Be Uwẹ Ha Rẹ Sabọ Khọn Emhin Ne Ho Nin Ele De Uwẹ Idobolo Yẹ?

1-2. Be emhin nọn manman lu uhọnmhọn-emhin ha rẹ sabọ dọ kiẹn idobolo yẹ?

UWẸ be sẹ ka khọn emhin nọn hi ki rẹ khin nọn ho nọn de uwẹ idobolo khẹ? Asabọmiẹn ọne emhin rẹ re uwẹ zobọ bhi emhin kpataki nin uwẹ ha lu. Ranmhude ọnan, ọ ki da khẹke nin uwẹ zẹ emhin nọn lu uhọnmhọn-emhin nẹ rẹ lu. Bhi ọsi ijiẹmhin, ji a man yọle ghe beji uwẹ rẹ hẹn imoto khian bhi uwedẹ, ọria da tie uwẹ bhi ifoni. Asabọmiẹn emhin kpataki ọne ọria ho nin ọle ne uwẹ zilo ọle. Sokpan bhi ọne ẹghe nan, uwẹ da yere ghe ọ dẹ sabọ de uwẹ idobolo sade uwẹ munhẹn ha ne ọne ọria zilo beji uwẹ rẹ hẹn imoto khian. Nin uwẹ rẹ denọ ẹlo bhi imoto nin uwẹ hẹn khian, ọle lu uhọnmhọn-emhin nẹ bhi ọne ẹghe nan.

² Emhin kpataki ne bunbun ribhọ nin mhan lu bhi iẹnlẹn. Ọrẹyiriọ, mhan lẹnmhin ghe ebe lu uhọnmhọn-emhin nẹ hi, nin mhan rẹ denọ elọ ọbhi emhin kẹkẹ nin mhan lu rẹ ga Jehova.a (Mat. 6:33) Bọsi ọne ọria nọn hẹn imoto khian, nọn lẹn emhin nọn ha sabọ de ọle idobolo, Esali Jehova yẹ wo gbẹlokotọ bhi emhin nọn ha sabọ de ele idobolo beji ele rẹ ga Jehova.—Prov. 4:25; Mat. 6:22.

3. Be ọne uhọnmhọn-ọta nan ha rẹ rẹkpa mhan yẹ?

³ Ọria soso i ribhi ẹwẹ mhan nọn ho nin ọle lu emhin nọn ha re ọle zobọ bhọ rẹ ha mun ẹmhọn Jehova kalo bhi iẹnlẹn. Ọrẹyiriọ, mhan rebhe wo kuẹlo da emhin kẹkẹ ne ha sabọ de mhan idobolọ. (Luk 21:​34-36) Nin mhan rẹ sabọ mun ẹmhọn Jehova kalo bhi iẹnlẹn, bha ji mhan fẹ (1) emhin ne ha sabọ de mhan idobolo, (2) ebi Jesu rẹ khọn emhin kẹkẹ ne ha rẹ sabọ de ọle idobolo yẹ, bi (3) ebi mhan ha rẹ sabọ khọn emhin kẹkẹ ne ha sabọ de mhan idobolo ẹlẹnan.

EMHIN NELA HA SABỌ DE MHAN IDOBOLO?

4-6. Emhin kẹkẹ nela ha sabọ re mhan miẹn ghe mhan bha yẹ mun ẹmhọn oga nọnsi Jehova kalo bhi iẹnlẹn?

⁴ Emhin ne bunbun ribhọ nọn khẹke nin mhan da gbẹlokotọ bhi iẹnlẹn nọnsẹmhan ẹlẹnan. Bhi ọsi ijiẹmhin, asabọmiẹn egbe bha daan mhan, la asabọmiẹn ẹmhọn zegbere bhi azagba-uwa nọnsẹmhan, la bhi iẹnlẹn nọnsẹmhan nọn khẹke nin mhan rẹ khian nọnsẹn. Bhi ọsi ẹmhọanta, emhin kpataki ene emhin nan khin, sẹyẹ, ọkhẹke nin mhan dọnmhegbe rẹ re ele khian nọnsẹn. Sokpan, ele dẹ be sabọ kiẹn idobolo rẹji mhan? Ele dẹ sabọ kiẹn idobolo rẹji mhan sade ẹmhọn ele mhan ki ha mun kalo bhi iẹnlẹn nọnsẹmhan, la ele mhan ki re ẹghe nọnsẹmhan rebhe ha lu.

