Ibịghike, Owo Ndomokiet Ididịghe Ubuene!
“ẸKÛFEHE ndịk; koro sese, mmada eti mbụk akwa idatesịt, eke edinyenede kpukpru owo, nsọk mbufo.” (Luke 2:10) Mme ikọ ẹmi ẹnọde owo nsịnudọn̄ mi ke mme ekpemerọn̄ ẹmi idem akakpade ẹmi ẹkedude ẹkpere Bethlehem ẹkekop ke okoneyo oro Jesus akamanade. Ke n̄kemuyo ye mme ikọ oro, Jesus ama odori akwa nsọn̄uyo ke “eti mbụk” ke ini utom ukwọrọikọ esie eke isọn̄. Mfịn, ke ini nnyịn inen̄erede iberi edem ke okụk man ise iban̄a mme n̄kpọ oro nnyịn iyomde, didie ke eti mbụk aban̄ade Jesus ekeme ndinyene ufọn nnọ nnyịn?
Jesus Christ ama ọkwọrọ “eti mbụk [ọnọ] nditọ ubuene.” (Luke 4:18) Nte ekemde ye Matthew 9:35, “Jesus asan̄a akanade kpukpru obio ye obio-in̄wan̄, ekpep owo n̄kpọ ke mme synagogue mmọ, onyụn̄ ọkwọrọ gospel Ubọn̄ Heaven.” Etop esie ekedi n̄kpọ nsịnudọn̄ akpan akpan ọnọ mbon oro ẹkedude ke ata unana. “Ke adan̄aemi Enye okụtde mme otuowo, atua mmọ mbọm, koro mmọ ẹdude ke nnanenyịn ẹnyụn̄ ẹsuanade, nte erọn̄ eke mînyeneke andikpeme.” (Matthew 9:36) Edi akpanikọ, Jesus ama ọdọhọ ete, “Mbufo ẹmenyene mme ubuene ye mbufo kpukpru ini,” edi nnyịn ikpenyeneke ndibiere nto mme ikọ oro nte ke idotenyịn idụhe inọ mbon oro ẹdude ke unana. (John 12:8) Adan̄a nte akani editịm n̄kpọ emi osụk odude, mbon ubuene ẹyedu, inamke n̄kpọ m̀mê nso idi ntak idiọk idaha mmọ. Ikọ Abasi idọhọke ke unana idụhe, edi enye isọn̄ọke iyịre ke idiọk esie. Utu ke oro, enye ọnọ mme ubuene un̄wam ndiyọ mme editịmede esịt eke uwem.
Un̄wam Odude Ọnọ Mme Ubuene
Nte an̄wan̄ade, ẹsidọhọ ẹte: “Idụhe mfịghe okponde owo ndibiom akan owo ndifiọk nte ke idụhe owo oro ẹkerede m̀mê ọfiọkde n̄kpọ aban̄a enye.” Edi, kpa ye unana esịtmbọm ke n̄kan̄ ediwak ibatowo, eti mbụk osụk ododu ọnọ mme ubuene—idahaemi ye ke ini iso.
Ke mfụhọ, ediwak owo ẹnyene esisịt udọn̄ ke ndin̄wam mme ubuene. Nte The World Book Encyclopedia ọdọhọde, ndusụk owo ẹnịm ke akpanikọ ẹte ke “mme owo ke n̄kaowo ẹmia mbuba ẹyom ubọhọ ndien . . . mbon oro ẹsọn̄de odudu ẹkan ẹkabade ẹkop odudu ẹnyụn̄ ẹforo.” Mbon oro ẹnịmde ekikere emi ke akpanikọ, emi ẹkotde ukpepn̄kpọ Darwin eke n̄kaowo, ẹkeme ndise mme ubuene nte mbon ifu m̀mê mbon atahade. Edi, mme anamutom ke obio-in̄wan̄, mme anamutom oro ẹwọrọde ẹkpọn̄ obio, ye mmọ eken, kpa ye owo mîkpehe mmọ okụk ọfọn, ẹsiwak ndinam utom ọkpọsọn̄ man ẹbọk ubon mmọ.
