Ebi Mhan Ha Rẹ Sabọ Mhanmhan Iluemhin Ọsi Ibọdọ Bi Ireokhuo Nọnsẹmhan Yẹ Beji Ọ Ha Da Re Ogẹn Ji Jehova

1-2. Ẹlo nela Jehova rẹ ghe iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo?

Uwẹ be muegbe nin uwẹ rẹ bọ odọ la re okhuo? Ọ ha yi iriọ, amọnghọn. Asabọmiẹn uwẹ wo wẹnna kaka rẹ mhanmhan ebi uwẹ ha rẹ lu iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ yẹ. Ọne emhin nan nin uwẹ ho nin uwẹ lu manman wo ti Jehova bhọ. Ọle ho nin uwẹ ha ghọnghọn bhi ọne ukpẹdẹ nin, nin uwẹ ha re okhuo la bọdọ.a Ọle yẹ guanọ nin bha mhọn eghọnghọn bhi iẹnlẹn sade bha bọ egbe fo.—Prov. 5:18; Song of Sol. 3:11.

² Ọkhẹke nin uwẹ lu iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ bhi uwedẹ nọn ha re ogẹn ji Jehova. Bezẹle nin mhan da ta iriọ? Be uwẹ ha rẹ sabọ lu iriọ yẹ? Aharẹmiẹn ẹbho ne ho nin ele re okhuo la bọ ọdọ a manman tẹmhọnlẹn bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan, adia nan tẹmhọnlẹn bhọ dẹ yẹ sabọ rẹkpa mhan rebhe rẹ re ogẹn ji Jehova sade mhan yo eji a da lu iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo. La sade ẹbho ne ho nin ele bọ egbe yọle ghe, nin mhan re ibhude nin ele rẹji emhanmhan nọnsele.

BEZẸLE NIN Ọ DA KHẸKE NIN ILUEMHIN ỌSI IBỌDỌ BI IREOKHUO NỌNSẸ RE OGẸN JI JEHOVA

3. Be ọkhẹke nin okpea bi okhuo ne mhanmhan ibọdọ bi ireokhuo nọnsele ria eria nyan? Bezẹle?

³ Ọkhẹke nin okpea bi okhuo ne mhanmhan ibọdọ bi ire-okhuo nọnsele re obọ rẹkhan adia nin Jehova re ọbhi otọ bhi Ọta nọnsọle. Bezẹlẹ? Ranmhude, Jehova hi ọnọn mun ibọdọ bi ireokhuo gbọ. Ọle bhọ hi ọnọn ka mhanmhan ibọdọ bi ireokhuo nin ọhẹnhẹn—bhi ẹghe nin ọle rẹ re Eve nin Adam bhi amhẹn. (Gen. 1:28; 2:24) Bhiriọ, ọkhẹke nin ẹbho ne mhanmhan ibọdọ bi ire-okhuo nọnsele mun ẹmhọn Osẹnobulua kalo bhi emhanmhan nọnsele.

4. Emhin ọbhebhe nela zẹle nọn da khẹke nin okpea bi okhuo re ogẹn ji Jehova bhi ukpẹdẹ nin ele ha bọ egbe?

⁴ Emhin kpataki ebhebhe yẹ ribhọ nọn zẹle nọn da khẹke nin uwẹ ria eria nyan ebi emhin nin uwẹ zẹle rẹ lu bhi ẹdẹ ibọdọ bi ire-okhuo nọnsẹ ha rẹ rẹso Jehova yẹ. Ọkpa bhi ene emhin hi, Aba bi ọmọẹ ọsaje Jehova khin rẹji uwẹ. (Hib. 12:9) Edandan i ribhọ ghe, uwe guanọ nin ọle wo ha yi Aba ẹ bi ọmọẹ ẹ rẹ ha khian. Ranmhude ọnan, uwẹ i da ha guanọ nin emhin soso nọn ha ba Jehova bhi egbe sunu bhi ọne ukpẹdẹ nin uwẹ ha re okhuo la bọ ọdọ, la bhi ẹghe ọbhebhe. (Ps. 25:14) Ahamiẹn uwẹ ria eria nyan emhin rebhe nin Jehova sẹ lu nin uwẹ bi emhin nin ọle ha yẹ lu nin uwẹ, uwẹ bha be riale ghe ọkhẹke nin uwẹ lu ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ bhi uwedẹ nọn ha rẹ re ogẹn ji ọle?—Ps. 116:12.

