Saji ni Jɛ Shiwoo Shikpɔŋ lɛ Nɔ
Eha Israel Amɛ Hiamɔ Nii Yɛ Sinai
FEEMƆ gbɔmɛi akpekpei abɔ—hii, yei, kɛ gbekɛbii fɛɛ ni miinyiɛ kɛmiiya “ŋa kpeteŋkpele ni nɔ yɔɔ gbeyei, he ni onufui ni naa jaraa kɛ nyɔŋmɔŋkaakroi yɔɔ kɛ shikpɔŋ olɛŋlɛ nɔ, he ni nu bɛ” lɛ he mfoniri okwɛ!
Nɛkɛ wiemɔ ni Nyɔŋmɔ wie ni anaa yɛ 5 Mose 8:15 nɛɛ haa wɔfeɔ nɔ ni ekolɛ etamɔ gbɛfaa ko ni yɔɔ gbeyei ni ka lsraelbii lɛ ahiɛ beni amɛshiɔ Mizraim ni amɛnyiɛɔ kɛboteɔ Sinai ŋa kplanaa lɛ nɔ lɛ he mfoniri. Naagba kome ko ni yɔɔ gbeyei ji: Namɔ baaha amɛ niyenii kɛ nu ni fa bɔ ni sa?
lsraelbii lɛ ehi nyɔŋyeli mli aahu yɛ Nilo faa lɛ niji lɛ amli, shi nɔ ko nɔ ko he ehiaaa amɛ. Nibii ni atɛŋ yɛ blema gbohii abui amli gbogboi ahe lɛ feɔ aduawai sɔrɔtoi tamɔ wein yibii, waatɛrɛi, kɛ dumɔ nii krokomɛi ahe mfoniri, kɛ agbɛnɛ looi kɛ wuɔi ni alɛɔ ni abaaná akɛhoo niyenii sɔrɔtoi. Belɛ, kwɛ bɔ ni nakai nitaomɔ he ŋkɔmɔyeli nibimɔ lɛ ja jogbaŋŋ yɛ ŋa lɛ nɔ: “Namɔ aaaha wɔ loo wɔye? Wɔkai loo ni wɔyeɔ yaka yɛ Mizraim, kɛ agorigoi lɛ, kɛ kɔnyɔi lɛ, kɛ shwiei lɛ, kɛ sabolai lɛ, kɛ ayooi lɛl”—4 Mose 11:4, 5; 20:5.
Beni lsraelbii lɛ fo Ŋshɔ Tsuru lɛ, etsɛɛɛ kɛkɛ ni amɛna bɔ ni Sinai ji diɛŋtsɛ ha lɛ jogbaŋŋ. Amɛtsɔɔɔ gbɛ ni afɔɔ nɔ tsɔmɔ daa ni ji jarayeli gbɛ ni yaa koyigbɛ lɛ nɔ, shi moŋ amɛyi gbɛ kɛtsɔ shikpɔŋ kɛ ekoji etɛ ni ŋshɔ heɔ ebɔle lɛ kɛkpe lɛ naabu gbɛ. Beni amɛnyiɛ aaashɛ kilomitai 80 [shitoi 50] kɛtsɔ ŋa kplanaa lɛ nɔ pɛ, kɛkɛ ni nu he babɔi amɛ hiamɔ ni emli bawa waa. Amɛnyɛɛɛ amɛnu nu ni amɛyana lɛ, ejaakɛ eejoo ni ekolɛ muawai hu yɛ mli. Kɛkɛ ni amɛbɔi bolɔmɔ akɛ: “Mɛni wɔɔnu?” Nyɔŋmɔ kɛ ehe wo sane lɛ mli, ni etsake nu lɛ ni eha eŋɔɔ.—2 Mose 15:22-25.
Kadimɔ yoomai akuu ni nyiɛ kɛtsara nɔ kɛyaa yɛ ŋwɛi gbɛ lɛ. No baaha onu sane ni kɔɔ bɔ ni Israel aaafee ni etsa nɔ aahu kɛtsɔ ŋa kplanaa lɛ nɔ kɛbɛŋkɛ Sinai Gɔŋ lɛ he lɛ shishi jogbaŋŋ. Te amɛbaafee tɛŋŋ amɛya nɔ amɛna nu—kɛ niyenii—ni fa bɔ ni sa kɛha amɛ diɛŋtsɛ kɛ tooi kɛ tsinai akui ni ehe hiaa ni amɛha amɛhi wala mli lɛ?—2 Mose 12:38.
Amɛnyiɛ saŋŋ kɛba wuoyigbɛ etsɛɛɛ kɛkɛ ni amɛbaná ŋu ŋma kɛ niyenii yɛ Elim. (2 Mose 15:27) Shi kɛlɛ, jeee jɛmɛ ji he ni amɛyaa. Amɛmiinyiɛ kɛmiiya “anɔkwa Nyɔŋmɔ lɛ gɔŋ lɛ,” ni ji Sinai Gɔŋ lɛ he. (2 Mose 3:1; 18:5; 19:2; 24:12-18) Jɛmɛ kɛ he ni amɛbashɛ lɛ jɛkɛmɔ ji kilomitai 120 [shitoi 75]—gbɛnyiɛmɔ kakadaŋŋ yɛ shikpɔŋ gbiŋ kɛ enɔ dokoidokoi nɔ.
