Egbo yɛ Shishitoo Mla ko Hewɔ
“WƆKAIƆ August Dickmann (ní afɔ́ lɛ afi 1910), ní ji Yehowa Odasefoi lɛ ateŋ mɔ kome lɛ.” Nakai ji bɔ ni aje niŋmaa ko ni akpɛ yɛ tɛ tao (ni áfee he mfoniri yɛ biɛ) ni ajie nɔ ni akɛha nɔ lɛ yɛ nɔ nyɛsɛɛ nɛɛ lɛ shishi yɛ tsutsu yiwalɛ nsra ni yɔɔ Sachsenhausen lɛ. Mɛni hewɔ esa akɛ akpɛ Yehowa Odasefoi ateŋ mɔ kome he sane yɛ tɛ tao ni tamɔ nɛkɛ nɔ? Nibii krokomɛi ni aŋmala kɛfata he lɛ gbaa wɔ sane lɛ akɛ: “SS bii lɛ tswa [lɛ] tu yɛ maŋbii ahiɛ yɛ September 15, 1939 yɛ nɔ ko ni ekpoo akɛ ehenilee eŋmɛŋ lɛ gbɛ ni efee lɛ hewɔ.”
Awo August Dickmann tsuŋ yɛ Sachsenhausen yiwalɛ nsra lɛ mli yɛ afi 1937. Gbii etɛ sɛɛ beni Jeŋ Ta II lɛ efɛ́ yɛ afi 1939 mli lɛ, afã lɛ koni ekɛ enine awo wolo shishi kɛha asraafoi anitsumɔ lɛ mlibotemɔ. Ní ekpoo lɛ, nsra lɛ mli asraafonyo nukpa lɛ yana Heinrich Himmler, ni ji SS bii lɛ anɔ onukpa (Schutzstaffel, Hitler hebulɔ ni fe fɛɛ) lɛ ni ebi lɛ gbɛ koni eha agbe Dickmann yɛ nsra lɛ mli bii krokomɛi lɛ fɛɛ ahiɛ. Yɛ September 17, 1939 lɛ, The New York Times lɛ bɔ amaniɛ kɛjɛ Germany ni ekɛɛ akɛ: “Asraafoi akuu ko etswa August Dickmann, ni eye afii 29 lɛ . . . hiɛ tu yɛ biɛ.” Adafitswaa wolo lɛ tsɔɔ akɛ, lɛ ji klɛŋklɛŋ Germanynyo ni kɛ henilee kpoo akɛ ekɛ ehe woŋ asraafoi anitsumɔ mli yɛ nakai ta lɛ mli.
Afii 60 sɛɛ yɛ September 18, 1999 lɛ, Brandenburg Memorial Foundation (Brandenburg Kaimɔ He Gbɛjianɔtoo) lɛ ye gbi jurɔ kɛkai Dickmann gbele lɛ, ni amrɔ nɛɛ, ekaimɔ lɛ he niŋmaa ni yɔɔ tɛ tao nɔ lɛ haa saralɔi kaiɔ ekãa ni efee lɛ kɛ hemɔkɛyeli ni mli wa ni eyɔɔ lɛ. Tɛ tao ni ji enyɔ ni kpɛtɛ tsutsu nsra lɛ gbogbo ni yɔɔ sɛɛ lɛ he lɛ haa saralɔi kaiɔ akɛ Dickmann ji Yehowa Odasefoi aaafee 900 ni na nɔ yɛ Sachsenhausen yɛ amɛhemɔkɛyeli lɛ hewɔ lɛ ateŋ mɔ kome kɛkɛ. Mɛi saŋŋ hu gboi yɛ nsrai krokomɛi amli. Hɛɛ, yɛ shihilɛ ni ehiii kwraa ni yɔɔ yiwalɛ nsra lɛ mli lɛ fɛɛ sɛɛ po lɛ, amɛteŋ mɛi pii ye anɔkwa kɛha Nyɔŋmɔ shishitoo mlai lɛ.
Kɛha Yehowa Odasefoi lɛ, eji Kristofonyo su akɛ ‘ebaa ehe shi ehaa nɔyeli hegbɛ ni yeɔ nɔ lɛ.’ (Romabii 13:1) Shi kɛlɛ, kɛ nɔyelii bɔ mɔdɛŋ amɛnyɛ amɛnɔ koni amɛtɔ̃ Nyɔŋmɔ mlai lɛ, amɛnyiɛɔ Kristo bɔfoi lɛ anɔkwɛmɔnɔ lɛ sɛɛ, mɛi ni kɛɛ akɛ: “Esa akɛ aboɔ Nyɔŋmɔ moŋ toi fe gbɔmɛi” lɛ. (Bɔfoi lɛ Asaji 5:29) Enɛ hewɔ lɛ, yɛ jeŋ ni béi kɛ nyɛ̃ɛ ni yɔɔ kui ateŋ lɛ mli lɛ kɛ yiwalɛ nifeemɔ ni naa wa waa diɛŋtsɛ eba lɛ mli lɛ, Yehowa Odasefoi ni yɔɔ he fɛɛ he lɛ etiu toiŋjɔlɛ sɛɛ tamɔ August Dickmann fee lɛ. Amɛnyiɛɔ ŋaawoo ni Biblia lɛ kɛhaa lɛ sɛɛ, akɛ: “Kaaha efɔŋ miiye onɔ kunim, shi moŋ okɛ ekpakpafeemɔ aye efɔŋ nɔ kunim.”—Romabii 12:21.