BE UWẸ HA RẸ SABỌ RE ILUEMHIN ỌSI IBỌDỌ BI IREOKHUO NỌNSẸ RẸ RE OGẸN JI JEHOVA YẸ?

5. Be Baibo ha rẹ sabọ rẹkpa ẹbho ne ho nin ele bọ egbe yẹ rẹ mhanmhan iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsele nọnsẹn?

⁵ Baibo bha re uhi bhi otọ rẹji ebi ọkhẹke nin iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo diayẹ la ebi resẹshiọn ha diayẹ. Ọdeọde ha tobele zẹ ebi ele ha rẹ lu iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsele yẹ. Ele wo lu ọle beji idia nọnsele dia, beji a rẹ lu ọle bhi eji ele ye, la beji ọ rẹ yẹẹ ele. Ọkpakinọn, ọkhẹke nin ẹbho ne ga Jehova re obọ rẹkhan uhi nin ene gbẹloghe re ọbhi otọ rẹji ẹmhọn ibọdọ bi ireokhuo. (Mat. 22:21) Ọrẹyiriọ, ahamiẹn ẹbho ne ho nin ele bọ egbe re obọ rẹkhan adia ne ribhi Baibo beji ele rẹ mhanmhan ibọdọ bi ireokhuọ nọnsele, ele ki re ogẹn ji Jehova, yẹ re ọle ha ghọnghọn. Bhiriọ, adia nela ọkhẹke nin ẹbho ne mhanmhan iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo ha mhọn bhi ọkhọle?

6. Bezẹle nọn da khẹke nin ẹbho ne ho nin ele bọ egbe re obọ rẹkhan uhi nin ene gbẹloghe re ọbhi otọ rẹji ẹmhọn iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo?

⁶ Re obọ rẹkhan uhi nin ene gbẹloghe re ọbhi otọ rẹji ẹmhọn ibọdọ bi ireokhuo. (Rom 13:​1, 2) Ọkuẹsẹ okpea bi okhuo sabọ bọ egbe bhi agbaẹbho eso, emhin nọn khẹke nin ele ka lu hi, nin ele rẹ re obọ rẹkhan uhi nin ene gbẹloghe re ọbhi otọ bhi ẹmhọn ibọdọ bi ireokhuo. Ọkhẹke nin ẹbho ne ho nin ele bọ egbe lẹn ene uhi nan nin gọvamẹnt re ọbhi otọ bhi eji ele da nyẹnlẹn. Ahamiẹn uwẹ mhọn inọnta rẹji ebi uwẹ ha rẹ sabọ lu iriọ yẹ, taman ene ewanlẹn nin ele rẹkpa uwẹ.b

