NIKASEMƆ 16
Pɛpɛɛpɛ Ŋmɛɛ
EFƆƆ kaa akɛ wielɔ ko tsui faa kɛji ete shi ni eyaawie, titri lɛ kɛji efɔɔɔ wiemɔ hamɔ. Shiɛlɔ ko tsui baanyɛ afa yɛ gbɛ ko nɔ kɛji etee mɔ ko ŋɔɔ klɛŋklɛŋ kwraa yɛ gbi lɛ mli yɛ shiɛmɔ nitsumɔ lɛ mli. Beni akɛ nitsumɔ wo Yeremia dɛŋ ní etsɔ gbalɔ lɛ, ehere nɔ akɛ: “Naa, mileee wiemɔ; ejaakɛ gbekɛ ji mi.” (Yer. 1:5, 6) Yehowa ye ebua Yeremia, ni ebaaye ebua bo hu. Yɛ be ni sa mli lɛ, obaanyɛ oŋmɛ pɛpɛɛpɛ.
Wielɔ ni ŋmɛɔ pɛpɛɛpɛ lɛ ji mɔ ni efee diŋŋ. Nɛkɛ diŋŋfeemɔ nɛɛ jeɔ kpo yɛ egbɔmɔtso su mli. Eshidaamɔ lɛ ji adebɔɔ naa nɔ, ni esa shihilɛ lɛ. Shishinumɔ yɛ eniji ni efɔɔ lɛ he. Egbee tsɔɔ saji amli ni enyɛɔ ekudɔɔ lɛ.
Eyɛ mli akɛ ekolɛ obaanu he akɛ gbɔmɔ ni ŋmɛɔ pɛpɛɛpɛ mlitsɔɔmɔ ni akɛha nɛɛ esaaa bo moŋ, shi obaanyɛ oya ohiɛ. Yɛ mɛɛ gbɛ nɔ? Nyɛhaa wɔsusua nɔ hewɔ ni wielɔ ko tsui faa ni enyɛɛɛ eŋmɛ pɛpɛɛpɛ lɛ he wɔkwɛa. Nɔ ni ji lɛ baanyɛ ajɛ gbɔmɔtso lɛ.
Kɛ́ okɛ naagba ko kpe ni oosumɔ ni obɔ mɔdɛŋ, shi obɛ nɔmimaa akɛ obaafee nakai lɛ, ofeɔ yeyeeye. Nɔ ni jɛɔ mli baa ji akɛ, jwɛŋmɔ lɛ kɛɔ gbɔmɔtso lɛ koni ejie gbɔmɔtso lɛ mli nu ko ni atsɛɔ lɛ adrenaline kpo. Nɔ ni jɛɔ mli baa lɛ baanyɛ aha tsui lɛ atswa kpalakpala, etsake bɔ ni omuɔ ohaa lɛ, eha latsaa atsa bo, loo eha oniji kɛ onakutsei akpokpo kɛ agbɛnɛ ogbee akpokpo. Ogbɔmɔtso lɛ miibɔ mɔdɛŋ koni eye ebua bo ni okpee oshihilɛ lɛ naa kɛtsɔ ohewalɛ falɛ ni ehaa eyaa hiɛ lɛ nɔ. Naagba lɛ ji ní ole bɔ ni ooofee ni okɛ hewalɛ lɛ atsu nii ni okɛsusu nii ahe jogbaŋŋ ni okɛ ekãa aha owiemɔ lɛ.
Bɔ ni Aaafee Aba Yeyeeyefeemɔ Shi. Kaimɔ akɛ tɔmɔ ko bɛ he akɛ ooonu yeyeeyefeemɔ ko he. Shi kɛlɛ, bɔni afee ni ohiɛ pɛpɛɛpɛ ŋmɛɛ mli lɛ, ehe miihia ni onyɛ oba yeyeeyefeemɔ lɛ shi ni okpee oshihilɛ lɛ naa yɛ dioofeemɔ kɛ woo mli. Te ooofee tɛŋŋ onyɛ otsu enɛ he nii lɛ?
