‘Kot Mbiowo’

1. Didie ke Jehovah owụt ke imọ ida mme erọn̄ imọ ke ọsọn̄urua?

JEHOVAH ada mme erọn̄ esie ke ọsọn̄urua. Enye akada iyịp Jesus edep mmọ, enye onyụn̄ ọdọhọ mbiowo esop ẹse ẹban̄a otu-erọn̄ imọ. (Utom 20:28) Jehovah oyom ẹnam n̄kpọ ye erọn̄ imọ sụn̄sụn̄ sụn̄sụn̄, dek-dek. Christ ada mbiowo esop ọsọn̄ọ mme erọn̄ idem, onyụn̄ ada mmọ ekpeme mme erọn̄ man n̄kpọ ididian̄ade mmọ ikpọn̄ Jehovah.​—Isa. 32:1, 2.

2. Jehovah enen̄ede esịn enyịn ke idem mmanie? (Ezekiel 34:15, 16)

² Jehovah enen̄ede ekere aban̄a kpukpru mme erọn̄ esie, edi mbon emi enye enen̄erede esịn enyịn ke idem mmọ ẹdi mbon emi ẹbọde ufen. Enye ada mbiowo an̄wam mbon emi ẹbọde ufen ke ntak ndudue mmọ. (Kot Ezekiel 34:15, 16.) Edi enye oyom yak edi ima iyom un̄wam nnyịn ika ibịne mbon emi ẹdin̄wamde nnyịn. Ke utọ mme ini oro, ima ibọn̄ akam ke ofụri esịt idọhọ Abasi an̄wam nnyịn, n̄kpọ efen emi anade inam edi ndikọdọhọ “mme ekpemerọn̄ ye mme andikpep” ke esop ẹn̄wam nnyịn.​—Eph. 4:11, 12.

3. Didie ke nnyịn ndineme se Jehovah esidade mbiowo anam ekeme ndin̄wam kpukpru nnyịn?

³ Ke ibuotikọ emi, idinen̄ede ineme nte Jehovah esidade mbiowo an̄wam nnyịn n̄kpọ ama anam yak ikûnen̄ede ukpere enye aba. Iyọbọrọ mme mbụme emi: Ini ewe ke ikpọdọhọ mbiowo ẹn̄wam nnyịn? Ntak ikpọdọhọde mmọ ẹn̄wam nnyịn-e? Didie ke mmọ ẹsin̄wam nnyịn? Ekpededi nnyịn inyeneke mfịna ndomokiet idaha-emi, ibọrọ mme mbụme oro ayan̄wam nnyịn ima nte Jehovah adade mbiowo an̄wam nnyịn. Usen kiet usen kiet, mme ibọrọ mbụme oro ẹkeme ndinyụn̄ nnyan̄a uwem nnyịn.

INI EWE KE ‘IKPOKOT MBIOWO’?

4. Nso inam idọhọ ke James 5:14-16, 19, 20 itịn̄ke iban̄a ata ata udọn̄ọ, ke etịn̄ aban̄a owo emi mînen̄ekede ikpere Jehovah aba? (Se mme ndise n̄ko.)

⁴ James emi ekedide mbet Jesus ama etịn̄ se Abasi esidade an̄wam nnyịn ini nnyịn mînen̄ekede ikpere Abasi aba ini enye okobụpde ete: “Nte odu owo ekededi oro ọdọn̄ọde ke otu mbufo? Yak enye okot mbiowo esop.” (Kot James 5:14-16, 19, 20.) Se ẹkenemede ke mme ufan̄ikọ oro okowụt ke idịghe ata ata udọn̄ọ ke James etịn̄ aban̄a, ke etịn̄ aban̄a owo emi anade anam n̄kpọ yak enye afiak ekpere Jehovah. Ke uwụtn̄kpọ, ẹdọhọ owo emi ọdọn̄ọde yak enye okot mbiowo esop, owo idọhọke enye okot dọktọ. Ndien ndidọhọ ke ẹma ẹfen owo emi ọdọn̄ọde, ke idem ọyọsọn̄ enye, owụt n̄ko ke idịghe ikpîkpu udọn̄ọ ke ẹketịn̄ ẹban̄a. Ndusụk n̄kpọ emi anade inam man ifiak inen̄ede ikpere Jehovah ẹtie nte se ẹsinamde man ẹsọbọ owo ata ata udọn̄ọ. Ima idọn̄ọ, imesika ibịne dọktọ, itịn̄ nte etiede nnyịn ke idem inọ enye, inyụn̄ inam se enye ọdọhọde inam. Ukem oro n̄ko, ekpenyene se mîyakke nnyịn inen̄ede ikpere Jehovah aba, akpana ika ibịne ebiowo iketịn̄ nte n̄kpọ etiede inọ enye, inyụn̄ inam item N̄wed Abasi emi enye ọnọde nnyịn.