⁵ Rẹ deba ọnin, emianmhẹn bi okhọnlẹn, ozughu kẹkẹ, bi a bha miẹn rẹ lu ne gba ijerebhe manman wo rẹso ene bunbun bhi ẹwẹ mhan. Ene emhin nan rebhe rẹman ghe ẹghe ọkike mhan da nyẹnlẹn. (2 Tim. 3:1) Ahamiẹn mhan kuẹlo da ene emhin nan, ọ dẹ sabọ re mhan ha kpokpo-egbe rẹ sẹbhọ ghe, mhan ki wo ha ria ẹmhọn ele ẹghe rebhe.

⁶ Asabọmiẹn mhan lẹn ẹbho nin emhin ne sẹnian sunu je nọn wo manman rẹso ele bhi iẹnlẹn, rẹ sẹbho ghe iẹnlẹn nọnsele da wo fidenọ. Ọ bha han mhan ilo ghe emhin nọn sẹnian nọn sunu ji ele wo re ele ha kpokpo-egbe bhi iẹnlẹn, ranmhude, a bha man eria nin ele ha kuẹlo da emhin ne sẹnian. Ọkakale nọn sẹnian nin ẹbho eso kuẹlo da zẹle nin ele da riale ghe ele i da sabọ kie ha mhọn eghọnghọn bhi iẹnlẹn. Ranmhude ọnan, ẹbho eso ki ha lu emhin nọn hi ki rẹ khin nọn ha sabọ re ele ha ghọnghọn, beji ele ha da sabọ re ọkhọle sibhi ebi ele kuẹlo da re. Ahamiẹn mhan ribhi idia nọn sẹnian, be ha sabọ rẹkpa mhan? Bha ji mhan fẹ ebi mhan ha sabọ miẹn luẹ bhi obọ Jesu nọn ha sabọ rẹkpa mhan rẹ khọn emhin nọn hi ki rẹ khin ne de mhan idobolo rẹ ha mun ẹmhọn oga nọnsi Jehova kalo bhi iẹnlẹn.

EBI JESU RẸ KHỌN EMHIN NE HA RẸ SABỌ DE ỌLE IDOBOLO YẸ

7. Emhin nela ha rẹ sabọ de Jesu idobolo?

⁷ Emhin ne bunbun wo ha ribhọ ne ha rẹ sabọ de Jesu idobolo. Emhin bii ẹmhọn efinefi bi emhin ebhebhe ne sẹriọ. Bhi ẹghe nin Jesu rẹ ha ribhi ọne otọ nan, ẹbho ne bunbun wo ha khọnmhọn, sẹyẹ, eso bhọ bha miẹn rẹ lu. (Mat. 14:14; Mak 14:7) Sẹyẹ, ibhokhan Rom bi ibhokhan Ju nekẹle da wo ha re iẹnlẹn nọghọ ene ẹbho nan. Ẹghe nin ene ẹbho nan ki rẹ daghe ọle ghe Jesu mhọn ọne ahu nin ọle rẹ sabọ lu emhin ọhan-ilo kẹkẹ, ele da ha guanọ nin re ọle kiẹn ojie. (Jọni 6:​14, 15) Rẹ deba ọnin, Esu da ha guanọ nin ọle re Jesu kiẹn ojie ọsi ọne agbọn nan. Edọnmhẹn wo khọnan rẹji Jesu. (Mat. 4:​8, 9) Sẹyẹ, Pita nin odibo nọn yi ọmọẹ Jesu, da yẹ ha guanọ nin Jesu lu emhin nọn ha re iẹnlẹn lẹkhẹ nanlẹn. Ọle taman Jesu yọle: “Tohan egbe ẹ, Ebeanlẹn imẹn.”—Mat. 16:​21, 22.