Saamɔ ohe jogbaŋŋ. Hemɔ be ni okɛsaa ohe yɛ wiemɔ ni obaaha lɛ mli. Ná nɔmimaa akɛ onuɔ osaneyitso lɛ shishi jogbaŋŋ. Kɛ́ owiemɔ lɛ ji nɔ ni bo diɛŋtsɛ ohalaa saji ni obaasusu he lɛ, no lɛ susumɔ nɔ ni otoibolɔi lɛ le momo yɛ sane lɛ he kɛ nɔ ni okpaa gbɛ akɛ obaatsu lɛ he. Enɛ baaye ebua bo koni ohala saji ni sa jogbaŋŋ. Kɛ́ klɛŋklɛŋ lɛ, ona akɛ enɛ feemɔ wa lɛ, okɛ wielɔ ko ni yɔɔ niiashikpamɔ agba he sane. Ebaanyɛ eye ebua bo koni opɛi osane lɛ kɛ otoibolɔi lɛ amli jogbaŋŋ. Kɛ́ oná nɔmimaa akɛ oyɛ sane ni otoibolɔi lɛ baaná he sɛɛ, ni eyɛ faŋŋ yɛ ojwɛŋmɔ mli lɛ, no lɛ bɔ ni osumɔɔ ni ogba mɛi krokomɛi lɛ baaje shishi aná hewalɛ yɛ yeyeeyefeemɔ ní obaanu he yɛ wiemɔ lɛ hamɔ mli lɛ mli.
Gbalamɔ ojwɛŋmɔ kɛba ohiɛkpamɔ wiemɔ lɛ nɔ titri. Le bɔ ni obaaje shishi oha. Shii abɔ ni owiemɔ lɛ eje shishi lɛ, otsui ni faa lɛ baaba shi.
Abaanyɛ akɛ klɛŋklɛŋ nibii nɛɛ atsu nii yɛ hesaamɔ kɛha shiɛmɔ nitsumɔ lɛ hu mli. Kaasusu sane ni obaawie he lɛ pɛ he kɛkɛ shi moŋ gbɔmɛi ni obaaye amɛ odase lɛ hu. Too ohiɛkpamɔ wiemɔ lɛ he gbɛjianɔ jogbaŋŋ. Ná shiɛlɔi ni edara yɛ mumɔŋ lɛ aniiashikpamɔ lɛ he sɛɛ.
Ekolɛ, obaanu he akɛ obaaŋmɛ pɛpɛɛpɛ babaoo kɛji okɛ wiemɔ ni aŋmala aha lɛ tsu nii ni okɛha wiemɔ yɛ kuu lɛ hiɛ. Yɛ anɔkwale mli lɛ, nɔ ni baajɛ enɛ mli kɛba moŋ ji yeyeeyefeemɔ ni baafa be fɛɛ be ni obaaha wiemɔ lɛ. Eji anɔkwale akɛ, wielɔi komɛi kɛ nibii ni amɛŋmala babaoo tsuɔ nii, yɛ be mli ni mɛi krokomɛi kɛ fioo pɛ tsuɔ nii. Shi nɔ ni baatsake bɔ ni osusuɔ nii ahe ohaa ni eba oyeyeeyefeemɔ lɛ shi lɛ jeee wiemɔi ni yɔɔ wolo lɛ nɔ lɛ, shi moŋ nɔmimaa ni oyɔɔ yɛ otsuiŋ akɛ nɔ ni osaa kɛha otoibolɔi lɛ ji nɔ ni he hiaa lɛɛlɛŋ lɛ.
Kasemɔ owiemɔ lɛ waa. Nakai hesaamɔ lɛ baanyɛ aha oná hekɛnɔfɔɔ akɛ obaanyɛ okɛ osusumɔi lɛ awo wiemɔi amli. Yɛ be mli ni osaa ohe lɛ, otswaa onikaimɔ gbɛ̀i lɛ omaa shi bɔ ni amɛbaanyɛ amɛfee klalo beni ohaa wiemɔ lɛ. Ha ohesaamɔ be lɛ afee nɔ ni anyɛɔ atsuɔ he nii. Feemɔ otoibolɔi lɛ ahe mfoniri. Ta okpɔlɔ he loo daamɔ shi, taakɛ bɔ ni obaafee beni ohaa wiemɔ lɛ.
