Kad šutnja znači slaganje

U KNJIZI Betrayal—German Churches and the Holocaust otvoreno se govori o ulozi religije u nacizmu. “Među kršćanima je bilo uobičajeno pružati podršku vladajućem sistemu”, tvrdi se u knjizi, “a velika većina nije se nimalo protivila progonjenju Židova. U ovom slučaju šutnja glasno govori.”

Što je osobe koje su se izjašnjavale kao kršćani privuklo nacizmu? Knjiga objašnjava da su mnogi bili zavedeni Hitlerovim “nastojanjem da u njemačkom društvu vlada red i zakon”. U njoj stoji: “Protivio se pornografiji, prostituciji, abortusu, homoseksualnosti i ‘opscenosti’ u suvremenoj umjetnosti, a ženama koje bi rodile četvero, šestero i osmero djece davao je brončane, srebrne i zlatne medalje kako bi ih potaknuo da zadrže svoju tradicionalnu ulogu u obitelji. To apeliranje na tradicionalne vrijednosti, zajedno s militarističkim nacionalizmom koji je Hitler ponudio kao odgovor na nacionalno poniženje naneseno Versajskim mirovnim ugovorom, učinilo je nacionalsocijalizam privlačnim rješenjem za mnoge, čak i za većinu kršćana u Njemačkoj.”

Jedna je grupa bila sušta suprotnost. “Jehovini svjedoci”, zapaža Betrayal, “odbili su sudjelovati u nasilju ili upotrebi vojne sile.” To je neminovno dovelo do opakog napada na tu malu grupu, a mnogi njeni članovi bili su bačeni u koncentracione logore. No drugi koji su tvrdili da slijede Krista nisu se tome protivili. U knjizi dalje piše: “Katolici i protestanti, općenito uzevši, više su pokazali neprijateljski stav nego simpatije prema Jehovinim svjedocima i više su bili za Hitlerova stroga mjerila nego za pacifistička mjerila Svjedoka.” Njihova je šutnja nesumnjivo pridonijela maltretiranju Svjedoka u nacističkom režimu.

I dok je uplitanje crkava u nacističku politiku i dalje izvor žestoke polemike, Betrayal Jehovine svjedoke naziva “religioznom grupom koja je odbila pružiti podršku tom režimu ili surađivati s njim”.