5. Ikpanam didie idiọn̄ọ m̀mê imọtọn̄ọ ndidian̄ade n̄kpọn̄ Jehovah?

⁵ Se ẹnemede ke James ibuot 5 owụt ke ẹyom ika ibịne mbiowo ima ikụt ke nnyịn inen̄ekede ikpere Jehovah aba. Akpana idọhọ ẹn̄wam nnyịn mbemiso ikade ikanam n̄kpọ emi edidian̄arede nnyịn ofụri ofụri ikpọn̄ Jehovah! Ima inam ntre, oro oyowụt ke imenyene ọniọn̄. Ana itịn̄ akpanikọ inọ idem nnyịn. Bible odụri nnyịn utọn̄ ete ke imekeme ndibian̄a idem ite ke nnyịn imenen̄ede ikpere Jehovah ke ini edide idịghe ntre. (Jas. 1:22) Ndudue emi ndusụk mme Christian ke Sardis ke eyo mme apostle ẹkenamde edi oro, Jesus ama onyụn̄ odụri mmọ utọn̄ ete ke mmọ inamke aba se inemde Jehovah esịt. (Edi. 3:1, 2) Usụn̄ kiet emi ikemede ndidiọn̄ọ m̀mê nnyịn imenen̄ede ikpere Jehovah edi nnyịn ndimen nte inamde n̄kpọ inọ Jehovah idaha-emi n̄kodomo ye nte ikesinamde ini ikanade baptism. (Edi. 2:4, 5) Imekeme ndibụp idem nnyịn ite: ‘Ndi ke osụk enenem mi ndikot Bible nnyụn̄ nda ini ntie n̄kere se n̄kotde? Ndụk didie mbono esop idaha-emi? Ntịm didie idem nnọ mbono esop idaha-emi? Ndi edi mfịn ami nnam enye nte akpanade nnam, n̄kpọn̄ nnamke? Ndi mmetehede ifịk ke ukwọrọ-ikọ? Nso ke nnen̄ede n̄kere idaha-emi? Nso inen̄ede idia ini mi idaha-emi? Ndi edi udia-uwem m̀mê se nnyenede?’ Ekpedi ọmọbọrọ ih ke ekededi ke otu mme mbụme oro, oro ekeme ndiwụt ke mfịna odu, ke mûnamke n̄kpọ uban̄a mfịna oro idaha-emi, ọyọdiọk enyịn akan oro. Ekpedi nnyịn ikemeke ndinam n̄kpọ mban̄a mfịna oro ke idem nnyịn, mîdịghe edi ke mfịna oro ananam ikabiat ibet Abasi, akpana ikọdọhọ mbiowo ẹn̄wam nnyịn.

6. Mbon emi ẹnamde akwa idiọkn̄kpọ ẹkpenam nso?

⁶ Mbon emi ẹnamde akwa idiọkn̄kpọ emi ekemede ndinam ẹsio owo ẹfep ke esop ẹkpenyene ndika mbịne mbiowo. (1 Cor. 5:11-13) Owo ekededi emi ama akayak akwa idiọkn̄kpọ akan enye ubọk ana ọkọdọhọ mbiowo ẹn̄wam enye afiak edi ufan Jehovah. Ikpoyom Jehovah ada ufak emi Eyen esie ekekpede efen mme idiọkn̄kpọ nnyịn, anam inam “mme utom eke ẹdotde edikabade esịt.” (Utom 26:20) Utom oro esịne nnyịn ndika mbịne mbiowo ekpedi ima inam akwa idiọkn̄kpọ.

