N̄wed Job Ekeme Ndin̄wam Fi Ama Ọbọ Ufen

1-2. Tịn̄ ndusụk ntak emi ọfọnde ikot n̄wed Job.

NDI omokot n̄wed Job ndondo emi? Kpa ye edide ẹkewet enye ke n̄kpọ nte isua 3,500 emi ekebede, ẹsiwak ndibat n̄wed eset emi nsịn ke otu mme ọwọrọ-etop n̄wed emi mme owo ẹwetde. N̄wed kiet emi etịn̄de n̄kpọ aban̄a n̄wed oro otoro andikewet enye, ọdọhọ ke nte ẹkewetde enye ikponke ọkọnọk, enem owo ndikot, mme ikọ ke esịt inyụn̄ isọn̄ke ndin̄wan̄a owo. Moses ekewet ediye n̄wed emi, edi Jehovah Abasi edi ata Andinyene n̄wed oro koro enye eketeme Moses se ekpewetde.​—2 Tim. 3:16.

² N̄wed Job edi ata akpan n̄wed ke Bible. Ntak kiet edi ke enye anam inen̄ede ikụt akpan n̄kpọ emi anade mme angel ye mme owo ẹbiere, oro edi m̀mê mmọ ẹyenam enyịn̄ Jehovah asana. N̄wed oro n̄ko ekpep nnyịn aban̄a mme utịbe utịbe edu Jehovah, utọ nte ima, ọniọn̄, unenikpe, ye odudu. Ke uwụtn̄kpọ, ke n̄wed Job ikpọn̄, ẹkot Jehovah “Ata Ọkpọsọn̄” utịm ike 31. Ẹkpetọ ibat ini emi ẹkotde enye ntre ke mme n̄wed Bible eken ẹdian kiet, iwakke nte eke n̄wed Job emi ikpọn̄. N̄wed Job onyụn̄ ọbọrọ ediwak mbụme emi mme owo ẹsibụpde ẹban̄a uwem, sịm enye emi osụk afịnade ediwak owo, emi edide: Nso inam Abasi ayak mme owo ẹbọ ufen?

3. Tịn̄ ndusụk ufọn emi ikemede ndidia ima ikpep n̄wed Job.

³ Ukem nte ndida ke obot emi enen̄erede okon̄ edin̄wamde nnyịn itịm ikụt n̄kann̄kụk nnyịn ọfọn, n̄wed Job ekeme ndin̄wam nnyịn ikụt mme afanikọn̄ uwem emi nte Jehovah okụtde koro nte Jehovah okụtde mmọ akan nte nnyịn ikụtde. Ẹyak ise nte n̄wed Job ekemede ndin̄wam nnyịn ima ibọ ufen. Iyokụt n̄ko nte nditọ Israel ẹkekemede ndidia ufọn nto mbụk Job ye nte nnyịn n̄ko ikemede ndidia ufọn. Iyekpep n̄ko nte ikemede ndida mbụk Job n̄n̄wam mbon en̄wen.

ABASI AYAK JOB ỌBỌ UFEN

4. Didie ke Job ekenen̄ede okpụhọde ye ndusụk nditọ Israel ini mmọ ẹdude ke Egypt?

⁴ Ini nditọ Israel ẹkedide ifịn ke Egypt ẹnyụn̄ ẹbọde ufen, ete kiet emi ekekerede Job okodụn̄ ke Uz. Etie nte Uz okodu ke edere edere Arabia, ekpere n̄kan̄ edem usiaha-utịn Isọn̄ Un̄wọn̄ọ. Ndusụk nditọ Israel ẹketọn̄ọ ndikpono nsunsu abasi ke Egypt, edi Job iketiehe nte mmọ. Enye ama ọsọn̄ọ ada anam n̄kpọ ọnọ Jehovah. (Josh. 24:14; Ezek. 20:8) Kop se Jehovah eketịn̄de aban̄a Job mi: “Idụhe owo eke ebietde enye ke isọn̄.”a (Job 1:8) Job ama enyene n̄kpọ eti-eti onyụn̄ ọwọrọ etop akan kpukpru mbon Edem Usiaha-Utịn. (Job 1:3) Ana-edi esịt ama efịt Satan eti-eti ndikụt nte utọ ọwọrọ-etop owo oro mme owo ẹkekponode-kpono do ọsọn̄ọde ada anam n̄kpọ ọnọ Abasi!

