“Ang Korona ug ang Pamatuod”
“UNYA gidala [ni Joiada ang saserdote] ang anak sa hari ug gibutang diha kaniya ang korona ug ang Pamatuod; ug busa ilang gihimo siya nga hari ug gidihogan siya.” (2 Hari 11:12) Kini ang pagbatbat sa basahon sa mga Hari sa koronasyon ni Haring Joas. Namatikdan ba nimo nga gawas sa “ang korona,” o harianong purong sa ulo, gibutang usab ni Joiada “ang Pamatuod” diha sa batan-ong hari. Unsa ang Pamatuod? Ug nganong kadto bahin man sa maong seremonyas sa koronasyon?
Ang Hebreohanong pulong dinhi gihubad nga “Pamatuod” kasagarang nagatumong sa Napulo ka Sugo o sa Kasugoan sa Diyos sa katibuk-an. (Exodo 31:18; Salmo 78:5, Revised Standard Version) Nahiuyon niini, ang susamang asoy sa 2 Cronicas 23:11 mabasa diha sa The Jerusalem Bible (1966): “Dayon gidala ni Joiada ang anak sa hari, gipurongpurongan siya, ug gipahamtang ang Kasugoan diha kaniya.” Bisan pa niana, sa 2 Hari 11:12, gipulihan sa maong hubad ang pulong “bakos sa bukton” sa “Pamatuod,” bisan pag ang samang Hebreohanong pulong makita diha sa duruha ka bersikulo. Ngano man?
Ang usa ka iladong Alemang komentarista sa Bibliya, Herders Bibelkommentar, misaysay nga ang pila ka maghuhubad dili makatuo nga ang hari magsul-ob sa Kasugoan diha sa iyang ulo o sa iyang bukton. Sanglit, sa naghisgot kang Haring Saul, ang 2 Samuel 1:10 naghisgot sa usa ka bakos sa bukton (o, pulseras) kauban sa korona nga iyang gisul-ob, sila nagtuo nga ang teksto sa 2 Hari 11:12 sa sinugdan mabasang “ang korona ug ang mga bakos sa bukton.” Apan kini pangagpas lamang. Ang pagpuli sa “ang Pamatuod” sa “mga bakos sa bukton” maoy dako kaayong pag-usab sa teksto.
Busa, ang The New Jerusalem Bible (1985) nagpasig-uli sa ideya sa Kasugoan, o sa tugon sa kasugoan, pinaagi sa paghubad sa prase “ug gihatagan siya sa kopya sa tugon.” Apan si Joiada mihatag ba kang Joas sa “ang Pamatuod”? Tinuod, ang Hebreohanong pulong nga gihubad “gibutang” mahubad usab nga “gihatag.” Apan sa mga Hari ug Cronicas, kini makita kas-a lamang, nga ang duruha nagatumong sa korona ug sa Pamatuod. Dugang pa, kini gisundan dayon sa Hebreohanong pulong “diha.” Busa, “gibutang diha” mao gayod ang hustong hubad. Ang korona ug ang Pamatuod “gibutang diha” sa batan-ong Haring Joas, sumala sa gipakita sa New World Translation.
Busa ngano—ug sa unsang paagi—“gibutang” sa hataas nga saserdote ang Pamatuod diha sa batan-ong hari? Palandonga ang giingon sa Alemang eskolar si Otto Thenius: “Ang Kasugoan, usa ka basahon diin ang Moisesnong mga lagda gisulat. Kadto simbolikong gibutang diha sa ulo sa hari, tapos nga siya giadornohan sa korona.” (Die Bücher der Könige) Sa susama, si Propesor Ernst Bertheau mipahayag: “Ang pagbutang sa Kasugoan [diha sa hari] sa pagkamatuod nagdalag simbolikong kahulogan, nga ang hari obligado sa pagmando nga nahiuyon niana.”—Die Bücher der Chronik.
Ang Diyos nagsugo nga iniglingkod sa hari sa trono, siya angay magsulat alang sa iyang kaugalingon sa usa ka kopya sa Kasugoan, nga tun-an ug ipadapat kana sa tibuok niyang kinabuhi. (Deuteronomio 17:18-20) Ang pagbutang sa “Pamatuod” diha sa bag-ong hari mahimong usa ka daklit simbolikong aksiyon nga naghulagway nga bisan pag siya karon hari na, siya dili labaw sa Kasugoan ni Jehova. Ikasubo, sa pagkamatay sa hataas nga saserdote si Joiada, si Joas nahikalimot sa maong bililhong leksiyon ug inanay mibulag sa pagsimba ni Jehova, nga7 sa kataposan namatay diha sa mga kamot sa mga mamumuno.—2 Cronicas 24:17-25.