8. Be Jesu rẹ khọn emhin kẹkẹ yẹ ne ha rẹ sabọ de ọle idobolo?

⁸ Be rẹkpa Jesu rẹ sabọ khọn ene emhin ne ha rẹ sabọ de ọle idobolo rẹ mun ẹmhọn Jehova kalo bhi iẹnlẹn? Emhin ea rẹkpa ọle. Ọhẹnhẹn, Jesu da wo ha ria eria bhi uwedẹ nin Jehova rẹ ria eria. (Jọni 8:28; 14:9) Ọzeva, Jesu da wo ha lu emhin kẹkẹ ne ha rẹkpa ọle rẹ sabọ ha ga Jehova. (Mat. 9:35) Ọzea, Jesu da wo lẹn emhin nọn lu uhọnmhọn-emhin nẹ nọn khẹke nin ọle lu. (Jọni 4:34) Jesu da wo jẹje re egbe nẹ bhi edọnmhẹn nọnsi Esu, sẹyẹ, ọle bha kaehọ ebi Pita taman ọlẹn arẹmiẹn emhin esili Pita rẹ ha mhọn bhi ọkhọle rẹ da ọle, ranmhude, ebi Pita mhọn bhi ọkhọle bha diẹn mun iho nesi Jehova. (Mat. 4:10; 16:23) Jesu bha ji ebi ẹbho mhọn bhi ọkhọle, ebi ele taman ọlẹn, la emhin nin ele lu de ọle idobolo rẹ mun iho nọnsi Osẹnobulua sẹ. Bhi ọsi ẹmhọanta, mhan dẹ sabọ kuẹlo da edọnmhẹn kẹkẹ ne dikẹ bhi ọsi Jesu, ne ha sabọ de mhan idobolo rẹ mun ẹmhọn Jehova kalo bhi iẹnlẹn. Ọkpakinọn, ahamiẹn mhan lu ene emhin ea nin Jesu lu, ọ de rẹkpa mhan rẹ sabọ khọn edọnmhẹn nọn hi ki rẹ khin nin mhan miẹn, ne ha sabọ de mhan idobolo rẹ mun ẹmhọn Jehova kalo bhi iẹnlẹn.

BE HA RẸKPA MHAN RẸ SABỌ KHỌN EMHIN NỌN HI KI RẸ KHIN NE HA SABỌ DE MHAN IDOBOLO?

9. Be Ẹfẹsọs 5:17 taman mhan nin mhan lu?

⁹ Ha ria eria bhi uwedẹ nin Jehova re ria eria. Ahamiẹn mhan ria eria bhi uwedẹ nin Jehova rẹ eria, ọ dẹ rẹkpa mhan “rẹ lẹn ebi Jehova guanọ nin [mhan] lu.” (Tie Ẹfẹsọs 5:17.) Ahamiẹn mhan tie Baibo yẹ ria eria nyan ọlẹn, ọ ki rẹkpa mhan rẹ sabọ ha lẹn emhin ne ti Jehova bhọ. Ọ ki yẹ rẹkpa mhan rẹ lẹn ebi Jehova guanọ nin mhan lu yẹ bhi ọkakale nọn hi ki rẹ khin nin mhan kuẹlo da, aharẹmiẹn a bha tẹmhọn ọne ọkakale bhi Baibo. Mhan dẹ sabọ lẹn ọnan sade mhan lẹn uwedẹ nin Jehova rẹ ria eria, yẹ ria eria bhi ọne uwedẹ nin ọle rẹ ria eria.

10. Be mhan ha rẹ sabọ lẹn otọ uwedẹ nin Jehova rẹ ria eria yẹ?

¹⁰ Mhan dẹ sabọ lẹn uwedẹ nin Jehova rẹ ria eria sade mhan tie Baibo, yẹ ria eria nyan uwedẹ nin ọle rẹ re uwedẹ oyẹẹ rẹ ne eria lu emhin. (Jer. 45:5) Beji mhan rẹ tie Baibo, mhan dẹ sabọ nọọn egbe mhan inọnta bii: ‘Be ọnan man mẹn le rẹji Jehova? Be ọ ha rẹ sabọ rẹkpa mẹn yẹ rẹ ha ria eria bhi uwedẹ nin Jehova rẹ ria eria?’ Bhi ọsi ẹmhọanta, ọria soso i ribhọ nọn ria eria bhi uwedẹ nọn gbale sẹ bii Jehova. (Isa. 55:9) Bhiriọ, ọkhẹke nin mhan bhii Jehova nin ọle rẹkpa mhan rẹ sabọ ha lu iho nọnsọle. (Ps. 143:10) Ọ yẹ khẹke nin mhan re ọkhọle rebhe rẹ bhii ọle nin ọle rẹkpa mhan rẹ lẹn uwedẹ nin ọle rẹ ria eria, beji mhan ha da sabọ ha ria eria bhi uwedẹ nin ọle rẹ ria eria.—1 Jọni 5:14.

