Haduol na ba ang Gitagnang Kataposan sa Kalibotan?

ANG Detroit Free Press Magazine sa Pebrero 6, 1994, nag-ingon: “Ang mga hunahuna bahin sa bug-os nga kalaglagan sa kalibotan mosantop kanunay sa hunahuna sa nagsugod ang nukleyar nga panahon. Human naugdaw sa sunog ang Hiroshima sa Agos. 6, 1945, kini ang nadayag sa tanan: Karon ang kalibotan posible nang matapos!”

Sa miaging Disyembre, si Charles B. Strozier, usa ka sikoanalista sa New York ug propesor sa kasaysayan, miingon: “Wala na kita magkinahanglag mga magbabalak sa pagsulti kanato nga mahimong matapos kining tanan sa makakurat, o sa hilom nga paagi, o sa kasakit sa AIDS.” Sa pagkamatuod, siya midugang: “Nagkinahanglan kini ug usa ka aktibong handurawan sa dili paghunahuna bahin sa kataposan sa tawo.”

Sanglit si Jesu-Kristo nagtudlo nga ang kalibotan matapos, kita ba makatino sumala sa iyang mga pagtulon-an kon tinuod ba gayod nga haduol na ang kataposan?

Ang Kataposan​—Kanus-a?

Ang mga disipulo ni Jesus nangayo kaniya ug “ilhanan” sa pagpaila kon kanus-a kining kalibotana, o sistema sa mga butang, matapos. “Kanus-a man kining mga butanga mahitabo,” sila nangutana, “ug unsa man unya ang ilhanan sa imong pagkaanaa ug sa katiklopan sa sistema sa mga butang?” (Mateo 24:3) Imong masusi “ang ilhanan” nga gihatag ni Jesus sa pagtubag niini nga pangutana. Kini narekord sa Bibliya sa Mateo kapitulo 24, Marcos kapitulo 13, ug Lucas kapitulo 21. Ang pipila sa dagkong mga hitabo nga naglangkob niana nga ilhanan mao ang mosunod:

DAGKONG MGA GUBAT: “Ang nasod motindog batok nasod ug gingharian batok gingharian.” (Mateo 24:7) Kita nakakita gayod niining bahina sa ilhanan nga natuman. “Ang Unang Gubat sa Kalibotan [nagsugod sa 1914] mao ang unang ‘bug-os’ nga gubat,” miingon ang usa ka historyano. Apan, pilopilo nga mas grabe pa ang Gubat sa Kalibotan II, nga nakapatay ug duolan sa 50 ka milyong mga biktima. Ug ang gubat nagpadayon sa pagdaot sa yuta.

MGA KAKULANG SA PAGKAON: “Aduna unyay mga kakulang sa pagkaon.” (Mateo 24:7) Ang Gubat sa Kalibotan I gisundan ug grabeng kagutom, ug sukad niadto ang kagutom nagpadayon sa pagkaylap nga dili-makontrolar sa daghang bahin sa kalibotan. Bisan diha sa sapian nga mga nasod, ang kagutom ug malnutrisyon kaylap.

DAGKONG MGA LINOG: “Aduna unyay mga linog sa nagkalainlaing dapit.” (Lucas 21:11) Palandonga ang pipila lamang ka dagkong mga linog: 1920, Tsina, 200,000 ang nangamatay; 1923, Hapon, 143,000 ka kinabuhi ang nangapildi; 1970, Peru, 66,800 ang nangamatay; ug 1976, Tsina, 240,000 (ang uban miingon nga 800,000) ang nangamatay. Usa ka espesyalista sa enhinyeriya batok sa linog nagtawag sa 1976 nga linog sa Tsina nga “ang labing dakong katalagman sa linog sa kasaysayan sa tawo.”

SAKIT: “Sa nagkalainlaing dapit mga kamatay.” (Lucas 21:11) Human dayon sa Gubat sa Kalibotan I, duolan sa 21 ka milyong tawo ang nangamatay sa trangkaso Espanyola. Ang Science Digest nagtaho: “Sa tibuok kasaysayan wala pay sama kagrabe, kakusog nga pagduaw sa kamatayon diha sa daghang tawo ang nahitabo sukad.” Sukad niadto, ang sakit sa kasingkasing, kanser, AIDS, ug daghan pang ubang mga balatian nakapatayg ginatos ka minilyon.

