“Nyanam Ukpọn̄ Oro Akpade Mba Oyụhọ”

1. Nso ke edinen̄ede ama ndikụt ke obufa ererimbot?

“OBUFA ererimbot!” Ke ini okopde ikọ emi, ndi emesikere aban̄a ndusụk mme edidiọn̄ oro ẹdikụtde ke obufa ererimbot? Utọ nte owo ndinyene mfọnmma ikpọkidem, nti udia ndidu barasuene, unam ndidu ke emem ye owo, m̀mê owo ndidụn̄ ke ufọk esie ke ifụre. Ekeme ndidi ọmọfiọk mme itie N̄wed Abasi emi ekemede ndikụt mme un̄wọn̄ọ emi. Edi kûfre edidiọn̄ enye emi—nsọn̄idem eke spirit ye unana editịmede esịt. Owo mînyeneke enye emi, idatesịt eken ikpebịghike.

2, 3. Nso akpan edidiọn̄ ke mme n̄wed oro Jeremiah ekewetde ẹnam nnyịn idori enyịn ndibọ?

² Abasi ama anam Jeremiah ewet nte editiede mme Jew ke idem ke ini mmọ ẹditode Babylon ifiak inyọn̄ obio mmọ. Enye ọkọdọhọ ete: “Afo ọyọtọn̄ọ ntak ada ekọmọ fo abana idem onyụn̄ ọwọrọ ekenek unek mbon oro ẹsakde imam.” (Kot Jeremiah 30:18, 19; 31:4, 12-14.) Abasi ama adian ikọ emi ekemede ndisọn̄ọ owo idem ete: “Nyanam ukpọn̄ oro akpade mba oyụhọ, nyonyụn̄ nnam kpukpru ukpọn̄ oro okopde mmemidem oyụhọ.” Bible NET esịn itien̄wed oro ntem: “Nyọnọ mbon oro ẹkpade mba kpukpru se mmọ ẹyomde, nnyụn̄ nnam ukpọn̄ mbon emi idem ememde ẹfiak ẹkop odudu.”—Jer. 31:25.

³ Nso idotenyịn ke inyene ntem! Jehovah ọdọhọ ke iyọnọ mbon emi ẹkpade mba m̀mê mbon emi idem ememde kpukpru se mmọ ẹyomde. Ndien Abasi isitreke ndisu un̄wọn̄ọ esie. Mme n̄wed oro Jeremiah ekewetde ẹnam inen̄ede inịm ke Abasi ọyọnọ nnyịn n̄ko se iyomde. Mmọ ẹwụt nnyịn nte ikemede ndidọn̄ idem nnyịn esịt nnyụn̄ ndori enyịn ke n̄kpọ ọyọfọn. Mme n̄wed emi ẹwụt n̄ko nte ikpọsọn̄ọde mbon en̄wen idem inyụn̄ iyụhọ ukpọn̄ eke ẹkpade mba.

4. Ntak emi ekemede ndin̄wan̄a nnyịn nte eketiede Jeremiah ke idem?

⁴ Un̄wọn̄ọ emi ama enen̄ede ọsọn̄ọ Jeremiah idem, onyụn̄ ekeme ndisọn̄ọ nnyịn idem n̄ko. Ntak idọhọde ntre? Ti se ẹketịn̄de ẹban̄a Jeremiah ke akpa ibuot n̄wed emi; ẹkedọhọ ke enye ekedi “owo emi n̄kpọ esitụkde nte nnyịn,” ntre n̄ko ye Elijah. (Jas. 5:17) Ẹyak ineme mme n̄kpọ emi ẹkemede ndidi ama esinam idem emem Jeremiah mîdịghe anam enye ofụhọ ndusụk ini. Nte isụk inemede mme n̄kpọ emi, kere nte ekpetiede fi ke idem ekpedi afo ke emi eketịbe ọnọ, nyụn̄ se ntak emi se osobode ekemede ndinam idem emem fi.—Rome 15:4.

