Ntak Emi Akpanade Iyom Item Ito Mbon En̄wen?

1. Nso ikeme ndin̄wam nnyịn ibiere nnennen n̄kpọ inyụn̄ ikụt ibuot ke se ibierede ndinam? (Mme N̄ke 13:10; 15:22)

KPUKPRU nnyịn iyom se ibierede edi nnennen n̄kpọ inyụn̄ iyom ndikụt ibuot ke mme n̄kpọ emi ibierede ndinam. Ikọ Abasi etịn̄ se ikemede ndinam man edi ntre.​—Kot Mme N̄ke 13:10; 15:22.

2. Nso ke Jehovah ọn̄wọn̄ọ ndinam nnọ nnyịn?

² N̄kukụre owo emi ekemede ndinọ nnyịn ata ọniọn̄ ye mfọnn̄kan item edi Jehovah Ete nnyịn; enye ke ikpaka ibịne. Kop mi nte enye ọn̄wọn̄ọde ndin̄wam nnyịn: “Nyetịn̄ fi enyịn ke idem nnyụn̄ nteme fi.” (Ps. 32:8) Ikọ oro anam ikụt ke idịghe item kpọt ke Jehovah esinọ nnyịn, ke enye ọdiọn̄ọ item emi edifọnde ye nnyịn owo kiet kiet, esinyụn̄ an̄wam nnyịn inam item oro.

3. Idineme nso ke ibuotikọ emi?

³ Ke ibuotikọ emi, iyada Ikọ Abasi ibọrọ mbụme inan̄ emi: (1) N̄kpoyom eti item emi ẹnọde mi enyene ufọn ọnọ mi, mme edu ewe ke ana nnyene? (2) Anie ekeme ndinọ mi eti item? (3) Didie ke n̄keme ndiwụt ke mmenen̄ede nyom item emi n̄kade n̄kọdọhọ ẹnọ mi? (4) Ntak emi mmen̄kpọdọhọke mbon en̄wen ẹbiere se n̄kpanamde ẹnọ mi?

MME EDU EWE KE ANA NNYENE?

4. Ikpoyom ndidia ufọn eti item emi ẹnọde nnyịn, mme edu ewe ke ana inyene?

⁴ Ikpoyom eti item emi ẹnọde nnyịn enyene ufọn ọnọ nnyịn, ana isụhọde idem inyụn̄ idiọn̄ọ ebiet emi odudu nnyịn etrede. Ọfọn idiọn̄ọ ke enyene mme n̄kpọ emi nnyịn mîdiọn̄ọke, ke mme n̄kpọ ẹkeme nditịbe emi nnyịn mîdidiọn̄ọke nnennen se ikpanamde sia nnyịn mîkwe utọ n̄kpọ oro akanam. Nnyịn mîsụhọkede idem mînyụn̄ idiọn̄ọke ebiet emi odudu nnyịn etrede, Jehovah idikemeke ndin̄wam nnyịn. Ke ntak oro, item ekededi emi ikụtde ini ikotde Ikọ Abasi editie nte ẹduọk mmọn̄ ke edem unen. (Mic. 6:8; 1 Pet. 5:5) Edi, edieke isụhọrede idem inyụn̄ idiọn̄ọde ebiet emi odudu nnyịn etrede, iyọsọsọp ida item ekededi emi otode Bible, item oro oyodụk nnyịn esịt, iyonyụn̄ idia ufọn ito item oro.

5. Nso ye nso ke Edidem David ekekeme ndinam emi akpakanamde enye atan̄ idem?

⁵ Kere ise se ikemede ndikpep nto Edidem David. Mme n̄kpọ emi enye ekekemede ndinam akpakanam enye akama afara ntem ke enyọn̄. Anyan ini mbemiso enye edide edidem, enye ama ọwọrọ etop ukwọ ikwọ eti-eti tutu edi se ẹdọhọde enye edikọkwọ ikwọ ọnọ edidem. (1 Sam. 16:18, 19) Ke Jehovah ama ekeyet David aran enịm ete ke enye edidi edidem Israel Saul ama akpa, Jehovah ama ọnọ David edisana spirit Esie, ndien oro ama anam David enyene odudu eti-eti. (1 Sam. 16:11-13) David ama ọwọrọ etop ke otu ikọt mmọ sia enye ama ekeme ndiwot mme asua Israel esịnede Goliath eyen Philistia emi ekedide ata anyan n̄kokon̄ owo ntem. (1 Sam. 17:37, 50; 18:7) Owo ntan̄idem emi ekekemede ndinam utọ ikpọ n̄kpọ oro ekpekekere ke imọ iyomke item owo ndomokiet, m̀mê nso ke iyom ndida item mmọ nnam. Edi David ikedịghe utọ owo oro.