11. Be bhọ Jehova guanọ bhi obo mhan?

¹¹ Ahamiẹn mhan ria eria bhi uwedẹ nin Jehova rẹ ria eria, mhan ki dọ lẹn sẹbhọ ghe Jehova bha guanọ nin emhin soso de mhan idobolo, beji mhan rẹ muegbe khẹ ọkpẹnlẹn ọsi ọne agbọn nan. (Mat. 24:44) Jehova bha guanọ nin mhan ha kpokpo-egbe rẹ sẹbhọ ghe, mhan bha yẹ mun ẹmhọn oga nọnsọle kalo bhi iẹnlẹn. (Mat. 6:​31, 32) Ọnan zẹle nin ọle da rẹkpa mhan rẹ lẹn ebi mhan ha lu yẹ sade mhan kpokpo-egbe ba ẹmhọn emianmhẹn nin mhan khọnmhọn, eji mhan ha dia, iwẹnna nin mhan i mhọn, la ẹmhọn nọn zegbere bhi iẹnlẹn nọnsẹmhan la bhi azagba-uwa nọnsẹmhan. Ọle guanọ nin mhan rẹọbhọ ghe, ọle dẹ re ẹwanlẹn bi ahu nin mhan rẹ sabọ khọn ọkakale nọn hi ki rẹ khin nin mhan kuẹlo da.—Ps. 55:22; Prov. 3:​5-7.

12. Be ha sabọ rẹkpa mhan beji a ha da miẹn ghe, mhan bha ha kpokpo-egbe ba ẹmhọn emhin ne i mhẹn ne sunu bhi ọne agbọn na ẹlẹnan? (Matiu 5:3)

¹² Hẹi zobọ bhọ rẹ ha lu emhin kẹkẹ ne rẹkpa uwẹ rẹ ha ga Jehova. Mhan rebhe kpokpo-egbe ẹgheso rẹji emhin kẹkẹ ne sunu bhi ọne agbọn nan, ranmhude mhan i mhọn emhin nin mhan ha sabọ lu rẹ re ele ọi nọnsẹn. Ọkpakinọn, nin mhan rẹ sabọ rẹban ikpokpo-egbe ne sẹnian, ọkhẹke nin mhan denọ ẹlo ọbhi emhin kẹkẹ nin mhan lu ne ha sabọ rẹkpa mhan rẹ ha ga Jehova. Ahamiẹn mhan wo ha khu ọbhi emhin oriọn, yẹ ji Jehova da ha dia mhan bhi iẹnlẹn, ọ ki rẹkpa mhan rẹ sabọ ha ghọnghọn. Ọnan hi emhin nin Jehova guanọ nin mhan lu. (Tie Matiu 5:3.) Mhan dẹ sabọ lu ọnan sade mhan luẹ Baibo bi sade mhan lu eka nin mhan ha sabọ lu bhi oga nọnsi Jehova. Mhan ha lu irio, mhan ki sabọ re Jehova ha ghọnghọn. Ọ ki yẹ rẹman ghe, mhan noo ẹghe nọnsẹmhan nọnsẹn.—Prov. 23:15.