7. Be ọkhẹke nin iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo diayẹ? Be ọ ha rẹ sabọ dia iriọ yẹ?

⁷ Mhanmhan iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ bhi uwedẹ nọn ha da ha mhẹn bhi ẹlo. (1 Kọr. 10:​31, 32) Dọnmhegbe lu ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ bhi uwedẹ nọn ha da rẹman ghe ẹlinmhin nọnsi Osẹnobulua dia uwẹ, ghe ọ i yi ọsi ọne agbọn nan. (Gal. 5:​19-26) Beji a miẹn okpea nọn ho nin ọle re okhuo da ha yi ebeanlẹn ọsi azagba-uwa, ọle hi ọnọn khẹke nọn wẹnna kaka rẹ mhanmhan iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsọle nọnsẹn, beji a ha da miẹn ghe ọ ki ha mhẹn bhi ẹlo, yẹ re ọrebhe ha ghọnghọn. Be ọnan ha rẹ sabọ sunu yẹ? Ọta nan re uwedẹ oyẹẹ, ẹkẹ-ẹjẹjẹ, bi ekpẹn rẹ rẹman, rẹkpa ọrebhe rẹ lẹn ghe ẹsele nọn na obọ Osẹnobulua vae ibọdọ bi ireokhuo khin. Ọ dẹ yẹ rẹkpa ọrebhe ne vae bhi ọne iluemhin rẹ lẹn ghe, emhin kpataki ibọdọ bi ireokhuo khin. Ranmhude ọnan, ẹbho eso ne ho nin ele bọ egbe wo zẹ rẹ lu ibọdọ bi ireokhuo nọnsele bhi Kindọn Họọ. Ahamiẹn uwẹ ho nin uwẹ noo Kindọn Họọ rẹ lu iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ, ọkhẹke nin uwẹ kẹ gbẹn ilẹta rẹ taman ene ewanlẹn ne noo ọne Kindọn Họọ.

8. Ahamiẹn uwẹ dẹ lu idujie, be uwẹ ha rẹ lu ọle yẹ beji ọ ha da re ogẹn ji Jehova? (Rom 13:13)

⁸ Tie Rom 13:13. Ahamiẹn uwẹ dẹ lu resẹshiọn, be uwẹ ha rẹ gbega ọle yẹ beji a da miẹn ghe, ọ bha kiẹn idujie ọsi ẹbibi nin ẹbho lu bhi ọne agbọn nan ẹlẹnan? Ọne ikpọta Grik nan zedu ọle diọbhi “iluemhin ọsi ẹbibi” mundia nin iluemhin nin ẹbho da da anyọn bubu a, nan da yẹ khue ilo rẹ sẹbhi ọsasọn ogiziẹn. (Fẹ study note nọn talọ nyan “iluemhin ọsi ẹbibi” bhi Rom 13:13 bhi Baibo urolo ebo.) Ahamiẹn uwẹ zẹ nin uwẹ rẹ gha anyọn nọn mun bhi ọne resẹshiọn, re ewanlẹn mhanmhanlẹn beji a ha da miẹn ghe ẹbho bha da anyọn gbe egbe.c Ahamiẹn ghe a dẹ khue ilo bhi ẹghe ọne resẹshiọn, fẹkẹ khue ọle bhi uwedẹ nan ha da miẹn ghe ẹbho ne nin egbe zilo ki ha họn ebi egbele ta. Rẹ ẹghe ọbhi otọ rẹ fẹ ikpọta nan ha noo bhi ọne ilo nin uwẹ ho nin uwẹ khue bhi ọne ghe, beji a ha da miẹn ghe uwẹ bha dọ dua ẹbho oẹ.

9. Emhin nela okhẹke nin okhuo bi ọdọ ha mhọn bhi ọkhọle rẹji ọta nin ẹbho ha sabọ ta, la emhin nọn hi ki rẹ khin nan rẹ re egbe re ahoho bhi ẹghe iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsele?

⁹ Bhi ije eso nan da lu resẹshiọn, imọẹ la ẹbho eso bhi azagba-uwa ọsi ẹbho ne ha bọ egbe, dẹ sabọ kpanọ mundia ta emhin eso rẹji ọne okhuo bi ọdọ. Sẹyẹ, ẹbho eso yẹ re ifoto la ividio ọsi ọne okhuo bi ọdọ man bhi idujie eso. Ene emhin nan rebhe re ọne ukpẹdẹ yi ẹdẹ kpataki. Ọkpakinọn, ji a miẹn ghe nin emhin nin ele ha ta la rẹman ha yi emhin ne ha sabọ rẹkpa eria. (Fil. 4:8) Nọọn egbe ẹ: ene emhin nan dẹ be rẹman ghe uwẹ mun ekpẹn nin ẹbho? Ọ dẹ be re ẹbho ha tẹmhọn ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ nọnsẹn? Inọnta kpataki nọn khẹke nin uwẹ nọọn egbe ẹ hi: Ọ dẹ be re ogẹn ji Jehova? Arẹmiẹn ọ i yi emhin ebe nin ọria rẹ ta ọta ojiẹ ẹgheso, ọ bha khẹke nin ọle dọ ta ọta nọn ha re ẹbho ha ria ẹmhọn inegbenowẹ. (Ẹfẹ. 5:3) Ji a miẹn ghe, ẹbho bhi azagba-uwa nọnsẹ la imọẹ ne ho nin ele talọ bhi ẹghe ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ, lẹn emhin ne khẹke nin uwẹ guanọ nin ele ta.

