Syana Nĩ “Ũtiĩwa Kuma kwa Yeova”

NĨ KYAŨ kyũkaa kĩlĩkonĩ kyaku yĩla weewʼa ndeto “ũtiĩwa”? No kwĩthĩwa ũsũanĩaa mbesa, kĩtheka, kana o kĩndũ kya vata kĩthĩĩtwe mũsyĩnĩ wenyu kwa ĩvinda yĩasa. Kwoou ũtiĩwa nĩ kĩndũ kya vata mũno na nĩwaĩle kũsũvĩwa.

Mbivilia yĩtĩte syana “ũtiĩwa kuma kwa Yeova.” (Sav. 127:3, BK) Vate nzika, asyai Aklĩsto monaa syana syoo syĩ mĩthĩnzĩo ya vata kuma kwa Ĩthe woo wa ĩtunĩ, na nĩmendaa kwĩka kyonthe kĩla matonya maĩkĩĩthye kana nĩ nzũvĩĩku na nĩmeũthĩnĩkĩa mavata masyo ma kĩ-mwĩĩ, ma kĩ-veva, na ma ngoonĩ.

Ĩndĩ ũndũ wa kũmakya nĩ kana asyai amwe ũmũnthĩ mayonaa syana syoo ta mĩthĩnzĩo Ngai ũmanengete. (Isa. 49:15; 2 Tim. 3:1-3) Angĩ namo no methĩwe mayenda vyũ kũsũvĩa syana syoo ĩndĩ ũyĩthĩa ve mawetu mana meũmasiĩĩa. Nĩ mawetu amwe meva matumaa asyai mangʼangʼana kũsũvĩa syana syoo? Yeova endaa asyai meke ata? Na asyai Aklĩsto matonya kwĩka ata mavote kũea syana syoo nesa?

MAWETU

Kũthingʼĩĩwʼa nĩ andũ ma mũsyĩ na andũ angĩ kĩsionĩ. Isionĩ imwe ĩũlũ wa nthĩ, asyai ala me na syana mbingĩ manengawe ndaĩa mbingangĩ. Kwoou andũ ala matwaanĩte no mathingʼĩĩwʼe nĩ andũ moo ma mũsyĩ kana atũi moo kwĩthĩwa na syana mbingĩ kwĩ ila matonya kũsũvĩa.
Kũthĩnĩkĩa ĩvinda yũkĩte. Nthĩnĩ wa nthĩ ila tũũkenge tũkusaa mũno nũndũ wa maũndũ ta kũkosa lĩu wa kwaka mwĩĩ, mowau, na kũkosa ũiiti mũseo, andũ amwe matwaanĩte masyaaa syana mbingĩ nĩ kana maĩkĩĩthye kana imwe nĩsyavĩta na syatwʼĩka andũ aima. Namo angĩ manyuvaa kwĩthĩwa na syana mbingĩ nĩ kana syĩmasũvĩa makũa. Na kĩu kĩthĩawa mũno mũno nthĩnĩ wa nthĩ ila kũte mũvango wa silikalĩ wa kũtetheesya ala akũũ.
Nzĩa sya kũsiĩĩa kĩveti kũitava. Isionĩ imwe, ala matwaanĩte mayĩthĩawa na nzĩa mbingĩ sya kũmatetheesya nĩ kana kĩveti kĩikaitave. Angĩ namo nĩmakĩaa mathĩna ala maetawe nĩ kũtũmĩa ndawa kana mĩthemba ya kũsiĩĩa kĩveti kĩikaitave nũndũ mbingĩ syasyo syĩthĩawa syĩ sya kĩlasi kya nthĩ. Eka ũu, ve angĩ matesa kwona mbesa sya kũthooa syĩndũ ta isu nũndũ syĩthĩawa syĩ sya thooa mũnene mũno.a

YEOVA ENDAA ASYAI MEKE ATA?

