Bible Berleburg

N̄KA ido ukpono kiet oro ẹkekotde Pietism ama ọwọrọ oto Ufọkabasi Lutheran eke Germany ke ọyọhọ isua ikie 17 ye ikie 18. Ẹma ẹsak ẹnyụn̄ ẹkam ẹkọbọ ndusụk mbon n̄ka ido ukpono emi ke ntak se mmọ ẹkenịmde ke akpanikọ. Ediwak mbon akwa ifiọk n̄ka emi ẹma ẹfen̄e ẹkedịbe ke Berleburg, n̄kpọ nte kilomita 150 ke n̄kan̄ edem edere Frankfurt am Main. Ọwọrọiso owo kiet do, Count Casimir von Wittgenstein Berleburg, emi ekenen̄erede ama ido ukpono, ama enyịme ndinọ mmọ ebietidụn̄. Sia mme ọkwọrọikọ ye mbon akwa ifiọk ẹkedide ẹdidụn̄ ke Berleburg, ẹma ẹsio obufa edikabade Bible emi ẹdiọn̄ọde mfịn nte Bible Berleburg. Nso ikanam ẹkabade Bible emi?

Johann Haug, emi ekefehede ọkpọn̄ ufọk esie ke Strasbourg ke ntak oro mme ekpep ukpepn̄kpọ ido ukpono do ẹkesuade enye, ekedi kiet ke otu mmọ. Haug ekedi eyen ukpepn̄kpọ oro ọkọfiọkde n̄wed etieti onyụn̄ ọfiọk ediwak usem. Enye ama asian ekemmọ nditọ ukpepn̄kpọ ke Berleburg ete ke enen̄ede ọdọn̄ imọ “ndikabade Bible oro owo mîsiakke mmọn̄, ndinen̄ede edikabade eke Luther, ndinyụn̄ n̄kabade nnennen se enye ọwọrọde nte ekemde ye Ikọ Abasi ye uduak oro ẹkewetde enye.” (Die Geschichte der Berlenburger Bibel [Mbụk Bible Berleburg]) Uduak esie ekedi ndisio Bible, oro enyenede ikọ idakisọn̄ ye ntịn̄ntat, oro edin̄wan̄ade mme usụhọde owo. Haug ama ọbọ un̄wam oto mme ọfiọkn̄wed oro ẹkedude ke mme idụt Europe eken, ndien akada enye isua 20 ndikụre Bible emi. Ẹketọn̄ọ ndimịn̄ Bible Berleburg ke 1726. Sia Bible oro ekenyenede ekese ntịn̄ntat, ẹkemịn̄ enye eboho itiaita.

Ke akpanikọ, Bible Berleburg enyene ndusụk n̄kpọ oro ẹdemerede owo udọn̄. Ke uwụtn̄kpọ, Exodus 6:2, 3 okot ete: “Ekem Abasi ama eneme nneme ye Moses onyụn̄ ọdọhọ enye ete: Ami ndi ỌBỌN̄! Ndien n̄kowụt Abraham, Isaac, ye Jacob idem nte Abasi emi enyenede akakan odudu: edi n̄kanamke mmọ ẹfiọk enyịn̄ mi JEHOVAH.” Ikọ idakisọn̄ anam an̄wan̄a ete: Enyịn̄ oro JEHOVAH. . . . , edi enyịn̄ oro ẹsiode ẹnịm san̄asan̄a m̀mê oro ẹnamde ẹfiọk.” Ọkpọkpọ enyịn̄ Abasi, Jehovah, odu n̄ko ke ntịn̄ntat eke Exodus 3:15 ye Exodus 34:6.

Ntem, Bible Berleburg ama akabade edi kiet ke otu mme Bible ke Germany oro enyịn̄ Jehovah esịnede, ke mme ufan̄ikọ, ikọ idakisọn̄, m̀mê ntịn̄ntat esie. New World Translation of the Holy Scriptures, emi Mme Ntiense Jehovah ẹsiode, edi kiet ke otu mme edikabade eyomfịn oro enen̄erede owụt ukpono ọnọ ọkpọkpọ enyịn̄ Abasi.