Kon Unsay Atong Makat-onan sa mga Gabaonhon

1-2. Nganong angay tang mainteres sa giingon sa Bibliya bahin sa mga Gabaonhon?

NIADTONG tuig 1473 B.C.E., gisugdan pagsulong sa nasod sa Israel ang Yutang Saad. Sa tabang ni Jehova, nasakop nila ang mga siyudad sa Jerico ug Ai. Pero sa ulahi, dihay nahitabo nga wala nila damha. Dihay nangabot nga grupo sa mga tawo nga gikan kuno sa layo nga lugar, ug gusto nilang mohimog pakigsaad sa kalinaw uban sa katawhan sa Diyos.

² Kadtong mga tawhana maoy mga Gabaonhon. Kini ang unang higayon nga gihisgotan sa Bibliya ang mga Gabaonhon, pero dili ra diri taman ang ilang estorya. Gipakita sa rekord sa Bibliya nga nagpuyo sila uban sa mga Israelinhon sulod sa taas kaayo nga panahon. Daghan gyod tag makat-onang leksiyon bahin sa mga Gabaonhon ug sa nindot nga mga hiyas ni Jehova nga Diyos.

SALIG KANG JEHOVA UG MAGMAPAINUBSANON

3. (a) Kinsa ang mga Gabaonhon? (b) Nganong gusto nilang makigdait sa Israel?

³ Dihang gisugdan ug sulong sa mga Israelinhon ang yuta sa Canaan, ang mga Gabaonhon nagpuyo sa pinarilang siyudad sa Gabaon. Dili sila bastabasta kay mga manggugubat sila. (Jos. 10:2) Sakop sila sa Hivihanon nga nasod, usa sa pito ka nasod sa Canaan nga “mas daghag molupyo ug mas gamhanan” kay sa mga Israelinhon. (Deut. 7:1) Pero dili sama sa ubang Canaanhon, nahibalo sila nga walay pulos ang pagpakig-away sa Israel. Nakita nila nga si Jehova ang nakig-away para sa iyang katawhan, ug nahibalo pod sila sa saad ni Jehova nga iyang papahawaon ang mga Canaanhon gikan sa Yutang Saad. (Ex. 34:11; Jos. 9:24) Busa human mapildi sa mga Israelinhon ang Jerico ug Ai, ang mga Gabaonhon nagpadalag mga representantea ngadto kang Josue didto sa Gilgal aron makigdait nila.

4. (a) Sumala Josue 9:​8-13, unsay gihimo sa mga Gabaonhon aron ilang madani ang mga Israelinhon nga makigdait nila? (Tan-awa sab ang hulagway.) (b) Unsay nahitabo dihang nahibaloan sa mga Israelinhon nga giilad sila sa mga Gabaonhon?

⁴ Basaha ang Josue 9:​8-13. Ang mga Gabaonhon nagpakaaron-ingnon nga gikan sila sa layo nga lugar. Gusto nilang makigdait kay nakita nila nga si Jehova ang nagtabang sa Israel nga modaog batok sa Ehipto ug sa Amorihanong mga hari nga si Sihon ug Og. Aron mahimo pa gyod silang mas katuohan, wala nila hisgoti ang bag-o lang nahitabo sa Jerico ug Ai kay imposibleng makaabot dayon sa ilang layo kuno kaayo nga lugar ang maong balita. Mituo si Josue ug ang mga Israelinhon sa ebidensiya nga gipakita sa mga Gabaonhon. Tungod ana mihimo silag pakigsaad nga dili nila patyon ang mga Gabaonhon, pero wala sila mokonsulta kang Jehova. (Jos. 9:​14, 15) Wala madugay, nahibaloan nila nga giilad diay sila sa mga Gabaonhon. Pero gituman gihapon nila ang ilang saad kay “nanumpa [sila] sa ngalan ni Jehova nga Diyos sa Israel.” (Jos. 9:​16-19) Sukad adto, ang mga Gabaonhon gihatagan ug ubos nga asaynment ingong mga “tigpangahoy ug tigkalos ug tubig para sa tibuok katawhan ug sa halaran ni Jehova.”—Jos. 9:27.

5. Giunsa pagpakita sa mga Gabaonhon nga naa silay pagsalig kang Jehova?

⁵ Dihang nadunggan sa lima ka Amorihanong hari nga nakigdait ang mga Gabaonhon sa Israel, nag-alyansa sila aron sulongon ang Gabaon. Maong nagpatabang ang mga Gabaonhon kang Josue. (Jos. 10:​3-7) Tungod ana, miadto si Josue ug ang mga Israelinhon aron makig-away para nila, ug gitabangan sila ni Jehova. Gipaulanan pa gani ni Jehova ug dagkong ulan nga yelo ang Amorihanong mga sundalo ug gipapondo ang adlaw hangtod nga mapildi sa mga Israelinhon ang ilang mga kaaway. (Jos. 10:​9-14) Pinaagi sa pagpakigdait sa Israel ug sa pagpangayog tabang kang Josue dihang naa sila sa lisod nga situwasyon, gipakita sa mga Gabaonhon nga naa silay pagsalig nga motuman gyod si Jehova sa iyang saad ug nga luwason niya sila.