7. Anie n̄ko akpaka ebịne mbiowo ọkọdọhọ ẹn̄wam enye?

⁷ Idịghe mbon emi ẹnamde akwa idiọkn̄kpọ kpọt ke mbiowo ẹsin̄wam, mmọ ẹsin̄wam n̄ko mbon emi mînen̄ekede ikpere Jehovah aba. (Utom 20:35) Se uwụtn̄kpọ mi. Emekeme ndikere ke ndiọi n̄kpọ emi ẹdọn̄de fi ẹmọn̄ ẹkan fi ubọk. Se itịn̄de emi ekeme ndinen̄ede nsọn̄ ye afo akpan akpan ekpedi mbemiso odụkde esop, ama ememehe fi ndisida n̄kpọsọn̄ ibọk, ndisise oburobụt ndise, m̀mê ndidu oburobụt uwem. Kûdop uyo umian̄a ikpọn̄. Emekeme ndiketịn̄ nnọ ebiowo emi afo enịmde ke eyenen̄ede akpan̄ utọn̄ ọnọ fi, ọnọ fi item emi edin̄wamde fi, onyụn̄ anam fi okụt ke edieke etrede ndiyak ndiọi n̄kpọ emi ẹdọn̄de fi ẹkan fi ubọk, ke eyenem Jehovah esịt. (Eccl. 4:12) Ekpedi idem emem fi ke ntak edide emetịme akak ndiọi n̄kpọ isụk itreke ndidọn̄ fi, mbiowo ẹkeme nditi fi ke oro owụt ke afo udaha nte afo edide ufan Jehovah ubre mbre, ke unyụn̄ uyomke ndiberi edem ke idemfo.​—1 Cor. 10:12.

8. Mme idiọkn̄kpọ ewe ke nnyịn mîkpakaha ibịne mbiowo?

⁸ Idịghe kpukpru n̄kpọ emi ẹtiede nte ke owụt ke nnyịn inen̄ekede ikpere Jehovah ke ikpemen ikeneme ye mbiowo. Se uwụtn̄kpọ mi. Yak idọhọ ke emetịn̄ ikọ emi ayatde brọda m̀mê sista mîdịghe ayat esịt ebe nde, utu ke aka ebịne ebiowo, emekeme ndinam item Jesus emi aban̄ade nte afo ekemede ndinam emem ye brọda fo m̀mê sista fo. (Matt. 5:23, 24) Emekeme ndinam ndụn̄ọde ke mme ibuotikọ emi aban̄ade ifụre ifụre ido, ime, ye ndimụm idem n̄kama n̄kpọ ama etịbe, man ke ini iso se afo etịn̄de ye se afo anamde owụt ke emenen̄ede enyene mme edu emi. Kpa ye se itịn̄de oro, ekpedi enyene mfịna emi osụk etịmede ndikan ke idemfo ndien ukemeke, emekeme ndidọhọ ebiowo an̄wam fi. Ke leta emi apostle Paul ekewetde ọnọ mbon Philippi, enye ama ọdọhọ brọda kiet emi Bible mîsiakke enyịn̄ an̄wam Euodia ye Syntyche ke mfịna emi mmọ ẹkenyenede ke otu idemmọ; ebiowo esop mbufo ekeme ndin̄wam fi n̄ko ke mfịna emi enyenede.​—Phil. 4:2, 3.

NTAK EMI AKPANADE IKOT MBIOWO?

9. Ntak emi nnyịn mîkpayakke bụt akpan nnyịn ndika mbịne mbiowo? (Mme N̄ke 28:13)

⁹ Oyom inyene mbuọtidem ye uko man ikeme ndidọhọ mbiowo ẹn̄wam nnyịn ima inam akwa idiọkn̄kpọ, mîdịghe nnyịn ikere ke ndiọi n̄kpọ emi ẹdọn̄de nnyịn ẹmọn̄ ẹkan nnyịn ubọk. Ikpanaha iyak bụt akpan nnyịn ndika mbịne mbiowo. Ntak idọhọde ntre? Ima idọhọ mbiowo ẹn̄wam nnyịn, iwụt Jehovah ke imọbuọt idem ke enye, ke imonyụn̄ inịm ke se enye ọdọhọde inam man ika iso ikpere enye inyụn̄ inen̄ede inyene mbuọtidem enen. Imọdiọn̄ọ ke imoyom un̄wam esie man ika iso inam nnennen n̄kpọ. (Ps. 94:18) Ndien ekpedi imanam idiọkn̄kpọ, edieke iyararede idiọkn̄kpọ nnyịn inyụn̄ itrede ndinam enye, Abasi ayatua nnyịn mbọm.​—Kot Mme N̄ke 28:13.

