NIKASEMƆ 3
Wiemɔi Atsɛmɔ yɛ Gbɛ ni Ja Nɔ
JEEE Kristofoi fɛɛ kɛ afii babaoo ená je lɛŋ wolo kasemɔ. Awie bɔfo Petro kɛ bɔfo Yohane he po akɛ “jeee woloŋlelɔi kɛ nilelɔi komɛi ji amɛ.” (Bɔf. 4:13) Ni kɛlɛ, ehe miihia ni okagbala ojwɛŋmɔ kɛmiijɛ Biblia mli anɔkwale lɛ kɛhamɔ nɔ kɛtsɔ wiemɔi ni oootsɛ yɛ gbɛ ni ejaaa nɔ lɛ nɔ.
Nibii ni Esa akɛ Asusu He. Jeee wiemɔi atsɛmɔ he mla kome kɔɔ wiemɔi fɛɛ he. Aŋmalaa wiemɔi babaoo yɛ alfabɛta niŋmaa okadii amli. Kɛfata Latin alfabɛta lɛ he lɛ, alfabɛtai krokomɛi tamɔ Arabic, Cyrillic, Greek, kɛ Hebrew yɛ. Yɛ nɔ najiaŋ ni amɛkɛ alfabɛta aaatsu nii lɛ, China niŋmaai lɛ kɛ okadii ni feɔ nibii srɔtoi babaoo tsuɔ nii. Bei pii lɛ, nɛkɛ okadii nɛɛ damɔɔ shi kɛhaa wiemɔ ko loo wiemɔ fã ko. Eyɛ mli akɛ Japanbii kɛ Koreabii kɛ China niŋmaa okadii tsuɔ nii moŋ, shi abaanyɛ akɛ okadii nɛɛ adamɔ shi aha gbɛɛmɔi srɔtoi ni ekolɛ ehiɛŋ shishinumɔ kome too lɛ nɔŋŋ.
Yɛ wiemɔi ni akɛ alfabɛta niŋmaa okadii ŋmala lɛ amli lɛ, gbɛ ni ja ni atsɔɔ nɔ atsɛɔ wiemɔ lɛ biɔ ni akɛ gbɛɛmɔ ni ja kɛha okadii lɛ eko fɛɛ eko loo okadii ni abua naa lɛ atsu nii. Kɛ́ nakai wiemɔ lɛ nyiɛɔ mlai asɛɛ pɛpɛɛpɛ, taakɛ eji yɛ Greek, Spain, kɛ Zulu wiemɔi amli lɛ, no lɛ etsɛmɔ waaa kwraa. Shi kɛlɛ, hewalɛ ni maŋsɛɛ wiemɔi náa yɛ wiemɔ ko nɔ lɛ baanyɛ aha bɔ ni atsɛɔ wiemɔi lɛ ahaa lɛ atsɔɔ nɔ̃ maŋ nɔ ni awieɔ wiemɔi lɛ yɛ. Enɛ hewɔ lɛ, abaanyɛ atsɛ niŋmaa okadi ko loo niŋmaa okadii akuu ko yɛ gbɛ̀i babaoo nɔ, loo yɛ bei komɛi amli lɛ, ekolɛ atsɛɛɛ kwraa. Ekolɛ, ehe baahia ni okase nibii ní bɛ mli lɛ owo oyitsoŋ koni no sɛɛ lɛ, okɛtsu nii jogbaŋŋ yɛ owiemɔ mli. Yɛ China wiemɔ mli lɛ, gbɛ ni ja ni atsɔɔ nɔ atsɛɔ wiemɔ lɛ biɔ ni akase niŋmaa okadii akpei abɔ awo yitsoŋ. Yɛ wiemɔi komɛi amli lɛ, wiemɔ ko shishinumɔ tsakeɔ kɛji atsake gbee lɛ. Kɛji agbalaaa jwɛŋmɔ kɛbaaa wiemɔ gbɛ nɛɛ nɔ bɔ ni sa lɛ, ebaaha akɛ susumɔ ni ejaaa aha.