10. Bezẹle nin ọ da khẹke nin ẹbho ne ho nin ele bọ egbe lu emhin ọbhi oleghe sade ele mhanmhan ibọdọ bi ireokhuo nọnsele? (1 Jọni 2:​15-17)

¹⁰ Ha lu emhin ọbhi oleghe (Tie 1 Jọni 2:​15-17.) Ọ manman wo ti Jehova bhọ sade eguọmhandia nesọle lu eka nin ele ha sabọ lu rẹ re ogẹn ji ọle, gbera nin ele rẹ ha re ogẹn ji egbe ele. Bhiriọ, Kristiẹn ne lu emhin ọbhi oleghe i da ha noo igho gbe, bọsi ghe ọle “re emhin nin ọle mhọn rẹ dẹgbọ.” Be uwẹ ha rẹ sabọ miẹn elele yẹ sade uwẹ lu ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ khere? Asabọmiẹn elele nin obhio mhan nin okpea natiọle Mike miẹn uwẹ ha yẹ miẹn. Agbaẹbho ọsi Norway ọle da nyẹnlẹn. Ọle da yọle: “Mhan bha lu osa. Mhan da yẹ sabọ ha lu iwẹnna ọkanẹfan. Arẹmiẹn mhan lu ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹmhan khere, ọ yẹ wo mhẹn bhi ẹlo a.” Obhio mhan nin okhuo natiọle Tabitha, nọn nyẹnlẹn bhi India da yọle: “Ranmhude ghe mhan lu ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹmhan khere, ọ da rẹkpa mhan rẹ rẹban emhin nọn hi ki rẹ khin nọn ha rẹ sabọ re mhan ha kpokpo egbe. Sẹyẹ, mhan bha ha gbugan ba ẹmhọn eso, la ha mhọn emhin ne bunbun bhi obọ nin mhan mhanmhan.”

11. Be ẹbho ne bọ egbe ha rẹ rẹman yẹ ghe ele lu emhin ọbhi oleghe bhi ẹmhọn uwedẹ nin ele ha rẹ muegbe yẹ? (Yẹ fẹ ene ifoto ghe.)

¹¹ Uwẹ be sẹ so ukpọn nin uwẹ ha yọ? Edandan i ribhọ ghe uwẹ guanọ nin uwẹ manman muegbe nọnsẹn. Bhi ẹghe ẹdẹlẹ, okpea bi okhuo nin ho nin ele bọ egbe manman wo dọnmhegbe rẹ gbẹlokotọ bhi ebi ele rẹ muegbe yẹ. (Isa. 61:10) Bhi ọsi ẹmhọanta, ukpọn nin uwẹ zẹ nin uwẹ ha yọ sade uwẹ bọ ọdọ la re okhuo, dẹ sabọ dikẹ bhi ukpọn nin zẹ rẹ yọ bhi ẹghe nekẹle. Ọrẹyiriọ, hẹi ji ukpọn nin uwẹ ha yọ dẹ ẹbho idobolo. (1 Tim. 2:9) Hẹi ji a miẹn ghe, ukpọn nin uwẹ ha yọ bhi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ hi emhin nọn ki lu uhọnmhọn-emhin nẹ bhi onẹ ukpedẹ nin.—1 Pita 3:​3, 4.

12. Bezẹle nọn da khẹke nin ẹbho ne ho nin ele bọ egbe dọnmhegbe rẹ rẹban akerebhotọ nin ẹbho lu bhi ẹghe ibọdọ bi ireokhuo ne bha diẹn mun Baibo?