Unana enen̄ede edi ọsọ n̄kpọ ke ediwak idụt. Ntem, mme ubuene—kpa mbon ẹmi ẹwakde ẹkan—ikereke ke mmimọ imenyene edikpu. Edi, ke mme utọ idụt oro odu mbon oro ẹdude ọkpọmiọk ọkpọmiọk uwem ke ufọt unana oro. Ikpọ ufọk inyene emi ifụre odude ẹdu ọtọkiet ye mme ntaha ufọk eto ẹmi ẹbọpde ẹyọhọ ebiet. Mme owo ẹdiade nti okụkọfiọn̄ ẹwat nsọn̄urua moto mmọ ke mme efak oro ẹyọhọde ye mme ubuene ye mbon oro mînyeneke utom. Ke mme utọ idụt oro mme ubuene ye ubiak ẹfiọk ẹban̄a idiọk idaha oro mmọ ẹdude. Ke akpanikọ, “ikụreke ke ubuene ndibọ ufen ke ntak idiọk udia, idiọk ufọkidụn̄, ye unana eti ibọkusọbọ, edi n̄ko oto editịmede esịt ofụri ini kaban̄a idaha mmọ,” ntre ke The World Book Encyclopedia ọdọhọ. “Ke mîkemeke ndinyene nnyụn̄ nnam nti utom, mmọ inyeneke ekikere ndomokiet iban̄a uku ye ukpono idemowo.” Didie, ndien, ke ndusụk mbon oro ẹnen̄erede ẹbuene ẹsiyọ idaha mmọ? Nso ke eti mbụk aban̄ade Jesus enyene ndinam ye ediyọ?
Akpa, ti ete ke ẹkeme ndinam unana ototịm ọdiọk ebe ke edu unana ibuot. Kere ban̄a ndusụk uwụtn̄kpọ. Valdecir onyịme ete ke adan̄aemi n̄wan ye n̄kpri nditọ imọ ẹkenyenede esisịt n̄kpọ ndidia, imọ ima ibiat okụk ndikaiso ke oburobụt usụn̄uwem. Enye ọdọhọ ete: “Okposụkedi n̄kanamde utom, akanam nyeneke okụk ndomokiet edi mma nsinyene okụk kpukpru ini ndida ndep tiket mbre mfọniso.” Milton, ke ntak ebeubọk un̄wọn̄ mmịn ye sika, ama ataba mbubehe emi mbonutom 23 ẹdude. Enye ọdọhọ ete: “Mma nsibiat ediwak okoneyo ke efak, n̄kemeke ndinyọn̄ ufọk, ubon mi ẹma ẹnyụn̄ ẹbọ ufen etieti ke ntak mi.”
João n̄ko akabiat okụkọfiọn̄ esie ke mbuka ido. “Ami n̄kesinaha ufọk ke okoneyo. Ofụri okụk oro n̄kadiade ikekemke ke mbuka ido ye mbubehe mi. Idaha ama akabade edi se owo mîkemeke ndiyọ, ndien n̄wan mi ama oyom edidian̄ade ntie.” Ke adianade ye mme mfịna okụk ye eke ndọ esie, mmọ efen ẹkesụk ẹdodu. Enye ọdọhọ ete: “Mma nnam mfịna ye mme iman ye mme mbọhọidụn̄, nnyụn̄ nsinyene mfịna akpan akpan ke itieutom. Nte utịp, mma nsinana utom kpukpru ini.” Júlio ekedi owo enyenede mbumehe uda n̄kpọsọn̄ ibọk. Nte ededi, enye anam an̄wan̄a ete: “Sia akanam okụkọfiọn̄ mi mîkekemke ke ndida nse mban̄a edu n̄kpọsọn̄ ibọk mi, mma ntọn̄ọ ndinyam mme ibọk mbumehe man n̄kunyene ndidedep n̄kpọsọn̄ ibọk.”
Edide se ẹkebọkde ke ubon ubuene emi ẹkenyenede nditọ itiaita, José ama oyom ndinyene n̄kpọ idemesie. Adade nte idụhe n̄kpọ ndomokiet oro editakde imọ, adianade ye mme uyen eken enye ama ọtọn̄ọ ndiwo mme owo. Ke mbaba, uyen efen ama odụk n̄ka oro ẹkotde Headbangers. Enye anam an̄wan̄a ete: “Sia ata ediwak nnyịn ikedide ata ubuene, nnyịn ima isikop ndusụk uyụhọ ke ndibiat mme n̄kpọ nnyụn̄ n̄n̄wana ye mme owo.”
Edi, mfịn iren ẹmi ye ubon mmọ idụhe aba ke ata unana m̀mê ndinyene ndotndot ekikere ye idiọkesịt. Mmọ inanake aba un̄wam ye idotenyịn. Ntak-a? Koro mmọ ẹma ẹkpep eti mbụk oro Jesus ọkọkwọrọde. Mmọ ẹma ẹda item Bible ẹsịn ke edinam ẹnyụn̄ ẹbuana ye mme utọ owo ẹmi ke esop Mme Ntiense Jehovah. Ndien mmọ ẹma ẹkpep ndusụk ata akpan n̄kpọ ẹban̄ade inyene ye unana.