Kɛ́ akɛ gbee gbɛɛmɔ fãi feɔ wiemɔ ko mli wiemɔi komekomei lɛ, no lɛ ehe miihia ni oma gbee gbɛɛmɔ fãi ni ja lɛ nɔ mi klɛŋklɛŋ. Wiemɔi babaoo ni kɛ nakai su lɛ tsuɔ nii lɛ yɛ gbɛ ni ja bɔ ni sa ni amɛkɛmaa wiemɔ nɔ mi. Yɛ hei ni nibii pɔtɛɛ komɛi kɔɔɔ gbɛ nɛɛ he lɛ, gbee nɔwomɔ okadi baanyɛ afata wiemɔi ni aŋma lɛ he. Enɛ yeɔ ebuaa ni atsɛɔ wiemɔ lɛ jogbaŋŋ yɛ gbɛ ni waaa tsɔ nɔ. Shi kɛlɛ, kɛji nakai gbɛ lɛ kɛ ehe kpãaa gbee lɛ, no lɛ naagba lɛ mli baawa waa. Ehe nii ni aaatsu yɛ omanyeyeli mli biɔ ni akase nibii babaoo awo yitsoŋ.
Yɛ wiemɔi komɛi amli lɛ, gbee nɔwomɔ kɛ eshibaa okadii ji nɔ ko ni he hiaa waa ni esa akɛ asusu he. Nɔ ni fata enɛɛmɛi ahe ji alfabɛta niŋmaa okadii komɛi ni okadii jeɔ kpo yɛ eŋwɛigbɛ kɛ eshishigbɛ tamɔ: è, é, ô, ñ, ō, ŭ, č, ö, ç lɛ. Abaanyɛ aŋmala gbee nɔwomɔ kɛ eshibaa okadii lɛ, loo abaakpa nikanelɔ lɛ gbɛ akɛ ekɛbaawo jɛmɛ yɛ bɔ ni emli sane lɛ jieɔ lɛ kpo lɛ naa. Yɛ sɛɛkpee nɔ̃ nɛɛ mli lɛ, ehe baahia ní osaa ohe jogbaŋŋ kɛji aha bo nifeemɔ koni oyakane nii yɛ mɛi ahiɛ lɛ.
Yɛ wiemɔi atsɛmɔ gbɛfaŋ lɛ, tɔmɔi komɛi yɛ ni esa akɛ atsi he kɛjɛ he. Ohe nɔ ni oookwɛ fe nine lɛ baaha okwa ofee ohe tamɔ oji mɔ ko, kɛ mɔ ni woɔ ehe nɔ po. Abaanyɛ akɛɛ nakai nɔŋŋ yɛ wiemɔi atsɛmɔ ni akɛtsuuu nii dɔŋŋ lɛ hu ahe. Nɔ ni baajɛ mli aba ji wielɔ lɛ ní eeegbala jwɛŋmɔ kɛba lɛ diɛŋtsɛ enɔ. Yɛ gbɛ kroko nɔ lɛ, ehi akɛ oootsi ohe kɛjɛ shɔŋŋ ni oooya fe nine kɛtsɔ wiemɔi kɛ wiemɔi atsɛmɔ ni asusuuu he ni okɛaatsu nii lɛ nɔ. Asusu saji nɛɛ ekomɛi ahe momo yɛ “Wiemɔi ní Awieɔ ní Emli Tseɔ” lɛ shishi.