5. Ntak emi Jehovah akayakde Job ọbọ ufen? (Job 1:20-22; 2:9, 10)

⁵ Satan ọkọdọhọ ke ufen ekpesịm Job, ke enye eyetre ndikpono Jehovah. (Job 1:7-11; 2:2-5) Jehovah ama ama Job eti-eti, edi se Satan ọkọsọn̄de esịt odori Job oro ama anam ẹkụt ediwak akpan n̄kpọ emi anade mme owo ẹwụt n̄kan̄ emi mmọ ẹdade ẹnọ. Oro akanam Jehovah ayak Satan odomo ndiwụt m̀mê se enye okodoride Job edi akpanikọ. (Job 1:12-19; 2:6-8) Satan ama anam kpukpru ufene Job atak enye, owot nditọ Job kpukpru mboduop, onyụn̄ anam idiọk mbufụt emi ubiak mîdịghe se ẹkemede ndibụk ọwọrọ Job ọtọn̄ọde ke etịn̄ibuot esịm ikpat. Edi ibak ibak ufen ye ukụt oro ikanamke Job ọkpọn̄ Jehovah. (Kot Job 1:20-22; 2:9, 10.) Nte ini akakade, Jehovah ama anam idem afiak ọsọn̄ Job, anam enye etetịm oforo onyụn̄ edi se ẹkponode, afiak ọnọ enye nditọ duop efen. Jehovah ama anam utịben̄kpọ yak Job odu uwem isua 140 efen adian do, odu okụt nditọ nditọ esie, nditọ nditọ oro ẹnyene nditọ nditọ, enye onyụn̄ odu uwem okụt. (Job 42:10-13, 16) Didie ke mbụk oro ẹkekeme ndin̄wam mme owo ke eset? Didie ke onyụn̄ ekeme ndin̄wam nnyịn mfịn?

6. Nditọ Israel ndikpọkọdiọn̄ọ ntak emi Abasi ayakde mme owo ẹbọ ufen akpakanam nso ufọn ọnọ mmọ? (Se ndise n̄ko.)

⁶ Nte mbụk Job ekekemede ndin̄wam nditọ Israel. Ini nditọ Israel ẹdude ke Egypt, mmọ ẹkebọ nsat ufen. Ke uwụtn̄kpọ, ofụri isua akparawa Joshua ye Caleb, mmọ ẹkedi ifịn. Ekem mmọ ẹma ẹtiene ẹyo ke wilderness isua 40 ke idiọkn̄kpọ emi ubọk ye ukot mmọ mîkasan̄ake. Ekpedi nditọ Israel oro ẹma ẹdiọn̄ọ mbụk ufen Job ye nte Abasi ọkọdiọn̄de Job ke utịt, imenịm ke oro ama an̄wam mmọ ye emana emi ẹkedide ke iso ẹdiọn̄ọ akpan owo emi edide ntak ufen. Okpokonyụn̄ enen̄ede an̄wan̄a mmọ se inamde Abasi ayak mme owo ẹbọ ufen, ke Jehovah onyụn̄ enen̄ede ama mbon emi ẹsọn̄ọde ẹda ye enye idem ke ini mîmemke inọ mmọ, ke enye esinyụn̄ ọdiọn̄ mmọ.

7-8. Didie ke n̄wed Job ekeme ndin̄wam ndusụk nnyịn emi ibọde ufen? Nọ uwụtn̄kpọ.