6. Inam didie idiọn̄ọ ke David ama esida item emi ẹkenọde enye? (Se n̄ko ndise.)

⁶ Ke ẹma ẹkenam David edidem, enye ekedi ufan ye mbon emi ẹkesinọde enye item. (1 Chron. 27:32-34) Ikpaha nnyịn idem-o, koro David ekedi owo emi ekesimade ndida nti item emi ẹnọde enye; ido esie ekedi oro. Idịghe item irenowo kpọt ke enye ekesida, enye ama ada item emi mma kiet emi ekekerede Abigail ọkọnọde enye. Ebe mma oro ekedi Nabal. Nabal ekedi owo usọn̄enyịn, ẹkpenam n̄kpọ ẹnọ enye ikọmke, onyụn̄ okụt idem nte nso. David ama osụhọde idem anam eti item emi Abigail ọkọnọde enye. Oro ama anyan̄a enye inyụn̄ iyakke enye anam ndudue emi enye akpakatuade n̄kpọfiọk ata eti-eti.​—1 Sam. 25:2, 3, 21-25, 32-34.

7. Nso ye nso ke ikeme ndikpep nto David? (Ecclesiastes 4:13) (Se mme ndise n̄ko.)

⁷ Imekeme ndikpep nsio nsio n̄kpọ nto David. Ke uwụtn̄kpọ, imekeme ndinyene se idiọn̄ọde ndinam eti-eti mîdịghe inyene mme owo emi ẹdude ke idak nnyịn. Kpa ye oro, ikpanaha ikere ke imọdiọn̄ọ kpukpru n̄kpọ ima, ke nnyịn iyomke item mbon en̄wen. Akpana inyịme ndikop eti item emi mbon en̄wen ẹnọde nnyịn inamke n̄kpọ m̀mê anie ọnọ, ukem nte David. (Kot Ecclesiastes 4:13.) Edieke inamde ntre, nnyịn idikaha ikanam ikpọ ndudue emi ẹdidade afanikọn̄ isọk nnyịn ye mbon en̄wen.

ANIE EKEME NDINỌ MI ETI ITEM?

8. Nso ikanam Jonathan odot ndinọ David item?

⁸ Se n̄kpọ kiet efen mi emi ikemede ndikpep nto David. Mbon emi enye ekesidade item mmọ ẹkedi mbon emi ẹkedide ufan Jehovah, emi se ikonyụn̄ itịbede inọ enye, emi okoyomde ẹnọ enye item akan̄wan̄ade mmọ. Se uwụtn̄kpọ kiet mi. Ini David okoyomde ndidiọn̄ọ m̀mê imọ ye Edidem Saul iyekeme ndidu ke emem, David ama akpan̄ utọn̄ okop item Jonathan eyen Saul. Ntak emi Jonathan ekekemede ndinọ David eti item? Ntak edi ke Jonathan ekedi ufan Jehovah. Ikụreke ke oro, Jonathan ama enen̄ede ọdiọn̄ọ utọ owo emi Saul ete esie ekedide. (1 Sam. 20:9-13) Didie ke ikeme ndinanam se ikpepde ito se isụk itịn̄de oro?