10. Nso ikeme nditịbe edieke idomode ndidịp mme idiọkn̄kpọ nnyịn?

¹⁰ Ima ika ibịne mbiowo ikoyom un̄wam, edidiọn̄ ke idinyene. Edi ikpodomo ndidịp mme idiọkn̄kpọ nnyịn, nte n̄kpọ etiede ye nnyịn ọyọdiọk akan se edide. Ini Edidem David okodomode ndidịp mme idiọkn̄kpọ esie, n̄kpọ oro ama adian̄ade enye ọkpọn̄ Jehovah, enye ama esifụhọ, ama akam ọdọn̄ọ ata ata udọn̄ọ. (Ps. 32:3-5) Owo mîsọbọke udọn̄ọ esie m̀mê unan emi enye enyenede ọfọn, n̄kpọ oro ọyọdiọk enyịn akan se edide. Ukem oro n̄ko, nnyịn emi inamde idiọkn̄kpọ mîkaha ibịne mbiowo yak ẹn̄wam nnyịn, imekeme ndikpọn̄ Jehovah ofụri ofụri. Jehovah ọdiọn̄ọ oro. Oro anam enye ọdọhọ ika ibịne mbiowo iketịn̄ se idide mfịna, man ikeme ‘ndinen̄ede mme n̄kpọ’ mbon ye enye, oro edi, ifiak idi ufan esie.​—Isa. 1:5, 6, 18.

11. Didie ke nnyịn ndidịp ikpọ idiọkn̄kpọ emi inamde ekeme ndifịna mbon en̄wen?

¹¹ Edieke idịpde akwa idiọkn̄kpọ emi ikanamde, oro ekeme ndifịna mbon en̄wen. Imekeme ndikpan spirit Abasi ndinam utom ke esop nte akpanade anam, inyụn̄ inam uwem ọsọn̄ ye nditọ-ete. (Eph. 4:30) Edieke inyụn̄ idiọn̄ọde ke owo ke esop anam akwa idiọkn̄kpọ, akpana idọhọ enye yak enye eketịn̄ ọnọ mbiowo.a Ikpedịp akwa idiọkn̄kpọ emi owo en̄wen anamde, nnyịn n̄ko imanam idiọkn̄kpọ idian Jehovah. (Lev. 5:1) Ima emi imade Jehovah ayanam ika ibịne mbiowo iketịn̄ akpanikọ. Ima inam ntre, iyanam esop asana inyụn̄ in̄wam mbon emi ẹkenamde idiọkn̄kpọ do ẹfiak ẹdi ufan Jehovah.

DIDIE KE MBIOWO ẸSIN̄WAM NNYỊN?

12. Didie ke mbiowo ẹsin̄wam mbon emi mînen̄ekede ikpere Jehovah aba?

¹² Bible ọdọhọ mbiowo ẹn̄wam mbon emi idem ememde, oro edi, mbon emi mînen̄ekede ikpere Abasi aba. (1 Thess. 5:14) Ekpedi amanam idiọkn̄kpọ, mmọ ẹkeme ndibụp fi mme mbụme man ẹnen̄ede ẹdiọn̄ọ se isịnede fi ke esịt ye nte etiede fi ke idem. (N̄ke 20:5) Usụn̄ emi afo ekemede ndin̄wam mmọ edi afo nditat inua ntịn̄ ikọ, udịpke n̄kpọ ndomokiet ekpededi ọsọn̄ fi ndinam ntre ke ntak nte ẹsitịn̄de ikọ ke edem mbufo, m̀mê afo edi owo o-bụt, mîdịghe edi ke se iketịbede anam fi bụt. Kûyak ndịk anam fi ekere ke etie nte se editịn̄de editie nte “ikọ ibụmede.” (Job 6:3) Ididịghe ikọ fo isịmke-sịm isọn̄, mbiowo ẹbiere ikpe ẹnọ fi. Ihih-o. Mmọ ẹyeda ini ẹdomo nditịm n̄kpan̄ utọn̄ n̄kop se afo etịn̄de, ẹnyụn̄ ẹdomo ndikụt ete ke kpukpru se afo etịn̄de an̄wan̄a mmimọ mbemiso inọde fi item. (N̄ke 18:13) Mmọ ẹdiọn̄ọ ke utom edise mban̄a otu-erọn̄ esida ini, ntre mmọ idorike enyịn ite ke nneme inikiet emi mmimọ inemede ye afo ayan̄wam mmimọ ibiere mfịna emi anade ke isọn̄.