⁷ Nte mbụk Job ekemede ndin̄wam nnyịn. Ediwak owo mfịn inịmke aba ke Abasi do sia mîn̄wan̄ake mmọ ntak emi ndiọi n̄kpọ esitịbede ọnọ nti owo; ọdiọk eti-eti. Kop mbụk Hazelb emi otode Rwanda. Ini enye edide ekpri, enye ama enịm ke Abasi do. Edi ndiọi n̄kpọ ẹma ẹditịbe ẹnọ enye. Ete ye eka esie ẹma ẹdian̄ade ndọ, ndien ebe eka esie emi ekemende enye ọbọk ama ọdiọk uwem ye enye. Ini enye edide ekpri n̄ka-iferi ẹma ẹdan̄ enye ke n̄kanubọk. Hazel ama esika mboho ido ukpono mmọ man ọkọbọ ndọn̄esịt, edi ikekwe ntọi kiet ntem. Aka ko, Hazel ama ewet leta ete ke se imọ iwetde ke leta oro, ke itịn̄ ye Abasi. Enye ekewet ete: “Abasi, mma mbọn̄ akam nnọ fi, ndomo ndinam nti n̄kpọ, edi afo ada idiọk osio mi usiene eti. Mmọkpọn̄ fi idaha-oro nnyụn̄ nduak ndinam se ededi emi edinemde mi esịt.” Esịt esibụn̄ọ nnyịn ima ikụt mme owo nte Hazel, emi ẹnamde mmọ ẹnịm ke Abasi edi ntak ufen emi mmọ ẹbọde!

⁸ Edi mbụk emi odude ke n̄wed Job ekpep nnyịn ke idịghe Abasi anam mme owo ẹbọ ufen, ke Satan anam! Imekpep n̄ko ke ima ikụt nte mme owo ẹbọde ufen, yak ikûkere ke ana-edi mmọ ẹdọk se ẹketọde. N̄wed Abasi ọdọhọ nnyịn ete ke “ini ye n̄kpọntịbe unana idotenyịn” ẹkeme ndisịm owo ekededi, ini ekededi. (Eccl. 9:11; Job 4:1, 8) Imekpep n̄ko ke ima isọn̄ọ ida iyọ mme mfịna emi ẹsịmde nnyịn, ke inam Jehovah enyene se enye adade ọbọrọ usọn̄enyịn emi Satan osụk ọsọn̄ọde enye. Oro esin̄wam ẹkwọhọde enyịn̄ Jehovah ndọk. (Job 2:3; N̄ke 27:11) Nnyịn iyomke ndida mme n̄kpọ emi ikpepde mi didie didie-o, sia mmọ ẹnam inen̄ede idiọn̄ọ se inamde nnyịn ye mbon emi imade ibọ ufen. Nte ini akakade, Hazel ama edikpep Bible ye Mme Ntiense Jehovah onyụn̄ okụt ke idịghe Abasi akanam enye ọbọ ufen. Enye ọkọdọhọ ete: “Mma mfiak mbọn̄ akam nnọ Abasi nnyụn̄ ntịn̄ ofụri ofụri nte etiede mi ke idem nnọ enye. Mma ndọhọ Jehovah ke ini n̄kọdọhọde ke mmọkpọn̄ enye do, ke idịghe nte mma nnen̄ede nyom ndikpọn̄ enye. Idem n̄kpọ, n̄kọ n̄kenen̄ekede ndiọn̄ọ enye. Idaha-emi mmedikụt ke Jehovah ama mi. Mmokop inemesịt ndien, esịt onyụn̄ ana mi sụn̄ ndien.” Imenen̄ede ikọm Abasi nte nnyịn idiọn̄ọde se inamde enye ayak mme owo ẹka iso ẹbọ ufen! Idaha-emi ẹyak ineme nte mbụk Job ekemede ndin̄wam nnyịn owo kiet kiet mme afanikọn̄ ẹma ẹsịm nnyịn.