9. Ikpoyom item, anie ke ikpaka ibịne? Nọ uwụtn̄kpọ. (Mme N̄ke 13:20)

⁹ Ima iyom item, ọfọn ibụp owo emi edide ufan Jehovah onyụn̄ enen̄erede ọdiọn̄ọ n̄kpọ aban̄a mfịna emi iyomde enye ọnọ nnyịn item oro.a (Kot Mme N̄ke 13:20.) Se uwụtn̄kpọ mi. Yak idọhọ ke enyene brọda emi edide akparawa, emi oyomde ndidiọn̄ọ eti sista emi enye ọkpọdọde. Anie ekeme ndinọ enye eti item? Ufan esie emi mîdọhọ n̄wan m̀mê ebe kan̄a ekeme ndida Bible nnọ enye item. Edi item emi edinen̄erede in̄wam brọda oro edito ebe ye n̄wan emi ẹnen̄erede ẹma Jehovah, emi ndọ mmọ ọfọnde, onyụn̄ ebịghide mmọ ẹkedọ ndọ, emi ẹnyụn̄ ẹtịmde ẹdiọn̄ọ akparawa oro.

10. Nso ke iyom ndineme idaha-emi?

¹⁰ Imeneme edu iba emi anade inyene, inyụn̄ ineme m̀mê anie ekeme ndinọ nnyịn eti item. Idaha-emi ẹyak ineme ntak emi anade inen̄ede iwụt ke imenen̄ede iyom item emi ikade ikọdọhọ ẹnọ nnyịn. Iyonyụn̄ ineme n̄ko m̀mê ọfọn idọhọ mbon efen ẹbiere se ikpanamde ẹnọ nnyịn.

DIDIE KE N̄KEME NDIWỤT KE MMENEN̄EDE NYOM ITEM EMI NDỌHỌDE ẸNỌ MI?

11-12. (a) Nso ke owo ekeme ndinam ndusụk ini? (b) Nso ke Edidem Rehoboam akanam ini emi enye ekenyenede akpan n̄kpọ ndibiere?

¹¹ Ndusụk ini, ekeme nditie nte ke owo oyom item, edi akpanikọ edi ke enye oyom ndise m̀mê se mbon en̄wen ẹkerede odụk ye se enye ama ekebebiere. Utọ owo oro onyụn̄ etetịn̄ ke inua ke iyom item-o, edi ke ata isọn̄ esịt esie enye iyomke item oro. Ọkpọfọn enye ekpep n̄kpọ oto se iketịbede inọ Edidem Rehoboam.

¹² Ke Edidem Solomon emi akakarade Israel ama akakpa, Rehoboam akada itie esie. Idụt emi ẹkekpade ẹkpọn̄ ẹnọ Rehoboam ekedi idụt uforo, edi mbon idụt oro ẹkedọhọ ke mbiomo emi Solomon okobiomde mmimọ ama odobi akaha. Mmọ ẹma ẹdi ẹbịne Rehoboam ẹdikpe enye ubọk ẹte anam yak mbiomo oro efere mmimọ. Rehoboam ama ọdọhọ mmọ ẹnọ imọ ini ikere se imọ idinamde. Nsonso oro enye ama anam eti n̄kpọ, aka ebịne mbiowo emi ẹkesin̄wamde Solomon ete ẹnọ imọ item. (1 Ndi. 12:2-7) Edi enye ama esịn item mbiowo oro. Ekedi didie yak enye anam ntre? Okûdi Rehoboam ama ebebiere ke esịt esie se enye edinamde, ndien okonyụn̄ oyom owo emi editịn̄de se idụkde ye se enye ekebierede! Ekpedi ntre, item emi ubọkn̄ka esie ẹkenọde enye ama odụk ye se enye okoyomde ndinam. (1 Ndi. 12:8-14) Rehoboam akada item mme ubọkn̄ka esie oro ọkọbọrọ mbon idụt mmọ. Ke ntak oro, idụt oro ama abahade iba. Ndien toto ke ini oro, mfịna Rehoboam ekedidi ẹma ẹkịbi n̄kpọ-ikọt ẹfep, ebu eyịre.​—1 Ndi. 12:16-19.

13. Ikpanam didie idiọn̄ọ m̀mê imenen̄ede iyom item emi idọhọde ẹnọ nnyịn m̀mê inyụn̄ itetịn̄ ke inua?

¹³ Nso ke ikeme ndikpep nto Rehoboam? Ima idọhọ ẹnọ nnyịn item, ọfọn iwụt ke imenen̄ede iyom item oro. Idinam didie idiọn̄ọ m̀mê imenen̄ede iyom item emi ikọdọhọde ẹnọ nnyịn, ke nnyịn itịn̄ke-tịn̄ kpọt? Imekeme ndibụp idem nnyịn, ‘Ndi ẹma ẹnọ mi item emi n̄kọdọhọde ẹnọ mi, ndi mmesisịn enye inikiet inikiet sia mîdụkke ye se n̄koyomde ndikop?’ Se uwụtn̄kpọ kiet mi.

