Ikpọ Ubon Ẹdianade Kiet Ke Utom Abasi
“Nditọ Ẹdi Udeme Jehovah,” Ntem Ke Andiwet Psalm Ekewet. “Mfri Idịbi Onyụn̄ Edi N̄kpọ Eyen Utom. Nditọ Uyen Ẹtie Kpa Nte Idan̄ Ke Ubọk Owo Uko. Ọfọfọn Ọnọ Owo Eke Adade Mmọ Ọyọhọ Ke Edịbidan̄ Esie.”—Psalm 127:3-5
IH, NDITỌ ẹkeme ndidi edidiọn̄ otode Jehovah. Ndien kpa nte atautop esikopde uyụhọ ke ndifiọk nte eketde idan̄ ke edịbidan̄ esie, ntre ke mme ete ye eka esikop inemesịt ke ini mmọ ẹnọde nditọ mmọ ndausụn̄ ke usụn̄ oro adade esịm nsinsi uwem.—Matthew 7:14.
Ke anyan ini ko, mme ubon oro ẹkedade ediwak nditọ ‘ẹyọhọ ke edịbidan̄’ mmọ ẹkedi ọsọ n̄kpọ ke otu ikọt Abasi. Ke uwụtn̄kpọ, kere ban̄a mme isua oro mmọ ẹkedude ke ntan̄mfep ke Egypt: “Nditọ Israel ẹtọt, ẹnyụn̄ ẹsiaha, ẹnyụn̄ ẹwak, ẹnyụn̄ ẹsọn̄ eti-eti; ndien mmọ ẹyọhọ ke isọn̄ oro.” (Exodus 1:7) Edimen ibat nditọ Israel oro ẹkedụkde Egypt ndomo ye ibat oro ẹkewọn̄ọde ọnọ ekikere ete ke mme ubon oro ẹkenyenede nditọ duop ẹkedi ukeuke ke udomo!
Ekem, Jesus okokpon ọwọrọ owo ke ubon oro ekpetiede nte akamba ubon ọnọ ediwak owo mfịn. Jesus ekedi akpan, edi Joseph ye Mary ẹma ẹnyene nditọiren inan̄ efen ye ndusụk nditọiban. (Matthew 13:54-56) Eyedi nte ke mmọ ẹma ẹnyene ata ediwak nditọ anam an̄wan̄a ntak emi Mary ye Joseph ẹkekemede ndito Jerusalem nnyọn̄ ye unana edifiọk nte ke Jesus ikodụhe ke otu mmimọ.—Luke 2:42-46.
Ikpọ Ubon Mfịn
Mfịn, ediwak Christian ẹbiere ndisụhọde udomo ubon mmọ ke ntak eke spirit, eke ndutịm uforo, ye mme ntak eken. Nte ededi, akamba ubon osụk ededi ido ke ediwak obio. Nte ekemde ye The State of the World’s Children 1997, ikpehe oro ẹmande nditọ ẹwak ẹkan edi n̄kan̄ edem usụk Sahara Africa. Do, ukeuke an̄wan aman nditọ itiokiet.
Ye mme ete ye eka ẹdide Christian ẹmi ẹnyenede ikpọ ubon, ndibọk nditọ mmọ man ẹma Jehovah idịghe mmemmem n̄kpọ, edi ediwak owo ẹkụt unen ke ndinam ntre. Unen ọkọn̄ọ ke ubon ndidiana kiet ke edisana utuakibuot. Mme ikọ oro apostle Paul ekewetde ọnọ esop ke Corinth enyene n̄kpọ ndinam ukem ukem ye mme ubon Christian mfịn. Enye ekewet ete: “N̄kpe mbufo ubọk, nditọ-ete, nte mbufo kpukpru ẹnyene ikọ-inua kiet, ubahade okûnyụn̄ odu ke otu mbufo; edi mbufo ẹtọn̄ọ ntak ẹkabade ẹfọn ẹma ke edinyene esịt kiet ye ekikere kiet.” (1 Corinth 1:10) Didie ke ẹkeme ndinyene utọ edidianakiet oro?