¹² Rẹban akerebhotọ nin ẹbho lu bhi ẹghe ibọdọ bi ireokhuo ne bha diẹn mun ebe ribhi Baibo. (Arẹm. 18:4) Akerebhotọ kẹkẹ ribhọ nin ẹbho lu bhi ẹghe ibọdọ bi ireokhuo bhi ọne agbọn nan ẹlẹnan ne diẹn mun ilọnmhọn ikpẹbo la oga ohoghe. Jehova sekha nin mhan ghe, nin mhan hẹi sikẹ ene emhin nan ne bha khia hiehie. (2 Kọr. 6:​14-17) Ahamiẹn iluemhin eso ribhọ nọn mhọn ebi ọ diaye, nin ẹbho lu bhi ẹghe ibọdọ bi ireokhuo bhi eji uwẹ da nyẹnlẹn, dọ gua otọ ele fẹghe, uwẹ ha yẹ guanọ adia bhi Baibo ne ha rẹkpa uwẹ rẹ zẹ emhin nin uwẹ ha lu bhi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ.

13. Be ene bọ egbe ha rẹ sabọ re egbe khọkhọ Jehova yẹ bhi ẹmhọn ẹsele nan lu nin ọria?

¹³ Ẹbho be re igho la emhin nọn hi ki rẹ khin rẹ lu ẹsele nin ẹbho ne bọ egbe bhi eji uwẹ da nyẹnlẹn? Eka igho nin ọria mhọn bhi obọ ha rẹkpa ọle rẹ lẹn unan ẹsele nin ọle ha re nin ẹbho ne bọ egbe. Bhi ọsi ẹmhọanta, Baibo yọle nin Kristiẹn ha zẹ emhin bhi obọ. Ọ manman re ele ghọnghọn rẹ ha lu iriọ. (Prov. 11:25; Iwẹn. 20:35) Ọrẹyiriọ, ọ bha khẹke nin ẹbho ne bọ egbe ha riale ghe emhin nọn khẹke nọn nin ẹbho rẹ re emhin lu ẹsele nin ele, la ọ bha khẹke nin ele rẹ ẹbho ha riale ghe, emhin nin ele re nin ele bha sẹ emhin soso. Ahamiẹn mhan ghe ẹsele bhi uwedẹ nin Jehova rẹ ghe ọle, yẹ ji ẹbho da re emhin nin mhan beji ọ rẹ ri ele bhi ọkhọle, la beji obọ nọnsele sẹ, ọ ki rẹman ghe Jehova mhan re egbe khọkhọ.—2 Kọr. 9:7.

EBE UWẸ HA RẸ SABỌ RẸBAN ỌNỌGHỌ KẸKẸ YẸ NE HA SABỌ ZEGBERE

14. Ọnọghọ nela ẹbho eso ne ho nin ele bọ egbe ha sabọ kuẹlo da?

¹⁴ Uwẹ dẹ sabọ kuẹlo da ọkakale kẹkẹ beji uwẹ rẹ dọnmhegbe rẹ mhanmhan iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ, bhi uwedẹ nọn ha rẹ re ogẹn ji Jehova. Bhi ọsi ijiẹmhin, ọ dẹ sabọ nọghọ uwẹ rẹ mhanmhan iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ bhi uwedẹ nin uwẹ ha da sabọ lu ọle khere. Ọria ọkpa natiọle Charlie nọn nyẹnlẹn bhi Solomon Islands da yọle: “Ọ bha ha yi emhin nọn lẹkhẹ nin mhan rẹ lẹn eria nin mhan ha tie vae bhi resẹshiọn. Mhan mhọn imọẹ ne bunbun, sẹyẹ, ele rebhe wo guanọ nin mhan tie ele vae bhi ọne iluemhin ranmhude, iriọ mhan lu bhi agbaẹbho nọnsẹmhan.” Tabitha nin mhan ka tẹmhọnlẹn da yọle: “Resẹshiọn nọn manman kpọnọ, ọle a lu bhi ẹghe ibọdọ bi ireokhuo bhi eji mẹn da nyẹnlẹn. Ranmhude ọnan, ọ bha lẹkhẹ nin ene biẹ mhan rẹ re obọ bhi ebi mhan zẹle rẹ lu, beji mhan taman ele ghe itue 100 ọkpa mhan ha tie vae bhi resẹshiọn nọnsẹmhan.” Sarah nọn nyẹnlẹn bhi India da yọle: “Ebi ẹbho eso manman mun kalo bhi iẹnlẹn hi, eka igho nin ele mhọn bi ẹlo nin ẹbho nekẹle rẹ ghe ele. Imọn ọsi ibhio aba mẹn wo lu ibọdọ bi ireokhuo nọnsele kpọnọ, ranmhude ọnan, ọ da wo ha ghọn mẹn rẹ lu ọsi mẹn nọn kpọnọ nẹ ọsi ele.” Be ha rẹkpa uwẹ rẹ sabọ khọn ene ọnọghọ nan bi ọnọghọ nekẹle nin uwẹ ha sabọ kuẹlo da bhi ẹghe ibọdọ bi ireokhuo?