14. Ẹma ẹnọ nnyịn item, nso ke ana iti? Nọ uwụtn̄kpọ. (Se ndise n̄ko.)

¹⁴ Yak idọhọ ke ẹyom ndida brọda kiet ke utom ndien okụk emi ẹyomde ndikpe enye idịghe ekpri. Edi mbemiso enye enyịmede, enye aka okobụp ebiowo m̀mê enye ekere didie. Brọda oro ọdọhọ ebiowo oro ke utom oro eyesinam imọ ikpọn̄ mbonubon imọ ke anyan ini. Ebiowo oro eti brọda oro item Bible emi ọdọhọde ke akpan utom emi Abasi ọnọde enye edi enye ndikpep mbonubon esie Ikọ Abasi nnyụn̄ nteme mmọ se ẹkpenamde. (Eph. 6:4; 1 Tim. 5:8) Edi yak idọhọ ke brọda oro inyịmeke se ebiowo oro etịn̄de, ndien enye asan̄a obụp mme brọda en̄wen ukem n̄kpọ oro tutu enye okokụt owo emi etịn̄de se idụkde ye se enye okoyomde ndikop. Ndi brọda oro ekenen̄ede oyom item mîdịghe ndi enye ama ebebiere se enye edinamde ama, okonyụn̄ oyom owo emi editịn̄de esịn ke inemesịt esie? Ana iti ke esịt nnyịn ekeme ndibian̄a nnyịn. (Jer. 17:9) Ndusụk ini, item emi edifọnde ye nnyịn ikan edi enye emi nnyịn mîdimaha do.

NDI AKPANA NDỌHỌ MBON EN̄WEN ẸBIERE SE NDINAMDE ẸNỌ MI?

15. Nso ke nnyịn mîkpanamke? Ntak-a?

¹⁵ Kpukpru nnyịn inyene ndibiere se idinamde; mbiomo nnyịn ke edi. (Gal. 6:4, 5) Ima ineneme ke mbemiso owo emi enyenede ọniọn̄ ebierede se enye edinamde, ke enye eyese se Ikọ Abasi etịn̄de onyụn̄ obụp nditọ-ete emi ẹma ẹkesọn̄ọ ẹda ye Jehovah ke ediwak isua. Edi enyene n̄kpọ emi anade inen̄ede ikpeme idem. Ikpanaha idọhọ mbon en̄wen ẹbiere se ikpanamde ẹnọ nnyịn. Ndusụk owo ẹkeme ndibụp owo emi mmọ ẹnen̄erede ẹkpono ẹte: “Ekpedi afo ke utọ n̄kpọ emi eketịbe ọnọ, akpanam didie?” Mbon eken ẹkeme nditre ndibụp edi ẹdodop ẹtiene ẹnam se owo en̄wen anamde, itịmke ikere iban̄a mfịna emi anade ke isọn̄.

16. Nso iketịbe ke Corinth ke n̄kpọ aban̄ade unam emi ẹkewade ẹnọ ndem? Anie ekenyene ndibiere m̀mê akpana ẹta utọ unam oro? (1 Corinth 8:7; 10:25, 26)

¹⁶ Kere se iketịbede ke esop Corinth ke eyo mme apostle emi akanade ẹbiere m̀mê edi se ẹtade unam emi ẹkewade ẹnọ ndem m̀mê idịghe. Paul ọkọdọhọ mme Christian oro ete: “Nnyịn imọfiọk ke ndem idịghe n̄kpọ baba kiet ke ererimbot, ye nte ke Abasi kiet kpọt odu.” (1 Cor. 8:4) Se Paul eketịn̄de oro ama anam ndusụk owo ke esop ẹbiere ke mmimọ imekeme ndita unam emi ẹkewade ẹnọ ndem ekem ẹmen ẹdinyam ke urua. Mbon eken ẹma ẹbiere ke inyeneke nte iditade utọ unam oro yak esịt mîdifịnake mmimọ. (Kot 1 Corinth 8:7; 10:25, 26.) Enyene-idem ekenyene ndibiere n̄kpọ enye oro. Paul ikọdọhọke nditọ-ete ke Corinth ke akpana mmọ ẹbiere n̄kpọ ẹnọ mbon en̄wen m̀mê nditiene nnam se mbon ẹn̄wen ẹnamde. Akana owo mmọ kiet kiet “[anam] ibat aban̄a idemesie ọnọ Abasi.”​—Rome 14:10-12.

