Ndibọ Ufọn nto “Ibokpot Heaven”
ESISỊT ini ke ẹma ẹkenyan̄a mmọ ke utịbe utịbe usụn̄ ẹsion̄o ke Egypt, nditọ Israel ẹma ẹnen̄ede ẹwụt unana mbuọtidem ke Andinyan̄a mmọ, Jehovah. Nte utịp, Jehovah ama ayak mmọ ẹyo ke wilderness Sinai ke isua 40. Ke ofụri ini oro, nditọ Israel ye “mbuaha udịm owo” ẹkedide isenowo oro ẹkedianade ye mmọ ẹma ẹdia n̄kpọ ẹnyụn̄ ẹn̄wọn̄ n̄kpọ “ẹyụhọ.” (Exodus 12:37, 38) Psalm 78:23-25 asian nnyịn nte emi ekekemede nditịbe: “Enye [Jehovah] owụk ikpa-enyọn̄ ke enyọn̄, onyụn̄ eberede mme itịm heaven, onyụn̄ anam manna edep ọnọ mmọ ẹdia, onyụn̄ ọnọ mmọ ibokpot heaven. Owo ata uyo angel, enye ọnọ udia ẹsọk mmọ ẹyụhọ.”
Nte andikadia manna oro, Moses etịn̄ nte n̄wọrọnda udia oro eketiede. Enye ekewet ete ke usenubọk, “mbara [ama] ana . . . ke iso wilderness mfefere n̄kpọ nte n̄kpri n̄kpasịp, mfefere nte hoar frost, ke ana ke isọn̄. Ndien adan̄aemi nditọ Israel ẹkụtde, mmọ ẹdọhọ kiet ye kiet ẹte, Emi edi nso?” m̀mê ke ata ata ikọ Hebrew, “man huʼ?” Eyedi ikọ oro “manna,” kpa enyịn̄ oro nditọ Israel ẹkenọde udia emi ọkọtọn̄ọ oto ikọ emi. Moses ọkọdọhọ ete: “Enye . . . ebiet n̄kpasịp coriander, afia; inem esie onyụn̄ ebiet uyo eke ẹsịnde aran-ọkwọk.”—Exodus 16:13-15, 31, ikọ idakisọn̄ NW.
Manna ikedịghe udia oro ekedepde ke idemesie ikpọn̄, nte ndusụk owo ẹdọhọde. Odudu oro akakande eke owo ama abuana ke ndinam enye odu. Ke uwụtn̄kpọ, enye ndidu ikọkọn̄ọke ke ebiet m̀mê ini. Edieke ẹkenịmde enye udan̄, ndọn̄ ama odụk bred oro ndien ọtọn̄ọ nditebe; edi udeme usen iba oro ubon kiet kiet akatan̄de mbemiso Sabbath urua kiet kiet ikabiarake mbemiso eyo esierede, ntre ẹma ẹkeme ndidia enye ke Sabbath—usen oro manna mîkesidepke. Ke akpanikọ, manna ekedi utịbe utịbe enọ.—Exodus 16:19-30.
Editịn̄ mban̄a “angel” ke Psalm 78 ọnọ ekikere nte ke ekeme ndidi Jehovah ọkọnọ manna oro ebe ke angel. (Psalm 78:25) Se ededi idaha oro okodude, mme owo oro ẹma ẹnyene kpukpru ntak ndikọm Abasi kaban̄a mfọnido esie. Nte ededi, ata ediwak owo ẹma ẹwụt edu unana esịtekọm ẹnọ Enye emi akanyan̄ade mmọ osion̄o ke ufụn ke Egypt. Nnyịn n̄ko imekeme ndida mme enọ Jehovah didie didie m̀mê idem nditre ndiwụt esịtekọm edieke nnyịn itrede nditie n̄kere mban̄a ima mfọnido esie. Ntre nnyịn imekeme ndiwụt esịtekọm nte ke Jehovah ama esịn mbụk aban̄ade edinyan̄a Israel ye mme n̄kpọntịbe oro ẹketienede ke uwetn̄kpọ “ndida n̄kpep nnyịn n̄kpọ.”—Rome 15:4.