Ana Mme Ete ye Eka Ẹdi Mbon Spirit
Akpan n̄kpọ kiet edi nte ke ana mme ete ye eka ẹyak idem ọyọhọ ọyọhọ ẹnọ Abasi. Kere ban̄a se Moses eketịn̄de ọnọ nditọ Israel: “O Israel, kop: Jehovah Abasi nnyịn edi Jehovah kiet: ma ndien Abasi fo ke ofụri esịt fo, ye ke ofụri ukpọn̄ fo, ye ke ofụri odudu fo. Ndien yak mme ikọ ẹmi ami ntemede fi mfịn emi, ẹdu fi ke esịt: nyụn̄ dọdiọn̄ siak mmọ nọ nditọ fo, nyụn̄ kama mmọ ke inua fo ke ini afo etiede ke ufọk fo, ye ini afo asan̄ade ke usụn̄, ye ke ini afo anade ke isọn̄, ye ke ini afo adahade ke enyọn̄.”—Deuteronomy 6:4-7.
Tịm fiọk ete ke Moses ọkọdọhọ ke mme ewụhọ Abasi ẹkenyene ndidu mme ete ye eka “ke esịt.” Adan̄aoro kpọt ke mme ete ye eka ẹdinyene edu edinọ nditọ mmọ ukpep eke spirit kpukpru ini. Ke akpanikọ, ke ini mme ete ye eka ẹsọn̄de idem ke n̄kan̄ eke spirit, mmọ ẹnyene ọkpọsọn̄ udọn̄ ndikpep nditọ mmọ mme n̄kpọ eke spirit.
Man owo akabade edi owo spirit onyụn̄ ama Jehovah ke ofụri esịt esie, edi akpan n̄kpọ ndikot, nditie n̄kere, nnyụn̄ nda Ikọ Abasi nsịn ke edinam kpukpru ini. Andiwet psalm ekewet ete ke owo emi mbet Jehovah adatde enye esịt emi onyụn̄ okotde enye ke “uwemeyo ye okoneyo” edibiet “eto eke ẹtọde ke mben akpa mmọn̄, eke osion̄ode mfri esie ke ekem ini; ikọn̄ esie inyụn̄ iken̄eke; ndien kpukpru se enye anamde ọwọrọ usụn̄.”—Psalm 1:2, 3.
Kpa nte eto esin̄wụmde eti mfri ke ini ẹnọde enye mmọn̄ ndien ndien, ntre, n̄ko, mme ubon oro ẹbọkde ke n̄kan̄ eke spirit ẹsion̄o mfri ido Abasi, ẹnọ Jehovah ubọn̄. Uwụtn̄kpọ edi ubon Uwadiegwu, emi odụn̄de ke Edem Usoputịn Africa. Okposụkedi Uwadiegwu ye n̄wan esie ẹnyenede nditọ itiaita, mmọ mbiba ẹnam utom nte mme asiakusụn̄ ofụri ini, m̀mê mme asan̄autom uyọhọ ini eke Mme Ntiense Jehovah. Enye ọdọhọ ete: “Ubon nnyịn omomụm ukpepn̄kpọ Bible ubon ofụri ini akama ke se ibede isua 20. Nnyịn imekpep nditọ nnyịn Ikọ Abasi toto ke ini emi mmọ ẹkedide uyen, idịghe ke ukpepn̄kpọ ubon nnyịn kpọt edi ke utom ukwọrọikọ ye ke mme ini eken. Kpukpru nditọ nnyịn ẹdi mme anditan̄a eti mbụk Obio Ubọn̄, ndien ekperedem kpọt, emi edide isua itiokiet, mînaha kan̄a baptism.”
Ndinam Utom nte Otu
“Ẹda eti ibuot ẹbọp ufọk,” ntre ke Bible ọdọhọ. (Mme N̄ke 24:3) Ke esịt ubon, utọ eti ibuot oro anam ẹnam utom nte otu. “Etubom” otu ubon edi ete; enye edi ibuot ufọk emi Abasi emekde. (1 Corinth 11:3) Apostle Paul emi ẹkenọde odudu spirit ama ọsọn̄ọ etịn̄ nte mbiomo itie ibuot edide akpan n̄kpọ ke ini enye ekewetde ete: “Owo eke mîtịmke n̄kpọ [ke n̄kan̄ eke obụk ye eke spirit] inọ orụk esie, akpan-akpan mbon ufọk esie, esịn̄e nsa ye mbuọtidem, onyụn̄ ọdiọk akan owo eke mînịmke ke akpanikọ.”—1 Timothy 5:8.