6. Unsay atong makat-onan sa gihimo ni Jehova para sa mga Gabaonhon?

⁶ Unsay gitudlo niini bahin kang Jehova? Si Jehova mapainubsanon ug maluluy-on. Daan na niyang gisugo ang Israel nga “abogon . . . ang tanang nagpuyo sa yuta,” apil na ang mga Gabaonhon. (Num. 33:​51, 52) Pero tungod sa pakigsaad sa kalinaw nga gihimo sa Israel uban nila, gikaluy-an ni Jehova ang mga Gabaonhon ug gitugotan sila nga mabuhi. Gisuportahan ni Jehova ang maong pakigsaad bisan pag wala mokonsulta daan ang mga Israelinhon. Gitabangan pa gani niya ang Israel sa pagtuman sa ilang saad ug gigamit niya ang iyang gahom sa pagluwas sa mga Gabaonhon.—Jos. 9:26; 11:19.

7. Unsaon nato pagsundog ang lig-ong pagsalig ug pagkamapainubsanon sa mga Gabaonhon? (Tan-awa sab ang hulagway.)

⁷ Unsaon nato pagsundog ang mga Gabaonhon? Masundog nato sila pinaagi sa pagpakitag lig-on nga pagsalig kang Jehova. Mas daghan na tag nahibaloan karon bahin kang Jehova kay sa mga Gabaonhon, maong mas daghan tag rason nga mosalig gyod kang Jehova. (Sal. 40:​4, 5) Masundog pod nato ang pagkamapainubsanon sa mga Gabaonhon kon andam natong himoon bisan ang ubos nga mga buluhaton sa pag-alagad kang Jehova. (Jos. 9:​23, 27) Ang batan-ong si Luke dili gyod malimot sa pagkamapainubsanon sa usa ka edarang brader nga dugay nang nag-alagad sa Bethel. Bisag ang maong brader bug-at ug responsibilidad ug dili bastabastag asaynment sa Bethel, miboluntaryo siya sa pagbantay ug usa ka gabii sa Kingdom Hall nga ginatukod. Si Luke miingon: “Nakat-onan nako nga dili igo nga maghunahuna ra ta nga mapainubsanon ta. Kinahanglang ipakita pod nato ni sa atong binuhatan.” Sama sa mga Gabaonhon, hinaot nga ipakita nato kada adlaw ang atong pagtuo kang Jehova pinaagi sa pagsalig niya dihang makaatubang tag lisod nga mga situwasyon ug pinaagi sa mapainubsanong paghimo sa bisan unsang buluhaton sa pag-alagad.

LAOM KANG JEHOVA DIHANG MAKAATUBANG UG INHUSTISYA

8. Unsang krimen ang gihimo ni Haring Saul ngadto sa mga Gabaonhon?

⁸ Paglabay sa daghang katuigan, gihisgotag balik sa Bibliya ang mga Gabaonhon. Niining higayona, gisulayan pagpuo ni Haring Saul ang mga Gabaonhon, “kay dili siya makatugot nga sila magpuyo kauban sa katawhan sa Israel ug Juda.”b Tungod adto daghan nila ang gipamatay. (2 Sam. 21:​2, 5, 6) Inhustisya gyod to! Dili gyod maayo ang gihimo ni Saul kay giguba niya ang dugay nang pakigsaad sa kalinaw sa Israel ug sa mga Gabaonhon.

9. Kanus-a pa ayha nahatagag hustisya ang mga Gabaonhon?

⁹ Wala dayon maaksiyoni ang inhustisya nga naeksperyensiyahan sa mga Gabaonhon. Gani, sa panahon pa ni Haring David milihok si Jehova. Gipresentar ni Jehova ang maong kaso pinaagig tulo ka tuig nga kagutom. Dihang gipangutana ni David si Jehova kon nganong naay kagutom, si Jehova miingon nga tungod to sa pagkasad-an sa dugo ni Saul ug sa iyang panimalay, kay ilang gipamatay ang mga Gabaonhon daghang tuig sa miagi.—2 Sam. 21:1.