5. Ekere ke nso ikesinam idem emem Jeremiah?

⁵ Ekeme ndidi mbon obio mme Jeremiah ẹma ẹsitiene ẹnam idem emem enye. Enye okokpon ke Anathoth. Anathoth ekedi obio mme Levi emi ekekperede edere n̄kan̄ usiahautịn Jerusalem. Anaedi Jeremiah ama enyene mme ọdiọn̄ọ ye mme iman ke obio emi. Jesus ọkọdọhọ ke prọfet inyeneke ukpono ke obio emana esie, ndien se ikonyụn̄ iwọrọde Jeremiah edi oro. (John 4:44) Nditọ obio mmọ ẹma ẹsọn̄ọ enye enyịn, inyụn̄ idọn̄ke utọn̄ ke etop esie. Edi ikokụreke ke oro, sia enyene ini emi Abasi ọkọdọhọde ke ‘mbon Anathoth ẹma ẹyom ukpọn̄ Jeremiah.’ Mmọ ẹkedọhọ Jeremiah utọk utọk ẹte: “Kûtịn̄ ntịn̄nnịm ikọ ke enyịn̄ Jehovah, mbak afo udukpa ke ubọk nnyịn.” Omokụt do nte mbọhọidụn̄ ye mme iman Jeremiah emi ẹkpekekam ẹdade ye enye ẹkedịghede enye uwem!—Jer. 1:1; 11:21.

6. Didie ke se “mbon Anathoth” ẹkenamde Jeremiah ekeme ndin̄wam fi edieke mbon itieutom mbufo, m̀mê mbon en̄wen ẹkọbọde fi?

⁶ Edieke mme mbọhọidụn̄, nditọ ufọkn̄wed, mbon itieutom, m̀mê idem mbonufọk mbufo ẹkọbọde fi, ti nte Jehovah akanamde n̄kpọ ye Jeremiah nyụn̄ da oro dọn̄ idem esịt. Abasi ọkọdọhọ ke imọn̄ ‘iwọn̄ọde enyịn ise’ mbon Anathoth emi ẹkekọbọde prọfet imọ. (Kot Jeremiah 11:22, 23.) Emi ama ọsọn̄ọ Jeremiah idem onyụn̄ anam enye ekeme ndiyọ ukọbọ oro. Ndien nte ini akakade, Abasi ama ọwọn̄ọde enyịn ese mbon Anathoth nte enye ọkọdọhọde, onyụn̄ ‘anam afanikọn̄ esịm mmọ.’ Mmọdo, fiọk ete ke Jehovah ke okụt ofụri se itịbede inọ fi. (Ps. 11:4; 66:7) Edieke ‘ọsọn̄ọde eyịre’ ke se Bible ekpepde onyụn̄ anamde se inende, amakam ekeme ndinyan̄a ndusụk mbon emi ẹkọbọde fi nsio ke afanikọn̄ emi ekpesịmde mmọ.—1 Tim. 4:16.

MME N̄KPỌ EMI ẸKEMEDE NDINAM IDEM EMEM OWO

7, 8. Nso utọ ufen ke ẹkenọ Jeremiah, ndien didie ke emi akafịna enye?

⁷ Nditọ obio mme Jeremiah iketịn̄ke ikọ ndịghe kpọt ye enye, edi ẹma ẹnam se ikande oro. Enyene isan̄ kiet emi ọwọrọiso owo kiet ke Jerusalem, kpa oku emi ekerede Pashhur, ekesịnde enye mfịna ke idem.a Ke ini enye okokopde nte Jeremiah etịn̄de ntịn̄nnịm ikọ, “Pashhur [ama] amia prọfet Jeremiah onyụn̄ esịn enye ke ebuka.” (Jer. 20:1, 2) Etie nte itie N̄wed Abasi emi itịn̄ke iban̄a ikpîkpu edisiak owo ufia. Ndusụk owo ẹdọhọ ke Pashhur akada ikpa amia Jeremiah ubọk ikpa 40. (Deut. 25:3) Anaedi mme owo ẹma ẹsak enye ẹnyụn̄ ẹsuene enye, mîdịghe ẹfiari enye etap ke ini ẹkesụk ẹmiade enye. Ndien ikokụreke ke oro. Pashhur ama ọdọhọ ẹsịn Jeremiah ke “ebuka” tutu eyo esiere. Ikọ Hebrew oro ẹdade ẹwet itien̄wed emi owụt ke ẹken̄wen̄wịn enye ẹsịn ke ebuka emi etiede nte ẹkeda obukpọk ẹkọn̄. Kere utọ ufen emi Jeremiah ọkọbọde ofụri okoneyo oro.

