Ee Nẹ Ira ti Ẹnẹ Gba Nọkan Winọrọn

1-2. (a) Nikọ o gba nemi da ẹnẹ eju gin ee nẹ ira ti ẹnẹ gba nọkan winọrọn ni ẹnẹ ma wi ẹkpikpomẹ? (b) Nikọ ẹnẹ wa ko ni uro ni oriẹkọ eyiwe?

ẸNẸ ma nẹ ẹkpikpomẹ ti o roro ẹnẹ, o nemi ṣe ẹnẹ ṣiṣi gin ẹnẹ nọkan wi oko ti o jẹn gba ṣuṣu. Dẹ, ẹnẹ nẹ utiẹyin. Ọwa ẹnẹ ọliwuwu ti o wi ọrọn man ẹkpikpomẹ ti ẹnẹ gha, kẹnrẹn o naṣi gin won wa tin ẹnẹ ẹyin. Jihova gba wuwu gin gbẹ ẹnẹ gin: ‘Mo wa tin ẹ ẹyin.’—Ais. 41:10.

² Oriẹkọ we wa fọ ni ubara biri Jihova te tin ẹnẹ ẹyin ti ubara (1) sisin ẹnẹ, (2) kpikpese gbẹ ẹnẹ, (3) kikighi ẹnẹ, biri (4) mimu ukuẹmi gbẹ ẹnẹ. Jihova lẹghẹ ẹ da ẹnẹ eju gin, biri ẹkpikpomẹ ti o ba ẹnẹ ma te gha dede, wun ee wa rere gbẹgbe ẹnẹ. Jihova ee wa mu ẹyin ja ẹnẹ. Teri ẹrẹn, ee nẹ ira ti ẹnẹ gba wa nọkan winọrọn.

JIHOVA KA SIN ẸNẸ

3-4. Bokọ Jihova te sin ẹnẹ? (Sam 48:14)

³ Rọ Sam 48:14. Jihova man gin ẹnẹ ee nemi nọkan sin ara ẹnẹ, kẹnrẹn gin ẹnẹ fẹ sisin ro. Bokọ won te ṣe gba sin aghan ọmẹnrẹn ro ti o tama a ni onuwe? Ewe ọkan biri won te ṣe eyiwe ka ṣe ti ubara Baibol. (Sam 119:105) Jihova ka lo Baibol gba tin ẹnẹ ẹyin gba da ero ti o san, biri gba yẹn ọlara ro ni ewe uro biri uṣe ẹnẹ. Ẹnẹ ma lele urun ti won kọ ẹnẹ ni Baibol, ẹnẹ wa do udoẹye arayinyọn biri-ọjọ-ghawe, biri gba nẹ ugbejule ẹye are-nẹ ogun ni ira ti o wa.a Ni ewe, o kọ ẹnẹ di ẹnẹ ka muji irẹye gba ṣe are-maa san aghan man inọ, gba ṣe ọgbarara ni urun dede, biri gba nẹ wuwu ti o jẹn gbẹ irẹye mirẹn. (Sam 37:8; Ibru 13:18; 1 Pit. 1:22) Ẹnẹ ma mu uṣe ghaan mughan, ẹnẹ wa da ọrọnrọn ọsa biri ore, ọrọnrọn ọkọ wẹrẹ obirẹn, biri ọrọnrọn ukun.

⁴ Ni Baibol, Jihova gin gbẹ ẹnẹ ni ubara irẹye ti o nẹ udangho biri uro ṣiṣi ti ẹnẹ we. (1 Kọr. 10:13; Jem. 5:17) Ẹnẹ ma rọ ita ira ghaan gba mu ẹkọ ti o wi inọ ro ni uṣe, ẹnẹ ka jẹ ere ni ewe bọbọ. Ọṣọgua, o wa ye ẹnẹ gin ee ṣe ẹnẹ nọkan re nẹ ẹkpikpomẹ ni udoẹye ẹnẹ. Aghan mirẹn nẹ eju ẹkpikpomẹ ti ẹnẹ nẹ ghaan, gbẹ aghan gba nemi jinriin teri utiẹyin ti Jihova mu gbẹ aghan. (1 Pit. 5:9) Biri okeeji, ẹnẹ kọ urun ti o wa tin ẹnẹ ẹyin gba jinrin ẹkpikpomẹ ẹnẹ ghaan biri gba kpe nẹ ọyọ.—Rom 15:4.

