“Jeŋba Mli Hewalɛ ni Hemɔkɛyeli Kanyaa Lɛ”
AJIE wolo hee ni yitso ji Les Témoins de Jéhovah face à Hitler (Yehowa Odasefoi ni Damɔ Hitler Hiɛ) ni Guy Canonici ŋma lɛ kpo yɛ afi 1998 yɛ French wiemɔ mli, ni akɛ miishɛɛ babaoo here nɔ. French yinɔsaneŋmalɔ François Bédarida ni abuɔ lɛ waa diɛŋtsɛ lɛ ŋma yɛ hiɛkpamɔ wiemɔ ni eŋma yɛ wolo lɛ he lɛ mli akɛ: “Enɛ ji wolo ko ni aná he miishɛɛ waa fe fɛɛ. Jeee akɛ etsĩɔ gbɛ ni kã shi efolo lɛ kɛkɛ, shi akɛni eba yɛ be naa pɛpɛɛpɛ lɛ hewɔ. . . . Yɛ mɛi ni le enɛ he sane jogbaŋŋ lɛ sɛɛ lɛ, namɔ le amanehulu ni akɛba Yehowa Odasefoi anɔ yɛ Nɔyeli ni Ji Etɛ lɛ mli? Ni kɛlɛ, yɛ afii 12 nɔyeli lɛ mli fɛɛ lɛ, akɛ yiwaa gbeyeigbeyei kɛ awuiyeli ba amɛnɔ. Amɛkɛ gbeyei nibii ni yaa nɔ yɛ yiwalɛ nsarai amli lɛ hu kpe. Amɛpiŋ waa hu yɛ amɛhemɔkɛyelii kɛ amɛfaishitswai ahewɔ. Mɛni hewɔ ni yinɔsane hiɛ ekpá Kristofoi nɛɛ anɔ lɛ? . . .
“Mɛni hewɔ akɛ yiwaa ni tamɔ nɛkɛ ni naa wa ni yaa nɔ daa nɛɛ baa jamɔ kuu fioo, ni amɛgbɛ amɛshwã, ní amɛhe bɛ gbeyei lɛ nɔ lɛ? Enɛ ji sane ko ni shishinumɔ wa lɛ mli nɔ ko ni esa akɛ ana naa. Jeee akɛ Odasefoi ni yɔɔ Germany lɛ feɔ maŋbii lɛ ayifalɛ lɛ mli bii fioo ko pɛ kɛkɛ—akɔntaabui tsɔɔ akɛ amɛyifalɛ shɛɔ maŋbii lɛ fɛɛ ayifalɛ ni fá fe akpekpei 60 lɛ, mli 20,000—shi maŋbii ni he jɔ ji amɛ fɛɛ ni amɛkɛ bulɛ haa mla, ni amɛwooo mɔ ko mɔ ko he gbeyei, ni amɛsumɔɔ ni amɛtsu nii ni amɛtsɔse amɛbii lɛ jogbaŋŋ. . . .
“Nɛkɛ yiwaa nɛɛ ba heyelilɔi lɛ amumɔŋ shiŋŋfeemɔ ni naa wa waa ni yeɔ kunim lɛ ni baanyɛ ekɛ hemɔkɛyeli ni amɛyɔɔ yɛ Yesu Kristo mli lɛ mli hewalɛ lɛ adamɔ nɔnyɛɛ ni jɛɔ he kroko kɛbaa lɛ naa lɛ nɔ, kɛjɛ polisifoi a-Maŋ yiwalɛ nifeemɔ diɛŋtsɛ lɛ nɔ—kɛyashi beni mɔ lɛ aaafee enii akɛ ekãalɔ kɛ lá odasefonyo.”
Yehowa Odasefoi ni piŋ akɛ lá odasefoi yɛ amɛ Kristofoi ahemɔkɛyeli lɛ hewɔ yɛ jamɔŋ nifeemɔ ni anyɛɛɛ adamɔ naa lɛ mli lɛ ahe sane lɛ ji nɔ ni mli wa. Beni French Catholic adafitswaa wolo ko ni ehe gbɛi waa ni ji La Croix lɛ tĩɔ wolo lɛ sane mli lɛ, ekɛfata he tɛ̃ɛ akɛ: “Guy Canonici kɛ amɛhe yinɔsane ni ale fioo lɛ he odaseyelii babaoo eba ni anyɛŋ akɛ wiemɔi atsɔɔ bɔ ni eji ha kɛ́ ana jeŋba mli hewalɛ ni hemɔkɛyeli kanyaa lɛ lɛ ni ajieɔ lɛ kpo yɛ wiemɔi ni yɔɔ mlɛo fe fɛɛ mli lɛ, ní ji hemɔkɛyeli ni anyɛɛɛ aku mli kɛyashi naagbee yɛ gbekɛbii po ateŋ lɛ. Esa akɛ nii ni akaiɔ nɛɛ aha aná saji ni baaha anyɛ awie naataomɔ saji ni yaa nɔ yɛ bɔ ni Yehowa Odasefoi a-Kristofoi ashihilɛ yɔɔ ha lɛ he.”[2]