Troy Harrison/Moment via Getty Images
GIDISENYO BA KINI?
Ang Abilidad sa Beaver sa Pagtukod ug Dam
Naay nakit-ang mga dam sa beaver nga 850 metros (0.5 milya) ang gitas-on ug 5.3 metros (17 piye) ang gihabogon. Giunsa pagtukod sa mga beaver ang ingon ana ka dagko nga mga dam?
Sa primero, ang mga beaver mamutol ug mga kahoy nga sagad wala ray 30 sentimetros (1 piye) ang sirkumperensiya ug dayon tangtangan ni nilag mga sangasanga. Iugbok nila ang bug-at nga mga sanga diha sa bahin sa sapa nga tukoran nilag dam. Dayon ilang isal-otsal-ot dinhi ang linghod nga mga tanom ug mga tangbo. Aron dili maanod ang dam, pabug-atan ni sa mga beaver ug dagkong bato ug isumpay ang isigkatumoy niini sa kahoy o dakong bato. Ang usa ka kilid sa dam dugangan pod nilag mga kahoy nga magsilbing tukon aron mas molig-on ni ug dili mabanlas sa sulog. Dayon ang pikas kilid sa dam tambakan nilag mga sangasanga, sagbot, ug lapok. Maghimo pod silag agosanan sa isigkatumoy sa dam aron didto moagos ang sobrang tubig ug ila ning padak-an panahon sa kusog nga ulan.
Dayagram sa dam sa beaver nga nagpakita sa (1) giugbok nga mga sanga, (2) linghod nga mga tanom nga gisal-ot, (3) mga tukon, (4) dagkong bato, ug (5) tinambak nga mga sangasanga, sagbot, ug lapok
Nadiskobrehan sa mga researcher nga ang mga dam nga gihimo sa mga beaver dakog tabang sa palibot. Pananglitan, ang mga dam makatabang nga malimpiyo ang tubig, dili makankan ang yuta, ug modaghan ang tubig ilalom sa yuta. Dugang pa, mobalik ug agos ang tubig diha sa mga sapa nga nahubsan panahon sa ting-init ug sagad tibuok tuig ni nga dili mahubsan. Pinaagi niini nga mga dam, maporma ang mga kalamakan nga makatuhop ug tubig panahon sa kusog nga ulan. Tungod niini, mamenosan ang mga baha. Kon dunay wildfire, kini nga mga kalamakan makatabang nga dili mokuyanap ang kalayo, ug sagad ang mga tanom padayon rang manubo dinhi. Daghang hayop pod ang mamuyo sa maong mga kalamakan.
Sa usa ka pagtuon, ang mga researcher miingon nga “ang disenyo sa mga dam sa beaver sama nianang gidisenyo sa usa ka engineer.” Gani ang mga researcher nagtukod ug daghang dam sa North America nga gisundog gikan sa mga dam sa beaver. Bantog ra nga ang mga beaver sagad gitawag ug ecosystem engineer.
Tan-awa ang beaver nga nagtukod ug dam
Unsay imong hunahuna? Ang abilidad ba sa beaver sa pagtukod ug dam mitungha pinaagig ebolusyon? O gidisenyo kini?