ئایا دەبێ بەشداری جەژنە ئایینییەکان بکەین؟
پەرتووکی پیرۆز سەرچاوەی ئەو جەژنە ئایینی و جیهانییانەی نییە کە لەم سەردەمەدا لەسەرتاسەری جیهاندا دەکرێن. کەواتە سەرچاوەی ئەم جەژنانە لە کوێوەیە؟ ئەگەر دەستت بە سەرچاوەکانی لێکۆڵینەوەی وەک پەرتووکخانە ڕابگا و بەدوای ئەم بابەتەدا بگەڕێی، شتێکی سەرنجڕاکێشە کاتێ بۆتدەردەکەوێ لە ڕاستیدا سەرچاوەی ئەو جەژنانە لە کوێوەیە کە لە ناوچەکەتاندا دەکرێن. با چەند نموونەیان تاوتوێی بکەین.
جەژنی نەورۆز. لەسەر سەرچاوەی جەژنی نەورۆز کە بە هاتنی بەهار و سەری ساڵ دەستپێدەکا، لێکۆلەرەوان لێکۆڵینەوەیەکی بنەڕەتیان کردووە کە لێرەدا ئاماژە بەهەندێکێان دەکەین. لە پەرتووکی چەند توێژینەوەیەک لە نەریتی ئێرانیدا (جستاری چند در فرهنگ ایران) لاپەڕەی ٢١٧دا هاتووە: «کۆنترین ئاسەوار کە لە ئاسیای ڕۆژئاوادا لەسەر جەژنی سەری ساڵی نوێ ماوەتەوە، بۆ تیرەی پادشایەتی ئوور دەگەڕێتەوە. لە میانەی ئەم جەژنەدا زەماوەندی پیرۆزی خواژنی ئاو و خودای بەرداری دەگێڕدرا ... دواتر بابلییەکان ئەم جەژنەیان پاراست». هەندێ لە کۆمەڵناسان پێیان وایە کە سەرهەڵدانی نەورۆز پەیوەندی بە گۆڕانی وەرزی ساڵ و جوتیارییەوە هەیە. هەر لەو پەرتووکەدا هاتووە کە ئێرانییەکانی کۆن لەسەرەتای ساڵدا جەژنێکی گەورەیان بەرپا دەکرد. ئەو جەژنە «بە دوموزی [یان تەموز] ناسرابوو کە بۆخودای شەهیدبونی سۆمەرییەکان دەگەڕێتەوە. ئەو خوداوەندە لە کۆتایی هەموو ساڵێکدا دەکوژرا و سەرەتای ساڵی نوێ سەر لەنوێ لەدایکدەبووەوە. ئەوان بەبۆنەی لەدایکبوونی سەرلەنوێی ئەو خودایە ئەم جەژنەیان دەگرت، چونکە لەگەڵ لەدایکبوونی ئەو خودایە هەروەها گیاو دانەوێڵەش سەوزدەبنەوە». بەهەرشێوەک بێت بنچینەی نەورۆز سەرچاوەیەکی کافرانەی هەیە.
جەژنی ساڵی نوێی زایینی. کاتی بەرپایی جەژنی سەری ساڵی نوێو شێوازی ئەم جەژنە لە وڵاتێکەوە تا وڵاتێکیتر جیازاوە. سەبارەت بە سەرچاوەی بەڕێوەبردنی ئەم جەژنە، پەرتووکی ئینسایکلۆپیدیای جیهان دەنووسێ: «لە ساڵی ٤٦ی زایینیدا فەرمانڕەوای ڕۆمانی جولیۆس سێزار یەکەم رۆژی مانگی جانواری (بەفرانبار) بە یەکەمین ڕۆژی سەری ساڵی نوێ دیاریکرد. ڕۆمییەکان ئەم ڕۆژەیان پێشکەشی جانوس کرد کە خودای دەروازەکان و دەرگاکان و سەرەتا بوو. مانگی جانواری کە مانگی یەکەمی ساڵە بە ناوی جانوسەوە ناو نرا کە دوو دەموچاوی هەیە، دەموچاوێکیان بەرەو پێش دەڕوانێ و ئەوەی دیکەیان بەرەو دواوە». کەوابو جەژنی سەری ساڵی نوێ نەریتێکی کافرانەیە.
جەژنەکانی دیکە. ناگونجێ کە باس لەسەر هەموو ئەو جەژنانە بکرێ کە لە سەرانسەری جیهاندا دەکرێن. بەڵام خودا ڕەزامەندی لەسەر ئەو جەژنانە نییە کە بۆ شکۆمەندی مرۆڤەکان یان ڕێکخراوە مرۆڤییەکان دەکرێن (یرمیا ١٧:٥-٧؛ کرداری نێرراوان ١٠:٢٥، ٢٦). ئەوەشمان لەبیر بێ کە سەرچاوەی جەژنە ئایینییەکان دەریدەخەن کە ئایا ئەم ئایینانە جێی ڕەزامەندی خودان یان نا (ئیشایا ٥٢:١١؛ بینین ١٨:٤). بنەماکانی پەرتووکی پیرۆز کە لە بەشی شازدەهەمی ئەم پەرتووکەدا باسکراون یارمەتیت دەدەن بۆ ئەوەی لە هەڵوێستی خودا سەبارەت بە بەشداری لەو جەژنانەی کە ئایینی نین ئاگادار ببیەوە.