5. Nesin wun Jihova ka lo gba sin ẹnẹ?

⁵ Jihova ka lo aghan omere ẹkẹnrẹn biri ebirẹn ni ujọ gba sin ẹnẹ kẹnrẹn.b Ni ewe, aghan ọbejuto sẹkut ka dẹbo ujọ ẹnẹ ghaan kpira gba mu ẹkọ gbẹ ẹnẹ. Ọfọ ti aghan ka mu ṣi ka lẹghẹ ukpeọrọnfọ ẹnẹ gba ni ni, biri gba mu utiẹyin gbẹ ẹnẹ gba kpe ka ṣe inọ ọkan. (Uṣe 15:40–16:5) Ẹghaarẹ ghaan kẹnrẹn ka jọlọ ṣe uṣẹ gba tin ẹnẹ ọkan-ọkan ẹyin gba sọ kpinma Jihova. (1 Pit. 5:​2, 3) Aghan ọsa biri ore ka kọ ọtọn aghan biri a te fẹ ọfọ Jihova, biri biri a te da ero ti o gban di aghan gba nẹ uṣe ti o san. (Owe 22:6) Ebirẹn Olele Kraist ti o kpe-uwan ka gba ọrọnrọn uṣe ti aghan nẹ gba mu utiẹyin gbẹ ọmọṣọn omere ebirẹn, gba mu ẹkọ ti a nemi lele gbẹ aghan, biri gba gba arayinyọn mu ẹdọn nini gbẹ aghan.—Taitọs 2:​3-5.

6. Nikọ ẹnẹ lati ṣe gba jẹ ere sisin Jihova?

⁶ Jihova mu urun dede ti o yẹle gbẹ ẹnẹ gba nemi da ero ti o san, biri gba nẹ arayinyọn ni ẹye rẹn. Dẹ, nikọ ẹnẹ lati ṣe di ẹnẹ gba nemi jẹ ere ẹkọ ro we? Owe 3:​5, 6 gin: “Gba ẹdọn rẹ dede gbejule ỌLUWA. Maa gbejule oye rẹ kawọ.” Ẹnẹ ma lele ẹkọ we, “o wa wewe ọna ti o jọ” gbẹ ẹnẹ. Ẹrẹn jẹ gin o wa tin ẹnẹ ẹyin gba bi gbẹ ẹkpikpomẹ gidijẹ biri gba jẹ ayọn ẹye ti o nẹ arayinyọn. Ẹnẹ jọlọ dọkpẹ gin Jihova man ẹnẹ gẹrẹrẹ biri gba fẹ ọfọ ẹnẹ ti o to ti won kele mu ẹkọ ghaan ti o yẹle gbẹ ẹnẹ ọkan-ọkan!—Sam 32:8.

JIHOVA KA KPESE GBẸ ẸNẸ

7. Ewe bokọ wun Jihova te kpese gbẹ ẹnẹ? (Filipai 4:19)

⁷ Rọ Filipai 4:19. Gba lu biri won te sin ẹnẹ, Jihova ka tin ẹnẹ ẹyin kẹnrẹn biri ẹnẹ winọrọn ṣe uṣẹ ti o ni gba ri ọjẹ ti ẹnẹ wa jẹ, aṣọ ti ẹnẹ wa ro, biri ubo ti ẹnẹ wa kani. (Mat. 6:33; 2 Tẹs. 3:12) Ẹnẹ nemi da ẹdọn biri ẹnẹ te wa nẹ urun ghaan we. Dẹ, Jihova ee fẹ di ẹnẹ kpokpo ẹmi ẹnẹ ju ni ubara urun ghaan we. (Mat. 6:25) Teri nikọ? Teri ee nẹ ira ti Ọwa ẹnẹ gba wa mu ẹyin ja ẹnẹ. (Mat. 6:8; Ibru 13:5) Ẹnẹ nemi gbiyẹle e fẹnẹfẹnẹ gin o wa kpese gbẹ ẹnẹ biri won gin.

