Isụn̄utom Efen Efen ke Idọk Ofụri Ererimbot
SEPTEMBER edi ọfiọn̄ idọk ke ediwak ebiet. Ke adan̄aemi anana-ibat mme ọtọin̄wan̄ ẹkenamde utom ke mme in̄wan̄ mmọ, utom idọk oro edide akpan n̄kpọ akan ama odụri akwa otuowo aka Ufọkmbono Mme Ntiense Jehovah eke Obio Jersey, ke ẹsụk ẹbede Akpa Hudson ke ẹtode Obio New York ẹdi, ke September 8, 1991. Ke ufiop ufiop, nnyayama usen oro, otu nditọ ufọkn̄wed ọyọhọ 91 eke Watchtower Bible School of Gilead ẹma ẹkụre ukpep. N̄kpọ nte mbonufọk Bethel ye isenowo oro ẹkenọde ikot owo 4,263 ẹma ẹdu do kaban̄a edinam oro, ye owo 1,151 efen oro ẹkeyịride ebe ke urụk ukopikọ ke ibuot itieutom ke Brooklyn ye in̄wan̄ ke Walkill ye Patterson.
Etieibuot Ufọkn̄wed Gilead, Frederick W. Franz, edide n̄kpọ nte isua 98 ke emana ama eberede edinam oro ye ntotụn̄ọ ukpono ukpono akam oro otụkde owo. Albert D. Schroeder, owo Otu Ukara ye akani esịn owo enyịn̄ ke ufọkn̄wed ye andikpep, akanam n̄kpọ nte etieibuot okpokoro edinam ukụre ukpep oro. Enye ama eti otuowo oro aban̄a Psalm 2:1, 2 ye prọfesi efen, ẹmi ẹkebemde iso ẹtịn̄ ẹban̄a nnyen̄e ye ndutịme ke otu mme idụt eke ini emi. Idaha ndutịme emi ọwọrọ ediberede ediwak mbufa an̄wautom nnọ utom idọk.
George M. Couch, owo Kọmiti Bethel ọkọnọ akpa utịn̄ikọ usen oro. Ibuotikọ esie ekedi “Ẹbat Mme Edidiọn̄ Mbufo.” Enye ama eti nditọ ufọkn̄wed Gilead nte ke ibakke ikaha nditọn̄ọ edinam emi. Enye ama etịn̄ nte ke ẹma ẹnen̄ede ẹdiọn̄ nditọ ufọkn̄wed emi ke idemmọ edi nte ke mme edidiọn̄ ẹmi ẹkedi n̄kukụre ke ediwak n̄kpọsọn̄ utom ẹma ẹkebe. Ukem ntre, Jacob emi ọkọsọn̄de ke isua 97 ama an̄wana ye angel ke ofụri okoneyo—kpukpru emi man ọbọ edidiọn̄. (Genesis 32:24-32) Brọda Couch ama akpak nditọ ufọkn̄wed emi ete ẹkûnyene etikwo etikwo ekikere edi yak ẹkabade ẹdi edidiọn̄ ẹnọ mmọ en̄wen ke ndikọri emem emem ekikere ebe ke akam ye ubiere.
Ekem John E. Barr eke Otu Ukara ama etịn̄ ikọ ke ibuotikọ oro, “Enyene Ima ke Otu Idem Mbufo.” Mme anditiene Jesus ẹma ẹnyịme ndikpa ke ibuot mmọ efen. Enye ama obụp nditọ ufọkn̄wed emi ete, “Nte mbufo ẹmekụt nte utọ ima emi asiahade ke esịt mbufo?” Enye ama ọdọhọ ete, ‘Ke ima emi mîdụhe, nnyịn idịghe n̄kpọ ndomokiet. Akpanikọ akam edi oro.’ (1 Corinthians 13:3) Brọda Barr ama asiak ndusụk nti usụn̄ ndiwụt ima. Enye ama esịn udọn̄ ọnọ nditọ ufọkn̄wed emi ndinam n̄kpọ ye ekemmọ isụn̄utom ke ukpono, kpukpru ini ẹyomde usọ usọ usụn̄ ndineme mme n̄kpọ. Enye ama ọnọ mmọ item ete, ‘Ẹfre ẹban̄a n̄kpri eneni,’ asiakde 1 Peter 4:8. Enye ama owụt nte ke idem usen oro mme isụn̄utom ẹnyenede nditem udia edi mme idaha oro mmọ ẹkpewụtde ima ke ndise utom oro nte se ikponde ikan ikpîkpu edinam. Enye ama eti nditọ ufọkn̄wed emi ete: “Nnyịn idehede itre ndikama nditọete nnyịn iren ye iban isọn ima.”—Rome 13:8.