NTE MBỤK JOB AN̄WAMDE NNYỊN YAK IYỌ

9. Ọkpọdọhọ ke Job ekebiet nso ini enye etiede ke ntọn̄? (James 5:11)

⁹ Da nte ke omokụt Job nte etiede ikpọn̄ ke ntọn̄, mbufụt oto etịn̄ibuot ofụk enye esịm ikpat; ubiak idịghe ekpri. Enye ọtọ ibuot etehede. Udọn̄ọ akwat enye idem ama, ikpa-edem ebre ama onyụn̄ ayan̄ade kpa ke ntak udọn̄ọ oro. Ibifịk ebiet ọmọn̄ okure. Enye etie ke isọn̄ akama ubak usiọn̄ akwat idem, ke eseme ukụt ye ubiak, ke omụm mmụm. Kpa ye ufen oro, Job ke etịme ndin̄wek ibifịk, ke etịme n̄ko ndisọn̄ọ nda nyọ. (Kot James 5:11.) Nso ikan̄wam enye ọyọ?

10. Nso iwụt ke Job ama esitịn̄ nte etiede enye ke idem ofụri ofụri ọnọ Jehovah?

¹⁰ Job ama etịn̄ ofụri ofụri nte etiede enye ke idem ọnọ Jehovah. (Job 10:1, 2; 16:20) Ke uwụtn̄kpọ ke ibuot 3, imokụt nte Job esemede idiọk idiọk aban̄a mme enyene-ndịk n̄kpọ emi ẹketịbede ẹnọ enye, emi enye ekeduede ekere ke Jehovah edi ntak. Ekem ini mme ufan esie ita oro ẹkedide enyene se isịnede enye ke esịt, etịn̄, Job ama aka iso ọdọhọ ke imọ ikpọn̄ke Abasi, ndien ediwak se enye eketịn̄de, enye eketịn̄ ye Jehovah. Se Job eketịn̄de owụt ke enyene ini emi enye ekekerede ke imọ imakam inen ikan Abasi. (Job 10:1-3; 32:1, 2; 35:1, 2) Edi enye ama ọdọhọ ke ndusụk se imọ iketịn̄de idomo ndiwụt ke imọ ikpọn̄ke Abasi ẹkedi “ikọ ibụmede.” (Job 6:3, 26) Ke ibuot 31, se ikụtde owụt ke Job okoyom Abasi owụt ke imọ iduehe. (Job 31:35) Idem n̄kpọ, Job ndikeyịre ndọhọ Abasi anam imọ idiọn̄ọ ntak emi imọ ibọde ufen ikenenke.

11. Jehovah akanam nso aban̄a se Job eketịn̄de ete ke imọ isọn̄ọ ida ye enye?

¹¹ Ikpafiak ikere nte n̄kpọ eketiede ye Job, iyokụt ke Job ndikeyịre n̄kpe Jehovah ubọk ntre okowụt ke enye ama enen̄ede ekpere Jehovah onyụn̄ enen̄ede enịm ke Jehovah oyosụk anam ẹkụt ke imọ isọn̄ọ ida ye enye. Ke akpatre, Jehovah ama etie ke oyobio ọbọrọ Job. Enye iketịn̄ke se ikanamde Job ọbọ ufen, ikonyụn̄ inọhọ Job ufen ke ntak emi enye ekesemede se iwọrọde enye m̀mê ke ntak emi enye ekeyịrede ọdọhọ ke imọ iduehe. Utu ke oro, Jehovah akanam n̄kpọ ye Job nte ete akpanamde ye eyen, onyụn̄ eteme enye nte enye ekpekerede n̄kpọ. Usụn̄ emi Jehovah akan̄wamde Job do ama ọfọn. Oro ama anam Job osụhọde idem enyịme ke imọ ikenen̄ekede idiọn̄ọ n̄kpọ, onyụn̄ atua n̄kpọfiọk ke mme ikọ emi enye eketịn̄de, ikereke. (Job 31:6; 40:4, 5; 42:1-6) Didie ke mbụk emi ekekeme ndin̄wam mme owo ke eset? Didie ke onyụn̄ ekeme ndin̄wam nnyịn mfịn?