Ukpepn̄kpọ Ẹkenọde Israel Enyene Ufọn Ọnọ Mme Christian
Ke ini Jehovah ọkọnọde manna, enye ama enyene n̄kpọ efen efen ke ekikere akan sụk ediyụhọ udọn̄ n̄kpọ obụkidem eke n̄kpọ nte nditọ Israel miliọn ita. Enye okoyom ‘ndisụhọde mmọ, nnyụn̄ ndomo mmọ’ man otodo enye anam mmọ ẹsana onyụn̄ otụnọ mmọ kaban̄a ufọn mmọ. (Deuteronomy 8:16; Isaiah 48:17) Edieke mmọ ẹkpekenamde n̄kpọ nte ọfọnde ẹban̄a edinam asana ye ntụnọ oro, Jehovah okpokokop inemesịt ‘ndinam mmọ ufọn ke utịt mmọ’ ebe ke ndinọ mmọ emem, uforo, ye inemesịt ke Isọn̄ Un̄wọn̄ọ.
Akpan n̄kpọ kiet oro okoyomde mmọ ẹkpep ekedi nte ke “idịghe uyo ikpọn̄îkpọn̄ ke owo ada odu uwem, ke edi kpukpru se itode Jehovah ke inua ke owo ada odu uwem.” (Deuteronomy 8:3) Ekpedi Abasi ikọnọhọ manna, biọn̄ okpokowot idụt oro—kpa akpanikọ oro mmọ ẹkenyịmede ye unana ubiat ini. (Exodus 16:3, 4) Ke usen ke usen ẹma ẹti nditọ Israel oro ẹkenyenede esịtekọm nte ke ọyọhọ ibetedem mmọ edi ke Jehovah ndien ke ntre ama anam mmọ ẹsụhọde idem. Ke ndondo oro ẹdụkde Isọn̄ Un̄wọn̄ọ ye akpakịp n̄kpọ obụkidem esie, etịm etie nte mmọ idifreke Jehovah idinyụn̄ ifreke ke ibetedem mmimọ edi ke enye.
Ukem nte nditọ Israel, ana mme Christian ẹfiọk ke oyom mmimọ iberi edem ke Abasi kaban̄a mme n̄kpọ oro ẹyomde ke uwem—eke obụkidem ye eke spirit. (Matthew 5:3; 6:31-33) Ke ndibọrọ kiet ke otu mme idomo Devil, Jesus Christ ama okot oto mme ikọ Moses ẹkụtde ke Deuteronomy 8:3, ọdọhọde ete: “Ẹma ẹwet ẹte, Idịghe uyo ikpọn̄ ke owo edida idu uwem, edi edida kpukpru ikọ eke ẹwọrọde Abasi ke inua odu.” (Matthew 4:4) Ih, mme ata andituak ibuot nnọ Abasi ẹkop nsọn̄idem ebe ke ndikot mme edinam Jehovah oro ẹkụtde ke Ikọ esie. Ke adianade do, mbuọtidem mmọ ọsọn̄ ke ini mmọ ẹkụtde mme ọnọ-ufọn utịp ikọ ẹmi ke uwem mmọ nte mmọ ẹsan̄ade ye Abasi ẹnyụn̄ ẹnịmde mme udọn̄ n̄kpọ Obio Ubọn̄ esie ke akpa itie.
Mme anana-mfọnmma owo ẹkeme ndiduọk esịtekọm oro mmọ ẹnyenede ẹnọ mme n̄kpọ oro ẹkabarede ẹdi edinam ofụri ini ke uwem—idem ọkpọkọm mme n̄kpọ ẹmi ẹdi se iwụtde ima ima edikere mban̄a Jehovah. Ke uwụtn̄kpọ, manna oro ẹkenọde ebe ke odudu oro okponde akan eke owo ama akpa nditọ Israel idem onyụn̄ ọnọ mmọ uyụhọ ke ntọn̄ọ ntọn̄ọ, edi nte ini akakade ediwak ke otu mmọ ẹma ẹkụni. Mmọ ẹma ẹkụni ke unana ukpono ẹte: “Obukpo uyo emi onyụn̄ efek nnyịn”—idiọn̄ọ nte ke mmọ ẹma ẹtọn̄ọ ‘ndiwọn̄ọde n̄kpọn̄ Abasi uwem.’ (Numbers 11:6; 21:5; Mme Hebrew 3:12) Ke ntre, uwụtn̄kpọ mmọ edi “ndida nteme nnyịn, ẹmi utịt mme eyo ama esịm nnyịn.”—1 Corinth 10:11.