Mũndũũme na mũsyĩ wake meũtanĩa kũtũmĩa ĩvinda vamwe me kũla andũ maendaa kũthyũmũa. Mũndũũme ũsu ethukĩĩsye nesa mwĩĩtu wake aimũelesya ũndũ ũkwĩwʼa nake mũka ethaũka mũvĩla na kamwana koo. — Tũmĩa ĩvinda na kĩla kana

Ĩanĩsyai mavata ma kĩ-mwĩĩ ma syana syenyu. Yeova anengete asyai kĩanda kya kwĩanĩsya mavata ma kĩ-mwĩĩ ma syana syoo nginya itwʼĩke andũ aima. Kwoou endaa mekĩe kĩthito maĩkĩĩthye kana kĩla kana ke na lĩu, ngũa, na vandũ va kwĩkala. O na ĩngĩ, nĩwendaa mamanyĩsye syana syoo. Kwoou asyai Aklĩsto maitwaaa syana syoo sukulu sya kũkoma. Vandũ wa ũu, nĩmaĩkĩĩthasya kana syana syoo nĩsyaendeea kwĩkala mũsyĩ nginya itwʼĩke andũ aima nĩ kana maimanyĩsye maũndũ ma vata ala matonya kũitethya thayũnĩ. Eka ũu, nĩmatũmĩaa ĩvinda vamwe na kĩla kana nĩ kenda kewʼe ke kasũvĩĩku na kendetwe. Ĩndĩ o na vailye ũu, Yeova ndethĩawa ekwatĩtye asyai methĩwe me athwii. Twĩasya ũu nũndũ o na yĩla wanyuvaa ala meũtwʼĩka asyai ma Mwana wake mwendwa, anyuvie andũ maĩ kĩthito ĩndĩ mataĩ athwii.—Mt. 13:55, 56; Lũka 2:24.

Mwolooto wĩ Mbivilianĩ: “Vate nzika ethĩwa mũndũ o na wĩva ndamanthĩaa andũ make, na mũno mũno ala ma nyũmba yake mwene, nũkaĩĩte mũĩkĩĩo na nĩ mũthũku mbee wa mũndũ ũla ũte na mũĩkĩĩo.”—1 Tim. 5:8.

Yeova nĩwĩthĩawa esĩ kana asyai no methĩwe na vata wa kũtetheewʼa o ũndũ maendeee kũkũa. Eka ũu, ũndũ ũmwe syana itonya kwĩka syonanyʼe kana ninengete asyai masyo ndaĩa nĩ kwĩka mĩvango ya ũndũ makakwata ũtethyo ũla makenda makũa. (Kuma 20:12; 1 Tim. 5:4) Ĩndĩ Yeova nũtanaa yĩla woona asyai maisũanĩa mũno mũno ĩũlũ wa ũndũ matonya kũsũvĩa syana syoo vandũ va ũndũ i syana ikesa kũmasũvĩa.—2 Ako. 12:14.

Ĩanĩsyai mavata masyo ma kĩ-veva. O na ĩngĩ, asyai Aklĩsto me na kĩanda kya kũmanyĩsya syana syoo kũmwenda Yeova na kũmũthaitha. We onaa ũsu wĩ ũndũ ũla wa vata vyũ asyai matonya kũmanyĩsya syana syoo.—Kũt. 6:6, 7.

Mwolooto wĩ Mbivilianĩ: “Endeeai [kũea syana syenyu] kwa kũilũnga na kũitaa kwosana na ũndũ Yeova waĩtye.”—Avs. 6:4.

YEOVA NĨWENDAA MŨVOTE KŨEA SYANA SYENYU NESA

Mũndũ na mũka mekũneenea ũndũ mũna me mũsyĩ kwoo. Ve na Mbivilia mbingũe yilĩĩlwe mesanĩ yĩ vau mbee woo. — Neeneai kwĩ tene mwĩenda kwĩthĩwa na syana iana