12. Nso ke nditọ Israel ẹkpekekeme ndikpep nto mbụk Job?

¹² Nte mbụk Job ekekemede ndin̄wam nditọ Israel. Nditọ Israel ẹkpekekeme ndikpep n̄kpọ nto se iketịbede inọ Job. Kop eke Moses mi. Utom edida idụt Israel usụn̄ ikedịghe ekpri utom. Mme mfịna emi Moses ọkọyọde ama awak eti-eti. Nsio nsio ini ẹma ẹtọ enye edem ke isọn̄, idem ama esinyụn̄ emem enye. Nditọ Israel mbon nsọn̄ibuot oro ẹma ẹsiwak ndisụk Jehovah uyo. Edi Moses iketiehe nte mmọ. Ekesidi enye ama enyene mfịna, enye emen ebịne Jehovah, ukem nte Job. (Ex. 16:6-8; Num. 11:10-14; 14:1-4, 11; 16:41, 49; 17:5) Mfịna en̄wen emi akanade Moses ọyọ ekedi nnen̄ede emi Abasi ekenen̄erede enye. Ke uwụtn̄kpọ, ini nditọ Israel ẹsụk ẹdude ke Kadesh​—etie nte isua oro ekedi ọyọhọ isua 40 tọn̄ọ nte mmọ ẹketọn̄ọ ndiyo ke desat​—Moses ama ‘ada inua esie etịn̄ ikọ ke ibụmede’ inyụn̄ inọhọ enyịn̄ Jehovah ubọn̄. (Ps. 106:32, 33) Jehovah ikayakke enye odụk Isọn̄ Un̄wọn̄ọ ke ntak oro. (Deut. 32:50-52) Ana-edi ntụnọ oro ama abiak Moses, edi enye ama osụhọde idem enyịme. Mbụk Job ekpekekeme ndin̄wam emana nditọ Israel emi ẹkedude ke Moses ama akakpa ẹyọ mme mfịna emi mmọ ẹkesobode. Ekpedi nditọ Israel emi ẹkesọn̄ọde ẹda ye Abasi do ẹma ẹtie ẹkere mbụk Job oro, mmọ ẹkpekekeme ndikpep nte mmọ ẹkpesitịn̄de nte etiede mmọ ke idem ẹnọ Jehovah, ye nte mmọ ẹkpekpemede se mmọ ẹtịn̄de man mmọ iditịn̄ ikọ ye Jehovah nte ke imenen ikan enye. N̄kpọ en̄wen emi mmọ ẹkekemede ndikpep ekedi nte mmọ ẹkpesụhọrede idem ẹnyịme ntụnọ emi Jehovah otụnọde mmọ.

13. Didie ke mbụk Job ekeme ndin̄wam nnyịn iyọ? (Mme Hebrew 10:36)

¹³ Nte mbụk Job ekemede ndin̄wam nnyịn. Nnyịn emi idide mme Christian ana iyọ n̄ko. (Kot Mme Hebrew 10:36.) Se ndusụk nnyịn iyọde edi idiọk udọn̄ọ, ọkpọsọn̄ mfụhọ, ọkpọsọn̄ editịmede esịt, mfịna ufọk emi etiede nte ọmọn̄ ada owo ibuot, n̄kpa owo nnyịn, m̀mê ikpọ mfịna en̄wen. Ndusụk ini se mbon en̄wen ẹtịn̄de m̀mê se mmọ ẹnamde ekeme ndinam se iwọrọde nnyịn etetịm ọsọn̄ nnyịn ndiyọ. (N̄ke 12:18) Edi n̄wed Job ekpep nnyịn ke imekeme nditịn̄ nte etiede nnyịn ke ata esịt idem ntem inọ Jehovah inyụn̄ inịm ke enye oyokop. (1 John 5:14) Ekpedi ke ini ke ini akam ofụri esịt emi ibọn̄de etie nte “ikọ ibụmede” emi Job eketịn̄de, Jehovah idiyatke esịt ye nnyịn kpa nte enye mîkayatke esịt ye Job. Utu ke oro, enye ọyọnọ nnyịn ukeme ye ọniọn̄ emi ididade iyọ se anade nte iyọ. (2 Chron. 16:9; Jas. 1:5) Ekpedi se enye enen̄erede nnyịn, enye ekeme ndinam oro kpa nte enye ekenen̄erede Job. N̄wed Job ekpep nnyịn n̄ko nte ikemede ndiyọ edieke Ikọ Abasi, esop Abasi, m̀mê nditọ-ete eken emi ẹsọn̄de idem ke esop ẹnọde nnyịn item m̀mê ẹtụnọde nnyịn. (Heb. 12:5-7) Job ndikosụhọde idem nnyịme nnen̄ede oro ama anam ufọn ọnọ enye; iyonyụn̄ inam idem nnyịn ufọn edieke edide ẹma ẹnen̄ede nnyịn, nnyịn ida. (2 Cor. 13:11) Se do-o, nti n̄kpọ emi ikemede ndikpep nto Job awak! Idaha-emi, ẹyak ise nte ikemede ndida mbụk Job n̄n̄wam mbon en̄wen.