Sɔlemɔ obi Yehowa yelikɛbuamɔ. Ani ebaabo nakai sɔlemɔ lɛ toi? “Enɛ ji ekãa ni wɔyɔɔ yɛ ehiɛ lɛ, akɛ, kɛji wɔba nɔ ko yɛ esuɔmɔ naa lɛ, eboɔ wɔ toi.” (1 Yoh. 5:14) Kɛ́ oosumɔ ni owo Nyɔŋmɔ hiɛ nyam ni oye obua gbɔmɛi ni amɛná e-Wiemɔ lɛ he sɛɛ lɛ, no lɛ eka shi faŋŋ akɛ ebaaha osɔlemɔ lɛ hetoo. Nakai nɔmimaa lɛ baanyɛ aye abua bo babaoo koni onyɛ otsu onifeemɔ lɛ he nii. Kɛfata he lɛ, beni onáa mumɔ lɛ yibii ni ji—suɔmɔ, miishɛɛ, toiŋjɔlɛ, mlihilɛ, kɛ henɔyeli—lɛ, obaana su ni he hiaa ni okɛtsu shihilɛi ahe nii yɛ pɛpɛɛpɛ ŋmɛɛ lɛ mli.—Gal. 5:22, 23.
Ná niiashikpamɔ. Babaoo ni okɛ ohe woɔ shiɛmɔ nitsumɔ lɛ mli lɛ, belɛ babaoo ni otsui ni faa lɛ baa shi ji no. Babaoo ni ohaa sane hetoo yɛ asafoŋ kpeei ashishi lɛ, babaoo ní efeɔ mlɛo kɛhaa bo akɛ ooowie yɛ mɛi krokomɛi ahiɛ ji no. Be mli ni wiemɔi ni ohaa yɛ asafo lɛ mli lɛ faa lɛ, belɛ yeyeeyefeemɔ ni onaa dani ojeɔ wiemɔi lɛ eko fɛɛ eko shishi lɛ miiba shi. Ani obaasumɔ ni oná hegbɛi babaoo ni okɛwie? No lɛ, okɛ ohe aha akɛ najiaŋyelɔ yɛ skul lɛ mli beni mɛi krokomɛi nyɛɛɛ atsu amɛnifeemɔi lɛ ahe nii lɛ.
Yɛ be mli ni onyiɛ nibii ni ato naa yɛ yiteŋgbɛ lɛ sɛɛ lɛ, obaana akɛ sɛɛnamɔ yɛ he akɛ ooopɛi nibii ni kadiɔ shidaamɔ kpakpa ni abɛ lɛ mli. Okadii nɛɛ ni oookadi kɛ kasemɔ ni oookase bɔ ni ooofee okpee enɛɛmɛi anaa lɛ baaye abua bo koni owie kɛ pɛpɛɛpɛ ŋmɛɛ. Okadii lɛ baanyɛ afee gbɔmɔtso lɛ loo gbee nɔ̃.
Gbɔmɔtsoŋ Kadimɔ Nii. Pɛpɛɛpɛ ni oŋmɛɔ, loo nakai ni ofeee lɛ jeɔ kpo yɛ ogbɔmɔtso kɛ bɔ ni okɛ oniji tsuɔ nii ohaa lɛ mli. Klɛŋklɛŋ lɛ, susumɔ niji ahe. Niji ni amɔ mli awo sɛɛ, amɔ mli waa yɛ afã gbɛ biɛ kɛ biɛ, loo wiemɔ okpɔlɔ lɛ ní akpiti lɛ waa; niji ni akɛwoɔ kotoku mli ní ajieɔ kɛjɛɔ mli shii abɔ, kootu bɔtun laa kɛ ejiemɔ, kpai, gugɔ, hiŋmɛii glase he taa kɛkɛ; niji ni akɛshwɛɔ watsi, pɛnsil, waoga, loo woji ahe; niji ni afɔɔ kɛkɛ loo amaaa sane nɔ mi kɛmɔɔɔ shi—enɛɛmɛi fɛɛ tsɔɔ pɛpɛɛpɛ ni aŋmɛɛɛ.
Naji ashi shɔɔmɔ yɛ be kɛ bei amli, gbɔmɔtso lɛ tsimɔ kɛmiijɛ afã kome kɛmiiya afã kroko, shi ni adamɔɔ kpɛŋŋ fe nine, naabu lɛ fɔɔ kpitiokpitio, sɛŋnumii shii abɔ, kɛ mumɔ ni amuɔ oyayaayai kɛ waa lɛ fɛɛ baanyɛ atsɔɔ akɛ hekɛnɔfɔɔ bɛ.
