Ang tulo ka Mago—Kamatuoran o Tinumotumo?

“C + M + B”

Kini bang mga letraha dunay kahulogan kanimo? Kon nagpuyo ka sa usa ka lugar nga Romano Katoliko sa Federal Republic of Germany, tingali kini may kahulogan kanimo. Didto imong makita ang mga letra lakip sa tuig nga ginasulat sa yeso diha sa pultahan. Ngano ma kana?

Ang popular nga sugilambong nagpatuo nga kining tulo ka letra mao ang sinugdanang mga letrang Aleman sa gitawag nga tulo ka Mago, o “mga tawong maalamon,” Si Gaspar (sa Aleman, Caspar), Melchior, ug Balthasar.a Sumala sa asoy, ang mga bukog sa Mago gibalhin ngadto sa Cologne sa tuig 1164 ug sa ulahi gibutang sa katedral sa siyudad, busa nahimo ang Cologne nga sentro sa ilang debosyon. Kada tuig, sa Enero 6—nailhang Piyesta sa Tulo ka Balaang Hari—​ang mga pundok sa mga batan-on nga nanagsul-ob ingong mg akarraang hari moadto sa pultahan ug pultahan nga nagapanulat sa yeso sa mga letra diha sa mga pultahan. Sumala sa kustombre, makahatag kini sa tagbalay ug panalipod gikan sa dimalas.

Ang relihiyosong arte ug tradisyon nagpakita nga ang tulo ka Mago, o “mga hari,” gitultolan sa usa ka “bitoon” sa dapit nga natawhan ni Jesus. Tungod sa kadungganan, o debosyon, nga gihatag ngadto ning maong “mga hari,” ang pangutana mobangon kon kini bang pagtuoha gipasukad sa Kasulatan.

Ang Mateo mao lamang ang Ebanghelyo nga naghisgot niining mga bisitaha. (2:1-12) Apan naghisgot ba si Mateo nga tulo sila ug nga sila mga hari, ug iya bang girekord ang ilang mga ngalan? Ang Katolikong mantalaang Kirchenzeitung für das Bistum Aachen miadmiter: “Ang tulo ka Balaang Hari wala hisgoting mga hari diha sa Bibliya. Sugod diha sa ikaunom nga siglo, ang maalamong mga tawo gisabot nga . . . mga tulo ka hari. . . . Kon bahin sa gidaghanon sa mga astrologo, . . . si Mateo wala mohatag mga detalye. . . . Sa ikanuybeng siglo una silang mitungha ubos sa mga ngalang Gaspar, Melchior, ug Balthasar.” Dugang pa, ang reperensiyang basahong Katoliko nga Lexikon für Theologie und Kirche miingon nga ang Gregong pulong maʹgoi wala magkahulogang mga hari kondili, hinunoa, “mga tawo nga dunay tinagong kahibalo sa astrolohiya.” Gisabot ni Justin Martyr, ni Origen, ug Tertullian ang pulong nga nagkahulogang “astrologo.” Ang odernong mga hubad sa Bibliya migamit usab ug “mga astrologo” diha sa Mateo 2:1, 7.—The Living Bible; An American Translation.

Bisan pa nga ang mga talan-awon diha sa Belen nga anaa si Jesus nga masuso pa naglakip gayod kanunay sa “tulo ka hari,” sila ba presente dihang natawo siya? Ang lexicon midugang: “Ang Mateo 2:16 nagpaila nga ang maong pagduaw nahitabo tingali usa ka tuig o kapin pa human nga matawo si Jesus.” Sa pagkatinuod, Mat 2 ang bersikulo 11 naghisgot ug usa ka “balay,” dili pasungan, sa dihang ilang “nakita ang bata.”—King James Version.b

Unsay ikasulti sa terminong “Balaang mga Hari”? Ang mga bisita ba sa tukma matawag nga balaan? ang Kasulatan wala gayod maghubit kanila nga balaan. Sila, sa pagkatinuod, mga maglalapas sa prinsipyo sa Diyos. Diha sa isaias 47:13, 14, gihukman sa Diyos ang “mga magsi9simba [“mga astrologo,” sumala sa Septuagint] sa mga langit, sa mga magtatan-aw sa mga bitoon.” (Itandi ang Deuteronomio 18:10.)Kining maong mga astrologo gikan pa “sa sidlakang mga bahin,” tingali mao ang sentro sa pagsimba sa okulto niadto, sa dili-balaan nga Babilonya, nga dinhi nagsimba sila sa bakak nga mga diyos. Busa, sila gitultolan nianang ilang gituohang usa ka nagalihok nga “bitoon,” nga walay usa ang gikataho nga nakakita. Lain pa, ang mateo nagpakita nga gitultolan sila sa “bitoon” una ngadto kang Haring herodes, kinsa misulay sa pagpatay kang Jesus—Mateo 2:1, 2.

Wala, ang Diyos wala magpadalag “bitoon” aron maoy mogiya kanila ngadto kang Jesus. Dili ba hinoon nga kining maong “bitoon” gipadala sa usa nga nanlimbasog sa pagpatay kang jesus sa dili pa siya makatuman sa iyng hinatag sa Diyos nga buluhaton?—Itandi ang Genesis 3:15.

Si jesus nagpasidaan nga ang Pulong sa Diyos “mawalay pulos” pinaagi sa pagsagol diha niini ug “tradisyon.” (Mateo 15:6) Ang mga tradisyon nga naglibot niining mga tawhana sa tin-aw dili-kasulatanhon. Busa, dili ka ba mouyon nga daotan ang pagsimba sa mga astrologo o sa paglantaw kanilang balaan?

[Mga footnote]