Ke Ini Ndopuyo Ọwọrọde Edinyịme

N̄WED oro Betrayal—German Churches and the Holocaust etịn̄ in̄wan̄în̄wan̄ aban̄a udeme oro ido ukpono ekenyenede ke ukara Nazi. N̄wed oro ọdọhọ ete: “Edinọ ukara oro ibetedem ekedi ọsọ n̄kpọ ke otu mme Christian, ndien n̄wakn̄kan ibat owo ikosioroke uyo ke ukọbọ oro ẹkekọbọde mme Jew. Ndopuyo, ke idaha enye emi, ama etịn̄ ikọ ọsọn̄ uyo.”

Nso ikanam mbon oro ẹdọhọde nte idide Christian ẹma ukara Nazi? N̄wed oro anam an̄wan̄a ete ke ẹkeda “usụn̄ ubọp ibet ye ndutịm oro Hitler akadade edi Germany” ẹtap ediwak owo. Enye ọdọhọ ete: “Enye ama ọbiọn̄ọ n̄wed ye ndise idan̄, usan̄a akpara, usion̄o idịbi, idan̄ ukemuduot, ye ‘oburobụt’ mbuwed eyomfịn, ndien enye ama esinọ iban oro ẹkemande nditọ inan̄, itiokiet, ye itiaita n̄kpọuto oro ẹdade okpoho, silver, ye gold ẹnam, ke ntem esịnde udọn̄ ọnọ mmọ ndika iso ke ndammana utom mmọ ke ufọk. Edisịn udọn̄ ntem nnọ nti ido eset oro, adianade ye ufreidụt eke ekọn̄ oro Hitler akadade edi nte usụn̄ ndibiọn̄ọ edisụhọde Ediomi Versailles itie, ẹma ẹnam Ukara N̄kaowo edi ukara oro ediwak owo, idem ata ediwak Christian ke Germany, ẹkemade.”

Otu kiet ama ọwọrọ ada ata isio isio. Betrayal ọdọhọ ete: “Mme Ntiense Jehovah ẹma ẹsịn ndibuana ke afai m̀mê ndikama n̄kpọekọn̄.” Nte owo mîkemeke ndifep, emi ama osụn̄ọ ke edida idiọk en̄wan ntiene ekpri otu emi, ẹma ẹnyụn̄ ẹtomo ediwak mmọ ẹdọn̄ ke mme itienna ekikere. Edi, mbon eken oro ẹkedọhọde nte idide mme anditiene Christ ikosioroke uyo. N̄wed oro aka iso etịn̄ ete: “Mbon Catholic ye Protestant ke ofụri ofụri ẹma ẹnen̄ede ẹsua Mme Ntiense Jehovah utu ke ndiwụt mmọ mbọm, ndien mmọ ẹma ẹma edu nsọn̄ido Hitler ẹkan emem emem edu Mme Ntiense oro.” Nte eyịghe mîdụhe ndopuyo mmọ ama etịp esịn ke mfiomo oro ẹkefiomode Mme Ntiense ke idak ukara Nazi.

Ke adan̄aemi mme ufọkabasi ndikabuana ke mbre ukara Nazi akade iso ndidemede ọkpọsọn̄ eneni, Betrayal okot Mme Ntiense Jehovah “otu ido ukpono oro ekesịnde ndinyịme m̀mê ndidiana ye ukara oro.”