Afo Emekeme Ndikụt Idara ke Ererimbot Mfụhọ!
MARIE ama enyene nyama nyama, idara idara edu. Ọsọsọn̄ ndinịm ke akpanikọ nte ke n̄kpasịp isua ifan̄ oro ẹkebede, n̄wan-isua-32 emi ọkọdọhọ ke imọ imakpa ke esịt idem. Marie ekedi owo ọkpọsọn̄ mfụhọ. Enye anam an̄wan̄a ete, “Emi ekebiet ata obubịt enyọn̄ eke adahade ọdọk sụn̄sụn̄.” Ih, ke inemesịt, enye ama afiak okop nsọn̄idem onyụn̄ afiak enyene idara esie.
Isua kiet kiet ọkpọsọn̄ mfụhọ esinọmọ mme owo ke ediwak million ikie ke ofụri ererimbot! Udọn̄ọ emi idịghe ikpîkpu iduọesịt oro ediwak nnyịn isobode ke ini ke ini. Ọkpọsọn̄ mfụhọ abuana uyịre uyịre iduọesịt. Owo mfụhọ ikwe ufọn aba ke uwem, ikwe inemesịt ke n̄kpọ ekededi, onyụn̄ enyene ekikere unana idotenyịn ye unana ufọn. Ke 1983, World Health Organization ọkọdọhọ ete: “Idahaemi eyịghe idụhe nte ke ntịme ntịme mfụhọesịt idaha itie ke ofụri ikpehe ererimbot.”
Mme etịn̄enyịn nditọ ukpepn̄kpọ Bible idụhe ke n̄kpaidem iban̄a ntọt emi. Bible anam ẹdiọn̄ọ eyo nnyịn nte “ukperedem ini” emi “ndiọkeyo” onịmde idiọn̄ọ. (2 Timothy 3:1-5) Mme ndutịm ufọn obio oro ke eset ẹkesinọde ufọn ke ini nnanenyịn ẹmewụre. Ke ibuotikọ oro, “Eyo Mfụhọesịt?”, Dr. Gerald Klerman ọdọhọ ete ke ukpụhọde emi edi ntak n̄kọri mfụhọesịt eke idahaemi. Enye anam an̄wan̄a ete: “Ata ọsọ n̄kpọ ita ke ndutịm unọ un̄wam mbio obio ẹkedi ubon, ufọkabasi, ye n̄kpet n̄kpet mbọhọidụn̄. . . . Ẹdiọn̄ọ idahaemi nte ke ofụri ndutịm unọ un̄wam mbio obio mbita ẹmi ẹdu ke nsio nsio ikpehe nditaha.”
N̄wụre ubon Marie akada osịm nnanenyịn esie. “Ke ini n̄wan-ete mi ọkọkpọn̄de ufọk inyụn̄ isioroke uyo ndomokiet, ami mma n̄kop mfụhọ ye ndobo. Ami n̄kedi isua 12 ke emana, ndien inikiet inikiet ofụri eyouwem mi eketie nte etịmerede,” ntre ke Marie eti. Esisịt ini ke oro ebede enye ama ọkpọn̄ ufọk sia ete esie ọkọtọn̄ọde obukpo ido ye enye, enye onyụn̄ onyịme ete: “Ami n̄kanam n̄kpọ etikwo etikwo nnyụn̄ nduọk ofụri idotenyịn oro n̄kenyenede.” Ntem ke iduọ oro enye ọkọduọde odụk ọkpọsọn̄ mfụhọ ọkọtọn̄ọ.
Usen kiet ke mi Marie okokopde mfụhọ ebe ubọk, owo iba ke otu Mme Ntiense Jehovah ẹma ẹwaha ke ufọk esie. Ndondo oro enye ama owụt akwa udọn̄ ke idara idara etop Bible mmọ. “Ke akpa, ami n̄kokụt sụk uwem oro mîwọrọke n̄kpọ ndomokiet ye ata ediwak ndiọi n̄kpọ, edi idahaemi ami mmotịm nnịm ke akpanikọ nte ke mmekeme ndidu uwem ke obufa ererimbot emi Abasi edinen̄ede se ikwan̄ade ẹmi. Ye un̄wam Abasi ami nyedot ndibọ utọ edidiọn̄ emi; ntem, uwem ami ama enyene ata uduak.” Nte enye okodụkde mme mbonoesop Mme Ntiense, enye ama okụt ata ima ye un̄wam. (John 13:34, 35) Item oro mbiowo esop ẹkenọde ke usọ ama an̄wam enye n̄kọ ọtọn̄ọ ndikpụhọ eyịghe eyịghe ekikere esie. (James 5:14) Mfụhọ esie ama ọtọn̄ọ ndikụre. Ata ediwak mbon eken oro, ukem nte Marie, ẹkekụtde mfụhọ oto idiọk idaha ererimbot ẹmekụt “idatesịt Jehovah” ke ndidi ndinyene nnennen ifiọk akpanikọ Bible.—Nehemiah 8:10; 1 Timothy 2:4.
