VALŨA WA KELĨ WA VETELO

1 Nyie Simoni Vetelo, ngombo na mũtũmwa wa Yesũ Klĩsto, kwa ala makwatĩte mũĩkĩĩo wa vata o ta ũla witũ, kwĩsĩla ũlũngalu wa Ngai waitũ na wa Yesũ Klĩsto Mũtangĩĩi waitũ.

2 Ũseo mwingĩ na mũuo nĩsyongeleke kwenyu kwĩsĩla ũmanyi wa wʼo ĩũlũ wa Ngai na ĩũlũ wa Mwĩaĩi waitũ Yesũ, 3 nũndũ vinya wa Ngai nũtũnengete maũndũ onthe ala matũtetheeasya kwĩkala twĩ na kĩkĩo kya Ngai, nĩkwĩthĩwa twĩ na ũmanyi wa wʼo wa Ũla watwĩtie kwĩsĩla ũtheu wake mũtisu na ũseo. 4 Kwĩsĩla maũndũ asu nĩwatũnengie mawatho ma vata na manene mũno, nĩ kana nũndũ wa mawatho asu mũtonye kwĩthĩwa na nguma ta sya Ngai, nũndũ nĩmũvonokete wanangĩko wa nthĩ ĩno ũla ũetetwe nĩ wendi mũthũku.

5 Kwondũ wa kĩtumi kĩu, tatai ũndũ mũtonya mwongele mũĩkĩĩonĩ wenyu ũseo, na ũseonĩ wenyu ũmanyi, 6 na ũmanyinĩ wenyu kwĩsiĩĩa, na kwĩsiĩĩanĩ kwenyu wũmĩĩsyo, na wũmĩĩsyonĩ wenyu kĩkĩo kya Ngai, 7 na kĩkĩonĩ kyenyu kya Ngai wendo wa ana-a-asa, na wendonĩ wa ana-a-asa mũyongela wendo. 8 Nũndũ ethĩwa maũndũ asu nĩmausũĩte nthĩnĩ wenyu, mũikethĩwa mwĩ atulu kana mũte na ũsyao nthĩnĩ wa kũtũmĩa ũmanyi wa wʼo ĩũlũ wa Mwĩaĩi waitũ Yesũ Klĩsto.

9 Nũndũ mũndũ o na wĩva ũla ũte na maũndũ asu nĩ kĩlalinda, na nũlalĩtye ndakone kyeni, na nĩwũlĩtwe kana nĩwatheiwʼe naĩ syake sya tene. 10 Kwoou, ana-a-asa, ĩthĩwai na kĩthito kingĩ nĩ kana mwĩyĩĩkĩĩthye kwĩtwa na kũnyuvwa kwenyu, nĩkwĩthĩwa mwaendeea kwĩka maũndũ asu mũikasindwa nongi. 11 Nĩ wʼo kana kwa kwĩka ũu mũkakwata ũathimo mũnene, nawʼo nĩ kũlika Ũsumbĩnĩ wa tene na tene wa Mwĩaĩi na Mũtangĩĩi waitũ Yesũ Klĩsto.

12 Na nũndũ wa kĩtumi kĩu nĩenda mavinda onthe kũmũlilikanasya ĩũlũ wa maũndũ asu, o na kau nĩmũmesĩ na nĩmũlũmĩte vyũ nthĩnĩ wa ũwʼo ũla wĩ nthĩnĩ wenyu. 13 Ĩndĩ nĩona nĩ ũndũ waĩlĩte kũmũlilikanasya maũndũ ĩvinda yonthe yĩla nĩ nthĩnĩ wa ĩeema yĩĩ, * 14 nũndũ nĩnĩsĩ nesa kana ĩeema yakwa yĩ vakuvĩ kũvetwa, o tondũ Mwĩaĩi waitũ Yesũ Klĩsto wambonisye. 15 Mavinda onthe ngeekaa kyonthe kĩla ndonya nĩ kana ĩtina wa nathi, mwĩĩthĩwa mũtonya kũlilikana maũndũ asu kwondũ wenyu ene.