15. Bezẹle nọn da khẹke nin ẹbho ne ho nin ele bọ egbe ha nan erọnmhọn beji ele rẹ tẹmhọn ibọdọ bi ireokhuo nọnsele?

¹⁵ Ha bhii Jehova ẹghe rebhe nin ọle rẹkpa uwẹ rẹ mhanmhan ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ nọnsẹn. Uwẹ dẹ sabọ ta emhin nọn hi ki rẹ khin nin uwẹ kuẹlo da man Jehova bhi erọnmhọn, la ebi emhin dia uwẹ yẹ bhi egbe. (Fil. 4:​6, 7 yẹ fẹ study note ghe, nọn talọ nyan emhin nọn hi ki rẹ khin (“in everything”) bhi urolo ebo) Uwẹ dẹ sabọ taman ọlẹn nin ọle rẹkpa uwẹ rẹ zẹ emhin nọn mhẹn rẹ lu, nin ọle rẹkpa uwẹ rẹ ha mhọn ọkhọle nọn lọre sade uwẹ kpokpo egbe, bi nin ọle rẹkpa uwẹ rẹ ha mhọn izebhudu bhi ẹghe nọn khẹke. (1 Pita 5:7) Beji uwẹ ha rẹ ha daghe ebi Jehova rẹ rẹkpa uwẹ yẹ, urẹọbhọ nin uwẹ mhọn da ọle ki wo ha ziẹn ọbhọ. Tabitha nin mhan ka tẹmhọnlẹn da yẹ yole: “Imẹn bi ọshọ mẹn da wo ha kpokpo egbe ghe, nin mhan hẹi dọ ne egbe ha gbugan la ne azagba-uwa nọnsẹmhan ha gbugan ba ẹmhọn iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹmhan. Ranmhude ọnan, ẹghe nọn hi ki rẹ khin nin mhan ho nin mhan rẹ tẹmhọn ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹmhan, mhan ki ka nan erọnmhọn. Jehova da wo gene rẹkpa mhan, sẹyẹ, imhan bi azagba-uwa nọnsẹmhan da wo ko ha ribhi ọfure.”

16-17. Ahamiẹn mhan re ekpẹn nin ẹbho talọ nọnsẹn, be ọ ha rẹ rẹkpa yẹ sade a mhanmhan iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo?