Kpa ye oro, nte mfụhọ Marie ama okụre ke ebe oro? Nte nnyịn ikpekere ite ke mme Christian ẹbọhọ mfụhọ? Man ibọrọ mme mbụme ẹmi, ana nnyịn isịn enyịn ntotụn̄ọ ntotụn̄ọ ise mfịna ẹmi ye ntak esie oro awakde n̄kûkọhọ. Ndifiọk ata ntak mfụhọ ekeme ndinam afo otịm okụt unen ke ndiyọ enye ke idemfo m̀mê ndin̄wam owo en̄wen oro mfụhọ ọnọmọde.
Mme Ntak Ọkpọsọn̄ Mfụhọ
Ke ndusụk idaha se ifịnade uwem owo esidi ntak, utọ nte udọn̄ọ, unana udia nsọn̄idem, ye mme mfịna ke esịt idem owo. Mfụhọ ekeme ndito ndusụk ibọk-n̄kpa, ibọk oro asabarede n̄kpọ, ibọkusọbọ idem, ye ibọk oro okomde-kom owo.a Nte ededi, Bible ayarade nte ke “uwak ekikere” owo n̄ko ekeme ndidi ntak.—Psalm 94:19.
Ekese owo oro ẹkekabarede ẹkop mfụhọ, nte Marie, ẹma ẹsobo uwak ubiak ubiak ndiọi n̄kpọntịbe m̀mê idaha oro ọyọhọde ye ukụt. Ediwak owo ẹsikere nte andiwet Psalm: “Koro ukpọn̄ mi oyụhọde ukụt . . . mmọ ẹkan mi ẹkụk nte mmọn̄ kpukpru usen; mmọ ẹkan mi ẹkụk inikiet. Afo [Jehovah] amanam ama mi ye ufan mi ẹkpọn̄ mi anyan ebiet; mme ọdiọn̄ọ mi ẹdu ke ebiet ekịm.” (Psalm 88:3, 17, 18) Ntre ukem nte andiwet Psalm, esitie mmọ ke idem nte mfịna m̀mê ntakurua ẹkan mmọ ubọk, mmọ ẹsinyụn̄ ẹse uwem mmọ ke ofụri ofụri nte ananade idotenyịn. Mmọ ẹkeme ndikere nte n̄kpọ eke edide mmimọ idu ikpọn̄ ke n̄kịm n̄kịm ebiet ye nte ke idem Abasi omotop mmimọ ọduọk.
Ntak emi mmọ ẹsisịmde idiọk idiọk ubiere ntre, ke ntem ẹtọn̄ọde ndinyene edu n̄kpọnnam? Ntak isikam itoho sụk mfịna mmọ eke ẹkụtde ke enyịn; enye esito ntak ubiak ubiak ekikere m̀mê eyịghe oro ẹyịkde ẹban̄a idemmọ. Mmọ ẹsikere ẹte ke mmimọ inyeneke ubọk ikem ndikan mfịna m̀mê ntakurua oro. Mme N̄ke 15:13 anam an̄wan̄a ete, “Mfụhọ obụn̄ spirit owo.” Utọ iduọesịt oro ekeme ndisịne owo ndikere nte ke imọ imokpu m̀mê nte ke mbon en̄wen ẹkere ntre. Idem Epaphroditus, Christian eke akpa isua ikie oro, ke ama akadaha ke nna ọkpọsọn̄ udọn̄ọ ke isan̄utom oro esop esie okodiomide, ama “odu ke nnanenyịn, koro [esop oro] ẹma ẹkop ẹte ke enye ọdọdọn̄ọ.”—Philippi 2:25-30.
Sia ‘esịtmfụhọ an̄wande owo ọkpọ,’ m̀mê owụride-wụri uwem owo, owo ndikere usụhọde usụhọde mban̄a idemesie esiwak ndidi ntak ọkpọsọn̄ mfụhọ. (Mme N̄ke 17:22) Se ikemede ndida iduọesịt n̄ko ndi edi owo ndikere mbe ubọk mban̄a nte mbon en̄wen ẹsede nnyịn, edibat idem ke mfọnmma, iyatesịt oro owo mîsioho ifep, ikpahaesịt, utọk oro owo mîbiereke, m̀mê esịt oro obiomde owo ikpe (ata ubiomikpe m̀mê enyeemi ẹkerede-kere).
Ntre ntak ọkpọsọn̄ mfụhọ awawak. Kpa ye oro, Marie ama okụt ata idara ke ama akakabade edi Christian. Enye ọkọdọhọ ete, “Do ndien mma ndinyene idotenyịn.” Edi ke ndusụk ini enye ekenyene ndiyọ mfụhọ. Didie ke utọ mbon oro ke akpatre ẹkeme ndikan mfụhọ ubọk?
[Ikọ Idakisọn̄]
a Se “Depression: All in One’s Head?” (Mfụhọ: Kpukpru ke Ibuot Owo?) ke nsiondi Awake! eke October 22, 1987.