Didie ke nnyịn ikeme ndinam ntọt uwụtn̄kpọ emi? Usụn̄ kiet edi nditre ndidede nyak mme ukpepn̄kpọ Bible m̀mê mme enọ oro nnyịn ibọde ito asan̄autom emi anamde akpanikọ onyụn̄ enyenede ọniọn̄ akabade edi ikpîkpu m̀mê usụhọde n̄kpọ. (Matthew 24:45) Ke ndondo oro nnyịn itọn̄ọde ndida mme enọ Jehovah didie didie m̀mê mmọ ẹkabarede ẹfek nnyịn, itie ebuana nnyịn ye enye ọtọn̄ọ ndibịt.
Kaban̄a eti ntak, Jehovah in̄wan̄ake nti n̄kpọ oro ẹduaide-duai owo idem ifụk nnyịn kpukpru ini. Utu ke oro, enye anam un̄wana Ikọ esie ayama sụn̄sụn̄, ke adiana ke adiana. (Mme N̄ke 4:18) Emi ayak ikọt esie ẹmụm mme n̄kpọ oro mmọ ẹkpepde ẹnyụn̄ ẹda ẹsịn ke edinam. Jesus eketiene uwụtn̄kpọ Ete esie ke ini ekekpepde mme akpa mbet esie n̄kpọ. Enye akanam Ikọ Abasi an̄wan̄a mmọ adan̄a “nte mmọ ẹkemede ndikop,” m̀mê “ndifiọk,” nte ndusụk edikabade ẹsịnde.—Mark 4:33; men John 16:12 domo.
Sọn̄ọ Esịtekọm Emi Enyenede Aban̄a Mme Enọ Abasi
Jesus ama esitịn̄ ikọ afiak etịn̄ n̄ko. Edi akpanikọ, akpan n̄kpọ kiet ekeme ndisọsọp n̄n̄wan̄a ke ekikere—ke uwụtn̄kpọ, edumbet Bible—edi ndida enye nsịn ke edinam nnyụn̄ nnam enye akabade edi ubak “obufa owo” eke Christian ekeme ndida ini oro ọniọn̄de esisịt, akpan akpan edieke n̄kani usụn̄ ye mme edu ererimbot ẹma ẹkenen̄ede ẹdọn̄ n̄kam. (Ephesus 4:22-24) Ntre ke ekedi ye mme mbet Jesus ke ini ekedide edisịm edikan ntan̄idem nnyụn̄ n̄kọri nsụhọdeidem. Jesus ekenyene ndikpep mmọ mban̄a nsụhọdeidem ke ediwak idaha, ini kiet kiet owụtde ukem akpan n̄kpọ oro ke nsio nsio usụn̄ man osụhọde odụk mmọ esịt, emi ekedide ntre ke akpatre.—Matthew 18:1-4; 23:11, 12; Luke 14:7-11; John 13:5, 12-17.
Ke eyomfịn, mme mbono esop Christian ye mme n̄wed Watch Tower ẹtiene uwụtn̄kpọ Jesus ke ndida editịn̄ mfiak ntịn̄ oro ẹtịmde mfọn mfọn nnam n̄kpọ. Ntre ẹyak nnyịn iwụt esịtekọm iban̄a emi nte uyarade ima ima edikere mban̄a oro Abasi enyenede ọnọ nnyịn ikûnyụn̄ idede ikpa mba kaban̄a se nnyịn ibọde, nte nditọ Israel ẹkekpade mba ẹban̄a manna. Ke akpanikọ, nte nnyịn ke ime isịnde idem ndikpep mme item ofụri ini Jehovah, nnyịn iyokụt nti utịp ke uwem nnyịn. (2 Peter 3:1) Utọ edu ediwụt esịtekọm emi enen̄ede owụt nte ke nnyịn ‘imọfiọk’ se Ikọ Abasi “ọwọrọde” ke esịt nnyịn ọkọrọ ye ke ekikere nnyịn. (Matthew 13:15, 19, 23) Kaban̄a oro, nnyịn imenyene eti uwụtn̄kpọ ito David andiwet psalm, emi, okposụkedi mîkenyeneke nsio nsio udia eke spirit oro nnyịn ibọde mfịn, eketịn̄de aban̄a mbet Jehovah ete ke “ẹnịn̄e ẹkan aran-ọkwọk eke mbukpa ọtọide”!—Psalm 19:10.
