Ծանոթագրություն

a Անկանոն («ապոկրիֆ», բառացի՝ գաղտնի) և անվավեր (կեղծ հեղինակի վերագրվող գրություններ) գրվածքները հրեական գրություններ են՝ թվագրված մ.թ.ա. երրորդ դարից մինչև մ.թ. առաջին դարը։ Անկանոն գրվածքները Հռոմեական կաթոլիկ եկեղեցու կողմից ընդունվում են որպես Աստվածաշնչի ներշնչված, կանոնական գրություններ, սակայն մերժվում են հուդայականների ու բողոքականների կողմից։ Անվավեր գրվածքները հաճախ աստվածաշնչյան պատմությունների մանրամասն շարադրանքներ են, որոնք իբրև արձանագրվել են Սուրբ Գրքի որոշ հայտնի կերպարների կողմից։