Bɔ ni atsɛɔ wiemɔ ko mli wiemɔi bɔ ni akpɛlɛɔ nɔ lɛ baanyɛ atsake kɛjɛ maŋ kome mli kɛya ekroko mli, kɛjɛ maŋ lɛ fã kome mli kɛya nakai maŋ lɛ nɔŋŋ fã kroko mli. Mɔ ni jɛ maŋ kroko nɔ lɛ baanyɛ awie he ni eyɔɔ lɛ nɔ wiemɔ kɛ gbee nɔwomɔ srɔto ko. Wiemɔi komekomei ashishitsɔɔmɔ wolo baanyɛ atsɔɔ gbɛ̀i srɔtoi ní ja ní akɛtsɛɔ wiemɔ kome too lɛ nɔŋŋ. Titri lɛ, kɛji mɔ ko naaa hegbɛ ni eya skul loo wiemɔ ni ewieɔ lɛ jeee emaŋ wiemɔ po lɛ, ebaaná he sɛɛ waa kɛji ebo mɛi ni wieɔ nakai maŋ nɔ wiemɔ lɛ jogbaŋŋ lɛ atoi ni ekɛ bɔ ni etsɛɔ wiemɔi lɛ ehaa lɛ to amɛnɔ̃ lɛ he lɛ. Ákɛ Yehowa Odasefoi lɛ, wɔmiisumɔ ni wɔwie yɛ gbɛ ni kɛ woo baaba wɔshɛɛ sane ni wɔshiɛɔ lɛ nɔ, nɔ ni mɛi ni yɔɔ wɔ akutso lɛ mli lɛ baanu shishi amrɔ nɔŋŋ.
Yɛ daa gbi wiemɔ mli lɛ, bei pii lɛ ehi jogbaŋŋ akɛ okɛ wiemɔi ni ole jogbaŋŋ lɛ aaatsu nii. Wiemɔi atsɛmɔ efeŋ naagba yɛ sanegbaa ko kɛkɛ mli. Shi kɛlɛ, kɛji ookane nii waa lɛ, ekolɛ okɛ wiemɔi komɛi ni okɛtsuuu nii daa gbi lɛ baakpe. Ni Yehowa Odasefoi kaneɔ nii babaoo diɛŋtsɛ. Wɔkaneɔ Biblia lɛ wɔhaa mɛi kɛji wɔye amɛ odase. Atsɛɔ nyɛmimɛi hii lɛ ekomɛi ní amɛbakane kukuji lɛ yɛ Buu-Mɔɔ Nikasemɔ loo Asafo Woloŋ Nikasemɔ lɛ mli. Ehe miihia ni wɔkane nii jogbaŋŋ ni wɔkagbala mɛi ajwɛŋmɔ kɛmiijɛ shɛɛ sane lɛ nɔ kɛtsɔ wiemɔi ni wɔtsɛɛɛ amɛ jogbaŋŋ nɔ.
Ani onaa akɛ gbɛi komɛi yɛ Biblia lɛ mli ni ewa akɛ oootsɛ? Yɛ Blɔfo wiemɔ mli lɛ, nɔmimaa kadimɔ nii nyiɛɔ gbee gbɛɛmɔ fã ni esa akɛ ama nɔ mi lɛ sɛɛ. Kɛji gbee nɔwomɔ lɛ gbeɔ naa kɛ gbeeŋ gbɛɛmɔ niŋmaa lɛ, no lɛ agbalaa gbeeŋ gbɛɛmɔ lɛ tsɛmɔ lɛ mli. Kɛji gbee nɔwomɔ lɛ gbeɔ naa kɛ daaŋ gbɛɛmɔ niŋmaa lɛ, no lɛ gbeeŋ gbɛɛmɔ ni yɔɔ gbee nɔwomɔ lɛ mli lɛ feɔ kuku yɛ etsɛmɔ mli. Kɛji afee gbeeŋ gbɛɛmɔi enyɔ ni ji a kɛ i ekome, taakɛ eji yɛ gbɛi ni ji Morʹde·kai kɛ Siʹnai mli lɛ, no lɛ agbalaa ai tsɛmɔ lɛ mli akɛ i kakadaŋŋ kɛkɛ. Yɛ gbɛi ni ji Rachel pɛ sɛɛ lɛ, ch niŋmaa okadii ni afee lɛ ekome lɛ hiɛ k gbɛɛmɔ, taakɛ eji yɛ gbɛi Mel·kizʹe·dek mli lɛ.