8. Nikọ Jihova ṣe gbẹ Defid?

⁸ Ro ni ubara ewe biri Jihova te mu utiẹyin gbẹ Defid. Ni ọdọn ti o roro ghaan ti Defid gba sa gbẹ Ọlaja Sọl, Jihova kpese urun ti Defid biri aghan ẹkẹnrẹn ro fẹ gba nemi do ẹye gbẹ aghan. Ti Defid gba ro ni ubara ewe biri Jihova te bejuto wun ni ira ẹrẹn, o ka gin: “Mo to ọnaarẹ rẹn, mee si ṣe ọmẹtie, kẹnikẹn, mee te ri ubo ti ỌLUWA kele mu ẹyin ja ọnẹ ti o san ri, wẹrẹ gbẹ aghan ọtọọn gba bi jẹ.” (Sam 37:25) Ṣiṣi Defid, o nemi ṣe gin uwọ kẹnrẹn ri biri Jihova te gba wuwu kpese gbẹ rẹ wẹrẹ omere rẹ ẹkẹnrẹn biri ebirẹn ni ira ti o roro bọbọ.

9. Bokọ Jihova te kpese gbẹ ira ro ni onuwe, ni ira ibajẹ ti o guo ubo? (Ṣọn ifoto kẹnrẹn.)

⁹ Jihova ka kpese gbẹ ira ro kẹnrẹn ni ibajẹ ti o guo ubo ma ṣi. Ni ewe, ti ebi ti o ni gba mu ni ira aghan Olele Kraist ọṣọgua rẹn, omere aghan ni ubo mirẹn ka din oko urun ti aghan fẹ gbẹrẹ aghan. (Uṣe 11:​27-30; Rom 15:​25, 26) Ira Oriṣẹ ni onuwe ka mu utiẹyin gbẹ omere aghan ẹkẹnrẹn biri ebirẹn ti urun ma dẹn kẹnrẹn. Ibajẹ ti o guo ubo ma ṣi, Jihova ka gba wuwu sin ira ro gba kpese urun ti o yẹle ṣiṣi ọjẹ, omi, aṣọ biri irawọ gbẹ omere aghan ti o ka kani ubo ti ibajẹ kele ṣi we. Ẹṣi LDC ka jọlọ uli biri Ọgua Oye ti o bajẹ. Kẹnrẹn, aghan ọmẹnrẹn Jihova ka tete mu ukuẹmi biri ẹdọn nini ti o ti Baibol wa gbẹ aghan ti uli ro guo wẹrẹ ti ira ro ti won fẹ ọfọ ro ku.c

10-11. Nikọ wo kọ gbẹ kuri urun ti o ṣi gbẹ ẹdẹma ọkan ti ọrukọ ro ṣe Borys?

¹⁰ Jihova ka fun ẹwọ nọ gba kpese gbẹ aghan ti ee te winọrọn sẹn wun kẹnrẹn. Ẹnẹ ka yẹn Jihova gba fẹ ewe biri ẹnẹ te wa ṣe ayẹ gbẹ aghan ti ee winọrọn sẹn wun. (Gal. 6:10) Ẹnẹ ma ṣe eyiwe, ẹnẹ nemi mu utiẹyin gbẹ aghan gba kọ urun bọbọ ni ubara ẹnẹ biri Jihova. Ro ni ubara urun ti o ṣi gbẹ Borys, olori kọlẹji ọkan ti o ka kani Ukraine. O wu gin Borys ee ṣe Oṣẹri Jihova, o ka gba ẹwọ ayẹ gba biri aghan ọma uli ẹkọ ro ti o ṣe Oṣẹri Jihova do. Teri ogun ti o wi Ukraine, o ka fẹ kua kuri igure ti won ka kani gba re ubo mirẹn ni ẹri rẹn ti ogun we ee to. Omere ẹnẹ ghaan ka mu utiẹyin gbẹ ẹ. Ti won gba ro ni ubara urun dede ti omere ghaan ṣe gbẹ wun, Borys ka gin: “Oṣẹri Jihova ghaan jọlọ ṣe ayẹ gbẹ mi biri gba bejuto mi. Mo dọkpẹ gbẹ aghan Oṣẹri Jihova.”

¹¹ Ẹnẹ dede nemi yẹn Ọwa ẹnẹ ọlaninọ ti o wi ọrọn gba ka mu wuwu ghan aghan ti urun dẹn, o ma wu di aghan maa ṣe Oṣẹri Jihova. (Liuk 6:​31, 36) Ẹnẹ gbejule gin wuwu ti ẹnẹ mughan aghan wa gbe aghan gba fẹ man ni ni ubara Jihova biri gba fẹ biri ẹnẹ sẹẹn. (1 Pit. 2:12) Dẹ, aghan ma forijẹ gba sẹn Jihova wẹrẹ maa ṣe wẹrẹ, ẹnẹ wa nẹ arayinyọn teri “ọyọ winọrọn ni a man mu ṣi.”—Uṣe 20:35.