10. Base sa 2 Samuel 21:​3-6, giunsa pagpakita sa mga Gabaonhon nga naa silay pagtahod sa Balaod sa Diyos?

¹⁰ Basaha ang 2 Samuel 21:​3-6. Nakig-estorya si David sa mga Gabaonhon aron mahibaloan kon unsay puwedeng himoon bahin sa sala nga nahimo ni Saul. Unsa kahay tubag sa mga Gabaonhon? Gipahimuslan ba nila ni nga higayon aron madato sila ug pabayron si David kay wala dayon siyay gihimong aksiyon ani nga inhustisya? Wala. Sila miingon nga “dili kabayran ug plata o bulawan” ang nahitabo, kay sumala sa Balaod, walay lukat nga dawaton niadtong mopatay. (Num. 35:​30, 31) Nahibalo pod sila nga wala silay katungod nga patyon si bisan kinsa gawas kon itugot sa hari. Sa ulahi, gitugot ni David nga patyon ang pito ka lalaki sa panimalay ni Saul nga tingali miapil sa pagsuportar kang Saul sa pagpatay sa mga Gabaonhon. Human adto, miulan na sa Israel ug natapos ang kagutom. Kadto nagpakita nga nakab-ot na ang hustisya ni Jehova para sa mga Gabaonhon.—2 Sam. 21:​9, 10, 14.

11. Unsay atong makat-onan bahin kang Jehova niini nga asoy?

¹¹ Unsay gitudlo niini bahin kang Jehova? Klaro nga si Jehova patas gyod nga Diyos. (Sal. 37:28) Gusto niya nga trataron nato ang tanang tawo sa maayong paagi, apil na kadtong sagad makaeksperyensiyag diskriminasyon, sama sa mga langyaw ug kadtong gikan sa gagmayng tribo o grupo. Sa iyang gitakdang panahon, tul-iron ni Jehova ang tanang inhustisya nga naeksperyensiyahan sa iyang mga alagad. Makat-onan pod nato nga gusto ni Jehova nga motuman ta sa atong mga saad, sama nga iyang gidahom ang mga Israelinhon nga tumanon ang ilang pakigsaad sa kalinaw sa mga Gabaonhon.—Itandi ang Amos 1:9.

12. Unsaon nato pagsundog ang mga Gabaonhon dihang makaatubang tag inhustisya?

¹² Unsaon nato pagsundog ang mga Gabaonhon? Bisan dihang makaeksperyensiya tag dili patas nga pagtratar gikan sa mga igsoon, angay tang mapailobong maghulat kang Jehova ug mosalig nga tul-iron niya ang tanang inhustisya sa iyang gitakdang panahon. Konsideraha ang nahitabo kang Sister Laura French. Nagsugod siyag alagad sa Canada Bethel niadtong 1926. Mga 10 ka tuig sa ulahi, nakaeksperyensiya siyag grabeng inhustisya. Gipasanginlan siya nga apil kuno siya sa grupo sa mga apostata, ug gipapahawa siya sa Bethel. Unsay iyang gihimo? Bisag nasakitan siya, wala gyod siya moreklamo. Nagkugi siya ingong payunir sulod sa upat ka tuig. Wala gyod siya magdahom nga niadtong 1940, matawag siyag balik sa Bethel diin matinumanon siyang nag-alagad hangtod natapos ang iyang kinabuhi dinhi sa yuta mga 50 ka tuig sa ulahi. Sama kang Sister French, malahutay nato ang inhustisya kon padayon natong himoon kon unsay husto ug mosalig nga moabot ra gyod ang panahon nga tul-iron ni Jehova ang inhustisya.—Isa. 26:​3, 4.

MAUNONGONG SUPORTAHI ANG PUTLI NGA PAGSIMBA

13. Kinsa ang mga “Netinim,” ug unsay ilang gihimo human sila makagawas gikan sa Babilonya?

¹³ Mga 500 ka tuig human sa panahon ni Haring David, gihisgotag balik sa Bibliya ang mga Gabaonhon. Niadtong 537 B.C.E., human sa 70 ka tuig nga pagkabihag didto sa Babilonya, ang unang grupo sa mga Hudiyo namalik sa Jerusalem kauban ni Gobernador Zorobabel. (Esd. 2:​1, 2, 58) Pagka-468 B.C.E., diha poy laing grupo nga namalik uban kang Esdras nga magkokopya. (Esd. 7:​1-7) Niining duha ka higayon, apil sa namalik ang mga pamilya sa mga “Netinim.” (Tan-awa ang mga footnote sa Esdras 2:58 ug 7:7.) Kinsa ang mga Netinim? Sila maoy “mga alagad sa templo nga dili Israelinhon,” ug daghan nila ang posibleng kaliwat sa mga Gabaonhon.—Tan-awa ang Glossary, “Netinim.”