13. Didie ke mbiowo ẹkeme ndida akam emi mmọ ẹbọn̄de ẹsịn nnyịn ye item N̄wed Abasi n̄n̄wam nnyịn? (Se mme ndise n̄ko.)

¹³ Ama okot mbiowo etịn̄ ikọ ọnọ, mmọ ẹyedomo nte ẹkekeme ndikụt ete ke mmimọ inamke esịt amia fi ufen akan se ama akamamia. Utu ke oro, mmọ ẹyesịn fi ke akam. Ekeme ndikpa fi idem ndikụt nte akam mmọ enyenede “odudu etieti” ndisọn̄ọ fi idem nnyụn̄ ndọn̄ fi esịt n̄kan nte afo ekekerede. N̄kpọ en̄wen emi mmọ ẹdinamde in̄wam fi edi mmọ ‘ndida aran nyet fi ke enyịn̄ Jehovah.’ (Jas. 5:14-16) “Aran” oro ada aban̄a akpanikọ emi odude ke Ikọ Abasi. Nte mbiowo ẹdade ifiọk ẹda Bible ẹn̄wam fi ọyọsọn̄ọ fi idem onyụn̄ ọdọn̄ fi esịt, ndien oro ayanam fi afiak edi ufan ye Jehovah. (Isa. 57:18) Item N̄wed Abasi emi mmọ ẹnọde fi ekeme ndin̄wam fi enen̄ede ebiere ndinam nnennen n̄kpọ. Un̄wam emi Jehovah adade mmọ an̄wam fi ekeme ndinam fi okop nte Jehovah ọdọhọde fi ete: ‘Ọkpọusụn̄ edi emi. San̄a ke esịt.’​—Isa. 30:21.

14. Didie ke Galatia 6:1 owụt nte mbiowo ẹsin̄wamde owo ekededi emi odụkde “idiọk afan̄”? (Se mme ndise n̄ko.)

¹⁴ Kot Galatia 6:1. Christian emi odụkde “idiọk afan̄” idụhe uwem nte Jehovah ọdọhọde ẹdu. Idiọk afan̄ ekeme ndida mban̄a n̄kpọ emi owo ebierede ndinam emi mîfọnke m̀mê akwa idiọkn̄kpọ emi owo anamde abiat ibet Abasi. Ima esinam mbiowo “ẹdomo ndinen̄ede utọ owo oro ke ifụre ifụre ido.” Ikọ Greek emi ẹkabarede nte “ndinen̄ede” ekeme n̄ko ndida mban̄a nte ẹdomode ndidori ọkpọ emi ama okodorode ke nnennen itie esie man owo emi okodororede ọkpọ oro idibiomo nsinsi ndo. Eti dọktọ esidomo ndidori ọkpọ oro ke nnennen itie esie edi inamke ababiak owo oro akaha. Ukem ntre n̄ko, mbiowo ẹsidomo ndin̄wam nnyịn iwọrọ ke idiọk afan̄ emi ikodụkde edi idianke ubiak ke ubiak emi ama okododu. Bible ọdọhọ mmọ n̄ko yak mmọ ‘ẹtịn̄ enyịn ke idemmọ.’ Nte mbiowo ẹsụk ẹdomode ndin̄wam nnyịn inen̄ede afan̄ emi isan̄ade, mmọ ẹdiọn̄ọ ke mmimọ n̄ko ifọnke ima, ke imesinam ndudue. Mmọ isidomoke ndinam nte ke imọfọn ikan nnyịn m̀mê ke imenen ikan nnyịn, inyụn̄ ibiereke ikpe inọ nnyịn, utu ke oro, mmọ ẹsidomo nditua nnyịn mbọm.​—1 Pet. 3:8.

