Mga Pagsaulog sa Adlawng Natawhan Nagbilig Tunob sa Kamatayon
ANG pagsaulog sa mga adlawng natawhan giisip sa kadaghanang tawo karong adlawa ingong usa ka dili makadaot nga kustombre lamang. Apan ang Bibliya wala maghatag ug maayong paglarawan niining tradisyona. Sa usa ka butang, walay gipakita sa Kasulatan nga adunay matinumanong mga alagad sa Diyos nga nagsaulog sa mga adlawng natawhan.
Ang duha lamang ka adlawng natawhan nga gihisgotan sa Bibliya maoy iya sa mga magmamando nga mga kaaway sa Diyos. Ang matag pagsaulog naglakip ug usa ka pagpatay, aron ang mga bisita makapasiatab sa kamatayon sa usa ka tawo nga nakapasuko sa hari. Sa unang pagsaulog, gipapatay ni Paraon, ang hari sa Ehipto, ang iyang pangulo sa mga magbubuhat ug tinapay. (Genesis 40:2, 3, 20, 22) Gibuhat kadto sa magmamando sa Ehipto panahon sa salosalo tungod kay nasuko kaayo siya sa iyang ulipon. Sa ikaduhang pagsaulog, si Herodes, ang imoral nga magmamando sa Galilea, nagpunggot sa ulo ni Juan Bawtista ingong usa ka pabor sa dalagita kansang pagsayaw panahon sa salosalo nakapahimuot kaniya. Pagkangilngig nga mga hitabo!—Mateo 14:6-11.
Apan dili ba ang Bibliya naghisgot lamang ug duha ka talagsaon kaayong pagsaulog sa mga adlawng natawhan? Dili gayod. Ang karaang Hudiyohanong manalaysay nga si Josephus nagbutyag nga kining mga hitaboa dili talagsaon. Nagrekord siya ug ubang mga panghitabo bahin sa mga pagpatay panahon sa adlawng natawhan alang sa kalingawan.
Pananglitan, ang pipila nahitabo human sa kalaglagan sa Jerusalem niadtong 70 K.P., sa dihang 1,000,000 ka Hudiyo ang nangamatay ug 97,000 ang nakalabang-buhi nga gidala nga binilanggo. Samtang nagpaingon sa Roma, gidala sa Romanong heneral nga si Tito ang iyang nabihag nga mga Hudiyo ngadto sa duol nga dunggoanan sa Cesarea.
Si Josephus nagsulat: “Samtang si Tito nagpabilin sa Cesarea, iyang gisaulog nga hilabihan ka magarbohon ang adlawng natawhan sa iyang igsoong si Domitian, nga nagpatay sa kapin sa 2,500 ka binilanggo diha sa mga dula pinaagi sa mga mananap ug sa kalayo. Human niini siya mibalhin ngadto sa Berytus [Beirut], usa ka Romanong kolonya sa Phoenicia, diin gisaulog niya ang adlawng natawhan sa iyang amahan pinaagi sa pagpatay ug daghan pang mga nabihag diha sa maluho kaayong mga pasundayag.”—The Jewish War, VII, 37, gihubad ni Paul L. Maier diha sa Josephus: The Essential Writings.
Dili ikatingala nga ang The Imperial Bible-Dictionary nagkomento: “Ang ulahing mga Hebreohanon naglantaw sa pagsaulog sa mga adlawng-natawhan ingong usa ka bahin sa idolatrosong pagsimba, usa ka panglantaw nga dagayang gipamatud-an sa nakita nila sa naandang mga pagsaulog nga nalangkit niining mga adlawa.”
Ang matinumanong unang-siglong mga Kristohanon wala gayod makiling sa pagpakigbahin sa usa ka kustombre nga dili-maayong pagkapresentar diha sa Bibliya ug mangilngig kaayong gisaulog sa mga Romano. Karong adlawa, ang sinserong mga Kristohanon nakasabot nga ang mga asoy sa Bibliya mahitungod sa mga adlawng natawhan maoy lakip sa mga butang nga gisulat alang sa ilang instruksiyon. (Roma 15:4) Ginalikayan nila ang pagsaulog sa mga adlawng natawhan tungod kay ang maong mga pagsaulog naghatag ug wala kinahanglanang pasidungog sa indibiduwal. Labing hinungdanon, maalamong palandongon sa mga alagad ni Jehova ang dili-maayong pagkapresentar sa mga adlawng natawhan diha sa Bibliya.
[Hulagway sa panid 25]
Arena sa Cesarea