DA N̄WED JOB N̄WAM MBON EN̄WEN

14. Tịn̄ usụn̄ kiet emi ikemede ndinam an̄wan̄a mbon emi ikwọrọde ikọ inọ se isinamde mme owo ẹbọ ufen.

¹⁴ Ndi akanam ọmọkwọrọ ikọ okosobo owo emi obụpde fi se isinamde mme owo ẹbọ ufen? Ọkọbọrọ enye didie? Ekeme ndidi ama ọdọhọ enye se Bible etịn̄de aban̄a se iketịbede ke In̄wan̄ Eden, ke Satan emi edide idiọk angel ama osu nsu ọnọ Adam ye Eve akpa ete ye eka nnyịn, ke nsu oro ama anam mmọ ẹsọn̄ ibuot ye Abasi. (Gen. 3:1-6) Ekem afo ọdọhọ enye ete ke toto ke ini emi Adam ye Eve ẹkesọn̄de ibuot ye Abasi, ke ebiet eke akaka ke ererimbot emi, ufen ye n̄kpa inanake. (Rome 5:12) Ke utịt, afo ama ọdọhọ enye ke Abasi ke ayak ini emi ekemde ebe man ẹkụt ke Satan akababian̄a Adam ye Eve, man ẹnyụn̄ ẹkeme ndidọhọ mme owo eti mbụk emi ọdọhọde ete ke ini ke iso, mme owo ẹyefiak ẹfọn ẹma. (Edi. 21:3, 4) Eti usụn̄ ndibọrọ mbụme oro edi oro, onyụn̄ ekeme ndin̄wam ediwak owo ẹdiọn̄ọ se isinamde mme owo ẹbọ ufen.

15. Didie ke ikeme ndida n̄wed Job n̄n̄wam owo emi obụpde nnyịn se isinamde mme owo ẹbọ ufen? (Se mme ndise n̄ko.)

¹⁵ Se idude ke n̄wed Job edi usụn̄ en̄wen emi ekemede ndida n̄n̄wam owo ọdiọn̄ọ ntak emi mme owo ẹsibọde ufen. Emekeme nditọn̄ọ kan̄a ke nditoro owo oro nte enye obụpde utọ akpan mbụme oro. Ekem afo ọdọhọ enye ke Job ata owo Abasi emi ọkọbọde ufen eti-eti ama obụp Abasi mbiet mbụme oro, ke Job ama akam enịm ke Abasi anam imọ ibọ ufen. (Job 7:17-21) Ekeme ndikpa owo oro idem nte ke tọn̄ọ ke eyo Bible ke mme owo ẹkeyom ndidiọn̄ọ se inamde mme owo ẹbọ ufen ntem. Ekem emekeme ndida mbufiọk nnam an̄wan̄a enye ke Devil akanam Job ọbọ ufen ke ikedịghe Abasi, ke Devil akanam oro man enye odomo ndiwụt ke mme owo ẹnam n̄kpọ ẹnọ Abasi ke ntak se Enye ọnọde mmọ, ikanke-kan oro. Emekeme ndidian do n̄ko ete ke kpa ye mîdịghe Abasi akanam Job ọbọ ufen, ke Enye ama ayak oro etịbe, ke oro okowụt ke enye enịm ke mbon oro ẹsọn̄ọde ẹda ye imọ ẹyewụt ke Satan edi osu nsu. Ke utịt, emekeme ndidọhọ enye ke nte ini akakade, ke Abasi ama ọdiọn̄ Job nte enye akakade iso ọsọn̄ọ ada ye Enye. Ntre imekeme ndinam mbon en̄wen ẹkụt ke idịghe Jehovah anam mme owo ẹbọ ufen. Nte idisan̄ade idọn̄ mmọ esịt edi oro.