15. Ikpenyene mfịna, nso ke ikeme ndinam?

¹⁵ Imekeme ndiberi edem ke mbiowo esop nnyịn. Ẹkpep mmọ ndidi ima itịn̄ ikọ inọ mmọ, mmọ imenke ikọ oro ikasuan. Ẹkpep mmọ yak item emi mmọ ẹnọde nnyịn oto Bible, okûdi ekikere idemmọ. Ẹnyụn̄ ẹkpep mmọ nte mmọ ẹkpekade iso ẹn̄wam nnyịn iyọ mme mfịna nnyịn. (N̄ke 11:13; Gal. 6:2) Ido mmọ ẹdi nsio nsio, mmọ ẹnyụn̄ ẹdiọn̄ọ n̄kpọ nsio nsio, edi imekeme ndika mbịne ebiowo ekededi n̄ketịn̄ mfịna nnyịn nnọ. Edi ididịghe mfịn nnyịn ika ibịne ebiowo enye emi ikọdọhọ ọnọ nnyịn item, n̄kpọn̄ ika ibịne en̄wen ikọdọhọ ọnọ nnyịn item; isụk isan̄a ntre ke ntak emi iyomde owo emi editịn̄de se imade ndikop. Edieke inamde ntre, iditie nte mbon emi ẹyomde mbon emi ẹditịn̄de “se utọn̄ mmọ amade ndikop,” utu ke mmọ ndikop “eti ukpepn̄kpọ” emi odude ke Ikọ Abasi. (2 Tim. 4:3) Ima ika ibịne ebiowo iketịn̄ mfịna nnyịn inọ enye, enye ekeme ndibụp nnyịn m̀mê ima ineneme n̄kpọ oro ye mbiowo eken m̀mê nso utọ item ke mmọ ẹkenọ nnyịn. Ndien sia ebiowo oro osụhọrede idem, enye ekeme ndidọhọ ebiowo en̄wen ọnọ imọ ifiọk.​—N̄ke 13:10.

MBIOMO NNYỊN

16. Ewe mbiomo ke nnyịn inyene?

¹⁶ Kpa ye edide mbiowo ẹse ẹban̄a nnyịn emi idide otu-erọn̄ Abasi, mmọ idibiereke se akpanade nnyịn inam inọ nnyịn. Ndidu uwem uten̄e Abasi edi mbiomo ami ye afo. Se ededi emi itịn̄de inyụn̄ inamde, idinam ibat inọ Abasi. (Rome 14:12) Jehovah ayan̄wam nnyịn ikeme ndisọn̄ọ nda ye enye. Ntre utu ke mbiowo ndidọhọ nnyịn ẹte, ‘Ana ẹnam n̄kpọ ntem, mîdịghe ẹkûnam ntem,’ mmọ ẹsida se Bible etịn̄de ẹn̄wam nnyịn ikụt se Jehovah ekerede aban̄a n̄kpọ oro, ẹnyụn̄ ẹyak nnyịn ibiere se idinamde. Ima itiene item emi mmọ ẹdade N̄wed Abasi ẹnọ nnyịn, imekeme ndinọ “ukeme ufiọk n̄kpọ” nnyịn ukpep, oro edi, ikpep ndikere n̄kpọ nte Jehovah ekerede man ikeme ndibiere nnennen n̄kpọ.​—Heb. 5:14.

17. Nso ke ikpebiere ndinam?

¹⁷ Nnyịn ndidi mme erọn̄ Jehovah edi ata n̄kpọ ukpono! Jehovah ọkọdọn̄ Jesus emi edide “eti ekpemerọn̄” edikpe ufak ke ibuot nnyịn man inyene ifet ndidu uwem ke nsinsi. (John 10:11) Jehovah onyụn̄ ada mbiowo esop anam se enye ọkọn̄wọn̄ọde ete: “Ami nyọnọ mbufo mme ekpemerọn̄ eke esịt mi amade, mmọ ẹyenyụn̄ ẹda ifiọk ye ikike ẹbọk mbufo.” (Jer. 3:15) Ima ikụt ite ke nnyịn inen̄ekede ibuọt idem ye Jehovah aba mîdịghe ke imanam idiọkn̄kpọ emi oyomde ndidian̄ade nnyịn n̄kpọn̄ enye, ẹyak ikûmen̄e ndidọhọ mbiowo ẹdin̄wam nnyịn. Ẹyak ibiere ndidia ufọn nto mbiowo emi Jehovah ọnọde nnyịn. Ima inam ntre, iyokụt nte Jehovah edidade mmọ in̄wam nnyịn.