17. Edieke idopde-dop uyo itiene mbon en̄wen inam se mmọ ẹnamde, nso ikeme nditịbe? Nọ uwụtn̄kpọ. (Se mme ndise n̄ko.)

¹⁷ Didie ke mbiet n̄kpọ oro ekeme nditịbe mfịn emi? Yak ida n̄kpọ aban̄ade n̄kpri n̄kpatan̄a n̄kpọ emi ẹdọn̄ọde ke iyịp inọ uwụtn̄kpọ. Christian kiet kiet ana ebiere m̀mê imọ iyenyịme ẹda mme n̄kpọ oro ẹsọbọ imọ idem m̀mê imọ idinyịmeke. Mbiomo enyene-idem edi oro.b N̄kpọ aban̄ade n̄kpri n̄kpatan̄a n̄kpọ emi ẹdọn̄ọde ke iyịp ekeme ndinam idinen̄ekede in̄wan̄a nnyịn ofụri ofụri, edi nnyịn idi mbon emi idibierede m̀mê iyenyịme ẹda enye ẹsọbọ nnyịn idem m̀mê idinyịmeke koro enye oro edi mbiomo nnyịn. (Rome 14:4) Edieke idopde uyo itiene owo en̄wen inam se enye ekebierede ndinam, nnyịn in̄wamke idem nnyịn koro nnyịn idikemeke ndida esịt nnyịn mbiere nnennen se akpanade ibiere. N̄kukụre n̄kpọ emi ekemede ndin̄wam nnyịn ida esịt nnyịn ibiere nnennen n̄kpọ emi akpanade ibiere edi nnyịn ndida Bible mbiere se anade ibiere. (Heb. 5:14) Ntre, ini ewe ke ikeme ndidọhọ Christian emi ọsọn̄ọde ada ye Jehovah ke ediwak isua ọnọ nnyịn item? Edi ke ima iketie ke idem nnyịn inam ndụn̄ọde iban̄a n̄kpọ oro, ndien mme item Bible emi ẹban̄ade n̄kpọ oro inen̄ekede in̄wan̄a nnyịn, nnyịn inyụn̄ iyom owo emi edinamde mme item Bible oro ẹnen̄ede ẹn̄wan̄a nnyịn.

KA ISO YOM ITEM

18. Nso ke Jehovah anam ọnọ nnyịn?

¹⁸ Jehovah ayak nnyịn ibiere se idinamde. Oro owụt ke enye enen̄ede enịm ke nnyịn iyanam nnennen n̄kpọ. Enye ọnọ nnyịn Bible emi edide Ikọ esie, onyụn̄ ọnọ nnyịn mme ufan emi ẹnyenede ọniọn̄ emi ẹkemede ndin̄wam nnyịn idiọn̄ọ nte ikpade item Bible ibiere se ikpanamde. Jehovah anam utom esie nte Ete. (N̄ke 3:21-23) Nso ke ikeme ndinam ndiwụt ke imama se enye anamde ọnọ nnyịn?

19. Didie ke ikeme ndika iso nnam esịt enem Jehovah?

¹⁹ Se n̄kpọ mi-o: Esinenem ete ye eka ndikụt nte nditọ mmọ ẹkponde ẹdiọn̄ọ idem, ẹdide nti ikọt Abasi emi ẹnyenede ọniọn̄, ẹnyụn̄ ẹdiọn̄ọde ndida ibuot mmọ n̄kere n̄kpọ nnyụn̄ n̄n̄wam mbon en̄wen. Ukem ntre n̄ko ke esinem Jehovah ndikụt nte ikade iso idi mbon emi ẹsọn̄de idem ke esop, ẹyomde item, ẹnyụn̄ ẹbierede n̄kpọ emi owụtde ke imokpono enye.