Vangai kwĩ tene mũkethĩwa na syana iana ata. Ethĩwa nĩmũkwenda kwĩthĩwa na syana, sũanĩai nesa ũndũ maũndũ menyu mailye. Kwa ngelekanyʼo, mwĩ na mbesa ianĩtye itonya kũmũtetheesya mũvote kũĩthya, kũthooea ngũa, na kũsomethya syana iana ũna? Ethĩwa mũi nasyo, neeneai ũndũ ũsu mwĩ elĩ na mũitwʼa kũolanga syana ila mũkwenda kwĩthĩwa nasyo nĩ kana mũĩkĩĩthye nĩmwasũvĩa kĩla kamwe kwosana na ũndũ Yeova wendaa. Vate nzika, Yeova nĩwĩthĩawa esĩ kana ti maũndũ onthe thayũnĩ maendaa kwosana na ũndũ mavangĩĩwe. (Mũta. 9:11) Ĩndĩ o na vailye ũu, akaathimaa kĩthito kyonthe kĩla mũkwĩkĩa nĩ kana mũee syana syenyu ũndũ wendaa.

Myolooto yĩ Mbivilianĩ: “Vate nzika, mĩvango ya ala me kĩthito ĩtumaa maĩla, ĩndĩ vate ndĩi, onthe ala masembeaa kwĩka maũndũ matwʼĩkaa ngya.”—Nth. 21:5, NWT.

“Nũũ katĩ wenyu ayenda kwaka mwako mũtũlu ũtambaa kwĩkala nthĩ akeka masavu nĩ kana amanye kana e na mbesa ianĩtye sya kũũmina?”—Lũka 14:28.

Vĩtyai Yeova mbee mũsyĩnĩ wenyu. Ĩkĩĩthyai kana kũmũthaitha Yeova nĩkwʼo ũndũ ũla wa vata vyũ mũsyĩnĩ wenyu. Ethĩwa mwĩ na syana, twʼai kũmanyĩsya kĩla kamwe kũmwenda Yeova. Itetheesyei syĩthukĩĩasye nesa yĩla syĩ maũmbanonĩ ma kĩkundi nĩ kana syĩmanyĩsye maũndũ ma vata. Ĩkĩĩthyai kana mwĩ na mũvango mũseo wa kwĩka Ũthaithi wa Mũsyĩ kĩla kyumwa. O na ĩngĩ, imanyĩsyei kũtavanyʼa. Na mwa mũikanenge syana ila ngũũ kana andũ ma mũsyĩ kĩanda kya kwĩka maũndũ asu nũndũ ninywʼĩ mwaĩle kũmeka. Nĩ wʼo kana kũtetheesya syana imwende Yeova nĩkũkuaa ĩvinda yingĩ na nĩkwendaa kĩthito, ĩndĩ moathimo ma kwĩka ũu nĩmo maingĩ.

Mwolooto wĩ Mbivilianĩ: “Ndi na ũtanu ũngĩ mwingĩ ũvĩtũkĩte ũũ: kwĩwʼaa kana syana syakwa iendaa nthĩnĩ wa ũla wʼo.”—3 Yoa. 4.b

Mwĩkwatyei Yeova. Mwĩthĩwe nĩndĩ mũũsũanĩa kwĩthĩwa na syana kana mwĩ nasyo, ĩkĩĩai kana myolooto ya Yeova nĩyo ya vata mũnango kwĩ kĩthĩo kya kwenyu.

Visa wa 1. Asyai mailye na kamwana koo ũmbanonĩ wa kĩkundi. Kamwana kau kokĩlĩtye kwʼoko kaumye maelesyo. Visa wa 2. Mwana-a-asa na mũsyĩ wake meũtavanyʼa ĩmwe. Mwana-a-asa ũsu etavanyʼa na mwĩĩtu wake nake mũka etavanyʼa na twana twĩlĩ tũla tũnini. — Kũthĩnĩkĩa mavata ma kĩ-veva ma syana nĩkũkuaa ĩvinda na nĩkwendaa kĩthito

Mwatwʼa kũolanga ũtalo wa syana ila mũkwĩthĩwa nayo, ĩkĩĩai kana Yeova akamũsũvĩa mwakũa. O na ethĩwa andũ angĩ me na woni wĩva, mũikone ta nginya mwĩthĩwe na syana aĩ no kana syĩmũsũvĩa mwakũa. Mũi na vata wa kũthĩnĩka mũyona ta mũtakethĩwa na mũndũ ũmũsũvĩa. Yeova nũmwathĩte kũmũsũvĩa, na mavinda onthe nĩwĩanĩasya mawatho make.—Yos. 23:14.