13. Be mhan ha rẹ sabọ “ha noo ẹghe [nọnsẹmhan] nọnsẹn” yẹ?

¹³ Mhan wo muegbe nin mhan rẹ “ha noo ẹghe [nọnsẹmhan] nọnsẹn.” (Ẹfẹ. 5:​15, 16) Ọ i yi nin mhan rẹ gheghe ha noo ẹghe nọnsẹmhan yẹ Baibo taman mhan. Ebi ọ taman mhan hi, nin mhan ha gbẹlokotọ bhi uwedẹ nin mhan rẹ noo ẹghe nọnsẹmhan, beji a miẹn Jehova dẹ kẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi ọne agbọn nan nọn i mhẹn. Be mhan ha rẹ sabọ ha noo ẹghe nọnsẹmhan nọnsẹn yẹ? Ahamiẹn mhan wo ha noo ẹghe nọnsẹmhan rebhe rẹ kaehọ niuz nọn i mhẹn nọn dagbare ọsegbe-ọsegbe, ọ dẹ sabọ de mhan idobolo, re egbe iẹnlẹn lọ mhan, la re mhan miẹn ghe mhan bha yẹ ha re ọyaya ga Jehova. Bhiriọ, emhin ẹwanlẹn nọn nin mhan rẹ lẹn eji ọkhẹke nin mhan kaehọ la tie niuz sẹ. Ahamiẹn mhan bha noo ẹghe nọnsẹmhan rebhe rẹ lu ene emhin nan ne bha khẹke, mhan ki sabọ miẹn ẹghe rẹ ha lu emhin ne ha rẹkpa mhan rẹ ha ga Jehova. Ọ yẹ khẹke nin mhan ria eria nyan ebi mhan ha rẹ sabọ ha lu re alo yẹ bhi oga nin mhan re ji Jehova. Bọsi nin mhan rẹ manman ha yo inẹbho, yẹ mhọn afikie yo ne bunbun gbera ọnikhẹ. Mhan lẹnmhin ghe, emhin nọn lu uhọnmhọn emhin nẹ hi, nin mhan rẹ rẹkpa ẹbho ne bunbun rẹ “miẹn umiẹnfan . . . [yẹ dọ] lẹn ẹmhọanta.”—1 Tim. 2:4.

14. Ahamiẹn mhan wo situa ha lu iwẹnna oga kẹkẹ, be ọ ha rẹ rẹkpa mhan yẹ? (Yẹ fẹ ifoto ghe)

¹⁴ Ahamiẹn ghe mhan wo situa ha lu iwẹnna oga kẹkẹ, ọ ki rẹkpa mhan rẹ ha yere ebezẹle nin Osẹnobulua da re otọ nin emhin ne i mhẹn ne sunu bhi ọne agbọn nan rẹ ha sunu. Bhiriọ, aharẹmiẹn mhan daghe ozughu kẹkẹ ne sunu bhi ọne agbọn nan, a bha miẹn rẹ lu bi emianmhẹn kẹkẹ ne zegbere, ọ i da re mhan ha kpokpo-egbe. Mhan ki re ẹlo nọn khẹke rẹ ha ghe ene emhin nan ne sunu, ghe iyaman nọn rẹman ghe ọta akhasẹ ne ribhi Baibo ha munsẹ ele khin. Mhan i da ji ene emhin nan kẹkẹ ne sunu re ofẹn ha mun mhan, ranmhude mhan rẹọbhọ ghe, Jehova dẹ kẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi ene emhin nan rebhe ne sunu, yẹ mun agbọn ọsọgbọn nin ọfure ye re. Ọkuẹsẹ ọne ẹghe nin, mhan dẹ sabọ rẹọbhọ ghe, Jehova dẹ rẹkpa mhan rẹ ha mhọn ọkhọle nọn lọre, yẹ rẹkpa mhan rẹ ha ziẹngbe ọkakale nọn hi ki rẹ khin nin mhan kuẹlo da nian.—Ps. 16:8; 112:​1, 6-8.

15. Ahamiẹn mhan “ji ẹwanlẹn gba nin [mhan],” be ọ ha rẹ rẹkpa mhan yẹ? (1 Pita 4:7)

¹⁵ Hei yelea emhin ne lu uhọnmhọn-emhin nẹ bhi iẹnlẹn. Ẹlẹnan nian, ẹbho ne bunbun wo mun ẹmhọn iregbe re ahoho kalo bhi iẹnlẹn. Ele i riale si ọkpẹnlẹn ọsi ọne agbọn nan dẹ kẹ vae. Aharẹmiẹn ghe ọ i yi emhin ebe nin ọria rẹ re egbe re ahoho, ọ yẹ khẹke nin mhan “ji ẹwanlẹn gba nin [mhan],” beji a ha da miẹn ghe mhan bha ha lu emhin bhi uwedẹ nin ẹbho rẹ lu emhin bhi ọne agbọn nan. (Tie 1 Pita 4:7.) Ahamiẹn mhan ji ẹwanlẹn gba nin mhan, ọ ki rẹkpa mhan beji a ha da miẹn ghe, mhan bha ha noo ẹghe nọnsẹmhan rebhe rẹ khu ọbhi iregbe-re-ahoho. Sokpan, mhan ki ha re ẹwanlẹn zẹ ebi mhan ha lu. Ahamiẹn mhan re ẹwanlẹn zẹ ebi mhan ha lu, ọ ki rẹman ghe mhan ria eria bhi uwedẹ nin Jehova rẹ ria eria. Ọ ki yẹ rẹman ghe, mhan lẹn emhin ne gene lu uhọnmhọn-emhin nẹ.—2 Tim. 1:7.