“Didie ke Afo Enyene Mbuọtidem?” ekedi inem inem ibuotikọ oro David A. Olson eke Kọmiti Itieutom Utịm Utom ọkọnọde. Enye ama eneme ikpehe iba ndiwụt mbuọtidem: ke Jehovah ye esop esie, emi nnyịn inyenede anana-ibat ntak (Mme N̄ke 14:6; Jeremiah 17:8); ye ke idem nnyịn. Mme isụn̄utom ẹnyene ntak ndinyene ndusụk udomo mbuọtidem ke idemmọ, utọ nte idaha mmọ ke uwem nte mme isụn̄utom ye n̄kpọ ubiọn̄ oro Jehovah ye esop esie ẹkeyakde ẹsịn mmọ ke ubọk. Apostle Paul ama owụt utọ mbuọtidem oro ke mme ukem ntak oro. (1 Corinth 16:13; Philippi 4:13) Brọda Olson ama ọnọ item, nte ededi, ọbiọn̄ọ edinyene ebeubọk mbuọtidem oro ererimbot esịnde udọn̄ ọnọ, nte ọwọrọetop ewetn̄wed kiet owụtde emi ẹtịn̄de nte ọkọdọhọde ete: “Ami nsiwak ndikot nto idemmi. Enye esidian inem ke nneme mi.” Nte ededi, mbuọtidem oro ẹnamde ada ukem ukem ye nsụhọdeidem ekeme ndidemede mbuọtidem ke idem mmọ en̄wen. Emi ke akpanikọ ekedi ntre ke se iban̄ade Paul.—Philippi 1:12-14.
Ekem Lyman A. Swingle eke Otu Ukara ama ọnọ nditọ ufọkn̄wed oro item ete: “Ẹwọn̄ọ Ẹka An̄wautom Oro Ẹyomde Ndidọk Idọk, Mbufo Mme Andikụre Ukpep Gilead!” Enye ama ọdọhọ ete ke emi ekedi usen idọk ọnọ Ufọkn̄wed Gilead ye nditọete ofụri ererimbot, nte mme andikụre ukpep emi ẹdiwọrọde ẹka ẹnyụn̄ ẹkediana ye ediwak tọsịn mme andikụre ukpep oro ẹkedude mbemiso, ẹmi ẹsụk ẹdude ke utom isụn̄utom—ndusụk ọtọn̄ọde ke akpa, udiana, ye otu ukpepn̄kpọ ọyọhọ ita eke mme iduọkisua 1940! Brọda Swingle ama etịn̄ ete ko ke edem owo ndomokiet ikọfiọkke nte ke utom isụn̄utom eyeka iso ke isua 50 efen, m̀mê nte ke ukara Nazi, Fascist, ye ukara efen ẹdide ubiọn̄ọ ẹnọ utom ukwọrọikọ ẹyewụre. Enye ama obụp ete, “Edieke uten̄e omụmde nnyịn ke ntak se Jehovah akanamde ke usen edem, nso kaban̄a ini iso?” Enye ama eberi ye edemede-owo udọn̄ ikot oro ọkọnọde nditọ ufọkn̄wed oro ete: “Ẹwọn̄ọ Ẹka an̄wautom!”