¹⁶ Bha re ekpẹn ha ne egbe talọ nọnsẹn. (Prov. 15:22) Beji a miẹn ibha ho nin bha bọ egbe, emhin kẹkẹ ribhọ nin bha ha zẹ rẹ lu rẹji ẹmhọn iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹbha. Emhin bi, ọne ukpẹdẹ tee nin bha ha lu ọle, eka igho nin ibha ha noo rẹ lu ọle, eka ẹbho nin bha ha tie vae bhi ọne iluemhin, bi emhin ne bunbun ebhebhe. Ọkuẹsẹ bha lu ebi bha zẹle rẹ lu, ọkhẹke nin bha re ẹghe ọbhi otọ rẹ kie fẹ ebi bha zẹle rẹ lu ghe, bha ha yẹ zilo nyan adia bhi Baibo ne diẹn mun emhin nin bha ho nin bha lu, bi ibhude nin ibhio mhan ne mhọn isẹlobhemhin re nin bha. Ahamiẹn bha tẹmhọn ebi bha riale ọkhẹke nin bha rẹ re emhin khian yẹ, ọkhẹke nin bha re ẹkẹ-ẹjẹjẹ, ekpẹn bi ẹwanlẹn rẹ tale, bha ha yẹ muegbe rẹ fi emhin denọ bhi eji ọ da khẹke. Ahamiẹn ene biẹ bha mhọn emhin ne khẹke nin bha lu bhi iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹbha, dọnmhegbe lu ọle sade ọ bha dọbe, nin bha rẹ mun ekpẹn nin ele. Iluemhin kpataki ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹbha yẹ khin rẹji ele. Ahamiẹn ghe ibha i da sabọ lu emhin nin ele yọle nin ibha lu, bha re ekpẹn gbotọle fanọn an man ele ebezẹle nin ibha bha da guanọ nin ibha lu iriọ. (Kol. 4:6) Ji ene ribhi azagba-uwa nọnsẹbha lẹn ghe, emhin nin ibha khu ọi hi, nin ibha rẹ lu ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹbha rẹ re ogẹn ji Jehova.

¹⁷ Asabọmiẹn ọ i da lẹkhẹ nin uwẹ rẹ ji ẹbho ne ribhi azagba-uwa nọnsẹ lẹn emhin nin uwẹ zẹle rẹ lu, manman nọn sade ele i yi Esali Jehova. Ọkpakinọn uwẹ dẹ yẹ sabọ lu iriọ. Obhio mhan nin okpea natiọle Santhosh nọn nyẹnlẹn bhi India da yọle: “Azagba-uwa nọnsẹmhan da ha guanọ nin mhan mhanmhanlẹn rẹ lu akerebhotọ kẹkẹ ọsi Hindu ba emhanmhan ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹmhan. Ọ wo re mhan ẹghe rẹ sabọ gbotọle fanọn an man azagba-uwa nọnsẹmhan rẹji ebi mhan zẹle rẹ lu. Ọkpakinọn, mhan da zẹ rẹ lu emhin eso nin ele yọle nin mhan lu, nin mhan lẹnmhin ghe ọ i da re mhan gbobọrauhi nesi Jehova. Bhi ọsi ijiẹmhin, mhan da fi ebale nin mhan rẹ yọle nan noo bhi ẹghe resẹshiọn denọ diọbhi ebale nọn yẹẹ ele, sẹyẹ, mhan da zẹ ghe mhan i da so illo la gbe ikhiẹn ranmhude ele bha lẹn emhin ne sẹriọ.”

18. Be uwẹ ha lu nin emhin da khian nin uwẹ nọnsẹn bhi ẹghe iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ? (1 Kọrint 14:40) (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

¹⁸ Mhanmhan ebi uwẹ ho nin uwẹ lu nọnsẹn. Ahamiẹn uwẹ mhanmhan emhin rebhe nin uwẹ ho nin uwẹ lu nọnsẹn, asabọmiẹn ọ dẹ rẹkpa uwẹ nin egbe hẹi lọ uwẹ gbe bhi ẹdẹ nin uwẹ ha bọ ọdọ la re okhuo. (Tie 1 Kọrint 14:40.) Obhio mhan nin okpea ọkpa natiọle Wayne nọn nyẹnlẹn bhi Taiwan da yọle: “Beji ọ ki ha kẹ ikpẹdẹ eso nin mẹn ha re lu ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹmhẹn, mẹn da deba ẹbho ne ha robọkpa mẹn do ikolo. Mhan da zilo nyan emhanmhan nọnsẹmhan, yẹ fẹ ebi ele ha rẹ sabọ lu emhin eso bhi ẹwẹ ele yẹ, beji a ha da miẹn ghe emhin rebhe ki sabọ khian nọnsẹn bhi ọne ukpẹdẹ nin.” Dọnmhegbe lu emhin rebhe ọbhi ẹghe. Bhiriọ, uwẹ ki rẹman ene uwẹ tie vae bhi ọne iluemhin ghe, uwẹ mun ekpẹn nin ele.