Ke n̄kemuyo ye item Ikọ Abasi emi, oyom mme ebe ẹdide Christian ẹse ẹban̄a idaha eke spirit iban mmọ. Edieke mme utom esịtufọk ẹfịkde iban, idaha eke spirit mmọ idifọnke. Ke idụt Africa kiet, Christian emi akanade baptism obufa obufa ama eseme ọnọ mbiowo ke esop mmọ ete ke etie nte n̄wan imọ inyeneke udọn̄ ke mme n̄kpọ eke spirit. Mbiowo ẹma ẹnọ ekikere ẹte ke n̄wan esie ama oyom ata ata un̄wam. Ntre ebe ama ọtọn̄ọ ndin̄wam enye ke mme utom esịtufọk. Enye ama abiat ini n̄ko an̄wam enye ndifori ukotn̄wed esie ye ifiọk Bible esie. Enye ama anam n̄kpọ nte ọfọnde aban̄a oro, ndien idahaemi ofụri ubon ẹdiana kiet ke utom Abasi.
Oyom mme ete ẹkere n̄ko ẹban̄a mme idaha eke spirit nditọ mmọ. Paul ekewet ete: “Mbufo mme ete, ẹkûfiomo nditọ mbufo; edi ẹkama mmọ ke ntụnọ ye item Ọbọn̄.” (Ephesus 6:4) Ke ini mme ete ye eka ẹnamde item akpande ndifiomo nditọ mmọ, ẹnyụn̄ ẹtienede ndausụn̄ oro nte ẹnọ mmọ ukpep, etie nditọ ke idem nte ke mmọ ẹdi ubak otu ubon. Nte utịp, etie nte nditọ ẹyen̄wam ẹnyụn̄ ẹsịn udọn̄ ẹnọ kiet eken ndisịm mme utịtmbuba eke spirit.
Utom otu abuana ndinọ nditọ mme mbiomo eke spirit ke ini mmọ ẹben̄ede idem ẹnọ mmọ. Ete kiet, ebiowo Christian emi enyenede nditọ 11, esibabak edemede ke usenubọk onyụn̄ enịm ukpepn̄kpọ ye ndusụk nditọ esie mbemiso akade utom. Mbon oro ẹkponide, ke ẹma ẹkena baptism, ẹsin̄wam n̄kpri nditọeka mmọ iren ye iban, emi esịnede nditiene n̄kpep mmọ Bible. Ete esinọ ndausụn̄, otorode mme ukeme oro mmọ ẹsịnde. Itiokiet ke otu nditọ oro ẹna baptism, ndien mbon eken ẹka iso ndinam n̄kpọ mbịne utịtmbuba oro.
Eti Nneme, Mme Ukem Utịtmbuba
Ima ima nneme ye mme ukem utịtmbuba eke spirit ẹdi akpan n̄kpọ kaban̄a mme ubon oro ẹdianade kiet. Gordon, ebiowo Christian emi odụn̄de ke Nigeria, enyene nditọ itiaba ẹmi isua emana ọtọn̄ọde ke 11 esịm 27. Itiokiet ke otu mmọ ẹdi mme asiakusụn̄, ukem nte ete ye eka mmọ. Ekperedem, emi anade baptism ndondo emi, esibuana kpukpru ini ye mbon eken ke ubon ke utom edinam mbet. Akpan ye udọ ẹdi mme asan̄autom unamutom ke esop.
Gordon ekenịm ukpepn̄kpọ Bible ke idemesie ye kiet kiet ke otu nditọ esie. Ke ẹsiode oro ẹfep, ubon oro enyene ọyọhọ ndutịm unọ ukpep Bible. Kpukpru usenubọk mmọ ẹsisop idem ndineme itien̄wed Bible kiet ndien ekem ẹtịm idem ẹnọ mme mbono esop.