Myolooto yĩ Mbivilianĩ: “Ĩkĩĩa Yeova na ngoo yaku yonthe, na ndũkekwatye ũmanyi waku mwene: Mĩendelenĩ yaku yonthe mũkũsĩĩe we, na akaũlũngalĩlya nzĩa syaku.”—Nth. 3:5, 6, BK.

“Naĩ mũnini, na yu nĩ mũkũu; ĩndĩ ndyaaona mũlũngalu atiĩtwe, kana ũsyao wake ũkĩvoya lĩu.”—Sav. 37:25 BK.

“Endeeai ĩndĩ kũmantha mbee Ũsumbĩ na ũlũngalu wake, na syĩndũ isu ingĩ syonthe mũkongeleelwa.”—Mt. 6:33.

Syana nĩ mĩthĩnzĩo ya vata Yeova ũnengete asyai. Mwa ndalea kwĩthĩwa atanaa mũno oona asyai Aklĩsto maisũvĩa syana syoo ũndũ we wendaa! Nĩmathĩnĩkĩaa mavata ma syana syoo ma kĩ-mwĩĩ, ma kĩ-veva, na ma ngoonĩ nũndũ nĩmasyendete. O na nĩmavangaa kwĩ tene meenda kwĩthĩwa na syana iana na makavĩtya mbee kĩla Yeova wendaa vandũ va kũatĩĩa syĩthĩo ila iatĩĩawa kĩsionĩ kyoo. Yĩla asyai Aklĩsto meeka maũndũ asu, methĩawa mayonanyʼa kana monaa syana syoo syĩ mĩthĩnzĩo ya vata, kana kwa ndeto ingĩ, syĩ “ũtiĩwa kuma kwa Yeova.”

Mayĩlilaa Nongi Nũndũ wa Ũtwi Ũla Meekie

Mo asyai nĩmathĩnaa yĩla matwʼa kũema kwĩthĩwa na syana mbingĩ? Asyai aingĩ ala mekalaa isionĩ ite ũkwati mwingĩ nĩmasũanĩaa ĩũlũ wa ĩkũlyo yĩu. Kwoona kĩla aũme amwe me na syana ma nthĩ imwe ta isu maisye ĩũlũ wa ũndũ ũsu.

Nĩwathingʼĩĩiwʼe nĩ angĩ wĩthĩwe na mũsyĩ mũnene?

“Ĩĩ, na amwe meekie ũu nĩ ana-a-asa na eĩtu-a-asa kĩkundinĩ. Mũndũũme ũmwe na mũka matũtavisye, ‘Nĩkĩ mwĩ na kamwana o kamwe? Vaa Africa ethĩwa wĩ na kamwana kamwe, no ta ũtaingwa. Na ethĩwa wĩ na twĩlĩ, no ta wĩthĩawa na o kamwe.’ O na ĩtina wa kwongela kana kaitũ ka kelĩ, kala kaĩ kelĩtu, tũyaaeka kũthingʼĩĩwʼa twĩthĩwe na syana mbingangĩ.”—Jeremias

Nĩvethĩwa ve mawetu maũkwatĩte nũndũ wa kũema kwĩthĩwa na syana mbingĩ?

“Aiee. Kĩla twĩyoneete kĩ kĩvathũkanyʼo vyũ. Nũndũ nĩ na kĩveti kyakwa twatwie kwĩthĩwa na syana ite mbingĩ, kĩu nĩkyatũtetheeisye tweethĩwa tũtonya kũthĩnĩkĩa nesa mavata ma kĩ-mwĩĩ na kĩ-veva ma kĩla ũmwe nthĩnĩ wa mũsyĩ witũ. Nyie naeewe mũsyĩnĩ wĩ syana mbingĩ, na nĩnoonie ũndũ Tata na Mami mangʼangʼanie mũno wĩana kwĩanĩsya mavata maitũ ma kĩ-mwĩĩ na kũĩkĩĩthya nĩtwakwata kĩsomo.”—Jeremias

Syana syenyu syĩwʼaa ata ĩũlũ wa ũtwi ũla mweekie wa kũema kwĩthĩwa na syana mbingĩ?