KRIMEN: “Pag-uswag sa kalapasan.” (Mateo 24:12) Sa daghang kayutaan ang krimen dili na mapugngan. Ang pagpatay, pagpangawat, panglugos, terorismo, korapsiyon​—maoy atong madungog adlaw-adlaw bahin sa maong mga krimen o kita mismo makaagom niini.

Ang ubang mga tagna sa Bibliya nagtagna usab sa mga kahimtang nga maglungtad sa kataposang mga adlaw. Pananglitan, diha sa basahon sa Pinadayag, anaa ang panan-awon sa pagsakay sa upat ka magkakabayo. (Pinadayag 6:1-8) Ang unang magkakabayo naglarawan kang Jesus mismo ingong magdadaog nga Hari. Ang ubang mga magkakabayo uban sa ilang mga kabayo naglarawan sa mga hitabo sa yuta nga magpaila sa pagsugod sa pagmando ni Jesus: gubat, kagutom, ug ahat nga kamatayon tungod sa nagkalainlaing mga paagi.

Ang uban pang mga tagna sa Bibliya nagbatbat sa mga tinamdan ug mga kahimtang nga mahimong kaylap sa panahon “sa kataposang panahon niining kalibotana.” Palandonga ang gisulat sa usa ka apostol ni Jesus. Inigbasa nimo niining tagnaa, pangutan-a ang imong kaugalingon: Dili ba nagbatbat gayod kini sa magubot nga mga panahon karon?

“Ang kataposang panahon niining kalibotana,” ang apostol nagsulat, “maoy panahon unya sa mga kasamok. Walay laing higugmaon ang tawo kondili ang salapi ug ang ilang kaugalingon; sila mga mapahitas-on, hambogiro, ug dagmalan; walay pagtahod sa mga ginikanan, ingrato, dili diyosnon, walay kinaiyanhong pagbati; dili mapuypoy ang ilang mga pagdumot, mga tigpakaulaw, mapatuyangon ug mabangis, mga langyaw sa tanang kaayo, mga mabudhion, mga alig-aligon, namurot sa pagpadako sa kaugalingon. Sila maoy mga tawo nga magpalabi sa kalingawan inay sa Diyos, mga tawo nga nagbaton ug salingkapaw nga matang sa relihiyon, apan nagasalikway sa pagkamatuod niini.”​—2 Timoteo 3:1-5, The New English Bible.

Laing hinungdanong tagna bahin sa kataposan sa kalibotan mao ang usa nga nagsaad nga ang Diyos “magdala ngadto sa kagun-oban niadtong mga nagagun-ob sa yuta.” (Pinadayag 11:18) Ang mga tawo sa miaging mga kaliwatan walay teknolohikal nga katakos sa paglaglag sa yuta, apan sila karon makahimo na. Ug karon ang bag-ong mga teknolohiya adunay dakong bahin sa paghugaw sa palibot. Niadtong Nobyembre 1992, ang mga mantalaan may mga ulohan nga sama niini: “Nagpasidaan ang Iladong mga Siyentipiko Bahin sa Pagkalaglag sa Yuta.”

Ilha ang Tinuod nga Tagna

Kini dili kaduhaduhaan. Ang tanang butang nga gitagna sa Bibliya nga mahitabo panahon “sa kataposang katuigan,” o “sa katiklopan sa sistema sa mga butang,” nagakahitabo karon mismo. Nagpakakita kita karon sa tinuod nga tagna nga nagakatuman, ug hinungdanon nga atong patalinghogan kini. Gipakita kini ni Jesus sa dihang nagbatbat sa kahimtang sa mga adlaw ni Noe, nga “usa ka magwawali sa pagkamatarong,” una pa ang kalibotan sa maong panahon natapos.​—2 Pedro 2:5.

Si Jesus misaysay: “Ingon nga sila niadtong mga adlawa sa wala pa ang baha, nanagpangaon ug nanagpanginom, nanagpangminyo ang mga lalaki ug ang mga babaye gipanghatag diha sa kaminyoon, hangtod sa adlaw nga misulod si Noe sa arka; ug wala sila magmatikod hangtod nga ang baha miabot ug mibanlas kanilang tanan, mao man usab unya ang pagkaanaa sa Anak sa tawo.” (Mateo 24:38, 39) Kon dili panumbalingon ang tinuod nga tagna, ang sangpotanan malaglagon.

Tingali moingon ka, ‘Oo, nagtuo ako niining mga tagnaa sa Bibliya; nga moabot ra ang kataposan, apan dugay pa kining mahitabo.’ Apan, nakaseguro ka ba? Dili ba angay nimong patalinghogan ang pasidaan karon?