19. Nin uwẹ rẹ sabọ re emhin khian nọnsẹn bhi resẹshiọn, emhin nela ọkhẹke nin uwẹ lu?

¹⁹ Uwẹ dẹ sabọ rẹban ọnọghọ ne bunbun, sade uwẹ kẹ ria eria nyan emhin ne ha sabọ sunu bhi resẹshiọn bhi ẹghe ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ, bi ebi uwẹ ha rẹ sabọ re ele khian yẹ. (Prov. 22:3) Bhi ọsi ijiẹmhin, ahamiẹn emhin nọn kẹ wo sunu nọn bhi eji uwẹ da nyẹnlẹn, nin ẹbho nan bha tie vae bhi iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo rẹ vae, ria eria nyan ebi uwẹ ha sabọ lu beji a ha da miẹn emhin nọn sẹnian bha sunu. Ji ẹbho ne i yi Esali Jehova bhi azagba-uwa nọnsẹ lẹn ebi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ ha diayẹ. Uwẹ ha yẹ ji ele lẹn emhin eso nin ẹbho lu bhi ibọdọ bi ireokhuo nọnsele nin uwẹ i da lu. Uwẹ dẹ yẹ sabọ deba ele zilo nyan ọne uhọnmhọn-ọta nọn yọle, Be Iluemhin Ọsi Ibọdọ Bi Ireokhuo Ọsi Esali Jehova Diayẹ? (“What Happens at a Wedding of Jehovah’s Witnesses?”) nọn ribhi jw.org. Nin uwẹ rẹ sabọ re emhin khian nọnsẹn bhi resẹshiọn, uwẹ dẹ sabọ zẹ obhio mhan nin okpea nin uwẹ gbaẹkẹ ọle, nin ọle ha yi ọnọn “re emhin khian bhi ọne iluemhin.” (Jọni 2:8) Ahamiẹn ghe uwẹ gbotọ emhanmhan nesẹ fanọn an man ọlẹn nọnsẹn, ọle dẹ sabọ rẹkpa uwẹ rẹ re emhin rebhe khian nọnsẹn, beji a ha da miẹn ghe ẹbho ki ha tẹmhọn ọne iluemhin nọnsẹn.

20. Be ọkhẹke nin ẹbho ne ho nin ele bọ egbe yere rẹji ibọdọ bi ireokhuo nọnsele?

²⁰ Ahamiẹn uwẹ ria eria nyan emhin kẹkẹ nin uwẹ ha lu bhi ẹghe ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ, ọ dẹ sabọ re uwẹ ha kpokpo egbe. Ọkpakinọn, yere ghe, ukpẹdẹ ọkpa sẹsẹ, ọle uwẹ ha rẹ lu ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ. Bhi ọne ukpẹdẹ nin tee, ọle ẹdẹ ọhẹnhẹn nin bha veva ha ko munhẹn ha nyẹnlẹn kugbe, yẹ ha ga Jehova kugbe. Bhiriọ, lu eka nin uwẹ ha sabọ lu rẹ lu emhin ọbhi oleghe bhi iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ. Uwẹ ha yẹ lu ọle bhi uwedẹ nin ẹbho ha da ha tẹmhọn ọlẹn nọnsẹn. Mun udu nyan Jehova. Ranmhude, ọle dẹ rẹkpa uwẹ rẹ mhanmhan iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ nọnsẹn. Bhi ẹghe odalo, uwẹ ha ki yere ebi uwẹ rẹ re emhin khian yẹ nọnsẹn bhi iluemhin ọsi ibọdọ bi ireokhuo nọnsẹ, ọ ki re uwẹ ha ghọnghọn, uwẹ i da ha kiẹ egbe.—Ps. 37:​3, 4.