14. Giunsa pagpakita sa mga Gabaonhon nga maunongon sila kang Jehova? (1 Cronicas 9:2 ug footnote)

¹⁴ Basaha ang 1 Cronicas 9:2 ug footnote. Ang “mga alagad sa templo” apil sa mga unang namalik didto sa Israel. Importante na nga detalye kay dili tanang Hudiyo ang namalik didto. Daghan nila ang nangadato na sa Babilonya, ug dili sila andam mobiya sa ilang maayong kahimtang aron mobalik sa Jerusalem ug motabang sa mga buluhaton didto. Pero ang matinumanong mga binihag, apil kadtong mga kaliwat tingali sa mga Gabaonhon, nangandoy nga makita nila nga matukod pag-usab ang templo sa Jerusalem, maong naningkamot gyod sila nga makabalik. Ug bisag walay panulondon nga yuta sa Israel ang mga kaliwat sa mga Gabaonhon, namalik gihapon sila aron atimanon ang ilang responsibilidad sa templo ug motabang sa pag-ayo sa mga paril sa Jerusalem.—Neh. 3:26.

15. Unsay atong makat-onan kang Jehova bahin sa iyang pagtratar sa mga Gabaonhon?

¹⁵ Unsay gitudlo niini bahin kang Jehova? Nakat-onan nato nga gimahal ug giapresyar ni Jehova ang iyang maunongong mga alagad, ug iya gyod silang atimanon. Mao nay iyang gihimo sa mga Gabaonhon. Dihang natapos ang pagkabihag sa mga Hudiyo didto sa Babilonya, halos 1,000 ka tuig na ang milabay sukad nga giluwas ni Jehova ang mga Gabaonhon sa panahon ni Josue. Pero wala gyod sila biyai ni Jehova ug padayon niya silang gipanalanginan. Ang ilang mga kaliwat naluwas dihang nalaglag ang Juda ug Jerusalem niadtong 607 B.C.E. Human sa pagkabihag, padayon gihapon silang gigamit ni Jehova sa pag-alagad sa templo kauban ang mga Levihanon. Ang ubang kaliwat sa mga Gabaonhon tingali nagpuyo pa gani duol sa templo. (Esd. 2:70; Neh. 11:21) Ug wala sila pabayrag bisan unsang buhis tungod sa ilang pag-alagad didto sa templo.—Esd. 7:24.

16. Unsaon nato pagsundog ang mga Gabaonhon?

¹⁶ Unsaon nato pagsundog ang mga Gabaonhon? Sama sa mga Gabaonhon, gusto natong himoon ang atong maarangan sa pag-alagad kang Jehova. Andam tang mohimog mga sakripisyo kay gimahal nato siya ug gusto nato nga mapalipay siya. Mao nay gihimo ni Alwin, brader nga taga-Pilipinas. Dako siyag suweldo sa iyang trabaho sa usa ka oil company. Pero gusto pa niyang mohimog dugang para kang Jehova. Dihang ang tigdumala sa sirkito mobisita sa ilang kongregasyon, mag-day off siya sa iyang trabaho aron mas makasangyaw siya anang semanaha ug makasuportar sa duaw. Sa ngadtongadto, human sa daghang pag-ampo, si Alwin midesisyon nga moundang sa iyang trabaho, ug nangita siyag laing trabaho nga okey ang eskedyul aron makapayunir siya. Bisag nahibalo siya nga dili na tingali ingon ana ka dako ang iyang suweldo, iya gihapong gikab-ot ang iyang tumong. Gani ang iyang asawa nagpayunir pod, ug ingong magtiayon nakatabang silag 21 ka tawo nga makakat-on sa kamatuoran. Gipanalanginan gyod sila ni Jehova. Sa atong bahin, makasalig pod ta nga giapresyar ni Jehova ang bisan unsang sakripisyo nga atong gihimo para niya, ug iya gyod tang tagan-an sa atong mga panginahanglan.—Mat. 6:33.

17. Unsang mga leksiyon ang atong nakat-onan sa atong paghisgot bahin sa mga Gabaonhon?

¹⁷ Sa atong paghisgot bahin sa mga Gabaonhon, daghan tag nakat-onan sa nindot nga mga hiyas ni Jehova. Siya mapaubsanon, maluluy-on, patas, ug maunongon. Nakat-onan pod nato nga gantihan gyod niya ang pagkamatinumanon sa iyang mga alagad. Daghan pod tag nakuhang praktikal nga mga leksiyon gikan sa mga Gabaonhon. Sama nila, gusto natong ipakita ang atong lig-ong pagtuo kang Jehova ug mosalig niya dihang makaatubang tag lisod nga mga situwasyon. Ang atong pagtuo magpalihok pod nato nga mapainubsanong himoon ang bisan unsang asaynment nga atong madawat. Mapailobon tang mohulat kang Jehova ug mosalig nga iyang tul-iron ang tanang inhustisya sa iyang gitakdang panahon. Ug ipakita nato ang atong kadasig ug pagkamaunongon pinaagi sa pagsuportar sa putli nga pagsimba. Nianang mga paagiha, atong gipakita nga gipadapat gyod nato ang atong mga nakat-onan gikan sa mga Gabaonhon.