16 Ithyĩ tũyaaatĩĩa ngewa sya ũvũngũ syumanĩte na ũĩ wa andũ yĩla twamũtavasya ĩũlũ wa vinya na kwĩthĩwa vo kwa Mwĩaĩi waitũ Yesũ Klĩsto, ĩndĩ nĩtweeyoneie ũtheu wake mũtisu. 17 Nũndũ nĩwakwatie ndaĩa na nguma kuma kwa Ngai, ũla nĩwe Asa, yĩla ũtheu mũtisu mũno watumie ewʼa ndeto ii: “Ũũ nĩwe Mwana wakwa, ũla nendete, ũla nyie mwene nendeeawʼa nĩwe.” 18 Ĩĩ, nĩtweewie ndeto isu kuma ĩtunĩ yĩla twaĩ vamwe nake kĩla kĩĩmanĩ kĩtheu.

19 Kwoou twĩ na wathani ũĩkĩĩthĩtwʼe mũno, na mwĩkaa nesa kũwĩthukĩĩsya, nawʼo ũilye ta taa ũmulĩkĩte vandũ ve na kĩvindu (nginya yĩla kwĩkya na ndata ya kwakya ĩyuma) ngoonĩ syenyu. 20 Nũndũ mbee nĩmwĩsĩ ũũ kana vaiĩ wathani wĩ Maandĩkonĩ wumanĩte na woni wa mũndũ mwene. 21 Nĩkwĩthĩwa vaiĩ ĩvinda o na yĩmwe wathani waaũka kumana na kwenda kwa mũndũ, ĩndĩ andũ maneenie kĩla kyaumie kwa Ngai kwosana na ũndũ veva mũtheu wamatongoesye.

2 Ĩndĩ o na nĩkweethĩiwe athani ma ũvũngũ katĩ wa andũ, o tondũ kũkethĩwa amanyĩsya ma ũvũngũ katĩ wenyu. Asu makaete mũtilĩkangano mevithanĩtye nĩ kana manange mũĩkĩĩo wenyu, o na makamũkaĩa ũla wamathooie na kwĩyĩetee wanangĩko wa mĩtũkĩ. 2 O na ĩngĩ, andũ aingĩ makaendeea kwĩka maũndũ mavuku na ngũlũ, * na nũndũ woo nzĩa ya ũla wʼo ĩkaneenewa naĩ. 3 Na nũndũ wa ĩtomo makatũmĩa ndeto sya ũvũngũ nĩ kana meyĩune. Ĩndĩ ũsilĩlo woo ũla watwiwe kuma tene, nĩwũkĩte na mĩtũkĩ, na wanangĩko woo ndũlea kũvika.

4 Vate nzika Ngai ndaamaekea alaĩka ala meekie naĩ, ĩndĩ amekisye Talitalo, * na amova na nyololo sya * kĩvindu kingĩ meteele ũsilĩlo woo. 5 Na ndaamĩekea nthĩ ya ĩvinda ya tene, ĩndĩ nĩwavonokisye Noa, mũtavanyʼa wa ũlũngalu, vamwe na andũ angĩ mũonza, yĩla waetie mbua ya kĩwʼũ kingĩ ĩũlũ wa andũ ala matamũkĩaa Ngai. 6 Na nĩwasilĩle ndũa sya Sotomo na Ngomola kwa kũitwʼĩkĩthya mũu, na kwa kwĩka ũu amonyʼa andũ ala matamũkĩaa Ngai ngelekanyʼo ya maũndũ ala mokĩte. 7 Na nĩwamũvonokisye Loto, mũndũ mũlũngalu, ũla wathĩnawʼa mũno ngoonĩ nĩ maũndũ mavuku ala atũli ma mĩao meekaa na ngũlũ, * 8 nũndũ kĩla mũthenya mũndũ ũsu mũlũngalu nĩwathĩnĩkaa mũno nũndũ wa ũtũli wa mĩao ũla woonaa na kwĩwʼa, yĩla wekalaa katĩ wa andũ asu. 9 Kwoou Yeova nĩwĩsĩ kũvonokya andũ ala me na kĩkĩo kya Ngai kuma matatwanĩ, na kũmaia ala mate alũngalu meteele kwanangwa mũthenyanĩ wa sila, 10 na mũno mũno ala mendaa kũvukya mĩĩ ya ala angĩ, na mavũthasya ala me na ũkũmũ.