⁸ Ofụri ibak emi eketie Jeremiah didie ke idem? Jeremiah ọkọdọhọ Abasi ete: “Mmakabade ndi n̄kpọ nsahi ofụri usen.” (Jer. 20:3-7) Eketie nte enye ikpetịn̄ke aba ikọ ke enyịn̄ Abasi. Edi imọfiọk ke Jeremiah ikekemeke nditre ndinam oro. Etop emi Abasi ọkọdọn̄de enye atan̄a eketie nte “ikan̄ eke esịnede [enye] ke ọkpọ asak,” ntre enye ama aka iso etịn̄ se Jehovah ọkọdọhọde enye etịn̄.—Kot Jeremiah 20:8, 9.

9. Ntak emi ọfọnde nditie n̄kere se ikọwọrọde Jeremiah?

⁹ Mbụk emi ekeme ndin̄wam nnyịn edieke mme iman, mme mbọhọidụn̄, mbon itieutom, m̀mê nditọ ufọkn̄wed nnyịn ẹkọbọde nnyịn. Ikpanaha akpa nnyịn idem edieke utọ ubiọn̄ọ emi anamde idem emem nnyịn ndusụk ini. Idem ekeme n̄ko ndimem nnyịn edieke ẹfiomode nnyịn ke ntak emi inamde n̄kpọ Abasi. Edieke emi akafịnade anana-mfọnmma owo oro Jeremiah, emi ekeme ndifịna nnyịn n̄ko. Edi ikpanaha ifre n̄ko ite ke Abasi ama anam Jeremiah afiak okop inemesịt onyụn̄ enyene uko. Idem ikesimemke Jeremiah kpukpru ini, ntre kûyak idem emem fi kpukpru ini.—2 Cor. 4:16-18.

10. Didie ke Bible anam idiọn̄ọ nte ekesitiede Jeremiah ke idem?

¹⁰ Ndusụk ini, ama esidi esịt ke enem Jeremiah, etise enye ọtọn̄ọ ndifụhọ. Ndi esitie fi ke idem ntre ndusụk ini, oro edi, ke okop inemesịt etise afo ọtọn̄ọ ndifụhọ? Man okụt nte Jeremiah okokopde inemesịt, mbọk kot Jeremiah 20:12, 13. Ke Jeremiah ama ọkọbọhọ ke ubọk Pashhur, enye ama okop inemesịt nte eyen ubuene emi ẹnyan̄ade ẹsio “ke ubọk mme anamidiọk.” Anaedi enyene ini emi esịt ekenen̄erede enem fi tutu ọdọn̄ fi ndikwọ itoro nnọ Jehovah, ekeme ndidi ekedi ke Enye ama akanyan̄a fi m̀mê ke ini eti n̄kpọ eketịbede ke uwem fo, m̀mê ke ini okokụtde unen ke utom Christian fo. Mme ini ntem ẹsinen̄ede ẹnem nnyịn.—Utom 16:25, 26.

11. Nso ke ikpeti iban̄a Jeremiah edieke edide esịt ke enem nnyịn etise nnyịn itọn̄ọ ndifụhọ?

¹¹ Edi, ke ntak unana mfọnmma, ekeme ndidi ke ikop inemesịt, etise nnyịn itọn̄ọ ndifụhọ. Ke Jeremiah ama ọkọdọhọ “ẹkwọ ẹnọ Jehovah,” enye ama ọtọn̄ọ ndifụhọ, onyụn̄ etie nte mmọn̄eyet ama edep enye ke enyịn. (Kot Jeremiah 20:14-16.) Esịt ama ọdiọk enye tutu enye obụp ntak emi imọ ikakam imanade. Mfụhọ ama anam enye ọdọhọ n̄ko ke owo emi ekedide edidọhọ ke imọ imamana enyene mbọm nte Sodom ye Gomorrah. Edi se idide akpan n̄kpọ edi: Ndi Jeremiah akatak ke mfụhọ? Ndi enye ama ọduọk idotenyịn, ekere ke uwem edisụk itie ntre ke nsinsi? Baba-o! Utu ke oro, anaedi enye ama anam n̄kpọ man akan mfụhọ oro, ndien enye ama onyụn̄ okụt unen. Kop se iketịbede mi ke oro ama ekebe. N̄wed Jeremiah ọdọhọ ke Edidem Zedekiah ama ọdọhọ Pashhur enye eken, enye emi ekedide ọbọn̄ do, okobụp Jeremiah n̄kpọ aban̄a ekọn̄ emi Babylon ẹkeduakde ndidi ndin̄wana ye Jerusalem. Jeremiah ikokopke ndịk, edi ama etịn̄ ọnọ enye se Jehovah ebierede ndinam ye mmọ. (Jer. 21:1-7) Emi owụt ke Jeremiah okosụk esesịn idem anam utom nte prọfet Abasi.

