Nte Ọdọn̄ Fi Ndikụt Edinen Ererimbot?

NSỤN̄IKAN̄ eto kiet emi awatde ke afara onyụn̄ enyenede eto afara ita ye enyọn̄ iba awat edidian ke mbenesụk obio oro ẹkotde idahaemi Cape Cod, Massachusetts, U.S.A. Mme anamutom nsụn̄ikan̄ ye mme akaisan̄ ẹdide owo 101 ẹmi ẹdude ke esịt ẹkpa mba ke ndidu ke inyan̄ ke usen 66. Ke ẹyomde ndibọhọ ukọbọ ido ukpono ye nsọn̄ọn̄kpọ ndutịm uforo, mmọ ẹma ẹnam ata ọkpọsọn̄ isan̄ ẹbe Inyan̄ibom Atlantic.

Nte mme akaisan̄ oro ẹkedude ke nsụn̄ikan̄ emi, Mayflower, ẹkedade ẹkụt obot ke November 11, 1620, enyịn mmọ ama ọyọhọ ye idotenyịn editọn̄ọ uwem obufa. Ke ẹnyenede udọn̄ ndinam ndutịm nnọ ererimbot oro ọfọnde akan, ekese ikpọ irenowo ẹdide mme akaisan̄ ke nsụn̄ikan̄ oro ẹsịn ubọk ke Ediomi Mayflower. Ke ediomi oro mmọ ẹma ẹnyịme ndinam “edinen ibet oro mînyeneke asari” ke “ufọn ofụri owo ke otu oro.” Nte idotenyịn mmọ kaban̄a ererimbot oro enende ke n̄kan̄ ido uwem onyụn̄ ọfọnde ye kpukpru owo—kpa edinen ererimbot—ama osu?

Idem okposụkedi ẹdade Ediomi oro ẹkesịnde ubọk mi ke ẹma ẹkewọrọ ke Mayflower nte kiet ke otu itiat idakisọn̄ ndutịm ukara America, ukwan̄ikpe edi n̄kpọ oro etịbede kpukpru ini ke America, idem kpa nte edide ke ofụri ererimbot. Ke uwụtn̄kpọ, kere ban̄a eren kiet emi mme bodisi ẹketopde ke adan̄aemi enye akan̄wanade ndifehe mbọhọ ke ama okowo onyụn̄ otop enyene ufọkurua kiet. Enye ama ada mme bodisi ye obio New York aka esop onyụn̄ ọkọbọ ediwak miliọn dollar ke ndibiere ikọ oro.

Kere ban̄a uwụtn̄kpọ efen. Ke adan̄aemi nditọ ufọkn̄wed ke ufọkn̄wed ukpep ibet ẹketiede udomo mme ekpeibet ke Pasadena, California, owo kiet ke otu mmọ ama ofụn̄ ọduọ onyụn̄ osụhọ. Nditọ ufọkn̄wed iba oro ẹkedude ẹkpere ẹma ẹsọsọp ẹfri ofụm ẹdọn̄ enye ke inua tutu nta mme ọnọ mbabuat usọbọ ẹdisịm. Mmọ ẹkebiat minit 40 ke ndin̄wam eren oro. Edi ke ini mmọ ẹkeben̄ede ẹte ẹdian ini ẹnọ mmimọ ndida n̄kụre udomo oro, ese udomo mme ekpeibet oro ama esịn.

Odu n̄ko n̄kpọ aban̄ade edinọ ufen kaban̄a edinam ubiatibet. Anam ndụn̄ọde mban̄a ndutịm uforo oro Ed Rubenstein owụt ete: “Akananam owo imụmke mme andinam ekese ubiatibet. Owo isidaha ediwak ke otu mbon oro ẹmụmde ika esop. Ẹsisana ediwak mbon oro ikpe etịpde ẹyak. Abiatibet ekere ke imọ imekeme ndibọ ufen, idịghe ke iyọbọ ufen.” Ke adade ntọt aban̄ade edibụn̄ ufọk ndụk, enye eberi ete ke mbon oro ẹdide mme obụn̄ ufọk ndụk “ẹyebọhọ ufen awak akan mbahade 98 eke ikie ediwak ini.” Unana editịm nnọ ufen ada ekesịm ubiatibet ye mbon unọmọ ubiatibet efen efen.—Ecclesiastes 8:11.

Ke ediwak idụt ibat ibat mme enyene n̄kpọ owo ẹka iso ndiforo ke adan̄aemi ediwak mbon ubuene ẹkụtde utụk ndutịm uforo. Utọ ukwan̄ikpe oro esidu ke ini mme owo ke ntak uduot ikpọkidem, idaha eke ekpụk, usem, idaha nte erenowo m̀mê n̄wan, m̀mê ido ukpono mmọ ẹnyenede esisịt ifet ndifori idaha mmọ m̀mê idem ndise mban̄a idemmọ. Nte ekemde ye The New York Times, ke uwụtn̄kpọ, “se ikperede ndisịm mbahade kiet ke itie inan̄ ke otu owo biliọn kiet ke Edem Usụk Asia emi mbon Hindu ẹdide n̄wakn̄kan—n̄wakn̄kan mmọ ẹdude ke India ye Nepal—ẹmana ẹnyụn̄ ẹkpan̄a nte mbon oro owo mîkemeke ndisan̄a n̄kpere.” Utịp edi nte ke unana, biọn̄, ye udọn̄ọ ke owot ediwak miliọn owo. Mmọ ẹkụt utụk ọtọn̄ọde ke ntọn̄ọ uwem mmọ tutu esịm n̄kpa.

Nso kaban̄a se itiede nte utụk oro ẹbede ukeme owo? Kere ban̄a nseknditọ oro ẹdade-da ndo ẹmana—nnan, editie nditen̄ nditen̄, mîdịghe ẹbiomo ndo. Nte n̄wan idikereke ke ẹtụk imọ edieke nsekeyen esie amanade mbụn̄ọ m̀mê obukpo ke adan̄aemi iban ẹmi ẹdude ẹkpere ẹfatde nseknditọ ẹmi ẹnyenede nsọn̄idem ẹkama?

Ke mfụhọ, utụk ọyọyọhọ, ndien kpa ntre ke edi ye mme utịp esie—ọkpọsọn̄ ndutụhọ ye unana emem, idatesịt, ye uyụhọ. Ke ẹkopde iyatesịt ẹban̄a utụk oro mmọ ẹkụtde m̀mê ẹsobode, ediwak owo ẹsịn idem ke afai, n̄kukụre ẹdiande n̄kpọ ke ndutụhọ oro owo okụtde. Ẹn̄wana ekese ekọn̄ ke ntak ẹkụtde utụk.

Ntak emi owo okpude ndida edinen ererimbot ndi? Nte utọ ererimbot oro edi ikpîkpu n̄kpọ ndap?

[Ebiet Ẹdade Ndise Ẹto ke page 3]

Corbis-Bettmann

[Ndise ke page 4]

Edisịn ubọk ke Ediomi Mayflower

[Ebiet Ẹdade N̄kpọ Ẹto]

Corbis-Bettmann