Kiet ke otu mme utịtmbuba oro ẹnịmde ẹnọ andibuana kiet kiet ke ubon edi ndikot kpukpru ibuotikọ ke magazine Enyọn̄-Ukpeme ye Awake! Ke ndondo emi, mmọ ẹma ẹdian edikot Bible eke usen ke usen ke edinam ofụri ini mmọ. Ebede ke nditịn̄ mban̄a se mmọ ẹkekotde, mme andibuana ke ubon ẹsịn udọn̄ ẹnọ kiet eken ndika iso ke edu emi.
Ukpepn̄kpọ Bible ubon eke urua ke urua etịm enyene iwụk tutu owo ndomokiet iyomke eteti imọ—kpukpru owo ẹsitetie ẹbet enye. Ke ediwak isua, ẹmekpụhọde se isịnede, nte ẹtịmde, ye udomo ini ukpepn̄kpọ ubon ẹtiene isua ye mme udọn̄ nditọ. Ubon oro asan̄a ekpere mme anam-akpanikọ asan̄autom Abasi eken, ndien emi enyene eti utịp ke idem nditọ.
Nte ubon, mmọ ẹsinam n̄kpọ ọtọkiet ẹnyụn̄ ẹsio ini ẹnịm ẹnọ unọ idem nduọkodudu. Ini kiet ke urua mmọ ẹsidara “mbubịteyo ubon,” emi esisịnede mme mbụme, nti mbubru, edibre piano, edinọ mbụk, ye ata ata nduọkodudu. Mmọ ẹsika esụk ye mme itie ndise eken ke ini ke ini.
Ndiberi Edem ke Jehovah
Ndomokiet ke se ẹnemede ke enyọn̄ emi isụhọkede mfịna edibọk ikpọ ubon. “Edi akamba n̄kpọ-ata ndidi eti ete nnọ nditọ itiaita,” nte Christian kiet ọkọdọhọde. “Oyom akpakịp udia eke obụk ye eke spirit man ẹnịm mmọ uwem; ana nnam utom ọkpọsọn̄ man nnyene okụk oro ekemde ndida n̄n̄wam mmọ. Nditọ oro ẹkponide ẹkan ẹdi mme uyen ẹkperede ndisịm isua edịp, ndien kpukpru mmọ mbitiaita ẹsika n̄wed. Mmọfiọk nte ke ukpep eke spirit edi akpan n̄kpọ, edi ndusụk nditọ mi ẹsisọn̄ ibuot ẹnyụn̄ ẹtụt utọn̄. Mmọ ẹsinam mi mfụhọ, edi mmọfiọk nte ke ami ndusụk ini mmesinam n̄kpọ oro anamde esịt okûdat Jehovah, ndien enye esifen ọnọ mi. Ntre ana n̄ka iso ke ime ndinen̄ede nditọ mi tutu enyịn an̄wan̄a mmọ.
“Ndomo nditiene uwụtn̄kpọ Jehovah koro enye enyenede ime ye nnyịn sia enye oyomde kpukpru owo ẹkabade esịt. Mmesikpep n̄kpọ ye ubon mi, ndien ndusụk nditọ mi ke ẹnam n̄kpọ ẹbịne utịtmbuba edina baptism. Mberike edem ke ukeme idem mi ndinyene mme utịp; odudu mi ekeme ndinam esisịt. Mmodomo ndika iso nsan̄a n̄kpere Jehovah ke akam ye ke ndida n̄ke emi nsịn ke edinam: ‘Buọt idem fo ye Jehovah ke ofụri esịt fo; ndien kûberi edem ke asian fo. Diọn̄ọ enye ke kpukpru usụn̄ fo, ndien enye eyenen̄ede usụn̄ fo enịm.’ Jehovah ayan̄wam mi n̄kụre edinọ nditọ mi ukpep.”—Mme N̄ke 3:5, 6.