12, 13. Nso ke ikpanam edieke edide esịt ke enem nnyịn etise nnyịn itọn̄ọ ndifụhọ?

¹² Ndusụk mme asan̄autom Abasi mfịn ẹsidi ke ẹnem esịt etise ẹtọn̄ọ ndifụhọ. Ekeme ndidi mmọ ẹnyene udọn̄ọ oro esinamde emi etịbe, ndien eti abiausọbọ ekeme nditịn̄ se ẹkpenamde man emi osụhọde ubọk. (Luke 5:31) Edi, inemesịt m̀mê mfụhọ oro ata ediwak nnyịn isikopde isidịghe ke ntak udọn̄ọ isinyụn̄ ibehe ubọk. Uwem unana mfọnmma emi idude esiwak ndidi ntak mfụhọ emi ikopde. Emi esitịbe ke ini idem ememde owo, m̀mê ke ini owo oro imade akpade. Edieke utọ n̄kpọ emi ọwọrọde nnyịn, akpana iti ke enyene mme ini emi ekesitiede Jeremiah ntre ke idem, edi enye ama aka iso anam se ikenemde Abasi esịt. Man ikeme ndiyọ, ekeme ndiyom ikpụhọde ndutịm nnyịn man inen̄ede iduọk odudu. Mîdịghe, imekeme ndida ini ndọn̄ idem esịt ke ntak owo nnyịn emi akpade. Edi akpana ika iso idụk mme mbono esop inyụn̄ ibuana ke ndutịm ukara Abasi eken. Emi esikam an̄wam owo onyụn̄ anam enye aka iso anam n̄kpọ Abasi ke inemesịt.—Matt. 5:3; Rome 12:10-12.

¹³ Edide esikop mfụhọ ke ini ke ini m̀mê ke ubọk ke ubọk, se iketịbede inọ Jeremiah ekeme ndin̄wam fi. Nte ima iketetịn̄, idem ama esimem Jeremiah ndusụk ini. Edi enye ikayakke mmemidem anam enye etre ndika iso nnam n̄kpọ nnọ Abasi emi enye ekenen̄erede ama. Ke ini mme asua ẹkedade idiọk ẹsio Jeremiah usiene eti, enye ekese Jehovah onyụn̄ ọbuọt idem ye Enye. (Jer. 18:19, 20, 23) Ntre, biere ndikpebe Jeremiah.—Eseme 3:55-57.

NDI AYANAM UKPỌN̄ ORO AKPADE MBA AFIAK OKOP ODUDU?

14. Anie edi akpan owo emi ọkọsọn̄ọde Jeremiah idem?

¹⁴ Ọkpọfọn ineme nte ẹkesọn̄ọde Jeremiah idem, ye nte enye n̄ko ọkọsọn̄ọde ‘mme ukpọn̄ oro ẹkpade mba.’ (Jer. 31:25) Jehovah ekedi akpan owo emi ọkọsọn̄ọde prọfet emi idem. Kere nte ekpetiede fi ke idem ndikop Jehovah ọdọhọde fi ete: “Amaedi ami, sese mfịn emi, mmanam fi edi obio ibibene . . . Mmọ ẹyen̄wana ye afo, edi mmọ idikanke fi, koro ‘ami ndude ye afo man nnyan̄a fi,’ uyo Jehovah edi emi.” (Jer. 1:18, 19) Ntak edi oro Jeremiah okokotde Jehovah “odudu mi ye ọkpọsọn̄ ebiet mi, ye ebiet ubọhọ mi ke usen nnanenyịn.”—Jer. 16:19.

15, 16. Nte Jehovah ọkọsọn̄ọde Jeremiah idem owụt ke nso ke ikpanam man isọn̄ọ mbon en̄wen idem?