JIHOVA KA KIGHI ẸNẸ

12. Eju ukighi bokọ wun Jihova naṣi gbẹ aghan ọmẹnrẹn ro dede? (Sam 91:​1, 2, 14)

¹² Rọ Sam 91:1, 2, 14. Ni onuwe, Jihova naṣi gin won wa kighi ira ro kuri urun-ki-urun ti o nemi ba ikolu ti aghan biri o nẹ jẹ. Ee wa rere forijẹ di Eṣu le ira ro sin kuri usẹn ti aghan winọrọn sẹn wun ni ewe ti won fẹ. (Jọn 17:15) Kẹnrẹn ni ira ‘ẹkpikpomẹ kporo’ rẹn, o nemi jọlọ da ẹnẹ eju gin Jihova wa ṣe urun ti won naṣi gba tin ẹnẹ ẹyin di ukpeọrọnfọ ẹnẹ gba ni, biri gba gbe ẹnẹ.—Imu. 7:​9, 14.

13. Ewe bokọ bokọ wun Jihova kele kighi ẹnẹ ọkan-ọkan?

¹³ Ewe bokọ bokọ wun Jihova kele kighi ẹnẹ ọkan-ọkan? Jihova mu Baibol gbẹ ẹnẹ di ẹnẹ gba nemi man urun ti o jọ biri ti ee jọ. (Ibru 5:14) Ẹnẹ ma lele urun ti ẹnẹ kọ ni Baibol, ẹnẹ wa kighi ikolu ti ẹnẹ biri o nẹ, biri gba da ero ti o wa tin ẹnẹ ẹyin gba nẹ aranini biri arayinyọn kẹnrẹn. (Sam 91:4) Gbadatuluu, Jihova mu ujọ ro ṣi ti o ka mu utiẹyin ti ẹnẹ fẹ gba nemi da ukpeọrọnfọ ẹnẹ ni wun ni gbẹ ẹnẹ. (Ais. 32:​1, 2) Omere ẹnẹ ẹkẹnrẹn biri ebirẹn ni ujọ fẹ ọfọ Jihova gba da ẹsi ro ni. Gba ka biri aghan lo ira ni ubara ujọ, ni uṣẹ oye we, biri ni ira irayọn wa mu ẹdọn nini gbẹ ẹnẹ gba bi gbẹ ṣiṣe urun burukun.—Owe 13:20.

14. (a) Nikọ Oriṣẹ ee gba gbe ẹnẹ kuri udangho dede? (b) Nikọ wun Sam 9:10 lẹghẹ ẹ da ẹnẹ eju? (Kẹnrẹn ṣọn ọfọ tie ti o wi alẹ peji we.)

¹⁴ Ni ira ti o bọghọ, Jihova kighi ira ro kuri uku wẹrẹ urun ti o nemi kuan aghan ni ira bọbọ. Dẹreke, ee ṣe ira dede owun won gba ṣe eyiwe. Baibol kọ ẹnẹ gin ẹkpikpomẹ ti aa leju ro nemi ṣi ba oniye-ki-oniye. (Ẹkli. 9:​11, 12) Kẹnrẹn, Jihova ka forijẹ di aghan ọmẹnrẹn ro jẹ uya biri gba muẹwọ ku di o gba ṣe kpetekpete gin Eṣu, ọlitekun rẹẹn. (Jobu 2:​4-6; Mat. 24:9) Ṣiṣi biri urun ghaan ṣi gbẹ aghan ọmẹnrẹn Jihova ni ira ti o bọghọ, o nemi ṣi gbẹ ẹnẹ kẹnrẹn. O wu gin Jihova nemi maa gba udangho ẹnẹ kuri inọrọn, dẹ, o nemi da ẹnẹ eju gin ee nẹ ira ti won gba wa mu ẹyin ja aghan ti o fẹ ọfọ ro.d—Sam 9:10.

