nake ũla Diane twĩĩ tũnamũweta aĩtye: “Nĩ na mũemewa tũendeee kwĩmanyĩsya ithyĩ ene tũtũmĩĩte ĩvuku Mkaribie Yehova. Nĩtũtanaa mũno kũmanya kana Yeova nũendeee kũtũtetheesya twĩthĩwe tũilye o take. Kwoou yĩla tũkwĩwʼa tũkwʼĩte ngoo nũndũ wa mavĩtyo ala twĩkaa, nĩtũlilikanaa kana Yeova aendeee kũtũmanyĩsya na kũtũtetheesya twĩthĩwe twĩ andũ aseango. Na kĩu nĩkĩtumaa tũmũthengeea mũnango.”—Isa. 64:8.

ĨTHĨWA NA MŨĨKĨĨO KANA YEOVA NŨKŨENDEEA KŨŨTETHEESYA NA KŨŨTUVA

19. Mavinda amwe tũkewʼaa ata, ĩndĩ nĩ ũndũ wĩva tũtaĩle kwĩthĩwa na nzika nawʼo?

¹⁹ O na ethĩwa twĩ na mũvango mũseo wa kwĩka maũndũ ma kĩ-veva na nĩtũnyuvĩte maũndũ mana tũkeemanyĩasya mosanĩte na mavata maitũ, kĩu kĩyĩsa kũveta vyũ mosũanĩo mataĩle. Nĩvatonyeka mavinda amwe tũkewʼaa tũtũlĩkĩte ngoo. Ĩndĩ Yeova no atũtetheesye tũkaolanga mosũanĩo asu yĩla matũkwata. No twĩkale tũte na nzika kana mavinda maingĩ nĩ ala tũkatanĩaa kwĩthĩwa na wasya mũtheu wa ngoo na kũtũmĩa thayũ witũ tũimũthũkũma.

20. Ũtwʼĩte kwĩka ata?

²⁰ Ekai tũtwʼe vyũ kũema kwĩtĩkĩlya mosũanĩo mataĩle ĩũlũ wa maũndũ ala tweekie tene, mathĩna ala twĩ namo, kana mawonzu maitũ masumbĩke ilĩko sitũ. Yeova no atũtetheesye tũkakĩlya vinya mosũanĩo mataĩle. (Sav. 143:10) No tweteele na mea ĩvinda yĩla tũtakethĩwa ĩngĩ na mosũanĩo mataĩle. Vandũ va ũu, tũkamũkaa kĩla kwakya tũte na mosũanĩo meũtũthĩnyʼa na tũitanĩa kũmũthũkũma Ngai witũ ũtwendete!