“Syana sitũ nitanaa nũndũ iyaaĩthĩwa na mawetu maingĩ ta syana ila kwoo isyaĩtwe syĩ mbingĩ, ila asyai masyo mangʼangʼanaa kũisũvĩa nesa.”—Filipe

“Syana sitũ iyĩana, syeethĩawa na ũtanu nũndũ syeewʼaa syĩ nzũvĩĩku na syendetwe. Kaingĩ, nĩtwathokasya ana-a-asa na eĩtu-a-asa aimu kĩ-veva ala matwĩkĩaa vinya twĩthĩwe na mĩvango ya kĩ-veva. Ũmũnthĩ nĩtwonaa ũndũ syana sitũ syaatĩĩie ngelekanyʼo yoo nzeo.”—Carlos

Ũtwi wenyu wa kũema kwĩthĩwa na syana mbingĩ nũmũtethetye?

“Nĩtwavotie kwĩanĩsya nesa mavata ma kĩ-mwĩĩ ma mũsyĩ witũ nũndũ wa ũtwi ũsu tweekie. Nĩnaĩ na wĩa nĩnaĩvawa nesa, ĩndĩ ta myaka ĩtatũ mĩvĩtu nũnathelile. Ũalyũku ũsu ndũnaĩ vinya mũno kwitũ nũndũ mũsyĩ witũ no mũnini na ti nginya nĩthĩwe na mbesa mbingĩ nĩ kana nĩthĩnĩkĩe mavata maitũ.”—Jeremias

“Ũtwi witũ wa kũema kwĩthĩwa na syana mbingĩ nũtũtetheesye tũkavota kũthĩnĩkĩa mavata masyo ma kĩ-mwĩĩ na ma kĩ-veva. O na nĩtũvotete kũthi kũtavanyʼa isionĩ syĩ na vata mũnene wa atavanyʼa. Na nũndũ tũi na syana mbingĩ, twonaa ve laisi kũthĩnĩkĩa kĩla kamwe. Syana sitũ syonthe nimũthũkũmaa Yeova na syĩ na mĩvango ya kĩ-veva.”—Lenadi

Nĩ ũndũ wĩva ũtonya kũtavya asyai angĩ?

“Nĩnĩyoneete ũwʼo wa ndeto ila syĩ nthĩnĩ wa Savuli 34:10b (BK), ila syaĩtye: ‘Ala mamũmanthaa Yeova matikaĩwa nĩ kĩndũ kĩseo o na kĩva.’ Yeova nĩwĩthĩĩtwe aitũnenga kyonthe kĩla nyie na mũsyĩ wakwa twendaa.”—Rafael

a Ala matwaanĩte nĩmo maĩle kwĩtwʼĩĩa ũndũ mekwĩthĩwa na syana iana, nĩ ĩndĩĩ mekwĩthĩwa nasyo, na ethĩwa nĩmeũtũmĩa nzĩa ya kũsiĩĩa kĩveti kĩikaitave ĩndĩ ĩte kwĩka kũtuma ĩvu yuma. Vai mũndũ waĩle kũmasilĩla nũndũ wa ũtwi ũla mekwĩka. (Alo. 14:4, 10-13) Eka ũu, Aklĩsto ala matwaanĩte nĩmaĩle kũlilikana ũtao ũla wĩ nthĩnĩ wa 1 Akolintho 7:3-5.

b O na kau syana ila ineenewe mũsoanĩ ũũ nĩ amanyĩwʼa ala Yoana wamanyĩĩtye ũwʼo, asyai mewʼaa oou ĩũlũ wa syana syoo ila syatwʼa kũmũthũkũma Yeova.