16. Nọ mbụk kiet emi owụtde nte n̄wed Job ekemede ndin̄wam owo emi ọbọde ufen.

¹⁶ Kop nte n̄wed Job akan̄wamde ete kiet emi ekerede Mario. Usen kiet ke 2021, sista kiet ama okot mme owo ke fon ọkwọrọ ikọ ọnọ. Akpa owo emi enye okokotde ekekere Mario. Sista oro ama okot itie Bible kiet ọnọ enye onyụn̄ ọdọhọ enye ke Abasi ọn̄wọn̄ọ ke ini iso nnyịn ọyọfọn, ke nti n̄kpọ emi idoride enyịn ndinyene ke ini iso idịghe ekpri, ke Abasi esinyụn̄ akpan̄ utọn̄ okop mme akam nnyịn. Ini enye okobụpde Mario m̀mê enye ekere nso aban̄a se imọ itịn̄de oro, Mario ama ọdọhọ ke ini enye okokotde imọ, ke ikosụk iwet leta ke ubọk emi iyomde mbonubon imọ ẹkot ke imọ ima ikowot idem ima. Enye ọkọdọhọ ete: “Mmenịm ke Abasi do. Edi usenubọk emi n̄kosụk n̄kere m̀mê enye ama ọkpọn̄ mi.” Ọyọhọ ikaba emi sista oro okokotde Mario eneme Ikọ Abasi, mmọ ẹkeneme ẹban̄a ufen Job. Mario ama ọdọhọ ke imekere ke edi se imọ ikotde n̄wed Job tọn̄ọde ke akpa ibuot tutu esịm akpatre. Sista oro ama ọnọ enye link emi edide enye ama efịk, enye okụbọde Edisana N̄wed Abasi​—Edikabade Eke Obufa Ererimbot. Utịp ekedi nso? Mario ama enyịme ẹkpep Bible ye imọ, ama onyụn̄ enem enye ndikpep ekese mban̄a Abasi emi amade enye onyụn̄ ekerede aban̄a enye.

17. Nso inam esịt enem fi nte Jehovah akanamde ẹsịn n̄wed Job ke Bible emi Enye ọkọnọde spirit Esie ẹwet? (Job 34:12)

¹⁷ Imenen̄ede ikụt ke Ikọ Abasi enyene odudu eti-eti ndin̄wam mme owo, sịm mbon emi ẹbọde ufen. (Heb. 4:12) Enem nnyịn tutu nte Jehovah akanamde ẹsịn mbụk Job ke Bible emi Enye ọkọnọde spirit Esie ẹda ẹwet! (Job 19:23, 24) N̄wed Job anam inen̄ede ikụt ite ‘ke akpanikọ, ke Abasi isinamke se idiọkde.’ (Kot Job 34:12.) N̄wed Job ekpep nnyịn n̄ko ntak emi Abasi ayakde mme owo ẹbọ ufen, nte ikemede ndiyọ ufen, ye nte ikemede ndidọn̄ mbon emi ẹbọde ufen esịt. Ibuotikọ emi etienede eyeneme nsio nsio n̄kpọ ke n̄wed Job emi ẹkemede ndin̄wam nnyịn utọ nte, nte ikemede ndinọ owo item yak ọfọn.