Ekem mme akpan andikpep iba Ke Ufọkn̄wed Gilead ẹma ẹtịn̄ ikọ ẹnọ otu nditọ ufọkn̄wed ọyọhọ 91 ke akpatre ini. Jack D. Redford ama etịn̄ ikọ ke ibuotikọ oro, “Nyene Eti Ibuot.” Enye ama asian nditọ ufọkn̄wed oro ete, Ufọkn̄wed Gilead ekpep ifiọk ye asian, edi ana mmọ ẹnyene eti ibuot, kpa ukeme ndida ifiọk mmọ nnam n̄kpọ ke nnennen usụn̄. Enye ama akpak nditọ ufọkn̄wed emi ndisịn n̄ke oro nte ke mmimọ ima ikpep kpukpru n̄kpọ ke Gilead. “Edi se afo ekpepde ke ama okokụre ufọkn̄wed edi akpan n̄kpọ.” Ke otu mme n̄kpọ oro anade mmọ ẹkpep: ndinam n̄kpọ emem emem ye mme owo, ndikeme ndidọhọ nsan̄andọ, ekemmọ isụn̄utom, ye nditọete iren ye iban n̄kann̄kụk nte “Mmatua n̄kpọfiọk;” wụt ukpeme ke ndinịm mme akpa ikọ oro okopde edi fiọk ete ke kpukpru mfịna ẹwak n̄kukọhọ, ẹyomde ntotụn̄ọ ifiọk aban̄ade mme idaha oro ẹdude mbemiso ẹnọde ọniọn̄ ọniọn̄ item; ndinyụn̄ n̄kpono nditọete n̄kann̄kụk ke ukeme mmọ ndiyo n̄kpọsọn̄ idaha.—Mme N̄ke 15:28; 16:23; James 1:19.
Ulysses V. Glass, esịn owo enyịn̄ ke Ufọkn̄wed Gilead, ama anam Philippi 3:16 edi ibuotikọ utịn̄ikọ esie. Enye ama otoro otu emi ke n̄kọri oro mmọ ẹkenamde onyụn̄ ọnọ mmọ item ndika iso nnam n̄kpọ nte ekemde ye itien̄wed Abasi oro. Ke adan̄aemi nditọ ufọkn̄wed ẹmi ẹdikade iso ke ndinyene nnennen ifiọk, enye ama etịn̄ ete, mmọ tutu amama ididiọn̄ọke kpukpru n̄kpọ. Enye ama anam akpan n̄kpọ emi an̄wan̄a ke ndikama n̄kanika oro esiwụtde ini ke ndisio nọmba. Andinyene enye ekeme ndidiọn̄ọ nte ẹkemede ndinam enye asan̄a ye unana edikam ndiọn̄ọ nte enye enen̄erede anam utom. Ukem ntre, mme isụn̄utom ikpenyeneke ndise ke usụhọde mbon oro ẹkemede ndidi inyeneke ifiọk oro otụn̄ọde nte ekemmọ edi ẹdiọn̄ọde se idide akpan n̄kpọ—nte ẹten̄ede Jehovah. (Mme N̄ke 1:7) Enye ama eti otu nditọ ufọkn̄wed emi nte edinam enyịn ‘otịm ese’ edide akpan n̄kpọ. (Matthew 6:22) Enyịn eke spirit ekeme ndinyene mfịna ukem nte enyịn ikpọkidem ekemede. Ndusụk owo, ke uwụtn̄kpọ, ẹsak enyịn ẹkaha—ẹwụkde enyịn ọkpọsọn̄ ke ibat ibat n̄kpọ man ẹkụt kpukpru n̄kpọ—ke adan̄aemi mmọ efen, ke edide isio, ẹkụtde sụk enyọn̄ enyọn̄ n̄kpọ ẹnyụn̄ ẹsọpde ẹwọn̄ọde ntịn̄enyịn ẹkpọn̄ akpan n̄kpọ oro oyomde mmọ ẹtịn̄ n̄kpọ ẹban̄a.