16. Beji ẹghe nin Jesu ha rẹ yu ki rẹ manman ha sire, be ọle wo denọ elọ ọi?

¹⁶ Ẹghe-ẹghe Jesu rẹ wo ha ye ene emhin ne lu uhọnmhọn-emhin nẹ re. Bhi ọne ẹghe nọn bha lẹkhẹ nanlẹn nin ọle gbe kike ọkuẹsẹ ọle yu, ọle da wo denọ ẹlo ọbhi ebi ọle ha rẹ sun rẹkhan Jehova yẹ, yẹ mun iho nọnsi Jehova sẹ. Ranmhude ọnan, ọle da wo re ọkhọle rebhe nan erọnmhọn ji Osẹnobulua. Ọkpakinọn, edibo nesọle da wo wẹ fia. Ele bha ha nan erọnmhọn beji Jesu lu. Ebezẹle nin ele da wẹ fia hi, “ahu fo ele bhọ nin ele rẹ ha lu akhiẹ.”—Luk 22:​39-46; Jọni 19:30.

17. Bezẹle nin ẹbho ne bunbun da noo itanẹti? Be ọnan ha rẹ sabọ ha yi idobolo rẹji ele yẹ? (Yẹ fẹ ifoto ghe)

¹⁷ Mhan dẹ yẹ sabọ ha lu akhiẹ ẹgheso, bọsi edibo nesi Jesu. Emhin kẹkẹ ne sunu bhi ọne agbọn nan nọn rẹman ghe ẹghe ọkpẹnlẹn mhan da nyẹnlẹn, dẹ sabọ re mhan ha kpokpo-egbe. Ranmhude ghe ẹbho ne bunbun guanọ nin ele re egbe nẹ bhi ikpokpo-egbe ne sẹnian, ele ki wo ha re ẹghe nọnsele rebhe rẹ diọbhi itanẹti. Ele ki wo ha noo ọle rẹ deba imọẹ ele, azagba-uwa nọnsele, bi ẹbho ne bunbun bhi otọ agbọn nan rebhe lu imọẹ. Ele ki ha noo itanẹti rẹ wewe niuz, gha ifoto bi emhin kẹkẹ ji egbele. Ele yẹ wo noo ọle rẹ ghe ividio yẹ gbe gemu kẹkẹ. Ahamiẹn ele bha mhọn ẹwanlẹn, ele dẹ sabọ ha noo ẹghe nọnsele gbe bhi itanẹti, ranmhude, emhin ne bunbun ribhọ ne zegbere ẹdẹ-ẹdẹ nin ele da ha ghe la tie. Ahamiẹn ghe mhan bha ho nin mhan diabe ene ẹbho nan, ọkhẹke nin mhan nọọn egbe mhan inọnta bii, ‘Uwedẹ nin mẹn rẹ noo itanẹti be rẹkpa mẹn, la ọ be re mẹn yelea emhin ne lu uhọnmhọn-emhin nẹ bhi iẹnlẹn?’

18. Bezẹle nọn da khẹke nin mhan re ẹwanlẹn zẹ ividio la igemu nin mhan ha gbe bhi itanẹti?

¹⁸ Ọ yẹ khẹke nin mhan re ẹwanlẹn ha zẹ ividio nin mhan ha ghe bhi TV la bhi itanẹti bi igemu nin mhan ha gbe bhi itanẹti. Edandan i ribhọ ghe emhin kẹkẹ ne dia iriọ dẹ sabọ re mhan ha sọnyẹnmhẹn. Ọrẹyiriọ, ọkhẹke nin mhan ha noo ẹwanlẹn rẹ zẹ unan ividio nin mhan ha ghe la eka ẹghe nin mhan ha gbe bhọ. Bhi ọsi ijiẹmhin, ahamiẹn mhan ghe ividio fo, ọbhebhe ne rẹkhan ọlẹn dẹ sabọ zegbere, bhiriọ, ọ ki ha ghọn mhan rẹ ha ghe ele ọsegbe-ọsegbe beji ele rẹ zegbere. Ọkpakinọn, okhọnlẹn bi ilọnmhọn okhẹ vuọn ividio eso ne sẹnian. Ọnan hi ebe sunu ji obhio mhan nin okpea ọkpa nọn nyẹnlẹn bhi Asia. Ọle da ka munhẹn ha ghe ukpọ-khere bhi ividio nan ne dagbare bhi itanẹti. Beji ọle ki rẹ ha lu iriọ, ọle da dọ munhẹn ha ghe ividio nan da lu ilọnmhọn oghẹ. Akizẹbue, ọle da dọ ha ghe ividio ọsi ẹbho ne banọn an. Ọ ti mhan bhọ ghe, ranmhude urẹkpa nin ọle miẹn bhi obọ ene ewanlẹn bi imọẹ ọle bhi agbotu, ọle da sabọ zobọ bhi ene emhin nan, yẹ ne ele sibhi ifoni re. Rẹ deba ọnin, ọle da re ẹghe yi nin ọle ha rẹ ha noo ifoni nọnsọle. Ọne okha nan wo rẹkpa mhan rẹ daghe ebezẹle nọn da khẹke nin mhan ha noo ẹwanlẹn rẹ ha noo itanẹti.

