Ngalan sa Diyos Gipasig-uli

“MIKABAT ug halos 60 ka tuig nga ang ngalan sa Diyos, ‘JHWH,’ nga mao ang Diyos dili lamang sa mga Hudiyo kondili sa mga Kristohanon usab, nga mahibalik sa orihinal nga gibutangan niini sa tigdibuho.” Mao kanay komento sa mantalaang Aleman nga Schwarzwälder Bote bahin sa pagpasig-uli sa ngalan sa Diyos diha sa atubangan sa munisipyo sa Horb, habagatang Alemanya. Apan nganong gikuha ang ngalan?

Ang mantalaan nagtaho nga ang atubangan sa munisipyo gisapawan ug dibuhoan sa mga talan-awon nga nadayandayan sa atubangan. Naapil mao ang Tetragrammaton, ang upat ka letrang Hebreohanon nga nagatitik sa ngalan sa Diyos.

“Ang ngalan, nga makita kapin sa 6,000 ka higayon sa Bibliya,” nagpadayon ang mantalaan, “mao si ‘Jehova’ o sa susama niana diha sa Aleman. Ang tukmang paglitok wala-mahibaloi tungod kay ang sinulat nga Hebreohanon gilangkoban man lamang ug mga konsonante. Ang mga magbabasa ra ang mobutang ug mga bokal.”

Apan, sa 1934 ang mga hawas sa Partidong Nazi mihukom nga ang Tetragrammaton “dili magkatakdo sa bag-o nga ideolohiya” ug busa kinahanglang sapawan ug pintal. Makapalipay, ang Tetragrammaton karon napasig-uli. Ang mantalaan mikomento: “Karon ang atubangan sa [munisipyo], nga giadornohan ug makasaysayanhong mga talan-awon, eskudo-de-armas, ug mga hulagway, mao ‘ang’ dapit nga angay tan-awon sa Horb.”