¹⁵ Ti ke Jehovah ọkọdọhọ Jeremiah ete: ‘Ami ndodu ye afo.’ Ndi emi anam ọfiọk se akpanamde ke ini oyomde ndisọn̄ọ owo idem? Owo ekeme ndifiọk ke oyom isọn̄ọ eyenete m̀mê iman imọ idem, edi inamke n̄kpọ ndomokiet iban̄a. Ke ediwak idaha, mfọnn̄kan n̄kpọ oro ekemede ndinam nnọ owo emi oyomde ndisọn̄ọ idem edi ndinam se Jehovah akanamde ọnọ Jeremiah—du ye enye. Ekem, tịn̄ ikọ ifan̄ emi edisịnde udọn̄ inọ enye, edi kûyak ikọ fo awawak akaha. Nti ikọ ifan̄ oro ẹsịnde udọn̄ ẹnọ owo ẹfọn ẹkan ediwak ikọ oro owo mîbatke-bat ibuot mbemiso etịn̄de. Ọkpọkọm utịn̄ke enye ọdọnọ, kûfịna. Tịn̄ ikọ emi owụtde ke emenen̄ede ekere aban̄a onyụn̄ ama owo oro. Utọ ikọ emi esinen̄ede enyene ufọn.—Kot Mme N̄ke 25:11.

¹⁶ Jeremiah ama eben̄e Jehovah ete: “O Jehovah, ti mi nyụn̄ wọn̄ọde ntịn̄enyịn fo nọ mi.” Prọfet emi ama adian do ete: “Ẹma ẹkụt mme ikọ fo, ndien ami ndia mmọ; ikọ fo onyụn̄ akabade edi n̄kpọ idara ọnọ mi ye se idatde mi esịt.” (Jer. 15:15, 16) Owo emi afo oyomde ndisọn̄ọ idem ekeme n̄ko ndiyom ọnọ imọ ntịn̄enyịn. Edi akpanikọ ke ikọ fo idinyeneke udop nte eke Jehovah. Edi emekeme ndisịn ndusụk ikọ oro Abasi eketịn̄de ke nneme fo. Utọ ikọ N̄wed Abasi ntre, emi otode esịt, ekeme ndinen̄ede nnam owo emi idem ekememde adat esịt.—Kot Jeremiah 17:7, 8.

17. Nso akpan n̄kpọ ke ikeme ndikpep nto nte Jeremiah akanamde n̄kpọ ye Zedekiah ye Johanan?

¹⁷ Fiọk ete ke Abasi ama ọsọn̄ọ Jeremiah idem, Jeremiah onyụn̄ ọsọn̄ọ mbon en̄wen idem. Didie? Ini kiet, Edidem Zedekiah ama ọdọhọ Jeremiah ke imọ imefehe mme Jew emi ẹdiande idem ye mbon Babylon. Prọfet Jeremiah ama ọsọn̄ọ enye idem, ekpek enye ete okop uyo Jehovah man aka iso odu uwem. (Jer. 38:19, 20) Ke ẹma ẹkesobo Jerusalem, ndien ibat ibat nditọ Jew kpọt ẹsụhọ ke obio, Johanan, akwa owoekọn̄ mmọ ama ebiere ndida mmọ n̄ka Egypt. Edi enye ama ebem iso okobụp Jeremiah. Jeremiah ama akpan̄ utọn̄ okop se Johanan eketịn̄de onyụn̄ ọbọn̄ akam ọnọ Jehovah aban̄a emi. Jehovah ama ọnọ ibọrọ oro ọkọsọn̄ọde owo idem, ntre Jeremiah ama emen ibọrọ emi akasian Johanan ye kpukpru mbon eken ete ke Abasi ayanyan̄a mbon oro ẹkopde item Esie ẹnyụn̄ ẹkade iso ẹdụn̄ọ ke obio. (Jer. 42:1-12) Omokụt do ke Jeremiah ama akpan̄ utọn̄ ke ini Johanan etịn̄de ikọ, onyụn̄ akpan̄ ke ini Jehovah etịn̄de ikọ mbemiso enye etịn̄de esie. Edieke ikpan̄de utọn̄ inọ owo, iyekeme ndisọn̄ọ enye idem. Yak owo oro enyenede mfịna etịn̄ ofụri se ifịnade enye. Nen̄ede kpan̄ utọn̄ kop mfịna esie. Edieke odotde, tịn̄ ikọ oro edisọn̄ọde enye idem. Abasi iditiehe ke heaven iteme fi se ekpetịn̄de, edi emekeme ndida ndinem ikọ Bible oro ẹnọde owo idotenyịn nsọn̄ọ enye idem.—Jer. 31:7-14.