Na nũndũ andũ asu me ũkũmbaũ na me mĩtavyo, maikĩaa kũmaneenea naĩ ala Ngai ũkumĩtye, 11 ĩndĩ o na kau alaĩka me vinya na me ũtonyi mwingĩ kwĩ mo, maimasikataa maitũmĩa ndeto sya kũumana nũndũ nĩmamũnengete Yeova ndaĩa. 12 Ĩndĩ asu, o ta nyamũ itasũanĩaa, ila syĩkaa kwosana na ũndũ syoombiwe na isyaawa nĩ kana ikwatawe na kũawa, nĩmaneenaa naĩ ĩũlũ wa maũndũ matesĩ. Namo makakwata wanangĩko wumanĩte na mwĩkalĩle woo wa wanangĩko, 13 na makakwatwa nĩ maũndũ mathũku ta ĩtuvi ya mwĩkalĩle woo mũthũku.

Monaa ne ũndũ wa kwendeesya kwĩlikya mũno maũndũnĩ ma kwĩtanĩthya, o na mũthenya. Mo nĩ malanga na masola * na matanĩaa mũno momanyĩsyo moo ma ũvũngũ yĩla maendeee kũĩsanĩa nenyu mbokanĩ. 14 Metho moo mausũĩte ũlaalai na maitonya kũekana na naĩ, na nĩmakusasya ala mate alũmu. Me na ngoo imanyĩĩtwʼe ĩtomo. Nĩ syana numanĩe. 15 Nĩmatiĩte nzĩa ĩla ndũngalu na nĩmelelũkĩtwʼe. Nĩmaatĩĩte nzĩa ya Mbalaamu mwana wa Mbeoli, ũla wendie ĩtuvi ya kwĩka ũndũ mũthũku, 16 ĩndĩ nĩwakaniwʼe nũndũ wa kũlea kwĩka ũla waĩle. Ĩngʼoi, nyamũ ĩtaneenaa, nĩyaneenie na wasya wa mũndũ na yamũsiĩĩa ndakeke kĩko kya ndũũka.

17 Andũ asu nĩ nthongo ite kĩwʼũ na mũumbĩ ũtwaĩtwe nĩ kĩuutani kĩ na vinya, na kĩvindu kya ngokomi nĩkiĩtwe kwondũ woo. 18 Maneenaa maũndũ mekwoneka ta ma vata o na kau maitethya. Mekaa maũndũ mavuku na ngũlũ * na maituma andũ methĩwa na mawendi mathũku ĩngĩ, na ũu ũituma andũ meka maũndũ mathũku ala manaekete kwĩka. 19 O na kau nĩmathaa andũ ũthasyo, mo nĩ ngombo sya wanangĩko; nũndũ mũndũ ũla ũkĩlĩtwʼe vinya nĩ ũngĩ, nĩ ngombo yake. * 20 Vate nzika, ethĩwa ĩtina wa kũtia maũndũ mavuku ma nthĩ ĩno nũndũ wa kwĩthĩwa na ũmanyi wa wʼo ĩũlũ wa Mwĩaĩi na Mũtangĩĩi Yesũ Klĩsto, nĩmasyokeaa maũndũ ala matiie, mũminũkĩlyo woo wĩthĩawa mũthũku kwĩ mwambĩlĩlyo woo. 21 Nĩ kavaa ta kethĩwa mayaamanya nesa nzĩa ya ũlũngalu kwĩ kũmĩmanya na mayĩthyũũa matie mĩao mĩtheu ĩla makwatie. 22 Ũndũ ũsu wĩkĩkĩte kwoo nĩwosanĩte na ndeto sya nthimo ĩno: “Ngitĩ nĩsyokeete matavĩko mayo, na ngũlũe yamina kũthambwʼa nĩsyokete kwiliita ndakanĩ.”

3 Endwa, ũũ nĩwʼo valũa wakwa wa kelĩ ngũmũandĩkĩa, ũla nthĩnĩ wawʼo, o ũndũ neekie valũanĩ wakwa wa mbee, ngwenda kũamũkya ũtonyi wenyu wa kũsũanĩa kwĩsĩla kũmũlilikanyʼa, 2 kana nĩmwaĩle kũlilikana maũndũ ala mbeenĩ maneeniwe nĩ athani atheu na mwĩao wa Mwĩaĩi na Mũtangĩĩi kwĩsĩla atũmwa menyu. 3 Ũndũ wa mbee manyai ũũ kana mĩthenyanĩ ya mũminũkĩlyo andũ me kĩvũthya makooka na kĩvũthya kyoo, mayĩka maũndũ kwosana na mawendi moo, 4 makyasya: “Kwĩthĩwa vo kwake kũla kwathaniwe kũĩ va? Nũndũ kuma mũthenya ũla aa-ũmae maitũ makwie, maũndũ onthe maendeee o ũndũ matwĩe mailye kuma mwambĩlĩlyo wa wũmbi.”