JIHOVA KA MU UKUẸMI GBẸ ẸNẸ

15. Bokọ iṣẹ, Ọfọ Oriṣẹ biri aghan omere ẹnẹ ni ujọ te mu ukuẹmi gbẹ ẹnẹ? (2 Kọrint 1:​3, 4)

¹⁵ Rọ 2 Kọrint 1:3, 4. Ira bọbọ, ẹnẹ nemi ṣikuọni, ẹdọn nemi da ẹnẹ, wẹrẹ gbẹ ara gba rọ ẹnẹ. O nemi ṣe gin wo wi ukalẹ ararirọ biri-ọjọ-ghawe ti o lẹghẹ uwọ ro gin wo nọkan winọrọn. O nẹ oniye-ki-oniye ti o nẹ oye biri o te ṣe ẹ ni ara? Jihova man. Ee ṣe gin o man didọn ẹnẹ nọkan, dẹ “o ka mu ukuẹmi gbẹ ẹnẹ ni inọ ẹkpikpomẹ ẹnẹ dede” kẹnrẹn. Ni ewe bokọ? Ẹnẹ ma jọlo bẹ Jihova ni iṣẹ, o ka mu “aratutun Oriṣẹ ti o bọghọ oye dede” gbẹ ẹnẹ. (Filip. 4:​6, 7) Ẹnẹ ka nẹ ukuẹmi kẹnrẹn ni ẹnẹ ma rọ ọfọ ti Jihova gin gbẹ ẹnẹ ni Baibol. Ni inọ ro, Jihova gin biri won te fẹ ọfọ ẹnẹ to gbẹ ẹnẹ, gba kọ ẹnẹ biri a te nẹ ọgban biri gba mu ugbejule gbẹ ẹnẹ. Ẹnẹ ka ri ukuẹmi kẹnrẹn ni ubara ujọ ẹnẹ, ubo ti ẹnẹ kele kọ urun ti o ka mu ẹdọn nini gbẹ ẹnẹ kuri Baibol, biri ubo ti omere ẹnẹ ẹkẹnrẹn biri ebirẹn kele mu wuwu ghan ẹnẹ.

16. Nikọ wo kọ gbẹ kuri urun ti o ṣi gbẹ Nathan biri Priscilla?

¹⁶ Ẹnẹ nemi ri biri Jihova te lo Baibol gba mu ukuẹmi biri ẹdọn nini gbẹ ẹnẹ kuri urun ti o ṣi gbẹ Nathan biri Priscilla, ti o ka kani America. Ọdọn gidijẹ ṣi ẹyin, aghan ka forijẹ gba kua re ubo ti a kele fẹ ọwowo iyẹn rire Oye we. Nathan gin: “Ẹnẹ gbiyẹle Jihova gin o wa gba iṣẹ ni ero ti ẹnẹ da we.” Dẹreke, ti aghan gba to akpẹn alẹ titọn we, ẹkpikpomẹ ikobo biri udo ti o ni ka ba aghan. Ni ugbẹyin, ọkọ biri obirẹn we ka ludẹ re ubo ti aghan kele wa, dẹ ẹkpikpomẹ udo ti o ni we ee tan. Nathan ka ṣọn ẹyin gba gin: “Mo ka winọrọn bi ara mi rọ urun ti o nẹ ẹ ti Oriṣẹ ee gba tin ẹnẹ ẹyin ni ewe biri ẹnẹ ro gin o wa ṣe. O ka to ira ti mo gba winọrọn ro tabi o nẹ urun ti ee jọ ti mo ṣe.” Dẹreke, ti ira gba bọghọ, o ka ra ye Nathan biri Priscilla gin Oriṣẹ ee mu ẹyin ja aghan. Nathan gin: “Ni ira ti o roro rẹn, Baibol ka ṣiṣi ukun ti o gban ti o winọrọn mu ejunini gbẹ ẹnẹ biri gba wewe ọna gbẹ ẹnẹ. Sisọ eju ni ewe biri Jihova te tin ẹnẹ ẹyin gba jinrin ẹkpikpomẹ ghaan okpinju ni ẹkpikpomẹ ghaan kiti, tin ẹnẹ ẹyin gbẹ o gba da ẹnẹ eju gin Jihova kpe wa ka tin ẹnẹ ẹyin ni ira ti o wa.”