Beni nɛkɛ kuu babaoo nɛɛ bɛŋkɛɔ Sinai Gɔŋ lɛ he lɛ, amɛbɛŋkɛ—ni ekolɛ amɛwa yɛ—nu hiŋmɛi wulu ni atsɛɔ lɛ Feiran lɛ he. Anaa efa bibioo ko yɛ mfoniri ni yɔɔ abɛkugbɛ baafa lɛ nɔ lɛ mli.a Enyiɛɔ nu jɔɔ bibioo ko ni tsɔɔ ŋa kplanaa lɛ mli lɛ mli, kɛbɛŋkɛɔ Ŋshɔ Tsuru, (Suez Ŋshɔ Nine) lɛ. Mɛɛ hejɔɔmɔ amɛyaná yɛ jɛmɛ nɛkɛ!
Eyɛ mli akɛ ekolɛ bɔ ni awie Sinai ŋa kplanaa lɛ he akɛ “ŋa kpeteŋkpele ni he yɔɔ gbeyei” lɛ sa lɛ jogbaŋŋ, moŋ, shi lsraelbii ná hɔlɔ yɛ amitsrɔbi tsei kakadaji kɛ tsei krokomɛi lɛ ashishi, yɛ Feiran nu hiŋmɛi wulu lɛ masɛi. Amɛná amitsrɔbi yibii dɔkɔdɔkɔ, ni no ha amɛna niyenii amɛye yɛ jɛmɛ, kɛ babaoo hu ni amɛbaanyɛ amɛkɛhiɛ amɛdɛŋ kɛya.
Enɛɛmɛi fɛɛ nyɛ eba mli nakai ejaakɛ shikpɔŋ nu lɛ tueɔ kɛbaa ŋwɛi yɛ Feiran. Susumɔ bɔ ni obaanu he oha lɛ he okwɛ, akɛ onyiɛ shia ŋa kplanaa nɔ, kɛkɛ lɛ trukaa lɛ oyana nu ŋma ni obaanyɛ onu? Enɛ feɔ he mfoniri akɛ hei komɛi yɛ Sinai ni anyɛɔ anaa nu kpakpa yɛ jɛmɛ. Bei komɛi lɛ ehe hiaa ni atsa nu bu ni emli akwɔ dani ana nu. Kɛkɛ lɛ nu ni he hiaa nɛɛ yɛɛ dani anyɛ ana gogai loo nu gbɛi obɔbɔ lɛ bafeɔ nitsumɔ diɛŋtsɛ, titri lɛ kɛji ehe miihia ni ayɛ eko aha tooi kɛ tsinai hu ni amɛnu lɛ. Kɛbashi ŋmɛnɛ, Bedouinbii ni yɔɔ Sinai lɛ sumɔɔ nu bui ahe hilɛ waa ejaakɛ jɛmɛ amɛnaa nu yɛ amɛhaa amɛhe kɛ amɛyoomai lɛ hu.—Okɛto 1 Mose 24:11-20; 26:18-22 he.
Hɛɛ, eyɛ mli akɛ amɛwie huhuuhu yɛ bei komɛi amli yɛ nɔ ni bafee tamɔ niyenii kɛ nu hɔmɔ ni anyɛŋ nɔ aye lɛ hewɔ moŋ, shi lsraelbii lɛ ná niyenii kɛ nu. Bei komɛi lɛ Nyɔŋmɔ haa amɛnine shɛɔ nɔ yɛ naakpɛɛ gbɛ nɔ. (2 Mose 16:11-18, 31; 17:2-6) Bei krokomɛi amli hu, eka shi faŋŋ akɛ enyiɛɔ amɛhiɛ kɛyaa “shitoo he,” he ni adebɔɔ mli nibii baaha amɛna nibii ni he hiaa amɛ lɛ fɛɛ babaoo. (4 Mose 10:33-36) Yɛ nakai beaŋ fɛɛ lɛ, ekɛ nibii babaoo ni mɛɔ anɔkwafoi lɛ yɛ Shiwoo Shikpɔŋ lɛ nɔ lɛ ma amɛhiɛ.—5 Mose 11:10-15.
[Shishigbɛ niŋmai]
a Obaanyɛ ona mfoniri lɛ agbo yɛ 1992 Calendar of Jehovah’s Witnesses lɛ nɔ.
[He ni Mfoniri ni yɔɔ baafa 24 lɛ Jɛ]
Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.
[He ni Mfoniri ni yɔɔ baafa 24 lɛ Jɛ]
Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.
[He ni Mfoniri ni yɔɔ baafa 24, 25 lɛ Jɛ]
Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.
[He ni Mfoniri ni yɔɔ baafa 25 lɛ Jɛ]
Pictorial Archive (Near Eastern History) Est.