Makahimo ba ang mga Kabos nga Magmatinud-anon?

Si Amelia maoy 29 ka adlaw pa lamang sa dihang gidala siya sa iyang apohang babaye ngadto sa doktor. Ang inahan ni Amelia dili pa makabiyahe, kay siya may sakit diha sa balay uban sa upat ka anak. Ang amahan atua sa usa ka dapit nangitag trabaho. Gisusi sa doktor ang bata. Dihay mga timaan sa kakulang ug sustansiya, nga komun sa Kasadpang Aprika. Apan ang pangunang sakit mao ang cellulitis. Ang gamayng dughan ni Amelia nagnangnang sa impeksiyon.

Sa gitunol sa doktor ang resita ngadto sa apohang babaye, siya nangutana:

“Pila man kining tambala?”

“Kuwatro ngadto sa singko dolyares,” siya mitubag.

Nangagho ang apohan. Wala gani siyay dos dolyares nga ibayad sa pagkonsulta. “Asa man intawon kami mangita niining kantidara!” siya miingon.

“Kinahanglang mangita ka,” miinsister ang doktor. “Pangayo sa imong mga higala ug mga paryente. Kon dili nimo tambalan kini nga impeksiyon, mokanat kini ngadto sa sapasapa sa dugo, ug ang bata mamatay.”

Sa usa ka paagi nakakita ang pamilya ni Amelia ug kuwarta, ug ang bata nakalahutay sa iyang ikaduhang bulan. Ugaling, milyonmilyon diha sa nagakaugmad nga kayutaan sa tibuok kalibotan dili makahulam ug kuwarta gikan sa mga higala ug mga paryente. Ug ang palaabuton sa kauswagan sa panalapi madulom.

Ang The State of the World’s Children Report 1989 sa UNICEF (United Nations Children’s Fund) mipahayag: “Human sa mga dekada sa anam-anam nga pag-uswag sa ekonomiya, ang dakong bahin sa kalibotan nagadailos pabalik sa kakabos.” Diha sa Aprika ug sa Latin Amerika, ang aberids nga kita mius-os sa 10 ngadto sa 25 porsiento sa katuigan sa 1980. Ug sa nangaging pila ka tuig, diha sa 37 sa labing kabos nga mga nasod sa kalibotan, ang gigasto alang sa panglawas mius-os sa 50 porsiento.

Unsay kahulogan niini alang sa milyonmilyong nagkinabuhi sa kakabos? Alang sa kadaghanan, kini nagkahulogan nga sila dili makapalit sa gikinahanglang pagkaon ug medisina. Busa, ang ilang mga anak, mga kapikas sa kaminyoon, o mga ginikanan makaatubang ug sentensiya sa kamatayon, gawas kon sila modangop sa pagkakitag kuwarta sa bugtong paagi nga daw bukas alang kanila—pagpangawat! Oo, ang kakabos nagkahulogang pakigbugno sa usa ka masulayong moral nga gumonhap: mangawat o kamatayon? mamakak o kagutmanan? manghiphip o kawalad-on?

Diha sa Kasadpang Aprika kini ang panultihon: “Kon asa nimo itugway ang baka, didto siya mosibsib ug sagbot.” Sa laing pagkasulti, pahimuslan sa tawo ang bisan unsang situwasyon nga nagatugot kanila sa pagpadato sa ilang kaugalingon. Sagad, gamiton niadtong anaa sa awtoridad sa kayutaan sa tibuok kalibotan ang ilang mga posisyon sa paghiphip, paghukhok, o pangawat. ‘Tabangi ang imong kaugalingon samtang makahimo ka pa,’ maoy ilang pangatarongan. ‘Wala ka na unyay higayon sa paghimo niini sa ulahi.’ Samtang ang kahimtang sa panalapi sa nagakaugmad nga mga nasod nagakagrabe, ang kabos dugang nga mouyon sa ideya nga ang pagkamatinud-anon dili na mao ang labing maayong lagda alang sa kabos.

Ang Bibliya nag-ingon: “Ayaw kamo pangawat.” (Exodo 20:15) Apan kon ang kabos dili gayod makaarang nga magmatinud-anon, ang pagkatinuod ba sa moralidad sa Bibliya masukna? Ang mga kasugoan ba sa Diyos dili-praktikal, walay-pagbati sa matuod nga mga panginahanglan sa mga tawo? Ang naagoman sa libolibo ka matuod nga mga Kristohanon diha sa nagakaugmad nga kanasoran naghatag ug usa ka dramatikanhong tubag niining mga pangutanaha.

[Blurb sa panid 4]

“Kon asa nimo itugway ang baka, didto siya mosibsib ug sagbot”

[Hulagway sa panid 4]

Ang mga kabos maoy usa niadtong hingaping nagapangabudlay diha sa nagakaugmad nga kanasoran