17. Bokọ omere onobirẹn ọkan ti ọrukọ ro ṣe Helga te ri ukuẹmi gba? (Ṣọn ifoto kẹnrẹn.)

¹⁷ Jihova ka lo omere ẹnẹ ẹkẹnrẹn biri ebirẹn gba mu ukuẹmi gbẹ ẹnẹ kẹnrẹn. Ẹnẹ nemi ri eyi ni urun ti o ṣi gbẹ Helga, ti o ka kani Hungary. Gbẹ ọdọn gidijẹ, o nẹ ẹkpikpomẹ bọbọ ti o roro, ti o lẹghẹ ẹdọn da a gbẹ o gba ro gin wun ee wọrun. Dẹ, ti won gba ro ni ubara urun ti o ṣi gbẹ ẹ ni ọdọn ti o roro ghaan, o ka ye e gin Jihova re winọrọn lo omere ẹkẹnrẹn biri ebirẹn ni ujọ gba mu ukuẹmi gbẹ wun. O gin: “Ira dede owun Jihova gba tin mi ẹyin ti won gba ri gin uṣẹ mi, ọma ti ubo dọn ti mo winọrọn bejuto, biri ẹkpikpomẹ mirẹn mirẹn jọn mi man alẹ. Kpọjọ ni ọgban (30) ọdọn ti o bọghọ we, o da inaṣi ro ni gba ka mu ukuẹmi gbẹ mi. Kpira owun won gba mu nini gbẹ mi ti ubara ọfọ ẹkọ ti aghan mirẹn ka gin gbẹ mi. Kpira kẹnrẹn owun uṣẹ ti a gba fonu jẹ, kadi ti a ya ọfọ bọbọ ni, wẹrẹ ọfọ ẹkọ gba to mi ẹwọ ni idandan ira ti mo gba fẹ ẹ.”

18. Bokọ ẹnẹ te nemi mu ukuẹmi gbẹ irẹye mirẹn?

¹⁸ Ẹnẹ nẹ ẹwọ-ayẹ gba yẹn Oriṣẹ ẹnẹ ti ubara mimu ukuẹmi gbẹ irẹye mirẹn. Bokọ ẹnẹ te nemi ṣe eyiwe? Ẹnẹ nemi gba ujinrin rentin aghan, gba owun ti o yọn biri aghan fọ, biri gba mu utiẹyin ti aghan ghele fẹ gbẹ aghan. (Owe 3:27) Ẹnẹ ka dumunẹ gba mu ukuẹmi gbẹ aghan dede ti o winọrọn jẹ uya, gba ra lu aghan ti ee te winọrọn sẹn Oriṣẹ. Aghan onokeeji ẹnẹ ma ṣikuọni, ṣikobo, wẹrẹ gbẹ ẹdọn gba da aghan, ẹnẹ ka dẹbo aghan, rentin aghan, biri gba rọ ẹsẹn Baibol bọbọ gbẹ aghan. Ẹnẹ ma yẹn Jihova, “Oriṣẹ ọlukuẹmi dede,” ee ṣe aghan ti o biri ẹnẹ wi ujọ nọkan owun ẹnẹ wa mu utiẹyin gbẹ gba jinrin udangho, dẹ, o nemi ṣe gin ẹnẹ wa nemi tin aghan ti ee te winọrọn sẹn Oriṣẹ ẹyin gba fẹ kọ ni ubara ro.—Mat. 5:16.

JIHOVA WA TIN ẸNẸ ẸYIN NI IRA DEDE

19. Nikọ Jihova ka ṣe gbẹ ẹnẹ, kẹnrẹn bokọ ẹnẹ te nemi yẹẹn?

¹⁹ Jihova jọlọ fẹ ọfọ aghan dede ti o nẹ wuwu gbẹ wun. Jihova ee ka mu ẹyin ja ẹnẹ ni ẹnẹ ma wi ẹkpikpomẹ. Ṣiṣi biri ọsa wẹrẹ ore ti o nẹ wuwu te ka bejuto ọtọn ro, wẹrẹ Jihova te ṣe gba bejuto aghan ọmẹnrẹn ro ọlukpeọrọnfọ. O ka sin ẹnẹ, gba kpese gbẹ ẹnẹ, gba kighi ẹnẹ, biri gba mu ukuẹmi gbẹ ẹnẹ. Ẹnẹ ka yẹn Ọwa ẹnẹ ọliwuwu ti o wi ọrọn ni ẹnẹ ma mu utiẹyin biri ẹkọ gbẹ aghan mirẹn ni inọ udangho aghan. Ni ẹye ti ẹnẹ gha we, ẹnẹ nemi nẹ ẹkpikpomẹ gidijẹ biri ararirọ, dẹ, di o ka da ẹnẹ eju gin Jihova biri ẹnẹ winọrọn. O naṣi gbẹ ẹnẹ gin: “Uwọ maa bẹru—mo biri uwọ winọrọn!” (Ais. 41:10) Inaṣi we lẹghẹ ẹ da ẹnẹ eju gin Jihova ma biri ẹnẹ winọrọn, ẹnẹ ee ṣe anọkan-dugbo!