Gbɛ̀i ni Aaatsɔ nɔ Aya Hiɛ. Mɛi babaoo ni yɔɔ naagba yɛ wiemɔ tsɛmɔ he lɛ hiɛ bɛ amɛhe nɔ yɛ enɛ he. Kɛji oskul nɔkwɛlɔ lɛ tsɔɔ owiemɔ tsɛmɔ mli naagba ko ni ehe hiaa ni ogbala ojwɛŋmɔ kɛba nɔ lɛ, ná emlihilɛ lɛ he miishɛɛ. Shii abɔ ni ole naagba lɛ, te ooofee tɛŋŋ oya ohiɛ?
Klɛŋklɛŋ kwraa lɛ, kɛji aha bo nifeemɔ koni okane nii waa otsɔɔ lɛ, ŋɔɔ be koni okwɛ wiemɔi komekomei ashishitsɔɔmɔ wolo ko mli. Kwɛmɔ wiemɔi ni oleee lɛ. Kɛ́ ohe esako yɛ wiemɔi komekomei ashishitsɔɔmɔ wolo kɛ nitsumɔ mli lɛ, gbelemɔ klɛŋklɛŋ baafai ni tsɔɔ okadii ni akɛtsu nii yɛ mli lɛ, loo kɛ eeehi lɛ, bi mɔ ko koni egbála enɛɛmɛi amli etsɔɔ bo. Wiemɔi komekomei ashishitsɔɔmɔ wolo lɛ baatsɔɔ bo he ni obaama klɛŋklɛŋ wiemɔ ni hiɛ gbeeŋ gbɛɛmɔ fãi babaoo lɛ nɔ mi, kɛ he ni obaama nɔ ni ji enyɔ lɛ nɔ mi yɛ wiemɔ kakadaŋŋ mli lɛ. Ebaatsɔɔ gbɛɛmɔi ni esa akɛ akɛtsu nii kɛha gbeeŋ gbɛɛmɔi kɛ daaŋ gbɛɛmɔi ni akɛha yɛ wiemɔ ko mli lɛ. Yɛ shihilɛi komɛi amli lɛ abaanyɛ atsɛ wiemɔ ko yɛ gbɛ̀i ni fe ekome nɔ, ni edamɔɔ he ni akɛtsuɔ nii yɛ lɛ nɔ. Nɔ wiemɔ fɛɛ wiemɔ ni okwɛ lɛ, tsĩi tã waa shii abɔ dani oŋa wiemɔi komekomei ashishitsɔɔmɔ wolo lɛ naa.
Gbɛ ni ji enyɔ ni abaanyɛ atsɔ nɔ aha wiemɔi atsɛmɔ aya hiɛ lɛ ji kɛtsɔ mɔ kroko ni oookane otsɔɔ—mɔ ko ni tsɛɔ wiemɔi jogbaŋŋ—ni obi lɛ ní ejaje otɔmɔi lɛ.
Gbɛ ni ji etɛ ni obaanyɛ oha owiemɔi atsɛmɔ aya hiɛ ji kɛtsɔ mɛi ni wieɔ jogbaŋŋ lɛ ni ooobo amɛ toi jogbaŋŋ lɛ nɔ. Kɛji oyɛ New World Translation loo Buu-Mɔɔ kɛ Awake! woji tɛtrɛbii akasɛt lɛ eko lɛ, no lɛ okɛ enɛɛmɛi atsu nii jogbaŋŋ. Beni oboɔ toi lɛ, kadimɔ wiemɔi ni atsɛɔ yɛ gbɛ̀i srɔtoi ni kulɛ obaatsɛ lɛ nɔ lɛ. Ŋmalamɔ enɛɛmɛi oshwie shi, ni okase. Yɛ be ni sa mli lɛ, wiemɔi atsɛmɔ ni ejaaa lɛ ehiŋ owiemɔi amli, ni enɛ baaha oya hiɛ jogbaŋŋ yɛ owiemɔ mli.