Un̄wam ke Ndiyọ Unana
Akpa, mmọ ẹma ẹfiọk ẹte ke edieke ẹdade mme edumbet Bible ẹsịn ke edinam, ẹkeme ndinam ndiọi utịp itie unana ẹsụhọde ubọk. Bible obiom oburọbụt ido, ukpammịn, mbre mfọniso, ye uda n̄kpọsọn̄ ibọk ke idiọk usụn̄, ikpe. (1 Corinth 6:9, 10) Mme utọ n̄kpọ oro ẹsọn̄ urua etieti. Mmọ ẹkeme ndinam imọ owo ebuene, ndien ubuene akam ọdọdiọn̄ ebuene. Ndision̄o idem n̄kpọn̄ mme mbuka ido ẹmi ye mmọ eken ẹbietde mmọ ẹnam ekese ke ndifori idaha ndutịm uforo ubon.
Udiana, mmọ ẹkụt ke odu mme ata akpan n̄kpọ ke uwem ẹkan inyene. Ẹwụt ekikere adade ukem ukem ke mme ikọ eke odudu spirit ẹmi: “Eti ibuot [edi] se ikpemede, inyene onyụn̄ edi se ikpemede, edi ata ifiọk ye eti ibuot eyenam mme andinyene enye ẹdu uwem.” (Ecclesiastes 7:12) Ih, okụk edi se ẹyomde. Edi eti ibuot ye ifiọk ẹkọn̄ọde ke Bible kaban̄a mme uduak Abasi ẹtịm ẹnyene ufọn ẹkan. Ke akpanikọ, ye owo oro ananade eti ibuot, ndinyene ata ekese okụk ekeme ndidi mfịna ukem nte edinyene ata esisịt. Andiwet Bible oro ke ọniọn̄ ama ọbọn̄ akam ete: “Kûnọ mi ubuene, kûnyụn̄ unọ mi inyene; bọk mi ke udia udeme mi: mbak ndiyụhọ, ndien n̄kan̄ fi, ndien ndọhọ nte, Anie edi Jehovah? Mbak ndinyụn̄ mbuene, ndien nyịp inọ, nnyụn̄ nsuene enyịn̄ Abasi mi.”—Mme N̄ke 30:8, 9.
Ọyọhọ ita, mmọ ẹkụt ẹte ke edieke owo odude uwem ekekem ye eti mbụk oro Jesus ọkọkwọrọde, enye ididehede ikere ke ẹkpọn̄ imọ. Eti mbụk oro enyene n̄kpọ ndinam ye Obio Ubọn̄ Abasi. Ẹkot etop oro “gospel Ubọn̄ Abasi,” ndien ke ẹkwọrọ enye ke ofụri isọn̄ ke usen nnyịn. (Matthew 24:14) Jesus ama asian nnyịn ete ke ẹyenọ nnyịn ibetedem edieke ikọn̄de idotenyịn nnyịn ke Obio Ubọn̄ oro. Enye ọkọdọhọ ete: “Ẹkam ẹbem iso ẹyom Obio Ubọn̄ Esie ye edinen ido [Abasi]; ndien ẹyedian kpukpru n̄kpọ ẹmi ẹnọ mbufo.” (Matthew 6:33) Abasi in̄wọn̄ọke ndinọ owo ndiye moto ye ikpọ ufọk. Jesus eketịn̄ aban̄a mme akpan n̄kpọ ke uwem, n̄kpọ nte udia ye edisịnen̄kpọ. (Matthew 6:31) Edi ediwak miliọn owo mfịn ẹkeme ndisọn̄ọ nte ke un̄wọn̄ọ Jesus edi se ẹkemede ndiberi edem. Owo ikpọn̄ke baba owo ndomokiet, idem ọkpọkọm ọkpọikpọi ubuene, ofụri ofụri edieke enye onịmde Obio Ubọn̄ akpa.