Kûdede Ukpa Mba
Ndusụk ini ndinọ nditọ ukpep ekeme nditie nte utom oro owo mîwụtke esịtekọm iban̄a, edi kûdede ukpa mba! Sịn ifịk! Edieke nditọ fo mînamke n̄kpọ ke eti usụn̄ iban̄a m̀mê mîwụtke esịtekọm ke mme ukeme fo idahaemi, mmọ ẹkeme ndinam ntre ke ukperedem. Esida ini man eyen ọkọri akabade edi Christian emi osion̄ode mbun̄wụm spirit.—Galatia 5:22, 23.
Monica, emi odụn̄de ke Kenya, edi kiet ke otu nditọ duop. Enye ọdọhọ ete: “Ete ye eka nnyịn ẹkekpep nnyịn akpanikọ Bible toto ke uyen nnyịn. Papa ama esikpep mme n̄wed Christian ye nnyịn kpukpru urua. Ke ntak utom esie, ukpepn̄kpọ emi ikesidịghe ke ukem usen kpukpru ini. Ndusụk ini, nte enye ọkọnyọn̄de utom edi, enye oyokụt nnyịn ibrede mbre ke an̄wa onyụn̄ ọdọhọ nnyịn ete ke minit ition kpukpru nnyịn inyene ndidụk ndi esịtufọk kaban̄a ukpepn̄kpọ Bible nnyịn. Ke ukpepn̄kpọ Bible nnyịn okụrede, ẹma ẹsisịn udọn̄ ẹnọ nnyịn ẹte ibụp mme mbụme mîdịghe ineme mme mfịna ekededi.
“Enye ama etịm okụt ete ke nnyịn ikodụk nsan̄a ye nditọwọn̄ oro ẹkenyenede uten̄e Abasi. Papa ama esidi ufọkn̄wed kpukpru ini ndibụp mme andikpep mban̄a edu uwem nnyịn. Isan̄ kiet emi enye ekedide enye ama okop ete ke ikpọ nditọeka mi iren ita ẹma ẹn̄wana ye nditọiren en̄wen ye nte ke ndusụk ini mmọ ẹma ẹsidiọk ido. Papa ama ọnọ mmọ ufen ke ntak idiọkido, edi enye n̄ko ama ada ini ada N̄wed Abasi anam an̄wan̄a ntak emi okoyomde mmọ ẹkama idemmọ ke edu uten̄e Abasi.
“Ete ye eka nnyịn ẹma ẹwụt nnyịn mme ufọn edidụk mme mbono esop ebe ke nditịm mme ikpehe mbono esop ye nnyịn. Ẹma ẹnọ nnyịn ukpep ndidi mme asan̄autom ebe ke ndinyene mme ini ndomonse ke ufọk. Toto ke uyen nnyịn ima isisan̄a ye ete ye eka nnyịn ke an̄wautom.
“Mfịn, ikpọ nditọeka iren iba ẹdi mme akpan asiakusụn̄, eyeneka mi an̄wan kiet edi asiakusụn̄ ofụri ini, ndien eyeneka mi an̄wan en̄wen, emi ọdọde ndọ onyụn̄ enyenede ubon, edi ifịk ifịk Ntiense. N̄kpri nditọeka mi iban iba, ẹdide isua 18 ye 16, ẹdi mme asuanetop oro ẹnade baptism. Ke ẹnọ n̄kpri nditọiren iba ukpep. Mmanam utom ke n̄kọk itieutom eke Mme Ntiense Jehovah ke Kenya ke isua ita. Mmama nnyụn̄ n̄wụt esịtekọm nnọ ete ye eka mi koro mmọ ẹdide mbon spirit; mmọ ẹma ẹnịm eti uwụtn̄kpọ ẹnọ nnyịn.”
Inamke n̄kpọ m̀mê nditọ ifan̄ ke afo enyene, kûdede ukpa mba ndin̄wam mmọ ke usụn̄ nsinsi uwem. Nte Jehovah ọdiọn̄de mme ukeme fo, afo eyetiene etịn̄ mme ikọ oro apostle John eketịn̄de aban̄a nditọ esie eke spirit: “Nnyeneke idatesịt eke okponde akan edikop eke n̄kopde nte nditọ mi ẹsasan̄a ke akpanikọ.”—3 John 4.