Ibuotikọ akpatre utịn̄ikọ usenubọk oro ekedi “Ndidiọn̄ọ Nyụn̄ Nam Utom Ye Esop Jehovah,” emi Theodore Jaracz eke Otu Ukara ọkọnọde. Brọda Jaracz ama owụt nte ke adan̄aemi ediwak esop ye n̄ka ke mme itie tọsịn ẹdude ke ererimbot, kiet kpọt ke otu mmọemi mîtọn̄ọke ito ererimbot. Didie ke ẹkeme ndidiọn̄ọ kiet oro adade ke ibuot Jehovah? Ikọ Abasi ọnọ n̄kpọ ndida ndiọn̄ọ esop. Bible owụt nte ke ẹtịm edibotn̄kpọ esie eke heaven mfọn mfọn. (Psalm 103:20, 21; Isaiah 40:26) Ekeme n̄ko ndidiọn̄ọ esop Jehovah eke isọn̄ nte enye anamde n̄kpọ ke nde ke nde ọkọrọ ye enye ndidianade n̄kpọn̄ ererimbot, enye ndisọn̄ọ nyịre ke mme edumbet Bible, n̄kokon̄ idaha edisana ido uwem esie, ye ima ke otu mme andibuana ke enye. Brọda Jaracz ama akpak nditọ ufọkn̄wed Gilead ete ẹn̄wam ediwak owo nte ẹkekeme ke itieutom mmọ ndidiọn̄ọ esop Jehovah nto N̄wed Abasi. Kaban̄a emi, enye ama ọnọ aduai-owo idem ntọt emi, ibịghike Ufọkn̄wed Gilead ọmọn̄ okpon utịm ikaba ke udomo, osịm n̄kpọ nte nditọ ufọkn̄wed 50 ke otu nditọ ufọkn̄wed ọyọhọ 93! N̄ko, mme ubet ukpepn̄kpọ Ufọkn̄wed Gilead Oro Ẹtatde ke Germany eyetọn̄ọ ke n̄kpọ nte ukem ini oro. N̄kwakubọk ama ebịghi onyụn̄ ọsọn̄ uyo!
Nte utịt ke usenubọk oro, kpukpru nditọ ufọkn̄wed Gilead 24 ẹma ẹbọ n̄weditoro. Ibịghike mmọ ẹmọn̄ ẹtọn̄ọ isan̄ ndika nsio nsio idụt 12 ke ofụri ererimbot. Otu oro ama ọnọ otụk-owo esịt ubiere, ẹkọmde Otu Ukara ye mbonufọk Bethel. Ke udia uwemeyo okụrede, Brọda Charles J. Rice eke Kọmiti In̄wan̄ Enyọn̄ Ukpeme ama onịm ibio ibio Ukpepn̄kpọ Enyọn̄-Ukpeme. Ekem mme andikụre ukpep oro ẹma ẹwụt enyene-uwem edinam, ẹtịn̄de ndusụk ifiọkutom oro mmọ ẹkenyenede ke an̄wautom ke ufan̄ ukpep ọfiọn̄ ition mmọ ke Walkill New York. Ke oro ebede, mme asuanetop ẹdade ke ibuot ediwak esop n̄kann̄kụk ẹma ẹwụt drama oro ọkọdọhọde Mme Uyen Oro Ẹtide Andibot Mmọ Idahaemi.
Man ẹberi ndutịm oro, Brọda George Gangas, owo Otu Ukara emi ọsọn̄de ke isua 95, ama ọbọn̄ ata enyene-uwem akam ọnọ Jehovah. Otuowo oro ẹkekpọn̄ ye n̄kokon̄ edu, nte eyịghe mîdụhe ẹma ẹdemede owo mmọ kiet kiet ndinyene ebuana oro okponde akan nte akanam edide ke utom idọk ofụri ererimbot.
[Ekebe ke page 22]
Idaha Nditọ Ufọkn̄wed
Ibat idụt oro mmọ ẹtode: 6
Ibat idụt oro ẹnọde mmọ ẹka: 12
Ibat nditọ ufọkn̄wed: 24
Ibat mme ọdọ ndọ: 12
Ukem mbahade isua emana: 33.4
Ukem mbahade isua ke akpanikọ: 16.13
Ukem mbahade isua ke utom uyọhọ-ini: 11.3
[Ndise ke page 23]
Ọyọhọ Otu 91 Oro Ẹkụrede Ukpep ke Watchtower Bible School of Gilead
Ke udịm enyịn̄ odude ke idak, ẹtọn̄ọ ke udịm iso ẹnọ nọmba ẹka edem, ẹnyụn̄ ẹtọn̄ọ ke ufien ẹwet enyịn̄ ẹka nnasia ke udịm kiet kiet.
(1) McDowell, A.; Youngquist, L.; Skokan, B.; Wargnier, N.; Miller, Y.; Muñoz, M. (2) Bales, M.; Perez, D.; Attick, E.; Vainikainen, A.; Mostberg, K. (3) DePriest, D.; DePriest, T.; Perez, R.; Wargnier, J.; Muñoz, J.; Miller, J. (4) McDowell, S.; Bales, D.; Skokan, M.; Attick, C.; Youngquist, W.; Vainikainen, J.; Mostberg, S.