Ọyọhọ inan̄, mmọ ẹkụt ẹte ke owo emi onịmde Obio Ubọn̄ akpa ikopke idiọkesịt iban̄a nsọn̄ọn̄kpọ ndutịm uforo. Ih, owo emi edide ubuene enyene ndinam utom ọkpọsọn̄. Edi edieke enye anamde n̄kpọ Abasi, enye enyene eti itie ebuana ye Andibot enye, emi Bible ọdọhọde ete: “Koro Enye mîsịnke ukụt owo ukụt ke ndek . . . mînyụn̄ idịpke enye iso esie; edi okop, ke ini enye esemede ọnọ Enye.” (Psalm 22:24) Ke adianade do, owo emi edide ubuene enyene un̄wam ke ndiyọ mme mfịna uwem. Enye adara ufiop ufiop ebuana ye ekemmọ Christian onyụn̄ enyene ifiọk ye mbuọtidem ke uduak Jehovah oro ẹyararede. Mme n̄kpọ ntem “ẹdi se owo ẹkpeyomde ẹkan gold ye ata ediwak eti gold.”—Psalm 19:10.
Ke Akpatre, Unana Idụhe Aba!
Ke akpatre, mbon oro ẹkekpan̄de utọn̄ ke eti mbụk ẹkpep nte ke Jehovah Abasi aduak ndikọk mfịna unana ke nsinsi ebe ke Obio Ubọn̄ esie. Bible ọn̄wọn̄ọ ete: “Koro mîdifreke eyen ubuene ke nsinsi: idotenyịn mbon ukụt iditakke ke nsinsi.” (Psalm 9:18) Obio Ubọn̄ oro edi ata ukara, emi ẹwụkde ke heaven ye Jesus Christ nte Andikara. Ibịghike, Obio Ubọn̄ oro eyeda itie ukara owo ke ndise mban̄a mme mbubehe owo. (Daniel 2:44) Ekem, nte Edidem oro ẹdoride ke ebekpo, Jesus “eyetua eyen unana ye ubuene mbọm, onyụn̄ anyan̄a ukpọn̄ mme ubuene. Enye ẹyefak ukpọn̄ [mmọ] osio ke ukụt ye nnama: onyụn̄ ese iyịp mmọ ke n̄kpọuto.”—Psalm 72:13, 14.
Ke asakde iso ese ini oro, Micah 4:3, 4 ọdọhọ ete: “Ndien kpukpru mmọ ẹyetie ke idak vine mmọ ye ke idak fig mmọ; ndien baba owo kiet eke edinamde mmọ ndịk ididụhe: koro edi inua Jehovah mme udịm ọdọhọ.” Anie ke ẹtịn̄ ẹban̄a mi? Kamse, kpukpru mbon ẹmi ẹsụkde idem ẹnọ Obio Ubọn̄ Abasi. Obio Ubọn̄ oro eyekọk kpukpru mfịna oro ẹnọmọde ubonowo—idem mfịna udọn̄ọ ye n̄kpa. “Enye eyemen n̄kpa ke nsinsi; Ọbọn̄ Jehovah onyụn̄ ọkwọhọde kpukpru iso mmọn̄eyet efep.” (Isaiah 25:8; 33:24) Nso ukpụhọde ererimbot ke emi edidi ntem! Nyụn̄ ti ete, nnyịn imekeme ndinịm mme un̄wọn̄ọ ẹmi ke akpanikọ koro ẹwetde ke odudu spirit Abasi ke idemesie. Enye ọdọhọ ete: “Ikọt mi ẹyedụn̄ ke ufọk emem, ye ke idụn̄ ifụre, ye ke ebiet nduọkodudu eke edide sụn̄sụn̄.”—Isaiah 32:18.
Ndinyene mbuọtidem ke Obio Ubọn̄ Abasi esikan unana ukpono oro awakde ndito unana. Christian oro edide ubuene ọfiọk ete ke imọ idi akpan n̄kpọ ke enyịn Abasi kpa nte Christian oro edide imọ. Abasi ama mbiba ẹmi ukem ukem, ndien mbiba ẹnyene ukem idotenyịn. Mbiba ẹsak iso ye ọkpọsọn̄ udọn̄ ẹse ini oro unana edidide n̄kpọ eset ke idak Obio Ubọn̄ Abasi. Nso ubọn̄ ubọn̄ ini ke oro edidi ntem! Ke akpatre, owo ndomokiet ididịghe ubuene!
[Ndise ke page 5]
Ntak abiatde okụk ke mbre mfọniso, edin̄wọn̄ sika, ebeubọk un̄wọn̄ mmịn, uda n̄kpọsọn̄ ibọk ke idiọk usụn̄, m̀mê ke oburobụt usụn̄uwem?
[Ndise ke page 7]
Jehovah Abasi eyekọk mme mfịna unana eke owo ebe ke Obio Ubọn̄ esie