Mmọ Ẹkeme Ndikpep N̄kpọ Nto Ọkwọk

“Ke mme isua ndondo emi, mme ọdiọn̄ ukwakutom ye mme odom n̄kpọutom ẹma ẹdifiọk ke akamba udomo n̄kpọ oro ọkwọk nte an̄wan̄ade ẹfiọkde kpukpru ini: ndikam ntan̄ ata mfefere n̄kpọ ndian nnam akabade edi mbukpa ọkwọk emi enyenede mban̄ itiokiet anam enye otịm ọsọn̄idem akan nte ekpedide ke uduot efen.” —The New York Times, October 6, 1991.

IDỊGHE n̄kpọ n̄kpaidem nte ke mme owo ẹkeme ndibọ ufọn nto editịn̄ enyịn n̄kpep n̄kpọ mban̄a n̄kpri unam. Job, owo mbuọtidem oro ke eset, ọkọdọhọ inikiet ko ete: “Bụp nan̄a mme unam, ndien mmọ ẹyeteme fi, (nyụn̄ bụp) inuen enyọn̄, ndien mmọ ẹyesian fi. . . . Anie mîfiọkke ke kpukpru mme mmọ ẹmi, ite ke edi ubọk Jehovah anam emi?” (Job 12:7-9) Ih, ọniọn̄ Andibot owụt idem ke mme utọ n̄kpri n̄kpọ nte n̄kpri ufan̄ ẹmi ẹnyenede mban̄ itiokiet ẹmi afo ekemede ndikụt ke mbukpa ọkwọk.

Ke adan̄aemi aran aran ibibene n̄kpri ufan̄ ẹmi ẹkponde ukpa ke mbahade inch kiet ke itie 80, mmọ ẹnen̄ede ẹsọn̄ idem. Ke akpanikọ, mmọ ẹkeme ndikama n̄kpọ odobide nte mmọ ke itie 30.

Ẹkeme ndida odudu emi nnam n̄kpọ ke ataata usụn̄, utọ nte edida mfiọk n̄kpọutom man edituaha kiet ye eken. Enye akam esikpeme n̄kpọekọn̄ oro ẹdade ke enyọn̄ ẹtop ediduọ ke isọn̄. The New York Times etịn̄ aban̄a emi ete: “Ẹsibọp mme n̄kpọ ẹdobide nte moto ẹkotde jeep ẹdian ke enyọn̄ n̄kpọ oro enyenede n̄kpri odudu nte mbukpa ọkwọk man akpan edituana ye kiet eken.”

Ẹkeme ndinam ubọk-nnam n̄kpọ emi enyenede ndudiọn̄ eke etiede ntem ẹto ediwak n̄kpọ. Etie nte enyeoro edide ọsọ n̄kpọ akan edi babru. Ẹsida babru ọkpọ ye mbabak ẹnam mbiet mbukpa ọkwọk oro ẹsisịnde ke mba ndusụk ikpọ ubomofụm. Ye ekpri ukeuke udop enye esinyene odudu. Ntak-a? Ata ediwak itie ke ufan̄ oro odude edi ofụm, ntre udop edi esisịt. Ofụm emi enyene eti ukeme ndibiọn̄ọ ufiop n̄ko.

Usụhọde ọkwọk inen̄ekede ‘ifiọk’ kpukpru ẹmi, koro enye inyeneke udorienyịn̄ ke ifiọk udiọn̄ ukwakutom. Edi, enye esinam utom esie kpukpru usen ke ọniọn̄ ọniọn̄ ntụk oro Andibot, kpa Jehovah, ọnọde.