Mga Pasidaan nga Kinahanglang Patalinghogan

Sa pagkatinuod, adunay pipila ka pasidaan nga walay basehanan, ug binuang gayod nga patalinghogan kini. Apan ang uban adunay basehanan. Tungod lamang kay gipakamenos sa daghan, lakip na sa iladong mga sakop sa komunidad, ang usa ka pasidaan, kana dili katarongan nga ibale-wala kini. Tagda ang usa ka pananglitan.

Marso 1902 kadto, ug diha sa matahom nga Martinique nga isla sa Caribbean, nahimong aktibo ang bolkanong Mount Pelée. Sa pagka-Abril, ang aso, abo, ug mga tipak sa mga bato miulbo nga inubanag mahalang nga mga aso. Ang mga lungsoranon sa St. Pierre, nga nahimutang mga otso ka kilometro ang kalay-on, nangahadlok. “Ang siyudad natabonan sa mga abo,” misulat ang usa ka molupyo. “Daghang tawo ang napugos sa pagbutang ug basa nga mga panyo sa ilong ug baba aron mapanalipdan sila gikan sa bagang mga aso.”

Sayo sa Mayo misamot ang kalihokan sa bolkan. Ang lokal nga mantalaan nag-ingon: “Ang ulan nga mga abo walay hunong . . . Ang paglabay sa mga karwahe dili na madunggan sa kadalanan. Ang tingog sa mga ligid natabonan.” Ang init makatuok.

Unya, sa Mayo 5, nagpaagos ang bolkan ug mainit nga materyal nga nakapatay ug dinosenang mga tawo sa giagian niini. Apan unsay giingon sa mga lider sa siyudad?

Taliabot ang pag-ani sa tubo, ug gipasaligan sa mga negosyante ang mga tawo nga walay dako nga kapeligrohan. Ang mga politiko usab, kay nabalaka sa umaabot nga eleksiyon sa Mayo 10, dili buot nga mamakwit ang mga tawo. Busa naningkamot sila sa paghupay sa kahadlok sa mga tawo. Dugang pa, ang klero nakigkooperar sa mga pundok sa negosyante ug politiko ug gitambagan ang ilang sakop sa parokya sa dili pagbiya.

Unya kini nahitabo. Sa Mayo 8, wala pay alas 8:00 s.b., mibuto ang Mount Pelée uban sa makabungog nga pagdahunog. Ang higante, init kaayong itom nga mga panganod mibuhagay sa dili-katuohang gikusgon padulhog sa St. Pierre. Ang init nga gas nakapatay dihadiha ug libolibong kinabuhi. Halos ang tanan sa St. Pierre nangamatay​—duolan sa 30,000 o kapin pang mga tawo. Ang naluwas lamang mao ang usa ka batan-ong binilanggo nga gibartolina sa ilalom sa bilanggoan.

Ang Kahimtang Karon

Susama usab karon, gipakamenos sa daghan ang pamatuod nga ang mga tagna sa Bibliya nagakahitabo na. Sila nagadumili sa pagpatalinghog sa pamatuod nga makapatuo sa kang bisan kinsang tawong makataronganon nga ang kataposan niini nga sistema haduol na. Bisan pa, gitagna pa gani sa Bibliya ang ilang tinamdan, nga nag-ingon: “Sa ulahing mga adlaw adunay mangabot nga mga mabiaybiayon uban sa ilang mga pagbiaybiay, nga magapadayon sumala sa kaugalingon nilang mga tinguha ug manag-ingon: ‘Asa na man kining gisaad nga pagkaanaa niya? Tan-awa, sukad sa adlaw nga ang atong mga katigulangan nahikatulog sa kamatayon, ang tanang butang nagapadayon nga mao ra gayod sukad sa sinugdan sa kalalangan.’”​—2 Pedro 3:3, 4.

Apan ang mga mabiaybiayon karon sayop. Ang tinuod mao, nausab na ang mga butang. Ang mga tagna sa Bibliya nagakatuman na. Ang pamatuod nga haduol na ang kataposan daghan kaayo.

Sa maalamon, dili angay nga maglanganlangan ka sa paglihok nga makaluwas ug kinabuhi. Apan unsay imong kinahanglang buhaton?

[Picture Credit Line sa panid 10]

Letrato sa U.S. National Archives

[Picture Credit Line sa panid 10]

WHO/​E. Hooper

[Picture Credit Line sa panid 11]

WHO nga letrato ni W. Cutting