Kɛ́ abɔ mɔdɛŋ waa lɛ, abaanyɛ akudɔ nɛkɛ tsuifaa kpojiemɔi nɛɛ. Tsu ekome he nii yɛ be kome mli. Yɔsemɔ naagba lɛ, ni osusu nɔ ni he hiaa ni ofee koni okɛtsĩ naa lɛ he kɛtsɔ hiɛ. Kɛ́ obɔ nakai mɔdɛŋ lɛ, obaaye odase akɛ oŋmɛɔ pɛpɛɛpɛ yɛ ogbɔmɔtsoŋ su mli.
Gbee Kadimɔ Nii. Gbee ni awoɔ nɔ bɔ ni esaaa loo gbee ni kpokpoɔ lɛ baanyɛ afata gbee ni yeɔ tsuifaa he odase he. Ekolɛ, owɔlɔɔ shii abɔ loo owieɔ oyayaayai tsɔ. Abaanyɛ aye nɛkɛ naagbai kɛ nii ni afɔɔ feemɔ nɛɛ anɔ kunim kɛtsɔ mɔdɛŋ ni aaabɔ koni akɛkudɔ gbee lɛ nɔ.
Kɛ́ onu he akɛ otsui miifa lɛ, mɛɛ fioo ni omu waa dani okwɔ wiemɔ kpoku lɛ. Bɔɔ mɔdɛŋ ni ogbɔjɔ ogbɔmɔtso muu lɛ fɛɛ. Yɛ nɔ najiaŋ ni ooosusu otsuifaa lɛ he lɛ, susumɔ nɔ hewɔ ni otaoɔ ni ogba otoibolɔi lɛ nibii ni osaa ohe yɛ mli lɛ moŋ he. Dani oooje shishi ni owie lɛ, ŋɔɔ be fioo ni okwɛ otoibolɔi lɛ, taomɔ hiɛ ko ni yɔɔ ŋmɔlɔŋmɔlɔ, ni oŋmɔ mũnii. Wiemɔ blɛoo yɛ ohiɛkpamɔ lɛ mli ni agbɛnɛ okɛ ohe awo owiemɔ lɛ mli vii.
Nɔ ni Esa akɛ Okpa Gbɛ. Kaakpa gbɛ akɛ tsuifaa henumɔi fɛɛ sɛɛ baafo. Wielɔi babaoo ni kɛ afii babaoo ená niiashikpamɔ yɛ wiemɔ kpoku lɛ nɔ lɛ nuɔ tsuifaa he dani amɛteɔ shi ni amɛyadamɔɔ toibolɔi lɛ ahiɛ. Shi kɛlɛ, amɛnyɛ amɛkudɔ amɛtsuifaa lɛ. Nakai wielɔi lɛ ateŋ mɔ kome kɛɛ akɛ: “Minuɔ tsuifaa he lolo, shi agbɛnɛ minyɛɔ mikudɔɔ lɛ.”
Kɛ́ obɔ mɔdɛŋ waa ni ojie tsuifaa ni jeɔ kpo yɛ kponɔgbɛ lɛ, otoibolɔi lɛ baabu bo akɛ wielɔ ni ŋmɛɔ pɛpɛɛpɛ. Ekolɛ, otsui baafa lolo, shi amɛnyɛŋ amɛna kwraa.
Kaimɔ akɛ, gbɔmɔtso mli nui ni kɛ tsuifaa kadimɔ nii lɛ baa lɛ nɔŋŋ haa wɔhewalɛ faa. Okɛtsu nii ni okɛwie kɛ henumɔ.
Ehe ehiaaa ni omɛ kɛyashi obaashɛ wiemɔ kpoku lɛ nɔ koni okase nibii nɛɛ fɛɛ. Bɔɔ mɔdɛŋ ni oŋmɛ pɛpɛɛpɛ ni okudɔ ohe ni owie kɛ henumɔ ni sa yɛ odaa gbi shihilɛ mli. Nakai ni ooofee lɛ baaye abua bo babaoo ni eha oná hekɛnɔfɔɔ yɛ wiemɔ kpoku lɛ nɔ kɛ shiɛmɔ nitsumɔ lɛ mli, he ni ehe hiaa fe fɛɛ yɛ lɛ.