18, 19. Didie ke mbụk nditọ Rechab ye Ebed-melech owụt nte ikpọsọn̄ọde mme owo idem?

¹⁸ Edidem Zedekiah ye Johanan ikokopke item oro Jeremiah ọkọnọde, ndien ekeme ndidi ndusụk owo idinyụn̄ imaha ndikop se afo etịn̄de mfịn. Kûyak oro anam idem emem fi. Mbon en̄wen ẹma ẹkop se Jeremiah eketịn̄de, ndien imọfiọk ke ediwak owo ẹyenyụn̄ ẹkop okwo. Kere ban̄a nditọ Rechab, kpa mbon Kenite emi ẹkedide ufan ye mme Jew ke ediwak isua. Kiet ke otu ewụhọ oro Jehonadab ete ete mmọ ọkọnọde mmọ ekedi nte ke mmọ inyeneke ndin̄wọn̄ wine sia ẹdide mme odudụn̄. Ke ini mbon Babylon ẹketọn̄ọde ndin̄wana ye Jerusalem, Jeremiah ama ada nditọ Rechab aka ubet udia ke temple. Abasi ama ọdọhọ enye ọnọ mmọ wine. Nditọ Rechab ikamaha ndin̄wọn̄ wine oro; mmọ ẹma ẹkop uyo ete ete mmọ, inyụn̄ isọn̄ke ibuot nte nditọ Israel. (Jer. 35:3-10) Jeremiah ama otoro mmọ nte Jehovah eketemede enye, onyụn̄ etịn̄ se Jehovah ọn̄wọn̄ọde ọnọ mmọ. (Kot Jeremiah 35:14, 17-19.) Se ekpesinyụn̄ anamde edi oro ke ini oyomde ndisọn̄ọ owo idem: Nen̄ede toro enye ke se enye anamde ọfọn.

¹⁹ Jeremiah ama onyụn̄ ọsọn̄ọ Ebed-melech idem, kpa owo Ethiopia emi akanamde utom ke okụre Edidem Zedekiah. Mbọn̄ Judah ẹma ẹmen Jeremiah ẹketop ẹsịn ke obube mmọn̄ oro okpụk okodude man enye akpa esịne do. Ebed-melech ama ekpe Edidem Zedekiah ubọk ete ayak imọ inyan̄a Jeremiah, ndien edidem ama enyịme. Owo esenidụt emi ama aka akanyan̄a Jeremiah, ifeheke m̀mê mme idiọkowo oro ẹyedi ẹdisịn ntịme ye imọ. (Jer. 38:7-13) Enyene ndidi Ebed-melech ama ekere m̀mê nso iditịbe inọ imọ ke emi mbọn̄ Judah ẹma ẹketọn̄ọ ndida imọ usua ke ndikosio Jeremiah ke obube mmọn̄. Jeremiah ikodopke-dop uyo itie ikere ke ama ekem ke Ebed-melech idifịnake aba idem. Enye ama ọkọsọn̄ọ Ebed-melech idem onyụn̄ asian enye ke Abasi ọdọhọ ke iyanyan̄a enye.—Jer. 39:15-18.

20. Nso ke ikpanam inọ nditọete nnyịn n̄kpri ye ikpọ?

²⁰ Ke akpanikọ, nte ikotde n̄wed Jeremiah, nnyịn imokụt nti uwụtn̄kpọ oro ẹnamde ifiọk nte ikpanamde se apostle Paul ekesịnde udọn̄ ọnọ nditọete ke Thessalonica ete ẹnam. Enye ọkọdọhọ ete: “Ẹka iso ẹdọn̄ kiet eken esịt ẹnyụn̄ ẹbọp kiet eken ọkọri [m̀mê ẹsọn̄ọ kiet eken idem] . . . Yak mfọnido Ọbọn̄ nnyịn Jesus Christ oro owo mîdotke odu ye mbufo.”—1 Thess. 5:11, 28.