5 Nĩkwĩthĩwa nĩmavũthĩĩasya na ngũlũ ũndũ ũũ wa wʼo: kana kuma tene kwaĩ matu na kwaĩ nthĩ yumĩlĩte kĩwʼũnĩ yĩ ndũmu na yĩ katĩkatĩ wa kĩwʼũ nũndũ wa ndeto ya Ngai; 6 na kwa nzĩa isu nthĩ ya ĩvinda yĩu nĩyaanangiwe yĩla yavwʼĩkiwe na kĩwʼũ. 7 Ĩndĩ kwa ndeto o ĩsu matu na nthĩ ila syĩ kwʼo siĩtwe syeteele mwaki, na siĩtwe nginya mũthenya wa sila na wa kwanangwa kwa andũ ala matamũkĩaa Ngai.

8 Ĩndĩ mũikolwe nĩ ũndũ ũũ, endwa, kana mũthenya ũmwe kwa Yeova no ta myaka ngili na myaka ngili no ta mũthenya ũmwe. 9 Yeova ti mũtulu ĩũlũ wa kwĩanĩsya watho wake o tondũ andũ amwe masũanĩaa, ĩndĩ nũmũmĩĩasya nũndũ ndendaa o na ũmwe wenyu anangwe, ĩndĩ endaa onthe mavikĩe kwĩlila. 10 Ĩndĩ mũthenya wa Yeova ũkooka ta kĩngʼei, na mũthenya ũsu matu makavĩta na kĩlitũko kĩnene, na syĩndũ ila syĩ nthĩnĩ wamo ikaminwa na mwaki mũvyũ mũno, na nthĩ na mawĩa mayo makaumĩlwʼa.

11 Na nũndũ syĩndũ isu ĩkaminwa kwa nzĩa ĩsu, sũanĩai mwaĩle kwĩthĩwa mwĩ andũ ma mũthemba mwaũ maũndũnĩ ala makonetye mwĩkalĩle mũtheu na meko ala monanasya mũndũ nũmũkĩaa Ngai, 12 o mũendeee kweteela na kũlilikana ĩũlũ wa kwĩthĩwa vo kwa mũthenya wa Yeova. Mũthenyanĩ ũsu matu makavĩvwʼa na mwaki na syĩndũ ila syĩ nthĩnĩ wamo ikatweka nũndũ wa mwaki mwai! 13 Ĩndĩ kwosana na watho wake tweteele matu meũ na nthĩ nzaũ, na nthĩnĩ wasyo ũlũngalu ũkekalaa.

14 Kwoou, endwa, nĩkwĩthĩwa mweteele maũndũ asu, tatai ũndũ mũtonya nĩ kana mũminũkĩlyonĩ emwĩthĩa mũte na ĩlanga na mũte na ĩsola * na mwĩ na mũuo. 15 O na ĩngĩ, wonei wũmĩĩsyo wa Mwĩaĩi waitũ ta ũtangĩĩo, o tondũ mwana-a-asa waitũ mwendwa Vaulo o nake wamũandĩkĩie kwosana na ũĩ ũla wanengiwe, 16 aineenea maũndũ asu o tondũ wĩkaa valũanĩ syake syonthe. Ĩndĩ maũndũ amwe valũanĩ syake me vinya kũeleeka, na maũndũ asu nĩmo andũ ala mate na ũmanyi na mate alũmu mathyoekasya, o tondũ mekanaa na Maandĩko ala angĩ o namo, na ũu ũkamaetee wanangĩko.

17 Kwoou, inywʼĩ endwa, nũndũ nĩmũmanyĩte maũndũ asu, ĩthĩwai mwĩ metho nĩ kana mũikelelũkwʼe vamwe namo nĩ mavĩtyo ma atũli ma mĩao na mũivalũka kuma ũlũmunĩ wenyu. 18 Vandũ va ũu, endeeai kwĩana nthĩnĩ wa ũseo mwingĩ na nthĩnĩ wa ũmanyi ĩũlũ wa Mwĩaĩi na Mũtangĩĩi waitũ Yesũ Klĩsto. Nguma nĩ syake yu na tene na tene. Ameni.