“Manna” Oro Ọnọde Nsinsi Uwem
Jesus ọkọdọhọ mme Jew ete: “Ami ndi uyo uwem. Mme ete mbufo ẹma ẹdia manna ke desert, ẹnyụn̄ ẹkpan̄a. . . . Ami ndi odu-uwem uyo emi okotode ke heaven osụhọde: edieke owo ekededi adiade uyo emi, enye oyodu uwem ke nsinsi . . . uyo emi ndinọde edi obụkidem Mi, man ererimbot odu uwem.” (John 6:48-51) Ata ata uyo m̀mê manna ikọnọhọ inyụn̄ ikemeke ndinọ nsinsi uwem. Edi mbon oro ẹnyenede mbuọtidem ke uwa ufak Jesus ẹyenyene edidiọn̄ nsinsi uwem.—Matthew 20:28.
Ata ediwak ke otu mbon oro ẹbọde ufọn ẹto uwa Jesus edinyene nsinsi uwem ke paradise isọn̄. “Akwa otu owo” ke otu mmọ ẹmi—oro “mbuaha udịm owo” ẹdide isenowo oro ẹkedianade ye nditọ Israel ke ini ẹkewọrọde ke Egypt ẹkedade ẹban̄a—ẹyebọhọ “akwa ukụt” emi edide oro edisiode kpukpru ukwan̄ido efep ke isọn̄. (Ediyarade 7:9, 10, 14; Exodus 12:38) Mbon oro nditọ Israel ke idemmọ ẹkedade ẹban̄a ẹnyene utịp oro akam okponde akan. Apostle Paul ama etịn̄ aban̄a mbon ẹmi, ẹdide 144,000 ke ibat, nte ẹnamde Israel Abasi. Utịp mmọ ke ẹkpade edi ediset n̄ka uwem ke heaven. (Galatia 6:16; Mme Hebrew 3:1; Ediyarade 14:1) Jesus ọyọnọ mmọ san̄asan̄a orụk manna do.
Se “Ndịbe Manna” Ọwọrọde
“Owo eke akande, nyosio ndịbe manna nnọ enye adia,” ntre ke Jesus oro ẹkenamde eset ọkọdọhọ Israel eke spirit. (Ediyarade 2:17) Ndamban̄a ndịbe manna emi eti owo aban̄a manna oro Abasi okowụkde Moses ete esịn ke aban̄ o-gold emen esịn ke edisana ekebe ediomi. Ẹkenịm Ekebe emi ke n̄kan̄ Ata Edisana ataya. Do owo ikekwe enye, ekedi ndịbe yak idọhọ ntre. Ke ẹnịmde nte n̄kpọ editi, manna uwụtn̄kpọ emi ikabiarake ke adan̄aemi enye ekesịnede ke Ekebe oro, ntre enye ekedi eti uwụtn̄kpọ udia oro mîkemeke ndibiara. (Exodus 16:32; Mme Hebrew 9:3, 4, 23, 24) Ke ndinọ owo 144,000 ndịbe manna, Jesus ọnọ nsọn̄ọ aban̄a mmọ ndibọ uwem eke mîkemeke ndikpa mînyụn̄ ikemeke ndibiara nte nditọ Abasi eke spirit.—John 6:51; 1 Corinth 15:54.
“Koro obube mmọn̄ uwem odude ye afo [Jehovah],” ntre ke andiwet psalm ọkọdọhọ. (Psalm 36:9) Ndinọ manna—ata ata manna ye ndamban̄a—ọsọn̄ọ ata akpanikọ oro didie ntem! Manna oro Abasi ọkọnọde Israel eset, ndamban̄a manna oro enye ọkọnọde ke uduot ikpọkidem Jesus oro ẹkenọde ke ibuot nnyịn, ye ndamban̄a ndịbe manna oro enye ọnọde owo 144,000 ebe ke Jesus ẹti kpukpru nnyịn ẹban̄a ọyọhọ ọyọhọ ibetedem nnyịn ke Abasi kaban̄a uwem. (Psalm 39:5, 7) Ẹyak nnyịn ke nsụhọdeidem kpukpru ini inyịme ibetedem emi. Ndien, Jehovah ‘ọyọfọn ye nnyịn ke utịt nnyịn.’—Deuteronomy 8:16.
[Mme ndise ke page 26]
Man ẹnyene nsinsi uwem, kpukpru owo ẹberi edem ke “odu-uwem uyo emi okotode ke heaven osụhọde”
[Ndise ke page 28]
Edidụk kpukpru mbono esop Christian owụt esịtekọm oro nnyịn inyenede iban̄a mme item Jehovah