19. Be ha sabọ sunu sade ẹmhọn iregbe-re-ahoho mhan mun kalo bhi iẹnlẹn?

¹⁹ Ọ yẹ khẹke nin mhan noo ẹwanlẹn bhi ebi mhan rẹ re egbe re ahoho, bi uwedẹ nin mhan rẹ rẹnẹ diọbhi eje kẹkẹ dọ ha hẹan. Ọ yi emhin ebe nin mhan rẹ guanọ ẹghe rẹ hẹan bhi ẹsọn kẹkẹ nin mhan miẹn, ranmhude, ọ dẹ sabọ rẹkpa mhan rẹ ha mhọn egbe nọn danlẹn. Ọkpakinọn, ahamiẹn ene emhin nan mhan ki wo mun kalo bhi iẹnlẹn, mhan i da yẹ miẹn ẹghe rẹ ha lu ene emhin ne lu uhọnmhọn-emhin nẹ bhi iẹnlẹn. (Fil. 1:10) Ọkhẹke nin mhan tobọmhan zẹ ebi mhan ha lu bi eka ẹghe nin mhan ha rẹ lu ọle. Ahamiẹn uwẹ ho nin uwẹ zẹ ebi uwẹ ha lu, nọọn egbuwẹ ene inọnta nan: ‘Ẹghe nin mẹn noo rẹ re egbe re ahoho, yẹ rẹnẹ diọbhi eje kẹkẹ, be rẹman ghe mẹn noo ẹghe nọnsẹmhẹn nọnsẹn? Mẹn be mun ebe lu uhọnmhọn-emhin nẹ kalo bhi iẹnlẹn nọnsẹmhẹn? Mẹn be muegbe khẹ ọkpẹnlẹn ọsi ọne agbọn nan?’

20. Elele nela mhan ha miẹn sade mhan dọnmhegbe rẹban emhin ne ha sabọ de mhan idobolo?

²⁰ Ahamiẹn ghe mhan bha ji emhin soso de mhan idobolo bhi emhin kẹkẹ nin mhan lu rẹ ga Jehova, mhan dẹ wo manman miẹn elele bhọ. (Isa. 48:17) Jehova dẹ wo rẹkpa mhan rẹ sabọ ziẹngbe ọkakale nọn hi ki rẹ khin nin mhan kuẹlo da. Mhan i da ji emhin ne i mhẹn ne sunu bhi ọne agbọn nan re mhan ha kpokpo-egbe. Sẹyẹ, mhan i da mun ẹmhọn iregbe-re-ahoho kalo bhi iẹnlẹn. Bhiriọ, bha ji mhan wo muegbe rẹ ha ria eria bhi uwedẹ nin Jehova rẹ ria eria. Mhan ha yẹ ha lu emhin kẹkẹ ne ha sabọ rẹkpa mhan rẹ wo ha ga Jehova. Ọ yẹ khẹke nin mhan ha yere emhin ne lu uhọnmhọn-emhin nẹ bhi iẹnlẹn. Mhan ha lu iriọ, mhan ki sabọ khọn emhin nọn hi ki rẹ khin nọn ha sabọ de mhan idobolo rẹ ha mun ẹmhọn Jehova kalo bhi iẹnlẹn. Sẹyẹ, mhan ki sabọ “fi obọ mun iẹnlẹn ọsaje.”—1 Tim. 6:19.