Atre Fe Hi Nyipunie?
Nemene la ka amamane laka, hna thahluë angetre Isaraela e Aigupito?
Öni Tusi Hmitrötr ka hape, thupene la angetre Midiana a xomi Iosefa a tro Aigupito, hnei Iakobo me hnepe lapa i nyidrë hna fek qa Kanana a tro Aigupito. Hnei angatr hna lapa e Gosena. (Gen. 47:1, 6) “Ala nyimu, nge ala nyimu cate pi hë” angetre Isaraela. Celë hi ka axouene la angetre Aigupito, ame hnei angatr hna thahluëne la angetre Isaraela.—Eso. 1:7-14.
Ame itre xan, angatr a qaja angazone la hna qaja hnei Tusi Hmitrötr. Ame koi angatr, ketre ifejicatre. Ngo hetre itre ewekë ka amamane laka, hna thahluëne la angetre sémitea e Aigupito ekö.
Drei la ketre ceitun. Hnene la itre ka ithel hna öhne la itre xaa ewekë ka amaman laka, alanyimu la itre ka mel ngöne la götrane kolopi ne Aigupito. Öni John Bimson ka hape, traqa koi 20 lao tribu ne la itre sémite ka mel ngöne la götrane kolopi ne Aigupito. Ketre, hnei James K. Hoffmeier, atr ka ithel e Aigupito, hna qaja ka hape: “Qaane lo macatre 1800 koi 1540 M.K., alanyimu la itre sémite ka fek qa Asie a tro Aigupito. Ka ihmeku hnyawa la ijine cili memine lo hneijine hna hëne ka hape, ‘période des patriarches,’ memine la itre ijine hna qaja ngöne la tusi Genese.”
Hetre itre xaa ewekë hna öhn ngöne la götrane kolojë ne Aigupito. Hna öhne la ketre tusi hna ewath hna cinyihane lo macatre 2000–1600 M.P.K. Kola mama la ëje ne la itre hlue ka huliwa ngöne la ketre uma e Aigupito götrane kolojë. Nyimutre catre kö la itre ëje ne la itre sémite. Ame itre xan, angatr a kuci xen, me cai maano, me eëny. Öni James Hoffmeier: “Pine laka hna sasaithe la 40 lao sémite ka huliwa ngöne hi la caa uma e Aigupito götrane kolojë, the qaja palaha la etrune la itre sémite ka mel ngöne la nöje Aigupito asë, tune la itre ka lapa ngöne la götrane hna hëne ka hape, Delta.”
Öni David Rohl, ketre ka ithel, ka hape, ame la itre xaa ëje hna qaja ngöne la tusi cili, tre, “kösë hna xom qa hnine la Tusi Hmitrötr.” Ceitune hi la itre xaa ëj memine la itre ëje i Isakara, Asera, me Sifera. (Eso. 1:3, 4, 15) Öni Rohl: “Mama hnyawa hi laka, hna thahluë angetre Isaraela e Aigupito.”
Öni Bimson, ketre ka inamacan: “Nyimutre la itre ewekë ka anyipicine la hna qaja hnei Tusi Hmitrötr göne la ka traqa e Aigupito memine la Esodo.”
a Hna xome la hnaewekë sémite qa ngöne la ëje i Sema, ketre nekö i Noa. Kola qaja la itre matra i angetre Elama, me Asuria, itre pane angetre Kaledaia, me angetre Heberu, me angetre Suria, me itre xaa tribu ne Arabie.