Ang Balaang Ngalan Gilitok sa Israel
SULOD sa daghang siglo ang tradisyonal nga Hudaismo estriktong nagdili sa mga membro niini sa paglitok sa balaang ngalan, ang Jehova. Sumala sa Mishnah, si bisan kinsa nga molitok sa ngalan sa Diyos “walay luna diha sa kalibotan nga moabot.”—Sanhedrin 10:1.a
Sa Enero 30, 1995, ang kanhing Separdiko nga pangulong rabbi sa Israel tinuyong militok sa balaang ngalan. Iyang gihimo kini samtang nagsumay sa tikkun, usa ka Cabalistang pag-ampo sa pagtul-id. Kini nga pag-ampo ginalitok aron ang Diyos magpasig-uli unta sa usa ka sukod sa kalinaw sa uniberso, nga, sumala pa sa mga magsisimba, gitugaw sa daotang mga puwersa. Ang mantalaang Yedioth Aharonoth sa Pebrero 6, 1995, nag-ingon: “Kini maoy liturhiya nga may talagsaong gahom nga ang pamulong niini makita lamang diha sa usa ka linaing pulyeto nga wala ibaligya ngadto sa publiko.” Ang pagpangaliya sa ngalan sa Diyos niining ideyaha ginatuohan nga mohatag ug linain nga puwersa sa hangyo.
Angayng matikdan nga ang Bibliya nagsugo sa mga alagad sa Diyos sa paggamit sa balaang ngalan, ang Jehova. (Exodo 3:15; Proverbio 18:10; Isaias 12:4; Sofonias 3:9) Sa orihinal nga Hebreohanong teksto sa Bibliya, ang maong ngalan makita sa halos 7,000 ka beses. Ugaling lang, ang Bibliya nagpasidaan batok sa di-hustong-paggamit sa ngalan sa Diyos. Ang ikatulo sa Napulo ka Sugo nag-ingon: “Dili mo gayod gamiton ang ngalan ni Jehova nga imong Diyos sa walay kapuslanan, kay dili pasagdan ni Jehova nga dili masilotan ang mogamit sa iyang ngalan sa walay kapuslanan.” (Exodo 20:7) Sa unsang paagi tingali gamiton ang ngalan sa Diyos sa walay kapuslanan? Usa ka komentaryo sa The Jewish Publication Society nag-ingon nga ang Hebreohanong termino nga gihubad “sa walay kapuslanan” naglakip dili lamang sa “walay-pulos nga paggamit” sa balaang ngalan kondili sa “pagsumaysumay sa wala-kinahanglanang bendisyon” usab.
Nan, sa unsang paagi nato isipon ang Cabalistang tikkun nga pag-ampo sa pagtul-id? Unsay sinugdanan niini? Sa ika-12 ug ika-13ng siglo K. P., ang usa ka mistikong porma sa Hudaismo, nga gitawag ug Cabala, misugod sa pagkailado. Sa ika-16 nga siglo, si Isaac Luria, usa ka rabbi, nagsal-ot sa “tikkunim” diha sa Cabalistang liturhiya. Ang ngalan sa Diyos gigamit isip usa ka mistikanhong anting-anting nga may linaing mga gahom, ug kini nahimong bahin sa Cabalistang rituwal. Mobati ka ba nga kini maoy hustong paggamit sa ngalan sa Diyos?—Deuteronomio 18:10-12.
Bisan unsaon nimo pagtubag ang maong pangutana, ikaw mouyon nga ang paglitok sa ngalan sa Diyos diha sa publiko sa modernong-adlaw nga Israel maoy usa ka talagsaong hitabo. Hinunoa, ang Diyos mismo nagtagna: “Nianang adlawa kamo tinong moingon: ‘Magpasalamat kamo kang Jehova! Sangpita ang iyang ngalan. Ipahibalo taliwala sa mga katawhan ang iyang mga pakiglabot. Isulti nga ang iyang ngalan ginabayaw. Mag-awit kamo kang Jehova, kay nakabuhat siya sa labaw nga paagi. Ginapahibalo kini sa tibuok yuta.’”—Isaias 12:4, 5.
Ikalipay, sa Israel, sama sa kapin sa 230 ka nasod sa tibuok kalibotan, ang mga Saksi ni Jehova nanlimbasog sa pagtabang sa ilang mga silingan aron sa pagbaton ug tukmang kahibalo bahin kang Jehova. Sila naglaom nga daghan pa ang magpabili sa kahulogan sa mga kasulatan sama sa Salmo 91:14: “Tungod kay kanako [Jehova] iyang gipahiluna ang iyang pagmahal, ako magatagana usab kaniya ug kaikyasan. Ako magapanalipod kaniya tungod kay iyang naila ang akong ngalan.”
[Footnote]
a Ang Mishnah maoy koleksiyon sa mga komentaryo nga nagsuplemento sa Kasulatanhong balaod, pinasikad sa mga pagpatin-aw sa mga rabbi nga gitawag ug Tannaim (mga magtutudlo). Kini gisulat sa ulahi sa ikaduha ug sayo sa ikatulong mga siglo K.P.
[Hulagway sa panid 28]
Dinhi sa Negeb, ang ngalan ni Jehova ug ang iyang Pulong gipahibalo pinaagi sa iyang katawhan
[Hulagway sa panid 29]
Karatula nga nagpakita sa balaang ngalan